Η πανδημία αλλάζει το μοντέλο τουρισμού

Η παν­δη­μία αλλά και η αυξα­νό­μενη περι­βαλ­λο­ντική ευαι­σθη­το­ποί­ηση αλλά­ζουν τη συμπε­ρι­φορά των Ευρω­παίων ταξι­διω­τών και δημιουρ­γούν νέες προ­κλή­σεις για τους ξενο­δό­χους αλλά και τους αερο­με­τα­φο­ρείς. Τέσ­σε­ρις στους δέκα Ευρω­παί­ους είναι δια­τε­θει­μέ­νοι να πλη­ρώ­σουν περισ­σό­τερο για να επι­σκε­φθούν προ­ο­ρι­σμούς με λιγό­τερο κόσμο. Επι­πλέον, το 51% δηλώνει πως επι­θυ­μεί να ταξι­δεύει περισ­σό­τερο σε περιό­δους δια­φο­ρε­τι­κές από εκείνες της επο­χι­κής κορύ­φω­σης του του­ρι­σμού.

Το 44% συμ­φω­νεί πως πρέπει να κάνει υψη­λό­τε­ρες δαπάνες απ’ ό,τι στο παρελ­θόν ώστε να στη­ρι­χθούν οι τοπικές κοι­νω­νίες και οικο­νο­μίες, ενώ το 37% δηλώνει δια­τε­θει­μένο να πλη­ρώ­σει περισ­σό­τερο προ­κει­μέ­νου να μειωθεί το απο­τύ­πωμα άνθρακα του ταξι­διού του. Παράλ­ληλα αυξά­νε­ται και η διάθεση των τοπικών κοι­νω­νιών να φιλο­ξε­νή­σουν περισ­σό­τε­ρους του­ρί­στες, καθώς η σημασία του του­ρι­σμού για την οικο­νο­μία έγινε πασι­φα­νής κατά τη διάρ­κεια του 2020, οπότε και συρ­ρι­κνώ­θη­καν δρα­μα­τικά τα ταξίδια απο­στε­ρώ­ντας εισό­δημα από όλους. Την ίδια ώρα, περισ­σό­τε­ροι Ευρω­παίοι είναι δια­τε­θει­μέ­νοι να εξε­τά­σουν την πραγ­μα­το­ποί­ηση των δια­κο­πών τους σε πολύ λιγό­τερο γνω­στούς προ­ο­ρι­σμούς.

Αυτά είναι μερικά από τα βασικά συμπε­ρά­σματα που προ­κύ­πτουν από μεγάλη έρευνα του European Travel Commission, δηλαδή της ευρω­παϊ­κής ένωσης των οργα­νι­σμών του­ρι­σμού, που διε­νήρ­γησε η MINDHAUS κατά τη διάρ­κεια του Ιουνίου σε δείγμα περισ­σό­τε­ρων των 5.800 ατόμων σε Γερ­μα­νία, Βρε­τα­νία, Γαλλία, Ολλαν­δία, Ιταλία, Βέλγιο, Ελβετία, Ισπανία, Πολωνία και Αυστρία.

Η πιο ισχυρή θέληση για τη φιλο­ξε­νία περισ­σό­τε­ρων του­ρι­στών κατα­γρά­φε­ται στην Ιταλία με ποσοστό 62,9%, ενώ ακο­λου­θούν Ισπανία με 54,6% και Πολωνία με 54,2%. Αντι­θέ­τως, περιο­ρι­σμένη, στο 35% και το 33% αντί­στοιχα, είναι η αντί­στοιχη διάθεση στη Γαλλία και τη Βρε­τα­νία.

Οσον αφορά στη διάθεση των δυνη­τι­κών ταξι­διω­τών να δαπα­νή­σουν περισ­σό­τερα χρήματα για να ενι­σχυ­θούν οι τοπικές κοι­νω­νίες που θα επι­σκε­φθούν, η εντο­νό­τερη τάση κατα­γρά­φε­ται στην Πολωνία, ακο­λου­θού­μενη από τη Βρε­τα­νία, τη Γαλλία, τη Γερ­μα­νία, την Ολλαν­δία και την Ισπανία σε ποσοστά από 35% έως 46%.

