«Είναι αλήθεια ότι η φετινή σεζόν ξεπέρασε τις προσδοκίες των επιχειρηματιών»

«Είναι αλή­θεια ότι η φε­τι­νή σεζόν ξε­πέ­ρα­σε τις προσ­δο­κί­ες των επαγ­γελ­μα­τιών. Οι πλη­ρό­τη­τες κι­νή­θη­καν σε ικα­νο­ποι­η­τι­κά επί­πε­δα από τον Ιού­λιο μέχρι σή­με­ρα. Παρ’ όλα αυτά οι επι­χει­ρή­σεις απέ­χουν πολύ από την πο­λυ­πό­θη­τη κα­νο­νι­κό­τη­τα», δη­λώ­νει σε συ­νέ­ντευ­ξή του προς την «δ» ο κ. Ιω­άν­νης Χα­τζής, πρό­ε­δρος του Ξε­νο­δο­χεια­κού Ομί­λου «Δια­κο­μι­χά­λης ΑΕ», ανα­πλη­ρω­τής γε­νι­κός γραμ­μα­τέ­ας στην Πα­νελ­λή­νια Ομο­σπον­δία Ξε­νο­δό­χων και τα­μί­ας στην Ένωση Ξε­νο­δό­χων Ρόδου και συ­μπλη­ρώ­νει, πώς είναι εφι­κτό να επι­στρέ­ψου­με άμεσα στα προ-παν­δη­μι­κά απο­τε­λέ­σμα­τα αφί­ξε­ων, είναι όμως εξαι­ρε­τι­κά δύ­σκο­λο τα ξε­νο­δο­χεία να μπο­ρέ­σουν να επι­στρέ­ψουν ποτέ σε προ-παν­δη­μι­κές κερ­δο­φο­ρί­ες.

Ακο­λου­θεί η συ­νέ­ντευ­ξη του κ. Ιω­άν­νη Χατζή ανα­λυ­τι­κά:

• Κύριε Χατζή, απο­μέ­νουν λίγες μέρες για την ολο­κλή­ρω­ση της σεζόν. Η Ρόδος, παρά το γε­γο­νός ότι η παν­δη­μία συ­νε­χί­ζε­ται ανά τον κόσμο, έφερε ένα ση­μα­ντι­κό απο­τέ­λε­σμα. Ποια είναι όμως η δική σας απο­τί­μη­ση για τη φε­τι­νή του­ρι­στι­κή πε­ρί­ο­δο;

Είναι αλή­θεια ότι η φε­τι­νή σεζόν ξε­πέ­ρα­σε τις προσ­δο­κί­ες των επαγ­γελ­μα­τιών. Οι πλη­ρό­τη­τες κι­νή­θη­καν σε ικα­νο­ποι­η­τι­κά επί­πε­δα από τον Ιού­λιο μέχρι σή­με­ρα. Παρά ταύτα, οι επι­χει­ρή­σεις απέ­χουν πολύ από την πο­λυ­πό­θη­τη κα­νο­νι­κό­τη­τα. Τα ξε­νο­δο­χεία, που συ­νή­θως δού­λε­ψαν 7 μήνες για να κα­λύ­ψουν υπο­χρε­ώ­σεις 12 μηνών, δού­λε­ψαν 4 μήνες για να κα­λύ­ψουν υπο­χρε­ώ­σεις 24 μηνών.

Η σεζόν ήταν μικρή, τα τα­μεια­κά δια­θέ­σι­μα χα­μη­λά, οι συσ­σω­ρευ­μέ­νες υπο­χρε­ώ­σεις από την παν­δη­μία τε­ρά­στιες, η βιω­σι­μό­τη­τα των Τ.Ο. είναι σε τε­ντω­μέ­νο σκοι­νί κλπ.. Σε αυτή την συ­γκυ­ρία η θριαμ­βο­λο­γία είναι επι­βλα­βής καθώς καλ­λιερ­γεί μια πλα­στή ει­κό­να στην κοινή γνώμη για την πραγ­μα­τι­κή κα­τά­στα­ση των επι­χει­ρή­σε­ων.

