ΕΚΠΑ: Οδηγός εμβολιασμού για για ογκολογικούς ασθενείς

Οι Καθη­γη­τές της Θερα­πευ­τι­κής Κλι­νι­κής της Ιατρι­κής Σχολής του Εθνικού και Καπο­δι­στρια­κού Πανε­πι­στη­μίου Αθηνών, Ευστά­θιος Καστρί­της ,Ευάγ­γε­λος Τέρπος και Θάνος Δημό­που­λος (Πρύ­τα­νης ΕΚΠΑ), παρα­θέ­τουν οδηγίες για τον εμβο­λια­σμό για τον ιό SARS-CoV-2  για ογκο­λο­γι­κούς ασθε­νείς.

Προ­κει­μέ­νου να  διευ­κο­λυν­θεί η δια­δι­κα­σία του εμβο­λια­σμού έναντι του ιού SARS-CoV-2, παρα­καλώ να  δώσετε έμφαση στα παρα­κάτω:

1. Ενερ­γο­ποι­ή­στε την άυλη συντα­γο­γρά­φηση. Ανα­λυ­τι­κές οδηγίες θα βρείτε στο https://www.gov.gr/ipiresies/ugeia-kai-pronoia/phakelos-ugeias/aule-suntagographese. Αυτό θα διευ­κο­λύ­νει τον προ­γραμ­μα­τι­σμό για τον εμβο­λια­σμό σας καθώς θα ενη­με­ρω­θείτε αυτό­ματα με SMS ή  email σχετικά με την ημε­ρο­μη­νία του ραντε­βού σας και το κέντρο εμβο­λια­σμού .

2. Ορι­σμέ­νες  αντι­νε­ο­πλα­σμα­τι­κές θερα­πείες μπορεί να επη­ρε­ά­σουν την ικα­νό­τητα του οργα­νι­σμού να ανα­πτύ­ξει ανοσία μετά τον εμβο­λια­σμό. Θα πρέπει να επι­κοι­νω­νή­σετε με τον γιατρό σας ώστε να προ­γραμ­μα­τι­στεί η θερα­πεία σε σχέση με την  ημε­ρο­μη­νία του εμβο­λια­σμού.

3. Για ασθε­νείς που θα λάβουν πρώτη φορά  αντι­νε­ο­πλα­σμα­τική θερα­πεία  πρέπει να γίνει προ­σπά­θεια ώστε να πραγ­μα­το­ποι­η­θεί ο εμβο­λια­σμός πριν την έναρξη της αγωγής.

4. Για ασθε­νείς που ήδη λαμ­βά­νουν χημειο­θε­ρα­πεία δεν υπάρχει σαφής  οδηγία σχετικά με την ημέρα εμβο­λια­σμού σε σχέση με την έγχυση της χημειο­θε­ρα­πείας. Ωστόσο, καλό είναι τα εμβόλια να χορη­γού­νται μια εβδο­μάδα μετά την χορή­γηση χημειο­θε­ρα­πείας και αν είναι εφικτό 10 μέρες πριν την χορή­γηση της επό­με­νης χημειο­θε­ρα­πείας.

5. Όπου είναι εφικτό, προ­τεί­νε­ται  ανα­στολή της χορή­γη­σης κορ­τι­κο­στε­ροει­δών για το χρονικό διά­στημα από τον πρώτο εμβο­λια­σμό έως τον δεύτερο και για του­λά­χι­στον 7 μέρες μετά τον δεύτερο εμβο­λια­σμό

6. Θα πρέπει να συμ­βου­λευ­τείτε τον γιατρό σας ώστε να μην έχετε χαμηλό αριθμό λευκών αιμο­σφαι­ρίων όταν θα κάνετε το εμβόλιο, με στόχο το καλύ­τερο θερα­πευ­τικό απο­τέ­λε­σμα

7. Η ακτι­νο­βο­λία και οι ορμο­νι­κές θερα­πείες δεν φαί­νε­ται να επη­ρε­ά­ζουν την ασφά­λεια και απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα του εμβο­λίου

8. Τα εμβόλια τεχνο­λο­γίας m-RNA δεν περι­λαμ­βά­νουν εξα­σθε­νη­μένο ιό και επο­μέ­νως θεω­ρού­νται ασφαλή για τη χορή­γηση σε ανο­σο­κα­τε­σταλ­μέ­νους ασθε­νείς.

9. Οι ασθε­νείς σε κλι­νι­κές μελέτες θα πρέπει να εμβο­λιά­ζο­νται όπως και οι υπό­λοι­ποι ογκο­λο­γι­κοί ασθε­νείς.

