ΙΕΛΚΑ: Σημαντικό εμπόδιο στη μείωση τιμών ο υψηλός ΦΠΑ – Από τους υψηλότερους στην Ευρώπη

Μέχρι τον Μάρ­τιο του 2022 εκτι­μά­ται ότι θα διαρ­κέ­σει η επί­δρα­ση των ανα­τι­μή­σε­ων σε πρώ­τες ύλες, με­τα­φο­ρι­κό και ενερ­γεια­κό κό­στος στις τε­λι­κές τιμές των προ­ϊ­ό­ντων δια­τρο­φής, όπως επι­ση­μαί­νει, ο Κων­στα­ντί­νος Μα­χαί­ρας, πρό­ε­δρος του ΙΕΛΚΑ (Ιν­στι­τού­το Έρευ­νας Λια­νε­μπο­ρί­ου Κα­τα­να­λω­τι­κών Αγα­θών).

Σύμ­φω­να με τα όσα είπε ο κ. Μα­χαί­ρας, μι­λώ­ντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ μέχρι τώρα ένα ση­μα­ντι­κό μέρος των αυ­ξή­σε­ων τιμών πρώ­των υλών φαί­νε­ται να έχουν απορ­ρο­φη­θεί από τους εν­διά­με­σους κόμ­βους της αλυ­σί­δας πα­ρα­γω­γής και διά­θε­σης, πα­ρα­γω­γούς, με­τα­ποι­η­τές, προ­μη­θευ­τές και το λια­νε­μπό­ριο στην Ελ­λά­δα. Ωστό­σο, αυτό, δεν μπο­ρεί να θε­ω­ρη­θεί ως δε­δο­μέ­νο για το μέλ­λον, εφό­σον οι αυ­ξη­τι­κές τά­σεις συ­νε­χι­στούν, καθώς όλες οι επι­χει­ρή­σεις έχουν να αντι­με­τω­πί­σουν αυ­ξη­μέ­να κόστη.

Ο ίδιος εκτι­μά ότι “ση­μα­ντι­κό εμπό­διο στην δια­χεί­ρι­ση των τιμών σε χα­μη­λό­τε­ρα επί­πε­δα απο­τε­λούν οι υψη­λοί συ­ντε­λε­στές ΦΠΑ”. Ση­μειώ­νε­ται ότι, σύμ­φω­να με έρευ­να του ΙΕΛΚΑ, η Ελ­λά­δα έχει από τους υψη­λό­τε­ρους συ­ντε­λε­στές ΦΠΑ στα τρό­φι­μα στην Ευ­ρω­παϊ­κή Ένωση. Στην συ­γκε­κρι­μέ­νη κα­τά­τα­ξη βρί­σκε­ται στην 6η θέση με τον υψη­λό­τε­ρο συ­ντε­λε­στή ΦΠΑ. Η βα­σι­κή δια­φο­ρο­ποί­η­ση είναι ότι πολ­λές χώρες και ιδιαί­τε­ρα οι χώρες της δυ­τι­κής Ευ­ρώ­πης έχουν έναν αρ­κε­τά χα­μη­λό­τε­ρο συ­ντε­λε­στή ΦΠΑ για τα τρό­φι­μα πρώ­της ανά­γκης (π.χ. ψωμί, γα­λα­κτο­κο­μι­κά κλπ), ο οποί­ος κατά κα­νό­να κυ­μαί­νε­ται στο ύψος του 4% έως 7%, όταν στην Ελ­λά­δα τα αντί­στοι­χα αγαθά έχουν δι­πλά­σιο ή τρι­πλά­σιο συ­ντε­λε­στή ΦΠΑ 13%. Όμως και ο υψη­λός συ­ντε­λε­στής ΦΠΑ, στον οποίο υπά­γο­νται ακόμα και σή­με­ρα αρ­κε­τά προ­ϊ­ό­ντα τρο­φί­μων είναι ση­μα­ντι­κά υψη­λό­τε­ρος από τις άλλες χώρες της Ευ­ρω­παϊ­κής Ένω­σης. Συ­γκε­κρι­μέ­να ο συ­ντε­λε­στής αυτός στην Ελ­λά­δα είναι 24%, ο 6ος υψη­λό­τε­ρος ανά­με­σα στις χώρες της Ευ­ρω­παϊ­κής Ένω­σης, όταν ο μέσος όρος των χωρών είναι 21%. Σύμ­φω­να με τον κ. Μα­χαί­ρα, “προ­κει­μέ­νου να αντι­με­τω­πι­στούν οι πιέ­σεις ανα­τι­μή­σε­ων στην Ελ­λά­δα, η δια­χεί­ρι­ση των συ­ντε­λε­στών ΦΠΑ απο­τε­λεί μία ευ­και­ρία”.

