Aθηνά Λινού: «Η ανθρωπότητα βρίσκεται στην πιο κρίσιμη καμπή της από πλευράς υγειονομικής και πιθανότατα οικονομικής και κοινωνικής»

Αγαπητή κυρία Λινού η παγκό­σμια ιατρική κοι­νό­τητα βρί­σκε­ται ενώπιον μιας πρω­τό­γνω­ρης υγειο­νο­μι­κής κρίσης η οποία συγκλο­νί­ζει τον πλανήτη. Δια­χρο­νικά η ιστορία διδά­σκει ότι σε παν­δη­μι­κές κρίσεις η επι­στήμη δίνει λύσεις και τα παρα­δείγ­ματα πολλά. Θα ήθελα, ως κατα­ξιω­μένη και έγκριτη επι­στή­μων, να προ­βείτε σε μια εκτί­μηση της κατά­στα­σης.

Η ανθρω­πό­τητα βρί­σκε­ται όντως στην πιο κρίσιμη καμπή της από πλευράς υγειο­νο­μι­κής και πιθα­νό­τατα οικο­νο­μι­κής και κοι­νω­νι­κής. Η κατά­σταση την οποία βιώ­νουμε σήμερα δεν έχει βιωθεί από τις δύο προη­γού­με­νες γενιές. Τα τελευ­ταία 100 χρόνια δεν έχει υπάρξει πρό­βλημα που να κοστί­σει τόσες πολλές ζωές και ταυ­τό­χρονα να θέσει σε κίνδυνο ολό­κληρη την ανθρω­πό­τητα, παρά τις τερά­στιες προ­σπά­θειες των επι­στη­μό­νων όλου του κόσμου. Είναι εξαι­ρε­τικά δύσκολο να προ­βλέ­ψει κανείς την εξέλιξη του προ­βλή­μα­τος τόσο γιατί οι γνώσεις μας σχετικά με τον κορω­νοϊό δεν είναι πλήρεις όσο και επειδή είναι πάρα πολύ δύσκολο να προ­βλέ­ψει κανείς τη συμπε­ρι­φορά των λαών σε παγκό­σμιο επίπεδο αλλά και τις ατο­μι­κές συμπε­ρι­φο­ρές.

Βρι­σκό­μα­στε πλέον στο δεύτερο κύμα της παν­δη­μίας το οποίο επήλθε με σφο­δρό­τερη και πιο επι­θε­τική ταχύ­τητα από το πρώτο. Έχει πλήξει πολλές περι­φέ­ρειες της χώρας μας, έχει κλο­νί­σει το Εθνικό Σύστημα Υγείας. Θεω­ρείτε ότι -μετά την κατά γενική εκτίμηση- θετική αντι­με­τώ­πιση του πρώτου κύματος επήλθε μια σχετική χαλά­ρωση με απο­τέ­λε­σμα να οδη­γη­θούμε στη κατά­σταση που βιώ­νουμε σήμερα;

Κατά τη διάρ­κεια του πρώτου κύματος τα περι­στα­τικά στην κοι­νό­τητα ήταν ελά­χι­στα και επο­μέ­νως η δια­σπορά εξαι­ρε­τικά δύσκολη γιατί η πιθα­νό­τητα να συνα­ντη­θούν κάποιοι άνθρω­ποι με κάποιο ασθενή ήταν μικρή. Επίσης οι άνθρω­ποι στην Ελλάδα ανη­συ­χού­σαν πολύ και προ­σπά­θη­σαν να εφαρ­μό­σουν ευλα­βικά όλα τα μέτρα. Στο μεσο­διά­στημα μεταξύ του πρώτου και του δεύ­τε­ρου κύματος ο κίν­δυ­νος υπο­ε­κτι­μή­θηκε ενώ ταυ­τό­χρονα δεν υπήρχε συστη­μα­τική συλλογή στοι­χείων για την εξέλιξη της παν­δη­μίας στη χώρα μας. Αυτή η υπο­ε­κτί­μηση του κιν­δύ­νου τόσο από πλευράς πολι­τείας όσο και από πλευράς πολιτών με την παράλ­ληλη αύξηση των κρου­σμά­των οδήγησε στην χαλά­ρωση τις συνέ­πειες της οποίας βιώ­νουμε σήμερα.