Ιδιαί­τερα σημα­ντική είναι η περι­βαλ­λο­ντική ευαι­σθη­το­ποί­ηση των Ευρω­παίων σε σχέση με τα ταξίδια που προ­τί­θε­νται να κάνουν. Ενας στους τρεις Γερ­μα­νούς, Ισπα­νούς, Ιταλούς, Ελβε­τούς, Βρε­τα­νούς και Πολω­νούς είναι δια­τε­θει­μέ­νος να πλη­ρώ­σει περισ­σό­τερα για τη διαμονή του και τη μετα­φορά του, προ­κει­μέ­νου να εξα­σφα­λί­σει πως θα είναι μειω­μένο το απο­τύ­πωμα άνθρακα του ταξι­διού του. Τις χαμη­λό­τε­ρες επι­δό­σεις σε αυτήν την κατεύ­θυνση σημειώ­νουν οι Αυστρια­κοί, οι Βέλγοι και οι Ολλαν­δοί. Η συνο­λική εικόνα βεβαίως είναι αρνη­τική, διότι το 32% των ερω­τη­θέ­ντων δεν είναι δια­τε­θει­μένο να ανα­λά­βει το παρα­πάνω κόστος για τη μείωση των εκπο­μπών άνθρακα, έναντι 30% που δηλώνει θετικό. Ούτε θετικά ούτε αρνη­τικά απα­ντάει το 38,2%.

Παράλ­ληλα, οι 6 στους 10 Ευρω­παί­ους δηλώ­νουν έτοιμοι να πραγ­μα­το­ποι­ή­σουν λιγό­τερα ταξίδια και να περά­σουν περισ­σό­τερο χρόνο σε μόνο έναν προ­ο­ρι­σμό.

Σημα­ντικό για τη διεύ­ρυνση της ελλη­νι­κής του­ρι­στι­κής σεζόν είναι και το εύρημα σχετικά με την επο­χι­κό­τητα των ταξι­διών: Στην ερώτηση κατά πόσον είναι δια­τε­θει­μέ­νοι να ταξι­δέ­ψουν περισ­σό­τερο σε περιό­δους δια­φο­ρε­τι­κές από τον Ιούλιο και τον Αύγου­στο, περισ­σό­τε­ροι από τέσ­σε­ρις στους πέντε ερω­τη­θέ­ντες απα­ντούν θετικά. Τα ποσοστά αυτά είναι υψη­λό­τερα στη Γαλλία, στη Γερ­μα­νία και στην Πολωνία.

7 στους 10 δηλώ­νουν έτοιμοι να ταξι­δέ­ψουν μέσα στο επόμενο εξάμηνο

Με την ψυχο­λο­γία για ταξίδια να έχει ανα­κάμ­ψει στα υψη­λό­τερα επίπεδα από την έναρξη της παν­δη­μίας, 70% των Ευρω­παίων δηλώ­νουν έτοιμοι να ταξι­δέ­ψουν μέσα στο επόμενο εξάμηνο, εκ των οποίων σχεδόν 4 στους 5 έως τον Σεπτέμ­βριο, σύμφωνα με στοι­χεία που δημο­σιεύ­θη­καν πολύ πρό­σφατα από την European Travel Commission. Ο χρόνος κυλάει υπέρ όσων έχουν ήδη προ­ε­τοι­μα­στεί για την επόμενη ημέρα μετά την παν­δη­μία προς ένα περισ­σό­τερο υπεύ­θυνο του­ρι­στικό μοντέλο. «Οι ελλη­νι­κοί προ­ο­ρι­σμοί και οι επι­χει­ρή­σεις, αν θέλουν να παρα­μεί­νουν διεθνώς αντα­γω­νι­στι­κοί και σχε­τι­κοί με τις προ­τι­μή­σεις των κατα­να­λω­τών στο υψη­λό­τερο επίπεδο, θα πρέπει να κινη­θούν πολύ γρήγορα και να καλύ­ψουν το χαμένο έδαφος», εκτιμά ο Θεό­φι­λος Κυρα­τσού­λης, γενικός διευ­θυ­ντής της Mindhaus, που πραγ­μα­το­ποιεί κυλιό­με­νες έρευνες μεταξύ του ευρω­παϊ­κού πλη­θυ­σμού για λογα­ρια­σμό της European Travel Commission.

