Με ρίζες από την Κάρπαθο ο άνθρωπος πίσω από το φάρμακο για το Αλτσχάιμερ

Με ρίζες από Μυτι­λήνη και Κάρπαθο και μεγα­λω­μέ­νος στο Μαρόκο, ο CEO της Biogen μιλάει για το σκεύ­α­σμα με την ονο­μα­σία Aducanumab (αντου­κα­νου­μά­μπη), που έχει πάρει έγκριση από τον FDA και κυκλο­φο­ρεί ήδη στις ΗΠΑ

Λες; Είπα από μέσα μου. Μπα, απο­κλεί­ε­ται. Αντε τώρα να κατα­φέ­ρεις το αδύνατο. Να μιλή­σεις με τον CEO της θηριώ­δους ερευ­νη­τι­κής, φαρ­μα­κευ­τι­κής εται­ρείας Biogen. Ακόμα και στην Ελβετία και στον Καναδά λει­τουρ­γούν δικά της παραρ­τή­ματα. Συνο­λικά 39 σε όλο τον πλανήτη.

Η Biogen λοιπόν θεω­ρεί­ται από τις φαρ­μα­κευ­τι­κές της παγκό­σμιας πρω­το­πο­ρίας. Ανάμεσα στα επι­τεύγ­ματά της το Spinraza, το πρώτο εγκε­κρι­μένο φάρμακο για τη θερα­πεία παιδιών και ενη­λί­κων με νωτιαία μυϊκή ατροφία.

Η Biogen λοιπόν βρέθηκε στους πρώτους τίτλους όλων των media. Παγκο­σμίως. Συνέβη την περα­σμένη εβδο­μάδα. Και περίπου 30 εκα­τομ­μύ­ρια ψυχές, που πάσχουν από αυτή την ανα­τρι­χια­στική και κατα­στρο­φική επέλαση με την ονο­μα­σία «Αλτσχάι­μερ», άρχισαν να βλέπουν κάποιο φως στην άκρη του τούνελ. Παρέα με τους συγ­γε­νείς και τους φίλους τους.

«Παγκο­σμίως ο αριθμός των πασχό­ντων κυμαί­νε­ται γύρω στα 30 εκα­τομ­μύ­ρια. Εκ των οποίων 10 στην Ευρώπη και 6 στις ΗΠΑ. Και ο αριθμός αυξά­νε­ται διαρκώς. Δηλαδή το 2030 στην Ευρώπη ο αριθμός θα διπλα­σια­στεί. Από τα 10 στα 20 εκα­τομ­μύ­ρια».

Τελικά λοιπόν. Και ύστερα από αλλε­πάλ­ληλα τηλε­φω­νή­ματα και με τη μεσο­λά­βηση πολλών συντο­νι­στών και γραμ­μα­τέων μεταξύ Νέας Υόρκης και Ελβε­τίας, από το ακου­στικό μου άκουσα τη νεανική, καθαρή και κρυ­στάλ­λινη φωνή του Μισέλ Βου­νά­τσου. Του CEO, δηλαδή του γενικού αφε­ντι­κού, της Biogen.

Σκηνή 1: Ο Γερ­μα­νός καθη­γη­τής Ρότζερ Μ. Nιτς

Προη­γου­μέ­νως η Ελί­ζα­μπεθ Φιτζ­πά­τρικ, εντελώς Αγγλίδα, στέ­λε­χος της ίδιας εται­ρείας, από την Ελβετία, μου εξήγησε τον λόγο αυτής της προ­νο­μια­κής τηλε­φω­νι­κής επι­κοι­νω­νίας με τον Μισέλ Βου­νά­τσο: «Μα επειδή είσαι Ελληνας και επειδή ο Μισέλ θεωρεί σημα­ντική αυτή την επι­κοι­νω­νία». Καλύ­τερα δεν γίνεται.

