Οκτώ ερωταπαντήσεις για την ασφάλεια των εμβολίων

Είναι πλέον ορατό ότι σύντομα θα έχουμε στη διάθεσή μας αρκετά απο­τε­λε­σμα­τικά εμβόλια κατά της COVID-19.

Τη στιγμή όμως που η συντρι­πτική πλειο­νό­τητα επι­θυ­μεί να λάβει τη δόση το συντο­μό­τερο δυνατό, δνε είνια λίγοι εκείνοι που ανη­συ­χούν με την ιδέα του να εισέλ­θει κάτι «άγνωστο» στον οργα­νι­σμό τους.

Το ΒΒC συνό­ψισε σε οκτώ θεμα­τι­κές ενό­τη­τες τις βασικές ερω­τα­πα­ντή­σεις που απα­σχο­λούν κάθε κοι­νό­τητα των πολιτών ενόψει των εμβο­λια­σμών, όποτε και αν αυτοί ξεκι­νή­σουν.

1. Πώς ξέρουμε αν ένα εμβόλιο είναι ασφαλές;

Αυτή είναι η πρώτη και πιο σημα­ντική ερώτηση που θέτουν οι επι­στή­μο­νες όταν ξεκι­νούν τον σχε­δια­σμό και τις δοκιμές ενός νέου εμβο­λίου ή θερα­πείας.

Οι δοκιμές για την ασφά­λεια ξεκι­νούν στο εργα­στή­ριο, με έρευνα σε κύτταρα και σε ζώα, προτού αρχί­σουν οι μελέτες σε ανθρώ­πους.

Η βασική αρχή λοιπόν είναι το ξεκί­νημα να γίνεται σε μικρή κλίμακα και οι ερευ­νη­τές να προ­χω­ρούν στα επόμενα στάδια δοκιμών μόνο εφόοσον δεν υπάρ­χουν σημα­ντι­κές ανη­συ­χίες σχετικά για την ασφά­λεια του προ­ϊ­ό­ντος.

Η δια­δι­κα­σία παρα­γω­γής του εμβο­λίου είναι λοιπόν διαρκώς ελεγ­χό­μενη.

2. Τι ρόλο παίζουν οι δοκιμές;

Εφόσον τα στοι­χεία από τα εργα­στή­ρια που αφορούν στην ασφά­λεια κριθούν ικα­νο­ποι­η­τικά, τότε μόνον οι επι­στή­μο­νες μπορούν να ελέγ­ξουν κατά πόσο το εμβόλιο ή η θερα­πεία είναι απο­τε­λε­σμα­τικά.

Αυτό περι­λαμ­βά­νει δοκιμές σε μεγάλο αριθμό εθε­λο­ντών.

Στους μισούς από αυτούς χορη­γεί­ται placebo (εικο­νική δόση). Οι ερευ­νη­τές και οι συμ­με­τέ­χο­ντες δεν μαθαί­νουν σε ποια κατη­γο­ρία ανήκουν παρά μόνο αφότου τα απο­τε­λέ­σματα έχουν ανα­λυ­θεί, προ­κει­μέ­νου να δια­σφα­λι­στεί η αντι­κει­με­νι­κό­τητα της έρευνας.

Όλη η δουλειά και τα ευρή­ματα ελέγ­χο­νται και επα­λη­θεύ­ο­νται ανε­ξάρ­τητα.

Οι δοκιμές των εμβο­λίων της COVID-19 έλαβαν χώρα εξαι­ρε­τικά γρήγορα, αλλά δεν παρέ­λει­ψαν κανέναν από αυτά τα βήματα.

Είναι ενδει­κτικό ότι η δοκιμή του εμβο­λίου της Οξφόρ­δης και της AstraZeneca ανε­στάλη εθε­λο­ντικά σε ένα της στάδιο προ­κει­μέ­νου να ερευ­νη­θούν οι λόγοι που από τους χιλιά­δες εθε­λο­ντές, ένας είχε πεθάνει.

Οι δοκιμές συνε­χί­στη­καν όταν δια­σα­φη­νί­στηκε πως ο θάνατός του δεν σχε­τι­ζό­ταν με το εμβόλιο.

3. Ποιος εγκρί­νει τα εμβόλια και τις θερα­πείες;

Ένα εμβόλιο λαμ­βά­νει έγκριση μονάχα εάν η ρυθ­μι­στική αρχή της κυβέρ­νη­σης είναι ικα­νο­ποι­η­μένη με τα επίπεδα ασφά­λειας και απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τάς του. Μετά την έγκριση, οι έλεγχοι συνε­χί­ζο­νται για να δια­σφα­λι­στεί ότι δεν υπάρ­χουν περαι­τέρω παρε­νέρ­γειες ή μακρο­πρό­θε­σμοι κίν­δυ­νοι για την υγεία.

Εάν οποιοσ­δή­ποτε υπο­ψια­στεί ότι έχει υποστεί παρε­νέρ­γειες εξαι­τίας του εμβο­λια­σμού, μπορεί να το ανα­φέ­ρει στην αρμόδια ρυθ­μι­στική αρχή.

4. Τι υπάρχει μέσα στα εμβόλια κατά της COVID-19;

Υπάρ­χουν πολλά και δια­φο­ρε­τικά εμβόλια κατά του νέου κορω­νοϊού υπό ανά­πτυξη.