Παρά τα αυστηρά περιο­ρι­στικά μέτρα απο­στα­σιο­ποί­η­σης μέσω του lockdown που έλαβε η κυβέρ­νηση κατόπιν υπο­δεί­ξεων των ειδικών, η μείωση του αριθμού των κρου­σμά­των όχι απλά δεν είναι η ανα­με­νό­μενη, αλλά αντί­θετα επέρ­χε­ται με πολύ αργούς ρυθμούς. Πού κατά την εκτί­μηση σας οφεί­λε­ται αυτό;

Η περιο­ρι­σμένη μείωση των κρου­σμά­των οφεί­λε­ται κυρίως στην ευρύ­τερη δια­σπορά της νόσου στο σύνολο της κοι­νω­νίας. Ιδιαί­τερα είναι προ­φα­νής η δια­σπορά μεταξύ μελών της ίδιας οικο­γέ­νειας, αλλά και μεταξύ εργα­ζο­μέ­νων σε βιο­μη­χα­νίες ή άλλους χώρους εργα­σίας. Είναι εύκολο να υπάρξει μεγάλη δια­σπορά στους χώρους όπου απαι­τεί­ται η φυσική παρου­σία του εργα­ζό­με­νου, ενώ δεν είναι εφικτό να τηρη­θούν μέτρα απο­στά­σεων, φυσικού αερι­σμού, ή αξιο­ποί­η­σης του υπαί­θριου χώρου και χρήσης όλων των ατο­μι­κών μέτρων προ­στα­σίας.

H συζή­τηση πλέον είναι αν και πώς θα ανοί­ξουν τομείς της οικο­νο­μίας. Υπάρ­χουν οι απόψεις που κάνουν λόγο για στα­διακό άνοιγμα και εκείνες που εμμέ­νουν στην παρά­ταση του lockdown. Ποια είναι η άποψη σας για το στα­διακό άνοιγμα των μικρών κατα­στη­μά­των και κομ­μω­τη­ρίων όπως επι­σή­μως ανα­κοι­νώ­θηκε.

Η απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα των μέτρων που ήδη εφαρ­μό­ζο­νται για να απο­φευ­χθεί ο συνω­στι­σμός και η έκθεση μεγάλου μέρους του πλη­θυ­σμού στον ιό θα εξαρ­τη­θεί από τη συνέ­πεια με την οποία θα τηρη­θούν τα μέτρα, αλλά ταυ­τό­χρονα και από τα ίδια τα μέτρα τα οποία πρέπει να είναι τέτοια που να εξυ­πη­ρε­τούν ισότιμα όλους. Έχει γίνει πλέον σαφές ότι οι πολίτες απαι­τούν τόσο την κατα­νό­ηση των ευρύ­τε­ρων προ­βλη­μά­των τους (οικο­νο­μι­κών, ψυχο­λο­γι­κών, κοι­νω­νι­κών κλπ.), όσο και την ισότιμη μετα­χεί­ριση και τον σεβασμό όλων των τμη­μά­των του πλη­θυ­σμού. Προς την κατεύ­θυνση αυτή πρέπει να καλ­λιερ­γη­θεί σεβα­σμός προς όλους τους πολίτες με ταυ­τό­χρονη προ­σπά­θεια επι­κοι­νω­νίας, η οποία θα επη­ρε­ά­σει τη συμπε­ρι­φορά των πολιτών και θα οδη­γή­σει σε αλλαγές που θα μπο­ρού­σαν να περιο­ρί­σουν την δια­σπορά της νόσου.

Πρέπει να εμβο­λια­στούν οι πολίτες; Ποιο είναι το χρο­νο­διά­γραμμα που τίθεται προ­κει­μέ­νου να επέλθει συλ­λο­γική ανοσία;

Tα εμβόλια είναι τα ισχυ­ρό­τερα μέτρα προ­στα­σίας από μετα­δο­τικά νοσή­ματα. Στη διάρ­κεια των αιώνων η ανθρω­πό­τητα έχει πραγ­μα­τικά ευερ­γε­τη­θεί από την χρήση των εμβο­λίων. Θα πρέπει να ανα­λο­γι­στούμε τι θα είχαμε να αντι­με­τω­πί­σουμε αν δεν είχαμε εξα­λεί­ψει με τη χρήση εμβο­λίων την ευλογιά από την υφήλιο. Αντί­στοιχα έχουμε κατα­φέ­ρει να αντι­με­τω­πί­σουμε σοβα­ρούς παγκό­σμιους κιν­δύ­νους όπως η πολιο­μυ­ε­λί­τιδα, ο τέτανος, ο κοκ­κύ­της η ιλαρά κ.α. Η ύπαρξη εμβο­λίου που θα μας προ­στα­τεύ­σει από τον κορω­νοϊό είναι αυτή τη στιγμή το σημα­ντι­κό­τερο όπλο που δια­θέ­τει η ανθρω­πό­τητα έναντι στην επι­κίν­δυνη αυτή παν­δη­μία, η οποία έχει ήδη στοι­χί­σει τη ζωή τερά­στιου αριθμού συναν­θρώ­πων μας. Με δεδο­μένο τον κίνδυνο που όλοι δια­τρέ­χουν, η χρήση του εμβο­λίου είναι εντελώς απα­ραί­τητη.

