Γιώργος Χατζημάρκος: «Το 2020 δεν μας νίκησε, και αυτό ήταν απόφασή μας»

Πολλές φορές έχετε πει ότι στην κρίση θέλετε να βλέπετε πάντα την ευκαι­ρία. Τι είδους ευκαι­ρίες μπορεί να φανούν μέσα από μια τέτοια πρω­το­φανή κρίση;

Οσο και αν ακού­γε­ται “κλισέ” αυτό, έχω όντως τη πεποί­θηση ότι καμία κρίση δεν πρέπει να πηγαί­νει χαμένη. Αυτό προ­ϋ­πο­θέ­τει σωστή “απο­κρυ­πτο­γρά­φηση” των μαθη­μά­των που έρχεται να δώσει. Από την στιγμή που θα την “δια­βά­σεις” σωστά, έχεις δει και τις ευκαι­ρίες. Το 2020 μας τρόμαξε και μας πλήγωσε, όμως ήταν και μια χρονιά αφύ­πνι­σης. Στο ξεκί­νημα λοιπόν της νέας χρονιάς, θέλω, κύριε Αθα­να­σίου, μέσα από αυτή τη συζή­τηση να βγουν μηνύ­ματα θετικά, ενός μέλ­λο­ντος αισιό­δο­ξου, χτι­σμέ­νου πάνω σε νέα και πιο γερά θεμέλια. Για τα νησιά μας, για τη χώρα μας, για ολό­κληρη την ανθρω­πό­τητα.

Τι είδατε λοιπόν εσείς μέσα σε αυτήν την παγκό­σμια υγειο­νο­μική κρίση, που σας κάνει αισιό­δοξο για το αύριο;

Η παν­δη­μία μας έδειξε τη σημασία της πει­θαρ­χίας, της συνερ­γα­σίας, του επι­πέ­δου και της ποιό­τη­τας διοί­κη­σης και της επι­στή­μης, της αξίας και των δυνα­το­τή­των της τεχνο­λο­γίας. Ανέ­δειξε την προ­σαρ­μο­στι­κό­τητα, την επι­νοη­τι­κό­τητα και την ταχύ­τητα αντί­δρα­σης των παρα­γω­γι­κών δυνά­μεων της χώρας. Ακόμη και το αργό­συρτο ελλη­νικό Δημόσιο λει­τούρ­γησε ψηφιακά και υιο­θέ­τησε ηλε­κτρο­νικά εργα­λεία και εφαρ­μο­γές που επί χρόνια δίσταζε να απο­δε­χθεί. Όλα αυτά δεί­χνουν μια νέα δυνα­μική αλλαγών και μεταρ­ρυθ­μί­σεων, με νεω­τε­ρι­στικά χαρα­κτη­ρι­στικά. Η χώρα μας σε αυτές τις ιδιαί­τερα δύσκο­λες συν­θή­κες έδειξε την αξία της, τη δύναμή της, τις κρυμ­μέ­νες και υπο­τι­μη­μέ­νες δυνα­τό­τη­τές της.

Μια χώρα διστα­κτική μπροστά σε κάθε αλλαγή και μεταρ­ρύθ­μιση, ανα­γκά­στηκε να τολ­μή­σει. Μια άλλη Ελλάδα, πιο δυνα­μική κάνει την εμφά­νισή της μέσα από τη σκο­τει­νιά της υγειο­νο­μι­κής κρίσης. Όλα αυτά, σίγουρα δικαιο­λο­γούν την αισιο­δο­ξία για το μέλλον, παρά τον ζόφο της περιό­δου. Αλλά και σε επίπεδο παγκό­σμιας κοι­νό­τη­τας. Η διεθνής συνερ­γα­σία σε επίπεδο επι­στή­μης για τη δημιουρ­γία των εμβο­λίων σε χρόνο ρεκόρ, ακόμη και η απόφαση της συνήθως ανα­πο­φά­σι­στης και αργής Ευρω­παϊ­κής Ένωσης για το Ταμείο Ανά­καμ­ψης, είναι δείγ­ματα ότι η ανθρω­πό­τητα έχει τη συλ­λο­γική ισχύ για να αντι­με­τω­πί­σει κρίσεις όπως αυτή που δια­νύ­ουμε.