• Τι ήταν αυτό που κατά τη γνώμη σας συ­νε­τέ­λε­σε στο καλό απο­τέ­λε­σμα; Πώς κα­τά­φε­ρε η Ρόδος να πλη­σιά­σει τους 1,4 εκατ. επι­σκέ­πτες;

Θεωρώ ότι για δεύ­τε­ρη χρο­νιά οι ρο­δί­τες ξε­νο­δό­χοι τή­ρη­σαν με ευ­λά­βεια τα μέτρα προ­στα­σί­ας κατά της δια­σπο­ράς του κο­ρω­νοϊ­ού. Δεν είναι τυ­χαίο ότι οι πε­ρι­πτώ­σεις κρου­σμά­των μέσα σε ξε­νο­δο­χεία ήταν ανύ­παρ­κτες. Δυ­στυ­χώς, μειο­ψη­φία επαγ­γελ­μα­τιών στην εστί­α­ση (π.χ. νυ­χτε­ρι­νά κέ­ντρα) δεν επέ­δει­ξαν την ίδια σο­βα­ρό­τη­τα με απο­τέ­λε­σμα τον Αύ­γου­στο η Ρόδος να μπει σε βαθύ κόκ­κι­νο στον ECDC. Αυτή η εξέ­λι­ξη «φρέ­να­ρε» τα έσοδα του Αυ­γού­στου καθώς οι­κο­γέ­νειες με μικρά παι­διά απο­φά­σι­σαν να τα­ξι­δέ­ψουν αλλού.

Συ­νή­θως απο­τυ­πώ­νου­με την του­ρι­στι­κή κί­νη­ση σε αφί­ξεις και έσοδα. Δυ­στυ­χώς κα­νέ­να από τα δύο αυτά στοι­χεία δεν μας επι­τρέ­πει να εξά­γου­με ασφα­λή συ­μπε­ρά­σμα­τα σχε­τι­κά με το τι πραγ­μα­τι­κά συμ­βαί­νει σε δια­φο­ρε­τι­κές πε­ριο­χές και δια­φο­ρε­τι­κές επι­χει­ρή­σεις.

Φέτος για πα­ρά­δειγ­μα, ενώ τα έσοδα ανά ει­σερ­χό­με­νο πε­λά­τη φαί­νε­ται να είναι υψη­λό­τε­ρα από άλλες χρο­νιές, οι τιμές των ξε­νο­δο­χεί­ων φαί­νε­ται να κι­νή­θη­καν με­σο­σταθ­μι­κά γύρω στο -15% σε σχέση με το 2019.

Είναι εφι­κτό να επι­στρέ­ψου­με άμεσα στα προ-παν­δη­μι­κά απο­τε­λέ­σμα­τα αφί­ξε­ων παρ’ όλ αυτά δεν θεωρώ εφι­κτό τα ξε­νο­δο­χεία να μπο­ρέ­σουν να επι­στρέ­ψουν ποτέ σε προ-παν­δη­μι­κές κερ­δο­φο­ρί­ες.

• Θα είναι έτοι­μος ο προ­ο­ρι­σμός στα τέλη Μαρ­τί­ου, όπως ανα­κοί­νω­σε ο υπουρ­γός, κ. Κι­κί­λιας; Ποια είναι τα μη­νύ­μα­τα για το 2022; Πότε πι­στεύ­ε­τε ότι θα ανοί­ξει η επό­με­νη σεζόν;

Ο προ­ο­ρι­σμός είναι έτοι­μος να ανοί­ξει ανά πάσα στιγ­μή. Η ημε­ρο­μη­νία ανοίγ­μα­τος εξαρ­τά­ται από το πο­σο­στό εμ­βο­λια­σμού και το ύψος των κρου­σμά­των.

Είναι εφι­κτό να λει­τουρ­γή­σουν κά­ποια ξε­νο­δο­χεία τον Μάρ­τιο/Απρί­λιο αλλά δεν πι­στεύω ότι θα μπο­ρέ­σου­με να έχου­με του­ρι­σμό για την πλειο­νό­τη­τα των κα­τα­λυ­μά­των πριν τον Μάϊο.

Σχε­τι­κά με το μέλ­λον, υπάρ­χει αι­σιο­δο­ξία για την ζή­τη­ση. Θεωρώ ότι η Ελ­λά­δα, και βε­βαί­ως η Ρόδος, θα είναι στο του­ρι­στι­κό προ­σκή­νιο την επό­με­νη δε­κα­ε­τία.

Το επι­χεί­ρη­μα ενι­σχύ­ε­ται από το ό,τι υπάρ­χει επεν­δυ­τι­κή κι­νη­τι­κό­τη­τα στον κλάδο από με­γά­λους επεν­δυ­τι­κούς ορ­γα­νι­σμούς.

• Ποιες είναι οι κύ­ριες προ­τε­ραιό­τη­τες της Ένω­σης Ξε­νο­δό­χων Ρόδου;

Ακόμα και αν ξε­πε­ρα­στούν πλή­ρως τα από­νε­ρα της παν­δη­μί­ας, υπάρ­χουν σο­βα­ρές προ­κλή­σεις για τη βιω­σι­μό­τη­τά μας στο μέλ­λον.