Μερικές «λεπτο­μέ­ρειες» κάνουν τη διαφορά. Οπως, ας πούμε το γεγονός ότι Γερ­μα­νός είναι ο πρώτος που ανα­κά­λυψε τη φόρ­μουλα. Πρό­κει­ται για τον καθη­γητή Ρότζερ Μ. Νιτς στο Πανε­πι­στή­μιο της Ζυρίχης που επί 30 χρόνια ερευ­νούσε τις υπό­γειες δια­δρο­μές αυτής της ασθέ­νειας. Κάπως έτσι άνοιξε τον δρόμο για την ανα­κά­λυψη αυτού του ευερ­γε­τι­κού φαρ­μά­κου της Biogen με την ονο­μα­σία aducanumab.

Οπως το γεγονός ότι αυτή η ασθέ­νεια δεν είναι απο­κλει­στικό «προ­νό­μιο» των μεγάλων ηλικιών. Είναι και των σαρα­ντά­ρη­δων, των πενη­ντά­ρη­δων και των εξη­ντά­ρη­δων. Εξαρ­τά­ται από τη λει­τουρ­γία των κυκλω­μά­των στον εγκέ­φαλο κάθε ανθρώ­πι­νου πλά­σμα­τος.

Οπως επίσης ότι το 2030, σύμφωνα με υπο­λο­γι­σμούς, θα έχουν διπλα­σια­στεί στην Ευρώπη οι πάσχο­ντες από αυτή την ανα­τρι­χια­στική νόσο. Και, επίσης, το γεγονός ότι το 80% των ατόμων που πάσχουν από άνοια είναι κι αυτοί θύματα του Αλτσχάι­μερ.

Και όπως το γεγονός ότι η Biogen έχει επεν­δύ­σει σημα­ντικά κεφά­λαια σε κλι­νι­κές δοκιμές του aducanumab, του πρώτου φαρ­μά­κου για το Αλτσχάι­μερ.

Σκηνή 2: Η Ευδοκία από Κάρπαθο, ο Γιώργος από Μυτι­λήνη

Το story του Μισέλ μοιάζει με σενάριο από την ιταλική ταινία «L’Αmerica» του Τζιάνι Αμέλιο. Ενα οδοι­πο­ρικό εντελώς ελλη­νι­κής μετα­να­στευ­τι­κής περι­πέ­τειας. Α, να μην ξεχάσω. Η κου­βέ­ντα έγινε στον ενικό. Οπως συμ­βαί­νει με τους Αγγλους και με τους Αμε­ρι­κα­νούς. Ανε­ξαρ­τή­τως ηλικίας, αξιώ­μα­τος και κοι­νω­νι­κής προ­ε­λεύ­σεως. Ο πλη­θυ­ντι­κός της υπο­κρι­σίας ται­ριά­ζει μόνο στους Ευρω­παί­ους. Ιδιαί­τερα στους Γάλλος. Τέλος πάντων.

«Ο πατέρας μου ο Γιώργος κατά­γε­ται από τη Μυτι­λήνη και η μητέρα μου η Ευδοκία από την Κάρπαθο. Και οι δύο γεν­νή­θη­καν στο Μαρόκο,  και συγκε­κρι­μένα  στη Φες και στην Καζα­μπλάνκα».

– Οπως συνέβη στο αλη­σμό­νητο ρομάν­τζο «Καζα­μπλάνκα» με Χάμφρεϊ Μπό­γκαρτ και Ινγκριντ Μπέρ­γκ­μαν; «Ας πούμε κάπως έτσι. Πρέπει, όμως, να σου πω ότι πρω­το­πό­ροι αυτής της περι­πέ­τειας ήταν οι παπ­πού­δες και οι για­γιά­δες μας. Τότε, λοιπόν, στην εποχή των μεγάλων μετα­να­στευ­τι­κών ροών, έφυγαν από τα χωριά τους, επι­βι­βά­στη­καν σε κάποιο πλοίο με προ­ο­ρι­σμό την Αμερική, αλλά για κάποιον λόγο βρέ­θη­καν στο Μαρόκο. Εκει βρήκαν δουλειά, εκκλη­σία και μια ελλη­νική κοι­νο­τική αγκαλιά».

