Δικαστικό «φρένο» στις παράλογες διεκδικήσεις του Ελληνικού Δημοσίου επί ιδιωτικών ακινήτων στη Σύμη

Απόφαση «βόμβα» του Εφε­τείου Δωδε­κα­νή­σου θέτει, όπως και στην περί­πτωση της νήσου Μεγί­στης, «φραγμό» στις παρά­λο­γες διεκ­δι­κή­σεις του Ελλη­νι­κού Δημο­σίου επί ιδιω­τι­κών εκτά­σεων στη Σύμη.

Το θέμα, όπως έγραψε ξανά η «δημο­κρα­τική», είναι εξαι­ρε­τικά σοβαρό κι έχει οδη­γή­σει κατοί­κους ακρι­τι­κών νησιών σε αδιέ­ξοδα με εμπλοκή τους σε πολυ­έ­ξο­δους πολυ­ε­τείς δικα­στι­κούς αγώνες για να απο­δεί­ξουν τα αυτο­νό­ητα.

Πιο συγκε­κρι­μένα το Εφετείο Δωδε­κα­νή­σου, που συγκρο­τή­θηκε από τους Δικα­στές κ.κ. Θωμα­ΐ­τσα Πατρώνα, Πρόεδρο Εφετών, Πέτρο Πρέκα (Ειση­γητή), Δημο­σθένη Βλάχο, Εφέτες και από τη Γραμ­μα­τέα κ. Ιωάννα Διμέλλη δίκασε την έφεση του Ελλη­νι­κού Δημο­σίου, το οποίο εκπρο­σω­πή­θηκε από την Πάρεδρο του Νομικού Συμ­βου­λίου του Κράτους κ. Μαρία Ελευ­θε­ρίου κατά μιας κατοί­κου της Σύμης που εκπρο­σω­πή­θηκε από τον δικη­γόρο κ. Κων­στα­ντίνο Σαρή.

‏‏Οπως ανα­φέ­ρε­ται στην απόφαση, η θέση του ελλη­νι­κού δημο­σίου, σύμφωνα με την οποία σε ό,τι ο ιδιώτης δεν μπορεί να απο­δεί­ξει νόμιμα ότι έχει ιδιο­κτη­σία, τεκ­μαί­ρε­ται ότι αυτή είναι ιδιο­κτη­σία του Ελλη­νι­κού Δημο­σίου, στη­ρί­ζε­ται σε ερμη­νεία της Συν­θή­κης των Παρι­σίων, που επι­κυ­ρώ­θηκε με το Ν.Δ. 423/1947, στο άρθρο 14 της οποίας ορί­ζε­ται ότι (παρ. 1): «Η Ιταλία εκχωρεί εις την Ελλάδα εν πλήρει κυριαρ­χία τας νήσους της Δωδε­κα­νή­σου τα κατω­τέρω ‏απα­ριθ­μου­μέ­νας, ήτοι: Αστυ­πά­λαιαν, Καστελ­λό­ρι­ζον, ως και τας παρα­κεί­με­νας ‏νησίδας».

Είναι όμως σαφές, με βάση και τις ιδιά­ζου­σες συν­θή­κες (πρό­κει­ται για δια­κρα­τική συνθήκη με την οποία μετα­βάλ­λε­ται το κυριαρ­χικό καθε­στώς σε συγκε­κρι­μένα εδάφη), ότι η «πλήρης κυριαρ­χία» στο ανωτέρω κείμενο, δεν ταυ­τί­ζε­ται εννοιο­λο­γικά με την «ιδιο­κτη­σία».

Η κυριαρ­χία ενός κράτους επί συγκε­κρι­μέ­νων εδαφών σημα­το­δο­τεί την εξουσία του, το απόλυτο δηλαδή δικαί­ωμα μιας πολι­τείας να είναι εξω­τε­ρικά ανε­ξάρ­τητη και εσω­τε­ρικά κυρί­αρχη, χωρίς αυτό κατ’ ανάγκη να σημαί­νει ότι για να υπάρχει κυριαρ­χία, πρέπει να υφί­στα­ται και το εμπράγ­ματο δικαί­ωμα της ιδιο­κτη­σίας (κυριό­τη­τας) επί των εδαφών.