Συ­ντε­λε­στής ΦΠΑ: Όσες φορές και να ανα­φερ­θού­με στο συ­ντε­λε­στή ΦΠΑ δεν είναι αρ­κε­τές. Όλοι πλέον συμ­φω­νούν ότι η αύ­ξη­ση του συ­ντε­λε­στή από την προη­γού­με­νη κυ­βέρ­νη­ση ήταν εγκλη­μα­τι­κή για τον κλάδο, ιδιαί­τε­ρα στα νησιά.

Το κυ­βερ­νών κόμμα εκ­με­ταλ­λεύ­ε­ται τα έσοδα από τον αυ­ξη­μέ­νο ΦΠΑ με το πρό­σχη­μα της έλ­λει­ψης δη­μο­σιο­νο­μι­κού χώρου, παρά την προ­ε­κλο­γι­κή δέ­σμευ­ση για με­τα­φο­ρά σε ενιαίο συ­ντε­λε­στή 11%. Είναι αδια­νό­η­το να στε­ρού­με από την πραγ­μα­τι­κή οι­κο­νο­μία τα οφέλη του υψη­λού πολ­λα­πλα­σια­στή στον βωμό του δη­μό­σιου χρέ­ους.

Πα­ρα­πλη­ρο­φό­ρη­ση & πρό­βλη­μα ρευ­στό­τη­τας: Η κυ­βέρ­νη­ση έδρα­σε γρή­γο­ρα για να προ­στα­τεύ­σει τις επι­χει­ρή­σεις του του­ρι­σμού από μα­ζι­κές αδυ­να­μί­ες απο­πλη­ρω­μών. Παρ’ όλα αυτά, έχει καλ­λιερ­γη­θεί στην κοινή γνώμη ότι οι του­ρι­στι­κές επι­χει­ρή­σεις έλα­βαν σε ενί­σχυ­ση με­γά­λο μέρος του πε­ρι­βό­η­του κρα­τι­κού απο­θέ­μα­τος. Οι ξε­νο­δο­χεια­κές επι­χει­ρή­σεις, με εξαί­ρε­ση την επι­στρε­πτέα προ­κα­τα­βο­λή, έλα­βαν ενι­σχύ­σεις μόνο με τη μορφή ακρι­βών δα­νεί­ων.

Οι απο­πλη­ρω­μές των δα­νεί­ων αυτών συσ­σω­ρεύ­ο­νται στην τριε­τία 2022-2025. Τα ξε­νο­δο­χεία όχι μόνο δεν έλα­βαν δω­ρε­άν χρήμα, αλλά με­τέ­θε­σαν το πρό­βλη­μα ρευ­στό­τη­τας για τα τρία επό­με­να χρό­νια.

Κό­στος ερ­γα­σί­ας: Τα ξε­νο­δο­χεία είναι εται­ρί­ες εντά­σε­ως ερ­γα­σί­ας. Το ερ­γα­σια­κό κό­στος συχνά προ­σεγ­γί­ζει το 40% του κα­θα­ρού εσό­δου.

Ο κλά­δος μας είναι από τους με­γα­λύ­τε­ρους ερ­γο­δό­τες της χώρας και από τους λί­γους κλά­δους που ακόμα ρυθ­μί­ζει τις ερ­γα­σια­κές σχέ­σεις με συλ­λο­γι­κές συμ­βά­σεις. Οι αυ­ξη­μέ­νες υπο­χρε­ώ­σεις των ξε­νο­δο­χεί­ων κά­νουν την ανα­νέ­ω­ση τέ­τοιων συμ­βά­σε­ων εξαι­ρε­τι­κά δύ­σκο­λη. Πέ­ρυ­σι για πα­ρά­δειγ­μα η ΠΟΞ και η ΠΟΕΤΤ οδη­γή­θη­καν στον ΟΜΕΔ για να κα­τα­φέ­ρουν να υπο­γρά­ψουν.

• Ποιες είναι όμως οι πιο βα­σι­κές προ­κλή­σεις του κλά­δου για το μέλ­λον πέρα από τον διε­θνή αντα­γω­νι­σμό;

Αρ­χι­κά το πα­ρά­δο­ξο της έλ­λει­ψης προ­σω­πι­κού και της υψη­λής ανερ­γί­ας. Η Ρόδος έχει σο­βα­ρή έλ­λει­ψη προ­σω­πι­κού για ανει­δί­κευ­τες ξε­νο­δο­χεια­κές ει­δι­κό­τη­τες πα­ρό­τι η Ελ­λά­δα έχει το υψη­λό­τε­ρο πο­σο­στό ανερ­γί­ας στην Ευ­ρώ­πη. Το θέμα της έλ­λει­ψης προ­σω­πι­κού προ­κα­λεί με­γά­λες δυ­σκο­λί­ες στη λει­τουρ­γία των ξε­νο­δο­χεί­ων και σε κά­ποιες πε­ρι­πτώ­σεις στε­λε­χών τε­ρά­στια αύ­ξη­ση του κό­στους.