– Πώς έγινε αυτό; «Προ­φα­νώς λόγω συν­θη­κών και λάθος σχε­δια­σμών».

– Από εκεί, λοιπόν, από το γαλ­λό­φωνο Μαρόκο προ­έ­κυψε το όνομα Μισέλ και όχι Μάικλ; «Φυσικά. Εκεί γεν­νή­θηκα κι εγώ πριν από 59 χρόνια».

– Στη φωτο­γρα­φία που βλέπω φαί­νε­σαι περίπου σαράντα και κάτι. «Με κολα­κεύ­εις. Πρέπει να σου πω ότι έχω τρία παιδιά. Κατά σειρά, η Ινές-Φωτεινή είναι 35 ετών, ο Αλέ­ξαν­δρος 29 και ο βενια­μίν Μαξίμ-Βασίλης είναι 25».

– Και η σύζυγος; «Η Μαρτίν από Γαλλία. Είμαστε μαζί από τα πρώτα πανε­πι­στη­μιακά μας χρόνια. Αχώ­ρι­στοι. Σπου­δά­ζαμε μαζί στη Γαλλία».

– Υποθέτω ότι στο Μαρόκο οι Ελληνες θα ήσασταν μειο­ψη­φία; «Καθόλου. Η ελλη­νική παροι­κία ήταν μεγάλη, όσο κι αν ακού­γε­ται περί­εργο. Εκεί έμαθα γαλλικά σαν να είναι η μητρική μου γλώσσα πηγαί­νο­ντας φυσικά σε γαλλικά σχολεία. Και στα 19 μου χρόνια έφυγα να σπου­δάσω στη Γαλλία. Εκεί γνώρισα και τη Μαρτίν».

Σκηνή 3: Ο θρυ­λι­κός Γιώργος Σκάν­γκος

Ο Μισέλ Βου­νά­τσος έλαβε το CSCT, το πτυχίο του στην Ιατρική, από το Πανε­πι­στή­μιο του Μπορντό και το ΜΒΑ (Master in Business Administration), δηλαδή το μετα­πτυ­χιακό του, από το HEC School of Management στο Παρίσι. Πάμε παρα­κάτω. «Μετά η δια­δρομή μου μοιάζει με ταξι­διώτη που μετα­κι­νεί­ται διαρκώς».

– Ως τι; «Κυρίως ως εκτε­λε­στι­κός αντι­πρό­ε­δρος και γενικός εμπο­ρι­κός διευ­θυ­ντής μετά από 20 χρόνια δια­δρο­μής στην εται­ρεία Merck. Κατά σειρά λοιπόν. Πρώτα στην Ελβετία για τέσσερα χρόνια, μετά Σαου­δική Αραβία, μετά για τέσσερα χρόνια στις ΗΠΑ, αργό­τερα, από το 1997 μέχρι το 2002, στην Πολωνία, ύστερα στο Βέλγιο αλλά και στη Γαλλία, ακο­λού­θησε η Κίνα και όλα αυτά για 20 ολό­κληρα χρόνια».

– Μόνος σου ή μαζί με την οικο­γέ­νεια; «Πάντα με την οικο­γέ­νεια».

– Σου ξέφυγε η Ελλάδα. «Καθόλου. Κάθε καλο­καίρι ερχό­μα­στε Ελλάδα και μάλιστα στη Χίο όπου δια­τη­ρούμε δικό μας σπίτι».