Οι αλλαγές στις προ­τι­μή­σεις ταξι­διού των κατα­να­λω­τών μετά την παν­δη­μία έχουν ήδη γίνει εμφα­νείς, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νης μιας μεγα­λύ­τε­ρης ανη­συ­χίας για την προ­σω­πική ευη­με­ρία, την ποιό­τητα του αέρα και τις ανθρω­πο­γε­νείς περι­βαλ­λο­ντι­κές επι­πτώ­σεις. «Το πλε­ο­νέ­κτημα της ενσω­μά­τω­σης στοι­χείων αει­φο­ρίας ανα­γνω­ρί­ζε­ται όλο και περισ­σό­τερο στον τομέα του του­ρι­σμού. Μια βιώσιμη προ­σέγ­γιση για την του­ρι­στική ανά­πτυξη απο­τε­λεί μεγάλη ευκαι­ρία. Οχι μόνο οι προ­ο­ρι­σμοί μπορούν να βελ­τιώ­σουν την ποιό­τητα του περι­βάλ­λο­ντος και να δια­τη­ρή­σουν τους φυσι­κούς πόρους, αλλά μπορούν επίσης να αυξή­σουν τα οφέλη του του­ρι­σμού για τους ντό­πιους και να προ­στα­τεύ­σουν τον πολι­τι­σμό και την κλη­ρο­νο­μιά, προ­σφέ­ρο­ντας παράλ­ληλα ένα προϊόν που έχει όλο και μεγα­λύ­τερη ζήτηση», υπο­γραμ­μί­ζει ο Eduardo Santander, διευ­θύ­νων σύμ­βου­λος της European Travel Commission.

Παράλ­ληλα, όμως, η υγειο­νο­μική κρίση του COVID-19 δημιουρ­γεί και περι­βαλ­λο­ντι­κές προ­κλή­σεις: μόλις το 19% των Ευρω­παίων προ­τί­θε­ται να εγκα­τα­λεί­ψει τα προ­ϊ­ό­ντα μιας χρήσης (είτε αυτά αφορούν τρόφιμα είτε προ­ϊ­ό­ντα προ­σω­πι­κής φρο­ντί­δας) κατά τη διάρ­κεια των ταξι­διών, δεί­χνο­ντας μεγάλη οπι­σθο­δρό­μηση σε ό,τι αφορά την εφαρ­μογή της οδηγίας 2019/204 για τα πλα­στικά μιας χρήσης, όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά διεθνώς. «Το κράτος θα πρέπει να υπο­στη­ρί­ξει ξενο­δο­χεια­κές μονάδες που υιο­θε­τούν και προ­ω­θούν plastic-free πολι­τι­κές και πρα­κτι­κές κυκλι­κής οικο­νο­μίας.

Στο εξω­τε­ρικό, τέτοιες δράσεις και καμπά­νιες υλο­ποιού­νται εδώ και χρόνια, χαρα­κτη­ρι­στικό παρά­δειγμα το πρό­γραμμα Cork 2 Cork από την εται­ρεία NH hotels, η οποία επα­να­χρη­σι­μο­ποί­ησε 2.000 κιλά φελλών από μπου­κά­λια που συνέ­λεξε σε 77 κατα­λύ­ματά της ως μονω­τικό υλικό για 8.000 μ2 τοίχων και δαπέδων σε ανα­και­νί­σεις και νέες κατα­σκευές. Στην Ελλάδα όμως ακόμα συζη­τάμε για τη δια­χεί­ριση των οργα­νι­κών απο­βλή­των», σημειώ­νει ο επι­κε­φα­λής της Mindhaus.

«Κλειδί» για το μέλλον η αυξη­μένη περι­βαλ­λο­ντική ευαι­σθη­το­ποί­ηση του δυτικού κόσμου

Είναι σαφές πως οι επεν­δύ­σεις των Ελλήνων ξενο­δό­χων αλλά και του Δημο­σίου για τη μείωση του απο­τυ­πώ­μα­τος του του­ρι­σμού στο περι­βάλ­λον θα πρέπει να εντα­θούν αν η χώρα δεν θέλει να χάσει τις ευκαι­ρίες που ανα­δύ­ο­νται από την αυξη­μένη περι­βαλ­λο­ντική ευαι­σθη­το­ποί­ηση του δυτικού, του­λά­χι­στον, κόσμου. Αυτό είναι ακόμα πιο σαφές σε όσους έχουν ήδη εξοι­κειω­θεί και με τα νέα τρα­πε­ζικά κρι­τή­ρια χρη­μα­το­δο­τή­σεων, που περι­λαμ­βά­νουν αυστη­ρούς δείκτες αει­φο­ρίας και επι­δό­σεων ESG (environmental, social, governance – αρχές περι­βαλ­λο­ντι­κής και κοι­νω­νι­κής εται­ρι­κής δια­κυ­βέρ­νη­σης).