Οφείλω εδώ να σημειώσω ότι και για το Νότιο Αιγαίο ειδι­κό­τερα, η χρονιά κλείνει με καλούς οιωνούς για το μέλλον. Κύριε Χατζη­μάρκο, πετύ­χατε αυτό που για τους περισ­σό­τε­ρους φάνταζε όνειρο απατηλό. Και ανα­φέ­ρο­μαι στην αλλαγή του χρη­μα­το­δο­τι­κού στάτους της Περι­φέ­ρειάς μας που φέρνει υπερ­δι­πλά­σιους πόρους για τη νέα χρη­μα­το­δο­τική περίοδο. Είναι μια τερά­στια επι­τυ­χία αυτή!

Κύριε Αθα­να­σίου, από την πρώτη μέρα που ανα­λά­βαμε τη δια­κυ­βέρ­νηση της Περι­φέ­ρειας, βάλαμε στόχους τολ­μη­ρούς, για πολλούς ακα­τόρ­θω­τους, όπως είπατε, αλλά που να θωρα­κί­ζουν το Νότιο Αιγαίο μακρο­πρό­θε­σμα. Απο­δεί­ξαμε για μια ακόμη φορά πως όταν δου­λεύ­εις με επιμονή, σοβα­ρό­τητα και ισχυρή τεκ­μη­ρί­ωση, δεν υπάρχει τίποτα αδύ­να­τον, τίποτα ανέ­φι­κτο.

Εργα­στή­καμε μεθο­δικά για 3 ολό­κληρα χρόνια, δίνο­ντας μάχη για να ανα­τρέ­ψουμε την υπο­χρη­μα­το­δό­τηση της Περι­φέ­ρειάς μας. Πρώτα απ’ όλα, κατα­φέ­ραμε να αλλάξει ο τρόπος κατά­τα­ξης των Περι­φε­ρειών, ώστε να αλλάξει κατη­γο­ρία το Νότιο Αιγαίο, κι ας χλεύ­α­ζαν τότε οι συνή­θεις εκφρα­στές του παρελ­θό­ντος. Αυτό έφερε στα νησιά μας 357 εκατ. ευρώ για τη χρη­μα­το­δο­τική περίοδο 2021 – 2027, έναντι των 172 εκατ. ευρώ της τρέ­χου­σας προ­γραμ­μα­τι­κής περιό­δου.

Ο υπερ­δι­πλα­σια­σμός των πόρων που έχουμε στη διάθεσή μας για τα επόμενα χρόνια, σημαί­νει έργα που τα νησιά έχουν ανάγκη, σημαί­νει υπο­δο­μές, σημαί­νει κοι­νω­νι­κές δράσεις με επί­κε­ντρο τον άνθρωπο. Μια ακόμη δέσμευσή μας έγινε πραγ­μα­τι­κό­τητα, μέσα στην πιο δύσκολη περίοδο. Ένας καλός οιωνός, ελπίδας και αισιο­δο­ξίας για ένα καλύ­τερο μέλλον. Και η πιο χει­ρο­πια­στή από­δειξη πετυ­χη­μέ­νης διεκ­δί­κη­σης. Και το λέω αυτό γιατί ακόμα και αυτή η έννοια, της διεκ­δί­κη­σης, έχει κακο­ποι­η­θεί στα χείλη ανθρώ­πων που την ταυ­τί­ζουν με την πιο φτηνή επί­δειξη “μαγκιάς”.