Τα απο­τε­λέ­σμα­τα με­λέ­της του ΙΕΛΚΑ δεί­χνουν ότι η πο­ρεία των τιμών στην Ελ­λά­δα είναι αυ­ξη­τι­κή τους τε­λευ­ταί­ους μήνες, αλλά πα­ράλ­λη­λα κα­λύ­τε­ρη του ευ­ρω­παϊ­κού μέσου όρου. Σύμ­φω­να με τα δη­μο­σιευ­μέ­να στοι­χεία της Ελ.Στατ. (Ελ­λη­νι­κή Στα­τι­στι­κή Αρχή) ο υπό-δεί­κτης τιμών κα­τα­να­λω­τή για την ομάδα των ειδών τρο­φί­μων τον Ιού­λιο του 2021 κα­τα­γρά­φε­ται αυ­ξη­μέ­νος σε σχέση με τον Ια­νουά­ριο 2020 κατά 0,41 (πριν την έναρ­ξη της παν­δη­μί­ας COVID-19) και κατά 1,73 σε σχέση με τον Ιού­λιο 2020. Όσον αφορά επι­μέ­ρους ομά­δες τρο­φί­μων, η με­γα­λύ­τε­ρη αύ­ξη­ση κα­τα­γρά­φε­ται στα νωπά φρού­τα κατά 13,31% και στο αρνί και κα­τσί­κι κατά 6,24%. Όσον αφορά τις τιμές των φρού­των, αυτές είναι αυ­ξη­μέ­νες λόγω των και­ρι­κών συν­θη­κών του φε­τι­νού κα­λο­και­ριού, ενώ οι τιμές του αρ­νιού πα­ρα­μέ­νουν αυ­ξη­μέ­νες. Οι ομά­δες των νωπών λα­χα­νι­κών έχουν μεν αρ­κε­τά χα­μη­λό­τε­ρες τιμές σε σχέση με τον Ια­νουά­ριο του 2020 κατά 13,28%, αλλά συ­γκρι­τι­κά με τον Ιού­λιο 2020 είναι και αυτές αυ­ξη­μέ­νες κατά 8,01%. Οι υπό­λοι­πες ομά­δες κα­τα­γρά­φουν μι­κρό­τε­ρες δια­κυ­μάν­σεις με σαφή όμως την επί­δρα­ση των αυ­ξή­σε­ων των διε­θνών τιμών πρώ­των υλών.

Επί­σης, ο δεί­κτης διε­θνών τιμών πρώ­των υλών (commodities) τρο­φί­μων πα­ρα­μέ­νει ση­μα­ντι­κά αυ­ξη­μέ­νος σε σχέση με πριν την παν­δη­μία COVID-19 κατά 24,34% σε σχέση με τον Ια­νουά­ριο 2020. Όλοι οι επι­μέ­ρους δεί­κτες πα­ρου­σιά­ζουν αυ­ξή­σεις (δη­μη­τρια­κά, έλαια, κρέας, γα­λα­κτο­κο­μι­κά, ζά­χα­ρη) με με­γα­λύ­τε­ρες αυ­ξή­σεις από αυτές να κα­τα­γρά­φο­νται στα φυ­τι­κά έλαια και στα δη­μη­τρια­κά. Οι αυ­ξή­σεις οφεί­λο­νται κυ­ρί­ως στην απο­δο­τι­κό­τη­τα της πα­ρα­γω­γής στις με­γά­λες πα­ρα­γω­γούς χώρες και στην αύ­ξη­ση της ζή­τη­σης από τις χώρες της Ασίας. Αρ­κε­τές από αυτές τις με­τα­βο­λές επη­ρε­ά­ζουν την πα­ρα­γω­γή τρο­φί­μων στην Ελ­λά­δα λόγω των ει­σα­γό­με­νων πρώ­των υλών, αλλά και τις ει­σα­γω­γές τε­λι­κών τρο­φί­μων και ποτών από τις διε­θνείς αγο­ρές.