Τα εμβόλια τα οποία έχουν ήδη εγκρι­θεί, και εκείνα που σύντομα πρό­κει­ται να εγκρι­θούν, έχουν κριθεί ασφαλή και απο­τε­λε­σμα­τικά από μεγά­λους παγκό­σμιους οργα­νι­σμούς. Είναι λοιπόν εντελώς απα­ραί­τητο να εμβο­λια­στεί ένα μεγάλο μέρος (του­λά­χι­στον 70%) του πλη­θυ­σμού έτσι ώστε να δια­σφα­λί­σουμε την υγεία όλων. Η πιθα­νό­τητα να υπάρ­ξουν κάποιες παρε­νέρ­γειες έχει μελε­τη­θεί σε δεκάδες χιλιά­δες ατόμων και έχει απο­δει­χθεί ότι είναι ελά­χι­στη και οι παρε­νέρ­γειες εξαι­ρε­τικά ήπιες. Περι­λαμ­βά­νουν δηλαδή οι παρε­νέρ­γειες ήπια συμ­πτώ­ματα όπως είναι η κόπωση για μερικές μέρες, τοπικός ερε­θι­σμός και κάποιος πυρετός. Το όφελος όμως από τον εμβο­λια­σμό είναι τερά­στιο δεδο­μέ­νου ότι η νόσος είναι δυνατόν να οδη­γή­σει ακόμα και σε απώλεια της ζωής.

Υπάρ­χουν και εκείνοι που αντι­δρούν στον εμβο­λια­σμό, που αμφι­σβη­τούν το εμβόλιο για τους δικούς τους λόγους. Πως θα καμ­φθούν αυτές οι αντι­στά­σεις και αντι­δρά­σεις;

Η αντι­με­τώ­πιση των αντι­δρά­σεων είναι απα­ραί­τητη και εφικτή μόνο με κατάλ­ληλη και καλά μελε­τη­μένη επι­κοι­νω­νία. Χρειά­ζε­ται να εξε­τα­στούν οι λόγοι και τα επι­χει­ρή­ματα των ανθρώ­πων που αντι­δρούν και να μελε­τη­θεί ο τρόπος με τον οποίο θα πει­στούν για την ωφέλεια που πρό­κει­ται να προ­κύ­ψει στους ίδιους, τους αγα­πη­μέ­νους τους αλλά και την ανθρω­πό­τητα.

Συν τω χρόνω όμως ο εμβο­λια­σμός μεγάλων αριθμών ατόμων που ήδη έχει αρχίσει στο εξω­τε­ρικό θα πείσει και πολλούς από τους διστα­κτι­κούς να εμβο­λια­στούν.• Ενόψει των εορτών τι πρέπει να προ­σέ­ξουμε ώστε να απο­φύ­γουμε ένα ενδε­χό­μενο τρίτο κύμα παν­δη­μίας, ο κίν­δυ­νος του οποίου είναι υπαρ­κτός όπως εσείς οι ειδικοί επι­στή­μο­νες επι­ση­μαί­νετε;

Ο εορ­τα­σμός της περιό­δου των Χρι­στου­γέν­νων είναι εντελώς απα­ραί­τη­τος για τη δια­τή­ρηση της ψυχικής και πνευ­μα­τι­κής μας υγείας, αλλά και για την κοι­νω­νική συνοχή και ισορ­ρο­πία. Αυτή τη χρονιά όμως είναι εξίσου απα­ραί­τητη η δια­φύ­λαξη της σωμα­τι­κής μας υγείας. Για το λόγο αυτό χρειά­ζε­ται να περά­σουμε αυτές τις μέρες με σύνεση και υπομονή χωρίς όμως να χάσουμε την αίσθηση της γιορτής. Είναι ανα­γκαίο λοιπόν να γιορ­τά­σουμε στα σπίτια μας μόνο με την οικο­γέ­νεια. Κάθε επαφή με συναν­θρώ­πους μας είναι δυνατόν οδη­γή­σει σε δια­σπορά της νόσου και να απο­τε­λέ­σει κίνδυνο για εμάς τους ίδιους και τα μέλη της οικο­γέ­νειας μας. Όταν είναι δυνατό ας γιορ­τά­σουμε μόνοι μας με την οικο­γέ­νειά μας δηλαδή χωρίς επι­σκέ­ψεις, χωρίς ανταλ­λαγή επι­σκέ­ψεων. Αν είναι όμως εντελώς ανα­γκαίο ας γιορ­τά­σουμε μόνο με μία ακόμα οικο­γέ­νεια συγ­γε­νική ή φιλική η οποία θα είναι όμως η ίδια για όλες τις γιορτές. Οι κοι­νω­νι­κές μας δηλαδή επαφές σε όλη την περίοδο των εορτών θα πρέπει να περιο­ρι­στούν σε μία (την ίδια πάντα) οικο­γέ­νεια. Θα μπο­ρούμε βεβαίως να επι­κοι­νω­νούμε με φίλους, συγ­γε­νείς ή συνερ­γά­τες τηλε­φω­νικά ή δια­δι­κτυακά και να εκφρά­σουμε έτσι την αγάπη μας και τις ευχές μας.

