Ο κρόκος της Αστυπάλαιας και η Ηλιάνα

Γνω­ρί­ζετε ότι το νησί της Αστυ­πά­λαιας έχει και εκείνο τον κρόκο του; Ζαφορά  λένε στο νησί. αυτό το μωβ αυτο­φυές λου­λου­δάκι. Στο site της Ηλιάνα το βρί­σκουμε: «Αυτοφυή Ζαφορά (ο γνωστός κρόκος ή σαφράν), που φύεται στις βορινές πλαγιές των βουνών της Αστυ­πά­λαιας και μαζεύ­ε­ται με το χέρι από τους ντό­πιους κάθε Φθι­νό­πωρο». Οπου Ηλιάνα είναι παρα­δο­σια­κός φούρνος της Αστυ­πά­λαιας, πρώτος σταθμός του πρω­θυ­πουρ­γού κατά την επί­σκεψή του στο νησί, που φημί­ζε­ται για τα αρτο­ποι­ή­ματά του, με εξα­γω­γές σε Αμερική και Ευρώπη. Ως προς τη συνταγή του επι­κε­φα­λής της τοπικής επι­χεί­ρη­σης με την εξω­στρεφή δράση εκείνη δεν είναι τίποτα περισ­σό­τερο «από Ντόπια υλικά που υπάρ­χουν σε κάθε Αστυ­πα­λί­τικο σπίτι». Γράφει το site της επι­χεί­ρη­σης: «Η παρα­γωγή ενός παρα­δο­σια­κού προ­ϊ­ό­ντος είναι για εμάς μια πολύ ιδιαί­τερη δια­δι­κα­σία. Οτι­δή­ποτε βγαίνει από το εργα­στή­ριό μας, δεν πρέπει να είναι απλά άριστο σαν προϊόν, αλλά πρέπει επίσης να μας θυμίζει ότι μας έφτια­χναν οι παλιοί, τις γεύσεις και μυρω­διές με τις οποίες μεγα­λώ­σαμε.Για αυτό και δεν θα μπο­ρού­σαμε να χρη­σι­μο­ποιούμε τίποτα λιγό­τερο από αγνά υλικά του νησιού μας, όπως τον εξαι­ρε­τικό Κρόκο (σαφράν) Αστυ­πά­λαιας, την Χλωρή, το περί­φημο τοπικό ανθό­τυρο, άγριο και ευωσ­δια­στό Θυμάρι καθώς και άγρια Ρίγανη.» Τόσο παλιά μάλιστα η αστυ­πα­λιώ­τικη ζαφορά που την βρί­σκουμε σε από­σπα­σμα του Γεωρ­γίου Χορ­τά­τση «…ὦ μακα­ρού­νες με τυρί καλά ζαφο­ρια­σμέ­νες, πόσες φορές σάς εζητώ και συχνα­να­στε­νάζω κι `άπό τά βάθη της καρδιᾶς μὲ πεθυμιὰ σᾶς κράζω!»