Η Biogen είναι συν­δε­δε­μένη με ελλη­νικά ονόματα. Και μάλιστα σε άκρως ηγε­τι­κές θέσεις. Για παρά­δειγμα, πρό­ε­δρος αυτής της φαρ­μα­κευ­τι­κής εται­ρείας ερευνών είναι ο Στέλιος Παπα­δό­που­λος από Θεσ­σα­λο­νίκη. Και μάλιστα λένε ότι είναι φανα­τι­κός φίλα­θλος του Αρη. Και δεν είναι ο μόνος. Στη θέση του CEO, γενικού διευ­θυ­ντή, είχε προη­γη­θεί ο Γιώργος Σκάν­γκος, τον οποίο δια­δέ­χθηκε στη θέση του CEO o Μισέλ Βου­νά­τσος.

Παρε­μπι­πτό­ντως η περί­πτωσή του Σκάν­γκου (Ελληνας μόνο από την πλευρά του πατέρα του) ίσως από τις πιο λαμπρές στην Ιστορία των ερευνών. Φαντα­στείτε ότι πριν από έναν χρόνο ο αμε­ρι­κα­νι­κός οργα­νι­σμός Biotechnology Innovation Organization (BIO) τον προ­ή­γαγε σε «στρα­τηγό» στη μάχη των αμε­ρι­κα­νι­κών φαρ­μα­κο­βιο­μη­χα­νιών κατά του COVID-19, που σημαί­νει ότι εκείνος οργά­νωσε και συντό­νισε τις προ­σπά­θειες των βιο­τε­χνο­λο­γι­κών και βιο­φαρ­μα­κευ­τι­κών εται­ρειών στον πόλεμο ενα­ντίον του θανά­σι­μου και αόρατου ιού. Και μάλιστα, όπως λένε, δια­χει­ρί­στηκε κεφά­λαια επικών δια­στά­σεων. Ιλιγ­γιώδη ποσά που έπεφταν με τη συχνό­τητα καταρ­ρα­κτώ­δους βροχής διάρ­κειας πολλών, βιβλι­κών ετών!

Σκηνή 4: Και σαρα­ντά­ρη­δες θύματα Αλτσχάι­μερ

– Και τα τελευ­ταία χρόνια ως CEO της Biogen, της εται­ρείας που ανα­κά­λυψε την ασπίδα προ­στα­σίας από το κατα­ρα­μένο Αλτσχάι­μερ. «Να τα πάρουμε από την αρχή. Οι έρευνες άρχισαν πριν από 30 χρόνια στο Πανε­πι­στή­μιο της Ζυρίχης από τον καθη­γητή Νιτς».

– Γερ­μα­νι­κής κατα­γω­γής; «Γερ­μα­νι­κής».

– Οπως συνέβη με το εμβόλιο της Pfizer, που στην πραγ­μα­τι­κό­τητα είναι ανα­κά­λυψη της γερ­μα­νι­κής BioNtech. Mάλιστα όσοι το έχουν κάνει και έχουν παρα­λά­βει το πιστο­ποι­η­τικό εμβο­λια­σμού τους θα δια­βά­σουν το όνομα της γερ­μα­νι­κής εται­ρείας και όχι της αμε­ρι­κα­νι­κής. «Σωστά. Από τη Ζυρίχη λοιπόν προ­έ­κυ­ψαν οι πρώτες ενδεί­ξεις και τα πρώτα καλά απο­τε­λέ­σματα. Μετά από έρευνα τριάντα ετών».

– Γερ­μα­νός ο πρώτος που άνοιξε τον δρόμο γι’ αυτή την ανα­κά­λυψη; «Ετσι είναι».

– Ποια η ονο­μα­σία αυτού του φαρ­μά­κου; «Aducanumab».