Από το Ινστι­τούτο Prolepsis όπου είστε Πρό­ε­δρος υλο­ποιεί­ται το πρό­γραμμα «Φιλία σε κάθε ηλικία» μιλήστε μας σχετικά.

Το πρό­γραμμα Φιλία σε κάθε Ηλικία λει­τουρ­γεί υπο­στη­ρι­κτικά για την ιδιαί­τερα ευάλωτη κοι­νω­νική ομάδα των ηλι­κιω­μέ­νων, με στόχο να κατα­πο­λε­μή­σει τη μοναξιά και την κοι­νω­νική απο­μό­νωση μέσα από την ανθρώ­πινη επαφή και τη δημιουρ­γία δεσμών φιλίας. Με αυτόν τον τρόπο ενι­σχύ­ουμε τον κοι­νω­νικό ρόλο και την αυτο­πε­ποί­θηση τους. Παράλ­ληλα, το πρό­γραμμα στο­χεύει στην ανά­δειξη των αναγκών και των προ­βλη­μά­των της Τρίτης Ηλικίας. Το πρό­γραμμα Φιλία σε κάθε Ηλικία υλο­ποιεί­ται από το Ινστι­τούτο Prolepsis από τον Απρίλιο του 2020 με δωρεά του “ΤΙΜΑ Κοι­νω­φε­λούς Ιδρύ­μα­τος”.

Πρέπει να έχουμε υπόψη, ότι η Ελλάδα είναι μία από τις χώρες με τα υψη­λό­τερα ποσοστά ατόμων άνω των 65 ετών (21,5% του πλη­θυ­σμού, που αντι­στοι­χεί σε 2,3 εκα­τομ­μύ­ρια άτομα). Την ίδια στιγμή, περίπου 550.000 ηλι­κιω­μέ­νοι ζουν μόνοι τους.

Τα άτομα Τρίτης Ηλικίας βιώνουν μοναξιά και κοι­νω­νική απο­μό­νωση, ενώ παράλ­ληλα δεν αξιο­ποιού­νται η εμπει­ρία και οι δυνα­τό­τη­τές τους. Εκτός από τη μείωση της ποιό­τη­τας ζωής, η κοι­νω­νική απο­μό­νωση και η μοναξιά έχουν δυσμε­νείς επι­πτώ­σεις για την υγεία του ατόμου, όχι μόνο ψυχο­κοι­νω­νι­κές, αλλά και σωμα­τι­κές. Τα άτομα που νιώθουν μοναξιά ή/και είναι κοι­νω­νικά απο­μο­νω­μένα έχουν συνέ­πειες στην υγεία τους, οι οποίες μπορούν να συγκρι­θούν με εκείνες του καπνί­σμα­τος, της παχυ­σαρ­κίας, της καθι­στι­κής ζωής και της υπέρ­τα­σης.

Στο Ινστι­τούτο Prolepsis πιστεύ­ουμε ότι η φυσιο­λο­γική δια­δι­κα­σία της γήραν­σης πρέπει να απο­τε­λεί μία θετική εμπει­ρία για το άτομο και να συνο­δεύ­ε­ται από τη δυνα­τό­τητα ενερ­γούς συμ­με­το­χής σε κάθε πτυχή της ζωής. Η κοι­νω­νι­κο­ποί­ηση και η ανθρώ­πινη επαφή μπορεί να παίξει καθο­ρι­στικό ρόλο στη βελ­τί­ωση της ποιό­τη­τας ζωής και της υγείας των ατόμων Τρίτης Ηλικίας. Άλλωστε, η επι­κοι­νω­νία είναι απα­ραί­τητη στη ζωή μας.