Κατ’ αρχάς, η παν­δη­μία έχει δημιουρ­γή­σει τη μεγάλη ευκαι­ρία στον του­ρι­σμό να επα­να­προσ­διο­ρι­στεί με από­λυ­τους όρους βιώ­σι­μης ανά­πτυ­ξης. Να επα­να­συ­στα­θεί φρο­ντί­ζο­ντας σε μεγα­λύ­τερο βαθμό τις τοπικές κοι­νω­νίες αλλά και το φυσικό περι­βάλ­λον. Ολοι οι διε­θνείς οργα­νι­σμοί, όπως οι WTTC, WTO και European Travel Commission, αλλά και εθνικοί φορείς, όπως το υπουρ­γείο Του­ρι­σμού και ο ΕΟΤ, δια­τυ­πώ­νουν αντί­στοι­χες θέσεις.

Παράλ­ληλα, οι Ευρω­παίοι που ταξί­δε­ψαν κατά τη διετία 2020-2021 φαί­νε­ται να αλλά­ζουν τις συνή­θειές τους και να εμφα­νί­ζο­νται περισ­σό­τερο ευαι­σθη­το­ποι­η­μέ­νοι για παγκό­σμια προ­βλή­ματα, όπως η κλι­μα­τική αλλαγή, σε σχέση με τον μέσο ταξι­διώτη στην προ παν­δη­μίας περίοδο, εξηγεί ο επι­κε­φα­λής της εται­ρείας ερευνών και προ­ώ­θη­σης του του­ρι­σμού MINDHAUS, Θεό­φι­λος Κυρα­τσού­λης: «Οι Ευρω­παίοι δεί­χνουν μεγα­λύ­τερο ενδια­φέ­ρον να επι­σκέ­πτο­νται προ­ο­ρι­σμούς με μικρό­τερο αριθμό επι­σκε­πτών, να ταξι­δεύ­ουν off season, να στη­ρί­ζουν περισ­σό­τερο τις τοπικές κοι­νω­νίες και να μειώ­νουν το ανθρα­κικό απο­τύ­πωμα από τα ταξίδια τους. Και ένα καθόλου ευκα­τα­φρό­νητο ποσοστό δηλώνει έτοιμο να πλη­ρώ­σει το κάτι παρα­πάνω για όλα αυτά».