10. Οι ασθε­νείς που θα υπο­βλη­θούν σε αυτό­λογη μετα­μό­σχευση θα πρέπει ιδανικά να εμβο­λια­στούν 3 μήνες πριν την κινητοποίηση-συλλογή αρχέ­γο­νων αιμο­ποι­η­τι­κών κυτ­τά­ρων και 3 μήνες μετά την αυτό­λογη μετα­μό­σχευση αρχέ­γο­νων αιμο­ποι­η­τι­κών κυτ­τά­ρων.

11. Η χορή­γηση anti-CD20 θερα­πείας (Rituximab, ofatumumab, obinutuzumab) πιθανά μειώνει την ανο­σο­λο­γική αντα­πό­κριση σε εμβο­λια­σμούς. Ιδανικά,  εφόσον η κατά­στασή της βασικής νόσου το επι­τρέ­πει, θα πρέπει να δια­κο­πεί η χορή­γηση τους του­λά­χι­στον 6 μήνες πριν την χορή­γηση εμβο­λίου και σε κάθε περί­πτωση θα πρέπει να γίνεται συζή­τηση με τον θερά­πο­ντα ιατρό

12. Η θερα­πεία με αντί-CD38 μονο­κλω­νικά αντι­σώ­ματα (daratumumab, isatuximab) πιθανά να μην επη­ρε­ά­ζει την ανο­σο­λο­γική αντα­πό­κριση σε εμβο­λια­σμούς, αλλά τα δεδο­μένα είναι περιο­ρι­σμένα

13. Οι ασθε­νείς που λαμ­βά­νουν ανο­σο­θε­ρα­πεία δεν πρέπει να απο­κλεί­ο­νται από  το πρό­γραμμα εμβο­λια­σμού ακόμα και αν συμ­με­τέ­χουν σε κλι­νι­κές μελέτες.  Από αντί­στοιχα δεδο­μένα από τον εμβο­λια­σμό για την εποχική γρίπη δεν φαί­νε­ται να υπάρ­χουν προ­βλή­ματα σχετικά με την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα των εμβο­λίων.

14. Ανα­στο­λείς τυρο­σι­νι­κής κινάσης (ΤΚΙs) όπως η σορα­φε­νί­μπη και η σου­νι­τι­νί­μπη δεν φαί­νε­ται να επη­ρε­ά­ζουν την ανο­σο­λο­γική αντα­πό­κριση σε εμβο­λια­σμούς.

15. Ανα­στο­λείς έναντι της τυρο­σι­νι­κής κινάσης του Bruton (ibrutinib) φαί­νε­ται να επη­ρε­ά­ζουν την ικα­νό­τητα του οργα­νι­σμού να ανα­πτύ­ξει ικα­νο­ποι­η­τική ανο­σο­λο­γική αντα­πό­κριση μετά από εμβο­λια­σμό

16. Για θερα­πεία με φάρμακα όπως ανα­στο­λείς του πρω­τε­α­σώ­μα­τος  (bortezomib, Ixazomib, carfilzomib) δεν υπάρχει σαφής  οδηγία και ισχύουν οι γενικοί κανόνες για το χρονικό διά­στημα που θα πρέπει να παρεμ­βάλ­λε­ται ανάμεσα στην τελευ­ταία θερα­πεία, τον εμβο­λια­σμό και την επόμενη θερα­πεία

17. Τα ανο­σο­τρο­πο­ποι­η­τικά φάρμακα όπως lenalidomide, pomalidomide δεν φαί­νε­ται να επη­ρε­ά­ζουν την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα των εμβο­λια­σμών, όμως ισχύουν οι γενικοί κανόνες

18. Ανάλογα με τις οδηγίες των Υγειο­νο­μι­κών Αρχών, σε δεύτερη φάση, ο εμβο­λια­σμός μπορεί να περι­λά­βει και τους φρο­ντι­στές των ανο­σο­κα­τε­σταλ­μέ­νων ασθενών, καθώς θα λει­τουρ­γή­σουν σαν ασπίδα για τα άτομα που δεν μπορούν να ανα­πτύ­ξουν επαρκή ανοσία με τον εμβο­λια­σμό

19. Στην παρούσα φάση δεν υπάρχει κάποια προ­τί­μηση σχετικά με την τεχνο­λο­γία του εμβο­λια­σμού για τους ογκο­λο­γι­κούς ασθε­νείς καθώς δεν έχουν προ­κύ­ψει αξιο­ση­μεί­ωτα θέματα ασφα­λείας.