Ανα­φέ­ρε­στε στους “συνή­θεις εκφρα­στές του παρελ­θό­ντος”. Σας ενοχλεί ο τρόπος που επι­χει­ρούν συνεχώς να απο­δο­μή­σουν την όποια πρω­το­βου­λία και επι­τυ­χία σας;

Κύριε Αθα­να­σίου, ούτε με ενοχλεί, ούτε με αγγίζει. Και δεν έχω να πω τίποτα περισ­σό­τερο γι αυτούς, από όσα λένε οι ίδιοι για τον εαυτό τους. Αρκεί να τους παρα­κο­λου­θή­σει κανείς λίγα λεπτά, για να δια­πι­στώ­σει την αβά­στα­χτη πολι­τική κενό­τητα και ελα­φρό­τητα που τους χαρα­κτη­ρί­ζει. Άλλωστε, ποτέ δεν θα φτάσεις στον προ­ο­ρι­σμό σου αν στα­μα­τάς και ρίχνεις πέτρες σε κάθε σκυλί που σου γαβγί­ζει, όπως έλεγε ο Τσώρ­τσιλ. Συνε­χί­ζουμε ακά­θε­κτοι και απε­ρί­σπα­στοι τη δουλειά μας γιατί εμείς θέλουμε να φτά­σουμε στον προ­ο­ρι­σμό μας. Χωρίς αυτό να σημαί­νει ότι δεν θα απο­κα­θι­στούμε την αλήθεια, κάθε φορά που μας προ­κα­λούν με ψεύδη, συκο­φα­ντίες και παρα­πλη­ρο­φό­ρηση.

Θέλω να επι­στρέ­ψουμε στις αρχές του 2020, όταν η παν­δη­μία ανέ­τρεψε τους σχε­δια­σμούς σας ως περι­φε­ρειακή αρχή. Η δια­χεί­ριση της υγειο­νο­μι­κής κρίσης, ήταν σίγουρα ένα πελώριο στοί­χημα για την Περι­φέ­ρεια των 50 κατοι­κη­μέ­νων νησιών που τυγ­χά­νει να είναι και η ηγέτιδα δύναμη του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού. Ποιες ήταν οι πρώτες σκέψεις που κάνατε;

Η πρώτη σκέψη μου ήταν ότι η προ­στα­σία της ανθρώ­πι­νης ζωής και η προ­στα­σία της οικο­νο­μίας ήταν δύο στοι­χή­ματα που έπρεπε να τρέξουν παράλ­ληλα, για να μην φτά­σουμε στο τέλος της παν­δη­μίας να θρη­νούμε πάνω από τα ερείπια μιας δια­λυ­μέ­νης εκ βάθρων κοι­νω­νίας. Και έτσι κινη­θή­καμε. Θα σας θυμίσω κύριε Αθα­να­σίου κάτι που πολλοί θεω­ρη­τι­κο­λο­γού­ντες παρα­βλέ­πουν, όταν ασκούν κριτική για τις πρω­το­βου­λίες μας να στη­ρί­ξουμε τον του­ρι­σμό και την επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τητα στα νησιά μας.

Την δεκαετή οικο­νο­μική κρίση που προη­γή­θηκε και άφησε πίσω της συντρίμ­μια, οικο­νο­μικά, επι­χει­ρη­μα­τικά, επαγ­γελ­μα­τικά, ανθρώ­πινα. Και προτού καλά-καλά επου­λω­θούν οι πληγές της μεγάλης φθοράς ήλθε η υγειο­νο­μική κρίση, όχι απλά να ενι­σχύ­σει τον κύκλο της φτώ­χειας αλλά και να προ­σθέ­σει την ευθεία απειλή του θανάτου. Από τον Μάρτιο του 2020 η παν­δη­μία πάγωσε κυριο­λε­κτικά την οικο­νο­μία μας αλλά και όλες τις οικο­νο­μίες του κόσμου. Όλα στα­μά­τη­σαν να λει­τουρ­γούν, γεγονός πρω­το­φα­νές στην παγκό­σμια ιστορία και αυτή είναι η διαφορά με την οικο­νο­μική κρίση που πέρασε επί δέκα χρόνια η χώρα μας.