Κατά συνέ­πεια, το ελλη­νικό δημόσιο με την παρα­πάνω συνθήκη απέ­κτησε μεν την κυριαρ­χία, με την έννοια που ανα­φέρ­θηκε παρα­πάνω, δεν απέ­κτησε όμως ανα­γκα­στικά και την κυριό­τητα επί ολο­κλή­ρου του νησιού της Σύμης, αλλά απέ­κτησε την κυριό­τητα σε συγκε­κρι­μένα ακίνητα που απο­τε­λούν την δημόσια και ιδιω­τική του περιου­σία, όπως αυτά ανα­φέ­ρο­νται στο Παράρ­τημα της εν λόγω Συν­θή­κης, χωρίς τα παρα­πάνω να αλλοιώ­νουν το εμπράγ­ματο δικαί­ωμα της ιδιο­κτη­σίας που υπήρχε και δια­τη­ρή­θηκε υπέρ ιδιωτών στα υπό­λοιπα ακίνητα. Δια­φο­ρε­τική θεώρηση της σχέσης μεταξύ των ‏εννοιών «κυριαρ­χία» και «ιδιο­κτη­σία» (και από­πειρα ταύ­τι­σής τους), θα είχε ως απο­τέ­λε­σμα το άτοπο (εκτός από το αυτο­νο­ή­τως αβάσιμο της μη ύπαρξης ιδιω­τι­κής ακί­νη­της περιου­σίας), να καθί­στα­ται ανε­νερ­γός (στην ουσία να χάνεται) η κυριαρ­χία του ελλη­νι­κού κράτους, σε περί­πτωση που κάποιος αλλο­δα­πός απο­κτή­σει με νόμιμο τρόπο ακίνητο σε ελλη­νικό έδαφος, στη συνέ­χεια δε, επι­κα­λού­με­νος την ιδιο­κτη­σία του, να μπορεί να ισχυ­ρι­στεί ότι, ελλεί­που­σας της κυριαρ­χίας του ελλη­νι­κού κράτους στο ακίνητό του (αφού ελλεί­πει πλέον η ιδιο­κτη­σία, δεν υφί­στα­ται και κυριαρ­χία, σύμφωνα με την απο­κρουό­μενη εδώ θεώρηση), δεν θα δεσμεύ­ε­ται λ.χ, από τις πολε­ο­δο­μι­κές δια­τά­ξεις και θα μπορεί να οικο­δο­μή­σει κατά το δοκούν.

Η ερμη­νεία συνεπώς της ανωτέρω Συν­θή­κης δεν μπορεί, κατά την άποψη του δικα­στη­ρίου τούτου, να είναι ότι με την υπο­γραφή της, το ελλη­νικό δημόσιο κατέστη ιδιο­κτή­της των νήσων που ανα­φέ­ρο­νται σε αυτή, στην πραγ­μα­τι­κό­τητα δε, όταν τίθεται ζήτημα κυριό­τη­τας στη μη δορυά­λωτη Δωδε­κά­νησο, δεν θα πρέπει να θεω­ρεί­ται υφι­στά­μενο άνευ ετέρου το τεκ­μή­ριο κυριό­τη­τας του ελλη­νι­κού δημο­σίου, για τους λόγους που ανα­φέρ­θη­καν, αλλά πρέπει να ερευ­νά­ται κατά περί­πτωση κατά πόσο υφί­στατο προη­γου­μέ­νως ιδιω­τική ιδιο­κτη­σία.

Τέλος, πρέπει να επι­ση­μαν­θεί ότι το επι­χεί­ρημα του ελλη­νι­κού δημο­σίου, σύμφωνα με το οποίο εάν ήθελε γίνει δεκτή η ανωτέρω θέση για το ιδιο­κτη­σιακό καθε­στώς των νήσων της Δωδε­κα­νή­σου, τότε δεν θα είχε λόγο ύπαρξης ο Ν. 2100/ 1952, με τον άρθρο 9 του οποίου μετα­τρά­πηκε το δικαί­ωμα διη­νε­κούς εξου­σί­α­σης επί δημο­σίων γαιών (τεσ­σα­ρούφ) σε δικαί­ωμα πλήρους κυριό­τη­τας, δεν ευστα­θεί, καθώς όπως σημειώ­θηκε η ανωτέρω θέση δεν αφορά σε όλα τα νησιά της Δωδε­κα­νή­σου, η δε προ­α­να­φε­ρό­μενη διάταξη έτυχε πλήρους εφαρ­μο­γής στα ακίνητα των μεγα­λυ­τέ­ρων νήσων του συμπλέγ­μα­τος, ήτοι της Ρόδου και της Κω.