Αν κατά­λαβα καλά, λόγω μιας ιδιαί­τε­ρης ιατρι­κής ορο­λο­γίας, πρό­κει­ται για μονο­κλω­νικό αντί­σωμα καθώς και για το αμυ­λοει­δές που προ­έρ­χε­ται από μια πρό­δρομη πρω­τε­ΐνη, το κύριο συστα­τικό των πλακών που χαρα­κτη­ρί­ζουν τη νόσο του Αλτσχάι­μερ. Δηλαδή στους υγιείς οργα­νι­σμούς αυτό το «σώμα» αφαι­ρεί­ται ενώ στους υπό­λοι­πους όλο και μεγα­λώ­νει και φυσικά κατα­στρέ­φει.

– Μπορεί κάποιος που πάσχει από Αλτσχάι­μερ να προ­μη­θευ­τεί αυτό το φάρμακο από το φαρ­μα­κείο της γει­το­νιάς του; «Οχι φυσικά. Η προ­μή­θεια θα γίνεται μετά από υπό­δειξη αρμό­διου γιατρού, με συνταγή».

– Ηδη κυκλο­φο­ρεί; «Ναι αφού πρώτα είχε λάβει έγκριση από τoν Οργα­νι­σμό Φαρ­μά­κων των ΗΠΑ, τον FDA».

– Πρό­κει­ται να κυκλο­φο­ρή­σει και στην Ευρώπη; «Αφού πρώτα λάβει έγκριση από την αρμόδια Ευρω­παϊκή Επι­τροπή Φαρ­μά­κων. Η δια­δι­κα­σία έχει ήδη δρο­μο­λο­γη­θεί και ελπί­ζουμε συντό­μως να κυκλο­φο­ρή­σει σε όλες τις χώρες της Ευρώπης, φυσικά και στην Ελλάδα».

– Κάποιος γνωστός μου, ούτε καν 60 ετών, πάσχει από δευ­τε­ρο­παθή άνοια. «Συμ­βαί­νει και σε μικρό­τε­ρες ηλικίες. Σύμφωνα με τα επίσημα στοι­χεία, οι πέντε στους 100 ασθε­νείς είναι κάτω από 65 ετών. Ακόμα και νεό­τε­ροι, στα 40 και στα 50».

Σκηνή 5: Ο κλέφτης της προ­σω­πι­κό­τη­τάς μας

– Ποια τα πρώτα συμ­πτώ­ματα; Μπο­ρούμε να προ­λά­βουμε; «Τα πρώτα συμ­πτώ­ματα είναι γνωστά. Λόγου χάρη, ξεχνάμε κάποιες από τις καθη­με­ρι­νές συνή­θειές μας. Για παρά­δειγμα, ξεχνάμε να απα­ντή­σουμε στην ερώτηση “Πού μένεις;”. Επίσης δεν βρί­σκουμε τις κατάλ­λη­λες λέξεις για να αρθρώ­σουμε μια ολο­κλη­ρω­μένη πρόταση. Στα­διακά αλλοιώ­νε­ται η προ­σω­πι­κό­τητά μας με σημάδια άγχους και επι­θε­τι­κό­τη­τας. Από εκεί και πέρα ο δρόμος είναι ολι­σθη­ρός και μη ανα­στρέ­ψι­μος. Για να κατα­λά­βεις, το Αλτσχάι­μερ κλέβει την προ­σω­πι­κό­τητά μας».

– Το Aducanumab θερα­πεύει εντελώς το Αλτσχάι­μερ; «Oχι, απλώς καθυ­στε­ρεί την εξέλιξή του, πράγμα εντελώς ευερ­γε­τικό. Ετσι ο ασθενής μπορεί σιγά-σιγά να ανα­κτή­σει μέρος της μνήμης του, μπορεί επίσης να οδη­γή­σει το αυτο­κί­νητό του και μπορεί να αυτο­ε­ξυ­πη­ρε­τη­θεί. Oλα αυτά θα ανα­κου­φί­σουν τον ίδιο, θα τον τονώ­σουν με αισιο­δο­ξία και θα λυτρώ­σουν τις οικο­γέ­νειές τους».