Με επί­γνωση της μονα­δι­κό­τη­τας της κρίσης και της ανυ­παρ­ξίας εγχει­ρι­δίου καλών πρα­κτι­κών για την αντι­με­τώ­πισή της, κινη­θή­καμε στη λογική “δεν υπάρχει οικο­νο­μία χωρίς υγεία, δεν υπάρχει υγεία χωρίς οικο­νο­μία”.

Η ισορ­ρο­πία ανάμεσα σε δύο έννοιες που η παν­δη­μία έκανε να μοιά­ζουν ασύμ­βα­τες μεταξύ τους, ήταν και είναι το μεγάλο μας στοί­χημα. Υγειο­νο­μική θωρά­κιση των νησιών, παράλ­ληλα, με την επι­κοι­νω­νιακή δια­χεί­ριση της παν­δη­μίας, που κατορ­θώ­σαμε υπο­δειγ­μα­τικά, μέσα από την Πρω­το­βου­λία Φορέων για την προ­στα­σία του προ­ο­ρι­σμού του Νοτίου Αιγαίου.

Όταν η χώρα και το Νότιο Αιγαίο άνοιγε του­ρι­στικά τον περα­σμένο Ιούλιο, σας πέρασε από το μυαλό ότι το ρίσκο ήταν τερά­στιο και με απρό­βλε­πτες επι­πτώ­σεις όσον αφορά την εξά­πλωση της covid-19;

Κύριε Αθα­να­σίου, σας είπα ότι δεν υπήρχε ανάλογο προη­γού­μενο στην ιστορία του παγκό­σμιου του­ρι­σμού.

Αλλά δεν υπήρχε και άλλη επιλογή πέρα από μια πολύ προ­σε­κτικά οργα­νω­μένη επα­νεκ­κί­νηση. Δεν γυρνάς την πλάτη σε έναν επα­πει­λού­μενο κίνδυνο, γιατί τότε οι επι­πτώ­σεις γίνο­νται ακόμη μεγα­λύ­τε­ρες. Σταθ­μί­ζεις όλες τις παρα­μέ­τρους και παίρ­νεις το ρίσκο. Ήταν πράγ­ματι ένα ρίσκο που πήρε ολό­κληρη η χώρα και όχι μόνο το Νότιο Αιγαίο. Και καλώς το πήρε.

Η χώρα άνοιξε συγκρο­τη­μένα, με σχέδιο και αντα­να­κλα­στικά. Εκτός από ρίσκο, ήταν και ένα πρω­το­φα­νές παγκό­σμιο πείραμα, αφού για πρώτη φορά επι­χει­ρή­θηκε του­ρι­σμός εν μέσω παν­δη­μίας. Και τα κατα­φέ­ραμε. Το άνοιγμα του του­ρι­σμού ήταν ανάσα ζωής για την οικο­νο­μία και την κοι­νω­νική συνοχή των νησιών μας. Αλλά ήταν και κάτι παρα­πάνω από αυτό.

Ήταν η παρα­κα­τα­θήκη για τη λει­τουρ­γία της του­ρι­στι­κής αγοράς στη νέα χρονιά. Η επα­νεκ­κί­νηση του του­ρι­σμού έδωσε την ευκαι­ρία σε επι­χει­ρή­σεις και εργα­ζο­μέ­νους να προ­σαρ­μο­στούν στα νέα δεδο­μένα, να εφαρ­μό­σουν πρω­τό­κολλα, να δοκι­μά­σουν τις αντοχές τους και να δια­μορ­φώ­σουν την καλή εικόνα της χώρας διεθνώς. Το Νότιο Αιγαίο έστειλε σε όλο τον κόσμο το μήνυμα του ώριμου, σοβαρού, ασφα­λούς προ­ο­ρι­σμού και αυτό μας επι­τρέ­πει την αισιο­δο­ξία ενός μεγάλου μερι­δίου του του­ρι­σμού του 2021.