Το ερώτημα που ανα­δύ­ε­ται, βέβαια, είναι πόσο έτοιμος είναι ο ιδιω­τι­κός τομέας στην Ελλάδα όχι μόνο να αντα­πο­κρι­θεί στην ανάγκη αυτή, αλλά να οδη­γή­σει τις διε­θνείς εξε­λί­ξεις και να ανα­λά­βει αντί­στοι­χες πρω­το­βου­λίες, δεδο­μέ­νης και της υψηλής κατά­τα­ξής της στη διεθνή του­ρι­στική βιο­μη­χα­νία. Είναι σαφές πως μερικοί μεγάλοι όμιλοι, όπως οι Costa Navarino και Sani/Ikos, καθώς και άλλοι, όχι μόνον έχουν αντι­λη­φθεί το μέγεθος της πρό­κλη­σης, αλλά επίσης πρω­τα­γω­νι­στούν στις σχε­τι­κές επεν­δύ­σεις και πολι­τι­κές σε ευρω­παϊκό επίπεδο. Ομως η χώρα δια­θέ­τει 10.000 ξενο­δο­χεία, η πλειο­νό­τητα των οποίων χρειά­ζε­ται ακόμα σοβαρή δουλειά για να προ­ε­τοι­μα­στεί κατάλ­ληλα. «Για την πλειο­νό­τητα των ελλη­νι­κών του­ρι­στι­κών επι­χει­ρή­σεων, η βιώσιμη ανά­πτυξη εξα­κο­λου­θεί να είναι μια έννοια δυσ­νό­ητη και να συν­δέ­ε­ται με πιστο­ποι­ή­σεις που προ­τεί­νο­νται από τους tour operators ή δράσεις και πρα­κτι­κές που κάποιος μπορεί να τις προ­σεγ­γί­σει απο­σπα­σμα­τικά μέσα από έναν τιμο­κα­τά­λογο υπη­ρε­σιών χωρίς κάποια στρα­τη­γική ή μεσο­πρό­θε­σμο στόχο», εκτιμά ο κ. Κυρα­τσού­λης. Πράγ­ματι, ακρω­νύ­μια όπως τα ESG (η υιο­θέ­τηση κρι­τη­ρίων περι­βαλ­λο­ντι­κών, κοι­νω­νι­κών και εται­ρι­κής δια­κυ­βέρ­νη­σης στο επεν­δυ­τικό και επι­χει­ρη­μα­τικό μοντέλο) είναι τελείως άγνωστα για τη συντρι­πτική πλειο­νό­τητα των ελλη­νι­κών επι­χει­ρή­σεων του βασικού κλάδου της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας. Παρα­δο­σιακά οι επεν­δύ­σεις του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού επι­κε­ντρώ­νο­νταν κυρίως στο χει­ρο­πια­στό, είτε αυτό αφο­ρούσε υπο­δο­μές και κτι­ρια­κές εγκα­τα­στά­σεις είτε εξο­πλι­σμό. «Στο άυλο και στο λιγό­τερο απτό –αλλά πάντα μετρή­σιμο– πρέπει να δοθεί τώρα το βάρος, γιατί αυτό είναι που ζητάει ο επι­σκέ­πτης επι­τα­κτικά εδώ και χρόνια». Εξίσου σημα­ντικό, αν όχι σημα­ντι­κό­τερο, είναι και το γεγονός ότι η υιο­θέ­τηση ESG στρα­τη­γι­κής είναι ένα αίτημα και κρι­τή­ριο αξιο­λό­γη­σης που προ­έρ­χε­ται από τους χρη­μα­το­δό­τες, τρά­πε­ζες και επεν­δυ­τικά κεφά­λαια ομοίως.

Η ευκαι­ρία

Η παν­δη­μία και η επα­κό­λουθη κρίση στα διεθνή ταξίδια δημιούρ­γησε μια ευκαι­ρία για τον ευρω­παϊκό του­ρι­σμό να επα­νεκ­κι­νη­θεί καλύ­τερα με επα­νε­στί­αση προ­τε­ραιο­τή­των, όπως η προ­ώ­θηση των υπεύ­θυ­νων ταξι­διών και η συνερ­γα­σία για μια ενο­ποι­η­μένη και συνεπή προ­σέγ­γιση για τη φυσική, κοι­νω­νική και οικο­νο­μική βιω­σι­μό­τητα, εκτιμά η European Travel Commission.

Η δαπάνη

Ο βιώ­σι­μος του­ρι­σμός στο­χεύει στην καλύ­τερη δια­χεί­ριση των σχέσεων μεταξύ των επι­σκε­πτών, της του­ρι­στι­κής βιο­μη­χα­νίας, της κοι­νω­νίας και του περι­βάλ­λο­ντος. Πάνω από 1 στους 3 ερω­τη­θέ­ντες στην Ευρώπη είναι πρό­θυ­μοι να ξοδέ­ψουν περισ­σό­τερα, ωφε­λώ­ντας τις τοπικές κοι­νό­τη­τες τόσο από κοι­νω­νική όσο και από οικο­νο­μική άποψη.

Απο­κέ­ντρωση

Ο υπερ­βο­λι­κός αριθμός του­ρι­στών σε έναν προ­ο­ρι­σμό στην εποχή της παν­δη­μίας σημαί­νει ανε­πι­θύ­μητο επίπεδο υπερ­πλη­θυ­σμού. Εχοντας αυτό υπόψη, το 44% των Ευρω­παίων δηλώνει ότι θα εξε­τά­σει τα ταξίδια εκτός εποχής και το 32% είναι πρόθυμο να ξοδέψει περισ­σό­τερα για να επι­σκε­φθεί λιγό­τερο πολυ­σύ­χνα­στους προ­ο­ρι­σμούς. Η ροπή για απο­κέ­ντρωση είναι έντονη.

Πηγή kathimerini.gr