Με ποιο τρόπο όμως η πίεση των ανα­τι­μή­σε­ων στις τιμές προ­ϊ­ό­ντων επη­ρε­ά­ζει τις κα­τα­να­λω­τι­κές συ­μπε­ρι­φο­ρές στην αγορά; Όπως εξη­γεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Γε­ώρ­γιος Μπάλ­τας, Κα­θη­γη­τής του Τμή­μα­τος Μάρ­κε­τινγκ & Επι­κοι­νω­νί­ας του Οι­κο­νο­μι­κού Πα­νε­πι­στη­μί­ου Αθη­νών, Διευ­θυ­ντής Με­τα­πτυ­χια­κών Σπου­δών, οι κα­τα­να­λω­τές αντι­δρούν στις ανα­τι­μή­σεις των προ­ϊ­ό­ντων και των υπη­ρε­σιών με προ­σαρ­μο­γές στην αγο­ρα­στι­κή συ­μπε­ρι­φο­ρά, οι οποί­ες πε­ρι­λαμ­βά­νουν:

– τη μεί­ω­ση της ζή­τη­σης για τα ανα­τι­μη­μέ­να προ­ϊ­ό­ντα και υπη­ρε­σί­ες, στον βαθμό που επι­τρέ­πει η φύση των ανα­γκών και η δομή των προ­τι­μή­σε­ων.

– την ανα­ζή­τη­ση οι­κο­νο­μι­κό­τε­ρων αγο­ρα­στι­κών λύ­σε­ων στις ανα­τι­μη­μέ­νες προϊ­ο­ντι­κές κα­τη­γο­ρί­ες και την υπο­κα­τά­στα­ση ακρι­βό­τε­ρων επι­λο­γών από φθη­νό­τε­ρες.

– την προ­σπά­θεια εξοι­κο­νό­μη­σης χρή­μα­τος πε­ριο­ρί­ζο­ντας διά­φο­ρες μη ανε­λα­στι­κές δα­πά­νες και αγο­ρές μη βα­σι­κών αγα­θών.

– την ανα­βο­λή ή μα­ταί­ω­ση αγο­ρα­στι­κών απο­φά­σε­ων υψη­λού κό­στους, ει­δι­κά εάν αυτές δεν αφο­ρούν την ικα­νο­ποί­η­ση πολύ επι­τα­κτι­κών ανα­γκών.

Πα­ράλ­λη­λα, σύμ­φω­να με τον κ. Μπάλ­τα, πα­ρα­τη­ρού­νται κα­τα­να­λω­τι­κές προ­σαρ­μο­γές μι­κρό­τε­ρης κλί­μα­κας, όπως για πα­ρά­δειγ­μα η δη­μιουρ­γία απο­θέ­μα­τος σε προ­ϊ­ό­ντα που ανα­μέ­νε­ται να ανα­τι­μη­θούν ση­μα­ντι­κά, με­τα­φέ­ρο­ντας αγο­ρές του εγγύς μέλ­λο­ντος στο παρόν.

“Η πίεση στους προ­ϋ­πο­λο­γι­σμούς των κα­τα­να­λω­τών θα εντα­θεί εφό­σον το κό­στος της ενέρ­γειας δεν μειω­θεί και πα­ρα­μεί­νει πολύ υψηλό κατά τη διάρ­κεια των επό­με­νων μηνών, όπου στις συ­νή­θεις ενερ­γεια­κές δα­πά­νες προ­στί­θε­ται εκεί­νη της θέρ­μαν­σης” το­νί­ζει ο κ. Μπάλ­τας και συ­μπλη­ρώ­νει ότι εκτός από την πολύ ακρι­βή ενέρ­γεια που έχει ανα­τι­μη­τι­κή επί­δρα­ση στην οι­κο­νο­μία, οι πλη­θω­ρι­στι­κές πιέ­σεις οφεί­λο­νται επί­σης στην ανα­στά­τω­ση των διε­θνών εφο­δια­στι­κών αλυ­σί­δων και με­τα­φέ­ρο­νται στην ελ­λη­νι­κή οι­κο­νο­μία μέσω των ει­σα­γω­γών εν­διά­με­σων ή τε­λι­κών αγα­θών.