Ωστόσο, κάποιοι απο­δί­δουν το σημε­ρινό δεύτερο κύμα της παν­δη­μίας σε ένα βαθμό και στο άνοιγμα του του­ρι­σμού. Επέ­τεινε ο του­ρι­σμός το δεύτερο κύμα της παν­δη­μίας ή όχι;

Δεν ισχύει αυτό και ειλι­κρινά με εντυ­πω­σιά­ζει η ελα­φρό­τητα, όσων ζουν σε αυτή την χώρα και ενο­χο­ποιούν τον του­ρι­σμό χωρίς στοι­χεία. Είναι μια αστή­ρι­κτη, επι­πό­λαιη προ­σέγ­γιση από ανθρώ­πους που έχουν άγνοια του αντι­κει­μέ­νου. Όπως επι­βε­βαιώ­νουν τα επίσημα στοι­χεία του ΕΟΔΥ και της Πολι­τι­κής Προ­στα­σίας, ο ρόλος που έπαιξε ο του­ρι­σμός στη δια­σπορά της νόσου, ήταν από ελά­χι­στος έως ανύ­παρ­κτος.

Στο κρίσιμο διά­στημα από τις αρχές Ιουλίου έως τις αρχές Σεπτεμ­βρίου, έγιναν περί τα 450.000 τεστ σε εισερ­χό­με­νους του­ρί­στες στη χώρα, είτε στα χερσαία σύνορα είτε στα αερο­δρό­μια, εντο­πί­στη­καν 972 θετικά κρού­σματα. Δηλαδή, ο δείκτης θετι­κό­τη­τας ήταν, μόλις 0,2%. Αν όντως αιτία ήταν ο του­ρι­σμός, τότε οι του­ρι­στι­κές περιο­χές της χώρας θα είχαν γονα­τί­σει από το δεύτερο κύμα της παν­δη­μίας. Αυτό δεν συμ­βαί­νει. Οι κατ΄ εξοχήν του­ρι­στι­κές περιο­χές, όπως η Περι­φέ­ρειά μας που άνοιξε τα 118 λιμάνια της και τα 14 αερο­δρό­μια της, εκ των οποίων τα 5 διεθνή, και έφερε υπέροχα απο­τε­λέ­σματα, με εκα­τομ­μύ­ρια δια­κι­νού­με­νους επι­βά­τες, εξα­κο­λου­θεί να έχει πολύ χαμηλό επι­δη­μιο­λο­γικό φορτίο, όταν περιο­χές που δεν έχουν καμία σχέση με του­ρι­σμό, σήμερα δοκι­μά­ζο­νται. Αυτό σημαί­νει ότι κάτι κάναμε σωστά εδώ στο Νότιο Αιγαίο.

Ποια είναι τα «μηνύ­ματα» που παίρ­νετε για το 2021; Πότε πιστεύ­ετε ότι θα επα­νέλ­θουμε σε τροχιά ανά­πτυ­ξης;

Γνω­ρί­ζουμε πως και το 2021 θα είναι πολύ δύσκολο. Δεν έχουμε ψευ­δαι­σθή­σεις. Η παν­δη­μία είναι ακόμη εδώ, ωστόσο η διάθεση των εμβο­λίων δημιουρ­γεί συγκρα­τη­μένη αισιο­δο­ξία ότι η νέα χρονιά, από τα μέσα της και μετά, μπορεί να απο­τε­λέ­σει την απαρχή μιας περιό­δου στα­δια­κής ανά­καμ­ψης του του­ρι­σμού. Πιστεύω ακρά­δα­ντα ότι για μας, στο Νότιο Αιγαίο, το «εισι­τή­ριο» για το πολύ δύσκολο 2021 που έχουμε μπροστά μας είναι όσα κατα­φέ­ραμε φέτος, το 2020. Το γεγονός ότι στα­θή­καμε όρθιοι, σε σύγκριση με άλλους, αντα­γω­νι­στι­κούς προ­ο­ρι­σμούς που δεν ξεκί­νη­σαν καν. Δεν ήταν εύκολο, δεν ήταν δεδο­μένο.