– Υποθέτω ότι το φάρμακο αυτό θα έχει καλύ­τερα απο­τε­λέ­σματα σε άτομα που η πάθησή τους βρί­σκε­ται σε αρχικό στάδιο. «Φυσικά. Οσο νωρί­τερα τόσο το καλύ­τερο. Eπιδρά, όμως, και σε ασθε­νείς των άλλων σταδίων».

– Η εξέλιξη της ασθέ­νειας είναι δρα­μα­τική; «Οσο πιο νέος τόσο χει­ρό­τερα».

– Και οι αντι­δρά­σεις; «Εξαι­ρε­τι­κές. Οχι μόνο από τις ΗΠΑ. Φαντά­σου ότι μόλις πριν από μερικές ημέρες δύο οικο­γέ­νειες από την Ευρώπη σχεδόν με εκλι­πα­ρού­σαν να τους προ­μη­θεύσω αυτό το φάρμακο. Η κατά­στασή τους οδυνηρή και ανα­τρι­χια­στι­κές οι περι­γρα­φές για την τρα­γω­δία που βιώνουν ανή­μπο­ροι οι άνθρω­ποί τους».

Σκηνή 6: «Ας του δώσουμε πέντε λεπτά»

Κάθε τόσο μια γυναι­κεία φωνή με σκη­νο­θε­τη­μένη ευγέ­νεια αλλά με ύφος επι­λο­χία πετα­γό­ταν και έλεγε «έχετε ακόμα μόνο δύο λεπτά». Προ­φα­νώς η υπεύ­θυνη των δημο­σίων σχέσεων, αρμόδια να χει­ρί­ζε­ται δημο­σιο­γρά­φους απ’ όλο τον κόσμο. Και ο Μισέλ Βου­νά­τσος, λόγω ελλη­νι­κής ευαι­σθη­σίας, τη διόρ­θωνε με τη φράση «ας του δώσουμε πέντε λεπτά». Αυτό το τροπάρι συνε­χί­στηκε του­λά­χι­στον τρεις φορές. Κάποια στιγμή η ίδια γυναι­κεία φωνή είπε «μα περι­μέ­νουν κι άλλοι». Φυσικά εγώ έκανα ότι δεν άκουγα καλά και δεν κατα­λά­βαινα τη δική της αμε­ρι­κα­νική προφορά. Α, ξέχασα να σας πω ότι τα ελλη­νικά του Μισέλ είναι από κακά μέχρι μέτρια και ότι η συζή­τηση έγινε στα αγγλικά, χωρίς εκείνη την αμε­ρι­κα­νική τσι­χλοειδή προφορά. Κάτι είναι κι αυτό.

«Κύριε Δανίκα, έχετε ακόμα μια τελευ­ταία ερώτηση» (η γυναι­κεία φωνή).

Το προ­σπέ­ρασα και συνέ­χισα.

– Είναι αλήθεια ότι η ιατρική έρευνα έχει προ­χω­ρή­σει αρκετά σε πολλά από τα ανθρώ­πινα όργανα ενώ έχει καθυ­στε­ρή­σει με τον εγκέ­φαλο; «Μα είναι λογικό. Ο εγκέ­φα­λος είναι το πιο πολύ­πλοκο όργανο του ανθρώ­πι­νου οργα­νι­σμού. Ωστόσο, προ­χω­ράμε και φυσικά συνε­χί­ζουμε την έρευνα σχετικά με το Αλτσχάι­μερ».

– Είναι αλήθεια ότι με την ανά­πτυξη της βιο­τε­χνο­λο­γίας στο μέλλον το προσ­δό­κιμο ζωής θα ξεπε­ρά­σει τα εκατό χρόνια; «Αυτά είναι υπο­θέ­σεις. Μπορεί να συμβεί. Πάντως εγώ και εσείς μάλλον δεν προ­λα­βαί­νουμε».