Για να μπο­ρέ­σουν τα ξε­νο­δο­χεία να πα­ρέ­χουν ικα­νο­ποι­η­τι­κές υπη­ρε­σί­ες ανα­γκά­ζο­νται να ει­σά­γουν προ­σω­πι­κό από άλλες πε­ριο­χές της Ελ­λά­δος ή το εξω­τε­ρι­κό.

Το ει­σα­γό­με­νο προ­σω­πι­κό, που συ­νή­θως δια­μέ­νει και σι­τί­ζε­ται δω­ρε­άν, δα­πα­νά το ει­σό­δη­μα τον χει­μώ­να σε άλλες πε­ριο­χές δη­μιουρ­γώ­ντας σο­βα­ρές διαρ­ρο­ές στο το­πι­κό ακα­θά­ρι­στο προ­ϊ­όν. Το εξαι­ρε­τι­κά πο­λύ­πλο­κο αυτό θέμα απαι­τεί πο­λυ­διά­στα­τες μα­κρο­πρό­θε­σμες λύ­σεις όπως π.χ. νέα σχέ­δια πόλης με μό­νι­μη με­τα­φο­ρά πλη­θυ­σμού και πε­ρισ­σό­τε­ρη του­ρι­στι­κή κα­τάρ­τι­ση στα σχο­λεία.

Δεύ­τε­ρον, η ανα­τί­μη­ση και το κό­στος ενέρ­γειας: Στο πρό­βλη­μα ρευ­στό­τη­τας έρ­χο­νται να προ­στε­θούν οι συ­νε­χό­με­νες ανα­τι­μή­σεις πρώ­των υλών και προ­ϊ­ό­ντων. Το κα­τα­σκευα­στι­κό κό­στος έχει αυ­ξη­θεί κατά 25% από πέ­ρυ­σι, ενώ το κό­στος ηλε­κτρο­δό­τη­σης έχει δι­πλα­σια­στεί σε διά­στη­μα μι­κρό­τε­ρο των 6 μηνών.

Τρί­τον η πρά­σι­νη με­τά­βα­ση: Τα πε­ρι­θώ­ρια δρά­σης για την κλι­μα­τι­κή αλ­λα­γή έχουν στε­νέ­ψει. Είναι ξε­κά­θα­ρο από τη συμ­φω­νία του COP26 ότι οι πε­ρισ­σό­τε­ροι ηγέ­τες του πλα­νή­τη έχουν ψηλά στην ατζέ­ντα τους τα θέ­μα­τα πρά­σι­νης επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας. Στον του­ρι­σμό οι αε­ρο­πο­ρι­κές εται­ρεί­ες ηγού­νται της προ­σπά­θειας για μη­δε­νι­κό απο­τύ­πω­μα άν­θρα­κα.

Σύ­ντο­μα θα κλη­θού­με στα ξε­νο­δο­χεία μας να κά­νου­με επεν­δύ­σεις για μεί­ω­ση του πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κού μας απο­τυ­πώ­μα­τος. Ενώ ομο­φώ­νως τασ­σό­μα­στε δίπλα στην πρά­σι­νη με­τά­βα­ση, αυτές οι πρα­κτι­κές θα οδη­γή­σουν σε από­το­μες αυ­ξή­σεις του λει­τουρ­γι­κού κό­στους και των επεν­δυ­τι­κών δα­πα­νών.

Και τέλος, το πρό­βλη­μα στις υπο­δο­μές: Η έλ­λει­ψη σε βα­σι­κές υπο­δο­μές, ιδιαί­τε­ρα στα μικρά νησιά, δυ­σκο­λεύ­ει τη δυ­να­τό­τη­τα των προ­ο­ρι­σμών να εξυ­πη­ρε­τούν την ζή­τη­ση. Το πρό­βλη­μα αυτό φαί­νε­ται ιδιαί­τε­ρα στα μικρά νησιά όπως είναι π.χ. η Πάρος.

Η Ρόδος έχει τη δυ­να­τό­τη­τα να φι­λο­ξε­νή­σει τον δι­πλά­σιο κόσμο αλλά οι υπο­δο­μές του νη­σιού συχνά δεν επαρ­κούν για να δια­τη­ρη­θεί η εμπει­ρία σε υψηλό επί­πε­δο. Οι υπο­δο­μές πρέ­πει πάντα να βλέ­πο­νται συν­δυα­στι­κά με τις επεν­δύ­σεις πρά­σι­νης με­τά­βα­σης για με­γι­στο­ποί­η­ση ωφε­λειών προ­στα­σί­ας του πε­ρι­βάλ­λο­ντος.