Το 2020 δεν μας νίκησε, και αυτό ήταν απόφασή μας. Χρειά­στηκε σκληρή και σοβαρή δουλειά από όλους μας. Ένας άθλος που οφεί­λε­ται στο ανθρώ­πινο δυνα­μικό που στη­ρί­ζει τον του­ρι­σμό στο Νότιο Αιγαίο για τον οποίο είμαι υπε­ρή­φα­νος. Πιστεύω ότι πλέον έχουμε την εμπει­ρία και τα αντα­να­κλα­στικά για να προ­χω­ρή­σουμε και αυτός είναι ο στόχος μας.

Κλεί­νο­ντας αυτήν την πολύ ενδια­φέ­ρουσα συζή­τηση, θα ήθελα να μας πείτε τι εύχεστε, τι προσ­δο­κάτε για τη νέα χρονιά.

Η νέα χρονιά θα είναι δύσκολη, αλλά θα είναι αυτή που θα μας οδη­γή­σει στην νέα κανο­νι­κό­τητα. Το αύριο δεν θα είναι ποτέ πια όπως το ξέραμε, αλλά θα είναι σίγουρα καλύ­τερο για εκεί­νους που διδά­χτη­καν από την πρω­το­φανή κρίση που περνάμε. Με τα διδάγ­ματα της κρίσης και με σχέδιο για το πού θέλουμε να πάμε, ακόμα και στην πιο δύσκολη περίοδο, μπο­ρούμε να πάμε μπροστά. Κλεί­νουμε τα αφτιά μας στις φωνές εκείνων που έχουν κάνει τον αρνη­τι­σμό επάγ­γελμα. Φωνές που προ­έρ­χο­νται από το νωχε­λικά παλιω­μένο πολι­τικό προ­σω­πικό αυτού του τόπου που για δεκα­ε­τίες έβλεπε άπραγο και απαθές τις ευκαι­ρίες να περνούν και να χάνο­νται. Ίσως γιατί δεν είχε τη δυνα­τό­τητα να τις δια­κρί­νει.

Ίσως γιατί γι αυτούς η πολι­τική είναι ταυ­τό­σημη με τη φτηνή λεβε­ντιά, τις στη­μέ­νες καταγ­γε­λίες, τα ψεύδη, τις συκο­φα­ντίες, την υπο­νό­μευση. Σε όλους αυτούς εμείς απα­ντάμε με πράξεις που οδηγούν στην ανά­πτυξη και σας θυμίζω οτι έχω συμπλη­ρώ­σει μια δεκα­ε­τία, του­λά­χι­στον, λέγο­ντας οτι πρέπει να ξανα­φέ­ρουμε την πολι­τική στο προ­σκή­νιο. Να της ξανα­δώ­σουμε περιε­χό­μενο και να την επα­να­συν­δέ­σουμε με την Ευθύνη.

Αυτός που διοικεί οφείλει να γνω­ρί­ζει ότι οι ημέρες της ευφο­ρίας είναι άμεσο απο­τέ­λε­σμα των δράσεων και απο­φά­σεων που παίρ­νουμε στους δύσκο­λους καιρούς. Η παν­δη­μία του κορω­νοϊού κάποια στιγμή θα τελειώ­σει και δου­λεύ­ουμε για να παρα­μεί­νουν τα νησιά μας στην πλευρά των νικητών. Κύριε Αθα­να­σίου, όνειρο, δεν είναι αυτό που δεν θα πετύ­χουμε ποτέ, όνειρο είναι αυτό που δεν πετύ­χαμε ακόμα.