20. Τα μέτρα ατο­μι­κής προ­φύ­λα­ξης και κοι­νω­νι­κής απο­μό­νω­σης θα πρέπει να συνε­χί­σουν να εφαρ­μό­ζο­νται και μετά τον εμβο­λια­σμό για όσο χρονικό διά­στημα κριθεί ανα­γκαίο (μάσκα, υγιεινή χεριών, απο­στά­σεις)

Παρε­νέρ­γειες του εμβο­λίου (Tozinameran, BNT162b2)

Οι παρε­νέρ­γειες εκδη­λώ­νο­νται μέσα σε 7 μέρες από το εμβόλιο, κυρίως μετά την 2η δόση.

Ειδι­κό­τερα:

1) Τοπικές αντι­δρά­σεις (στο σημείο της έγχυσης) (πόνος, ερυ­θρό­τητα, πρήξιμο)

2) Κόπωση

3) Πονο­κέ­φα­λος

4) Μυαλ­γίες

5) Ρίγη

6) Πόνοι στις αρθρώ­σεις

7) Πυρετός

Αντεν­δεί­ξεις για εμβο­λια­σμό

1) Απόλυτη αντέν­δειξη εμβο­λια­σμού απο­τε­λούν η οποια­δή­ποτε σοβαρή  υπε­ρευαι­σθη­σία στα περι­γρα­φό­μενα ενεργά συστα­τικά του εμβο­λίου, καθώς και το προη­γού­μενο ιστο­ρικό ανα­φυ­λα­ξίας σε εμβόλιο για τη νόσο COVID-19. Θα πρέπει να ενη­με­ρώ­νε­ται ο γιατρός του εμβο­λια­στι­κού κέντρου πριν την χορή­γηση του εμβο­λίου για κάθε ιστο­ρικό αλλερ­γι­κής αντί­δρα­σης.

2) Γνωστή αλλερ­γία στην πολυ­ε­θυ­λε­νο­γλυ­κόλη (PEG). Απο­τε­λεί συστα­τικό ορι­σμέ­νων εμβο­λίων όπως του πνευ­μο­νιο­κόκ­κου, του καθαρ­τικό clean prep (χρη­σι­μο­ποιεί­ται πριν την  κολο­νο­σκό­πηση), χημειο­θε­ρα­πευ­τι­κών όπως το  Caelyx, υπο­στη­ρι­κτι­κής αγωγης όπως το Neulasta και φαρ­μά­κων όπως η δεξα­με­θα­ζόνη και πρε­δνι­ζόνη σε σιρόπι.

3) Για άτομα με ιστο­ρικό αλλερ­γι­κών αντι­δρά­σεων σε προη­γού­με­νους εμβο­λια­σμούς, σύν­δρομο ενερ­γο­ποί­η­σης μαστο­κυτ­τά­ρων, ιδιο­παθή ανα­φυ­λα­ξία, σε ορι­σμέ­νες εμπο­ρι­κές ονο­μα­σίες ή δόσεις των ίδιων φαρ­μά­κων (και κατά συνέ­πεια όχι στην δρα­στική ουσία) απαι­τεί­ται αυξη­μένη εγρή­γορση και επι­κοι­νω­νία με αλλερ­γιο­λόγο πριν το επι­κεί­μενο εμβο­λια­σμό. Για ασθε­νείς με ιστο­ρικό σοβαρών αλλερ­γι­κών αντι­δρά­σεων θα πρέπει να γίνεται εκτί­μηση από τον θερά­πο­ντα ιατρό κατά περί­πτωση και από τον ιατρό που επι­βλέ­πει τον εμβο­λια­σμό.

4) Άμεση αλλερ­γική αντί­δραση οποια­δή­ποτε σοβα­ρό­τη­τας στο polysorbate (λόγω πιθανής δια­σταυ­ρού­με­νης υπε­ρευαι­σθη­σίας με το συστα­τικό PEG του εμβο­λίου)

5) Δεν υπάρ­χουν αρκετά κλινικά δεδο­μένα για έγκυες γυναί­κες και γι’ αυτό προς το παρόν δεν ενδεί­κνυ­ται ο εμβο­λια­σμός τους με το εμβόλιο για την COVID-19. Για τον ίδιο λόγο δεν ενδεί­κνυ­ται ακόμη ο εμβο­λια­σμός εφήβων και παιδιών ηλικίας κάτω των 16 ετών

6) Ο εμβο­λια­σμός θα πρέπει να ανα­βάλ­λε­ται σε ασθε­νείς με οξεία σοβαρή εμπύ­ρετη νόσο.

7) Από τις κλι­νι­κές μελέτες έχει προ­κύ­ψει ότι η οι σοβαρές αλλεργικές-αναφυλακτικές αντι­δρά­σεις στο εμβόλιο έναντι του COVID-19 είναι σπάνιες (<1%) (15/1.000.000 δόσεις).