Για όλους τους παρα­πάνω λόγους ξεκι­νή­σαμε το συγκε­κρι­μένο πρό­γραμμα. Για την υλο­ποί­ησή του, ενώσαμε τις δυνά­μεις μας με τον διεθνή οργα­νι­σμό “Petits Frères des Pauvres” (PFP), ο οποίος εδρεύει στη Γαλλία και δρα­στη­ριο­ποιεί­ται σε 10 χώρες μέσα από ένα δίκτυο συνερ­γα­σιών που έχει ανα­πτύ­ξει σε Ευρώπη και ΗΠΑ. Η χώρα μας είναι η 11η χώρα, που υλο­ποιεί αντί­στοιχη πρω­το­βου­λία για τη μοναξιά, μέσω του Ινστι­τού­του Prolepsis, και του προ­γράμ­μα­τος Φιλία σε κάθε Ηλικία.

Με το πρό­γραμμα Φιλία σε κάθε Ηλικία δημιουρ­γού­νται μικρές ομάδες εθε­λο­ντών, οι οποίες συν­δέ­ο­νται με άτομα της Τρίτης Ηλικίας με στόχο την ανά­πτυξη σχέσεων “φιλίας”. Αυτήν την περίοδο το πρό­γραμμα υλο­ποιεί­ται σε περιο­χές της Αττικής, ωστόσο ευελ­πι­στούμε να επε­κτα­θεί και σε άλλες περι­φέ­ρειες της χώρας. Λόγω των ιδιαί­τε­ρων συν­θη­κών της παν­δη­μίας, κάθε εθε­λο­ντής επι­κοι­νω­νεί τηλε­φω­νικά, του­λά­χι­στον μία φορά την εβδο­μάδα, με τους ωφε­λού­με­νους. Όταν οι συν­θή­κες το επι­τρέ­πουν, οι εθε­λο­ντές θα μπορούν να πραγ­μα­το­ποιούν επι­σκέ­ψεις, καθώς και συλ­λο­γι­κές δράσεις, όπως περι­πά­τους, επι­σκέ­ψεις σε πολι­τι­στι­κές δράσεις, κ.ά. Με αυτόν τον τρόπο, οι ωφε­λού­με­νοι νοιώ­θουν ενεργά μέλη μιας κοι­νό­τη­τας που ενδια­φέ­ρε­ται για αυτούς, ενώ ενερ­γο­ποιού­νται πνευ­μα­τικά και συναι­σθη­μα­τικά.

Στο πλαίσιο του προ­γράμ­μα­τος Φιλία σε κάθε Ηλικία λει­τουρ­γεί η τηλε­φω­νική γραμμή 210-6101300 για την υπο­στή­ριξη ατόμων Τρίτης Ηλικίας που νιώθουν μοναξιά. Στην τηλε­φω­νική γραμμή μπορούν να καλούν άτομα της Τρίτης Ηλικίας από όλη την Ελλάδα που νιώθουν μοναξιά ή / και οι φρο­ντι­στές, μέλη του συγ­γε­νι­κού και φιλικού περι­βάλ­λο­ντος. Η τηλε­φω­νική γραμμή παρέχει επι­κοι­νω­νία / ανθρώ­πινη τηλε­φω­νική επαφή και στε­λε­χώ­νε­ται από εθε­λο­ντές που λαμ­βά­νουν εξει­δι­κευ­μένη εκπαί­δευση και επο­πτεία. Η τηλε­φω­νική γραμμή λει­τουρ­γεί από Δευτέρα έως Παρα­σκευή από τις 11.00 έως τις 17.00. Η γραμμή λει­τουρ­γεί ανώνυμα και έχει αστική χρέωση.

Δεν θα πρέπει να ξεχνάμε ότι η παν­δη­μία θέτει σε επι­πλέον κίνδυνο την ευάλωτη ομάδα των ηλι­κιω­μέ­νων, απει­λώ­ντας όχι μόνο τη ζωή και την ασφά­λεια αλλά και την κοι­νω­νι­κο­ποί­ησή τους. Ιδιαί­τερα αυτήν την περίοδο, και ακόμα περισ­σό­τερο αυτές τις γιορ­τι­νές μέρες, η ανάγκη για ανθρώ­πινη επαφή και επι­κοι­νω­νία στην Τρίτη Ηλικία είναι περισ­σό­τερο επι­τα­κτική. Ο καθένας μας μπορεί με το τηλέ­φωνο ή και με τη βοήθεια της τεχνο­λο­γίας να προ­σφέ­ρει δυο ζεστά λόγια σε συγ­γε­νείς ή σε άτομα από τον κοι­νω­νικό μας περί­γυρο που ζουν ή νιώθουν μόνοι.