«Κύριε Δανίκα, τελειώ­σατε» (πάλι η ίδια γυναι­κεία φωνή).

«Θα ήθελα να ευχα­ρι­στήσω όλους αυτούς τους ασθε­νείς και τους συγ­γε­νείς τους που μας έχουν πλημ­μυ­ρί­σει με μηνύ­ματα ευγνω­μο­σύ­νης. Τους ευχα­ρι­στώ από την καρδιά μου».

– Αν έρθω το καλο­καίρι στη Χίο θα τα πούμε από κοντά; «Φυσικά, το καλο­καίρι πάντα στη Χίο».

Σκηνή 7: Εξω αρι­στεύ­ουμε

Πριν προλάβω να συνε­χίσω η γραμμή κόπηκε απότομα και ολο­κλη­ρω­τικά. Φυσικά περιττό να σας πω ότι ο αριθμός τηλε­φώ­νου κάθε φορά είναι δια­φο­ρε­τι­κός και περιττό να σας πω ότι κάθε αριθμός συνο­δεύ­ε­ται και με έναν ειδικό κωδικό που ισχύει για μία μόνο φορά! Αμ, τι νομί­ζετε. Εκεί Biogen, εδώ Βαλ­κά­νια!

ΥΓ.: Αν τώρα υπο­λο­γίσω ότι ο Στέλιος Παπα­δό­που­λος είναι πρό­ε­δρος, ο Μισέλ Βου­νά­τσος CEO της Biogen, ο Γιώργος Σκάν­γκος συντο­νι­στής των αμε­ρι­κα­νι­κών φαρ­μα­κο­βιο­μη­χα­νιών στην επίθεση κατά του COVID-19, ο Αγγελος Στερ­γίου της Sellas, ερευ­νη­τι­κής εται­ρείας στον πόλεμο ενα­ντίον του καρ­κί­νου, καθώς και τόσοι άλλοι δια­πρε­πείς και πρω­το­κλα­σά­τοι Ελληνες επι­στή­μο­νες στις ΗΠΑ, το συμπέ­ρα­σμα γνωστό: έξω οι Ελληνες αρι­στεύ­ουν. Τι κάνουν μέσα; Ασε να μη μιλήσω!

Πώς λει­τουρ­γεί το νέο φάρμακο

Την περα­σμένη Δευτέρα ο Αμε­ρι­κα­νι­κός Οργα­νι­σμός Τρο­φί­μων και Φαρ­μά­κων (FDA) έγραψε Ιστορία εγκρί­νο­ντας έπειτα από σχεδόν 20 χρόνια το πρώτο στο­χευ­μένο φάρμακο για τη δια­χεί­ριση της νόσου Αλτσχάι­μερ. Το εξαν­θρω­πι­σμένο μονο­κλω­νικό αντί­σωμα Αducanumab (αντου­κα­νου­μά­μπη), που βασί­ζε­ται σε ζώντα κύτταρα, είναι το πρώτο από μιας νέας γενιάς φάρμακα που στο­χεύ­ουν τις υπο­κεί­με­νες βλάβες που προ­κα­λεί η νευ­ρο­εκ­φυ­λι­στική νόσος στον ανθρώ­πινο εγκέ­φαλο.