“Βέ­βαια, αυτή είναι η ώρα για την έμπρα­κτη από­δει­ξη της κοι­νω­νι­κής υπευ­θυ­νό­τη­τας από την πλευ­ρά των επι­χει­ρή­σε­ων, οι οποί­ες κα­λού­νται να συν­δρά­μουν στο μέτρο που ανα­λο­γεί στην κάθε μία στη συ­γκρά­τη­ση του κό­στους ζωής των κα­τα­να­λω­τών. Ση­μειώ­νε­ται ότι η τρέ­χου­σα συ­γκυ­ρία είναι δύ­σκο­λη για τους κα­τα­να­λω­τές που έχουν ήδη πιε­στεί από την πο­λυ­ε­τή οι­κο­νο­μι­κή κρίση και τις συ­νέ­πειες της παν­δη­μί­ας και αντι­με­τω­πί­ζουν μία νέα απει­λή στην αύ­ξη­ση του κό­στους ζωής. Καθώς οι πλη­θω­ρι­στι­κές τά­σεις απο­δί­δο­νται κυ­ρί­ως στις συν­θή­κες που επι­κρα­τούν στην πλευ­ρά της προ­σφο­ράς της οι­κο­νο­μί­ας, επα­νέρ­χε­ται στο προ­σκή­νιο, με ακόμα μία αφορ­μή, το δια­χρο­νι­κό και στα­θε­ρά επί­και­ρο αί­τη­μα για δυ­να­μι­κή ανα­συ­γκρό­τη­ση της ελ­λη­νι­κής πα­ρα­γω­γής” το­νί­ζει ο κ. Μπάλ­τας.

Από την πλευ­ρά του ο Δρ. Λευ­τέ­ρης Κιο­σές, γε­νι­κός διευ­θυ­ντής ΙΕΛΚΑ μι­λώ­ντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ επι­ση­μαί­νει ότι η πίεση των ανα­τι­μή­σε­ων στις τιμές προ­ϊ­ό­ντων φαί­νε­ται ότι ήδη επη­ρε­ά­ζει τις κα­τα­να­λω­τι­κές συ­μπε­ρι­φο­ρές στην αγορά και εξη­γεί: “ενώ πέ­ρυ­σι την ίδια εποχή κυ­ριαρ­χού­σαν τα κρι­τή­ρια της ποιό­τη­τας, της ασφά­λειας και της ευ­κο­λί­ας στη δια­δι­κα­σία επι­λο­γής προ­ϊ­ό­ντων από τους κα­τα­να­λω­τές, σή­με­ρα ήδη οι με­τρή­σεις δεί­χνουν ότι αυτή η τάση έχει ανα­στρα­φεί και οι κα­τα­να­λω­τές ανα­ζη­τούν τα κρι­τή­ρια της τιμής, της αξίας και των προ­σφο­ρών/εκ­πτώ­σε­ων”. Πρό­κει­ται για αγο­ρα­στι­κές συ­μπε­ρι­φο­ρές που θυ­μί­ζουν με­τρή­σεις της προη­γού­με­νης δε­κα­ε­τί­ας, σύμ­φω­να με τον κ. Κιοσέ.

Πα­ράλ­λη­λα, από την πλευ­ρά των επι­χει­ρή­σε­ων έχει ήδη ανα­γνω­ρι­στεί αυτή η αλ­λα­γή. Σύμ­φω­να με πρό­σφα­τη έρευ­να του ΙΕΛΚΑ, στε­λέ­χη του κλά­δου του κλά­δου λια­νε­μπο­ρί­ου-FMCG θε­ω­ρούν ότι προ­τε­ραιό­τη­τες του κα­τα­να­λω­τή είναι κυ­ρί­ως οι τιμές και η δα­πά­νη του, προ­σπερ­νώ­ντας άλλα κρι­τή­ρια σε ση­μα­σία. “Με βάση τις εν­δεί­ξεις αυτές και τις προ­βλέ­ψεις για τους μα­κρο­οι­κο­νο­μι­κούς πα­ρά­γο­ντες που επη­ρε­ά­ζουν τις τιμές προ­κύ­πτει ότι τους επό­με­νους μήνες θα δούμε μία πα­γί­ω­ση αυτής της κα­τά­στα­σης την οποία θα κλη­θούν να δια­χει­ρι­στούν οι επι­χει­ρή­σεις του κλά­δου” ση­μειώ­νει ο κ. Κιο­σές.

Πηγή: Reporter.gr