To Αducanumab, της αμε­ρι­κα­νι­κής φαρ­μα­κευ­τι­κής εται­ρείας Biogen, είναι σχε­δια­σμένο να βοηθά τον ανθρώ­πινο οργα­νι­σμό να «καθα­ρί­ζει» τις πλάκες που σχη­μα­τί­ζει η πρω­τε­ΐνη β-αμυλοειδές στον εγκέ­φαλο και οι οποίες έχουν σχε­τι­στεί άμεσα με την εξα­σθέ­νηση των νοη­τι­κών λει­τουρ­γιών -μνήμη και σκέψη- των ασθενών με νόσο Αλτσχάι­μερ. Εν αντι­θέ­σει με άλλα φάρμακα, το μονο­κλω­νικό αντί­σωμα δεν εστιά­ζει στη δια­χεί­ριση των συμ­πτω­μά­των αλλά επι­βρα­δύ­νει τη δια­δι­κα­σία που οδηγεί στην εκτε­τα­μένη κατα­στροφή των εγκε­φα­λι­κών κυτ­τά­ρων. Από τις δύο κλι­νι­κές δοκιμές Φάσης 3, που έγιναν με τη συμ­με­τοχή 3.285 εθε­λο­ντών με πρώιμη νόσο Αλτσχάι­μερ σε 348 κλινικά κέντρα σε 20 χώρες, φάνηκε ότι μπορεί να καθυ­στε­ρή­σει την εξέλιξη της ασθέ­νειας κατά περίπου 20%-40%. Η διά βίου αγωγή με το Αducanumab γίνεται με ενδο­φλέ­βια έγχυση σε μηνιαία βάση, ξεκι­νώ­ντας με μια χαμηλή δόση που αυξά­νε­ται στα­διακά κατά τους πρώτους έξι μήνες της αγωγής. Είναι εξαι­ρε­τικά σημα­ντικό o ασθενής να συνε­χί­σει τις εγχύ­σεις ώστε να φτάσει στη βέλ­τι­στη δόση προ­κει­μέ­νου να απο­κο­μί­σει θερα­πευ­τικό όφελος, το οποίο ενδέ­χε­ται να μη γίνει αντι­λη­πτό κατά το πρώτο έτος της αγωγής.

Το και­νο­τόμο φάρμακο υψηλού κόστους (η τιμή του ανέρ­χε­ται στα 56.000 δολάρια για ετήσια αγωγή), που ανα­μέ­νε­ται να λάβει έγκριση και από τον Ευρω­παϊκό Οργα­νι­σμό Φαρ­μά­κων (ΕΜΑ) το τρέχον έτος, απευ­θύ­νε­ται σε ασθε­νείς που βρί­σκο­νται στα πολύ πρώιμα στάδια της νόσου Αλτσχάι­μερ.

Ωστόσο αυτό που θα πρέπει να υπο­γραμ­μι­στεί είναι η σημασία της ορθής διά­γνω­σης, δηλαδή ότι όντως το άτομο πάσχει από Αλτσχάι­μερ και όχι από κάποια άλλη νοητική δια­τα­ραχή με παρα­πλή­σια συμ­πτω­μα­το­λο­γία, για την επιλογή των ασθενών που είναι κατάλ­λη­λοι να λάβουν το Αducanumab. Κι αυτό διότι το φάρμακο συνο­δεύ­ε­ται από «σοβαρές ανε­πι­θύ­μη­τες ενέρ­γειες», όπως ανα­φέ­ρε­ται στο φύλλο οδηγιών χρήσης του, μεταξύ των οποίων το προ­σω­ρινό οίδημα (πρήξιμο) και η αιμορ­ρα­γία στον εγκέ­φαλο, συμ­πτώ­ματα που μπορεί να μη γίνουν αμέσως αντι­λη­πτά. Επίσης στις παρε­νέρ­γειες περι­λαμ­βά­νο­νται η σύγχυση, η κεφα­λαλ­γία, η ζάλη, οι δια­τα­ρα­χές της όρασης και η ναυτία. Η φαρ­μα­κευ­τική εται­ρεία, στο πλαίσιο της διαρ­κούς παρα­κο­λού­θη­σης των ασθενών, συστή­νει στους κλι­νι­κούς για­τρούς τη διε­νέρ­γεια μαγνη­τι­κής τομο­γρα­φίας (MRI) εγκε­φά­λου τόσο πριν όσο και κατά τη διάρ­κεια της αγωγής.

Πηγή protothema.gr

Δημή­τρης Δανίκας