Ορι­σμένα περιέ­χουν τον ίδιο τον ιό σε απο­δυ­να­μω­μένη μορφή.

Το εμβόλιο της Οξφόρ­δης και της AstraZeneca χρη­σι­μο­ποιεί έναν ακίν­δυνο ιό, παραλ­λαγ­μένο ώστε να μοιάζει πολύ περισ­σό­τερο με τον Sars-CoV-2, τον ιό δηλαδή που προ­κα­λεί την COVID-19.

Το εμβόλιο των Pfizer και BioNTech χρη­σι­μο­ποιεί στοι­χεία γενε­τι­κού κώδικα προ­κει­μέ­νου να προ­κα­λέ­σει ανο­σο­λο­γική από­κριση και ανήκει στην κατη­γο­ρία των εμβο­λίων που χρη­σι­μο­ποιούν τη μέθοδο mRNA («αγγε­λια­φό­ρος RNA»).

Αυτά δεν προ­κα­λούν αλλαγές στα ανθρώ­πινα κύτταρα. Απλώς παρέ­χουν οδηγίες στον οργα­νι­σμό προ­κει­μέ­νου να χτίσει ανοσία απέ­να­ντι στην COVID-19.

Κάποια εμβόλια περιέ­χουν πρω­τε­ΐ­νες του κορω­νοϊού.

Τα εμβόλια εμπε­ριέ­χουν μερικές φορές και συστα­τικά, όπως το αλου­μί­νιο, που τα καθι­στούν το σταθερά και περισ­σό­τερο απο­τε­λε­σμα­τικά.

5. Μπορεί ένα εμβόλιο να με κάνει να νοσήσω;

Δεν υπάρ­χουν απο­δεί­ξεις ότι κάποιο από αυτά τα συστα­τικά μπορεί να είναι επι­βλα­βές όταν χρη­σι­μο­ποιεί­ται σε τόσο μικρές ποσό­τη­τες.

Τα εμβόλια δεν μας κάνουν να νοσούμε. Αντι­θέ­τως, μαθαί­νουν στο ανο­σο­ποι­η­τικό μας σύστημα να ανα­γνω­ρί­ζει και να πολεμά τη μόλυνση, από την οποία έχουν σχε­δια­στεί να μας προ­στα­τεύ­ουν.

Κάποιοι άνθρω­ποι μπορεί να εκδη­λώ­σουν ελαφρά συμ­πτώ­ματα, όπως μυϊκούς πόνους και χαμηλό πυρετό, αφότου εμβο­λια­στούν.

Δεν πρό­κει­ται για την ίδια την ασθέ­νεια, αλλά για την αντί­δραση του οργα­νι­σμού στο εμβόλιο.

Οι αλλερ­γι­κές αντι­δρά­σεις στα εμβόλια είναι σπάνιες. Για οποιο­δή­ποτε εγκε­κρι­μένο εμβόλιο, τα συστα­τικά κατα­γρά­φο­νται.

Σημειώ­νε­ται ότι τα αφη­γή­ματα κατά των εμβο­λίων δια­δί­δο­νται στα μέσα κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης. Συνεπώς, ενδέ­χε­ται να μην βασί­ζο­νται σε επι­στη­μο­νι­κές απο­δεί­ξεις.

6. Είναι ασφαλές για κάποιον που νόσησε από COVID-19 να κάνει το εμβόλιο;

Εάν ένα εμβόλιο κατά της COVID-19 εγκρι­θεί, είναι πιθανόν να χορη­γεί­ται σε άτομα ακόμα και αν έχουν περάσει την ασθέ­νεια στο παρελ­θόν.

Ο λόγος είναι ότι η φυσική ανοσία μπορούν να μην κρα­τή­σει για καιρό και η ανο­σο­ποί­ηση θα μπο­ρούσε να προ­σφέ­ρει πολύ υψη­λό­τερη προ­στα­σία.

7. Πόσο φιλικά προς τα ζώα είναι τα εμβόλια;

Ορι­σμένα εμβόλια, όπως αυτό κατά του έρπητα και εκείνο κατά της ρινικής γρίπης στα παιδιά, είναι πιθανό να περιέ­χουν ζελα­τίνη χοι­ρι­νού κρέατος.

Επι­πλέον, κάποια εμβόλια μεγα­λώ­νουν σε αβγά κότας ή σε έμβρυα κοτό­που­λων.

Υπάρ­χουν εκα­το­ντά­δες εμβόλια κατά της COVID υπό ανά­πτυξη. Δεν υπάρ­χουν ακόμα λεπτο­μέ­ρειες για όλα τα συστα­τικά, αλλά πολλά εξ’ αυτών ανα­μέ­νο­νται να είναι φιλικά σε χορ­το­φά­γους αλλά και σε vegan.

8. Εάν κάνουν το εμβόλιο όλοι οι υπό­λοι­ποι, αξίζει τον κόπο να το κάνω κι εγώ;

Υπάρ­χουν σημα­ντικά επι­στη­μο­νικά στοι­χεία ότι ο εμβο­λια­σμός απο­τε­λεί την καλύ­τερη άμυνα ενα­ντίον σοβαρών μολύν­σεων.

Τα εμβόλια κατά της COVID-19 φαί­νε­ται να εμπο­δί­ζουν τον οργα­νι­σμό από τα νοσήσει βαριά και μπορούν να σώσουν ζωές.

Οι πρώτες δόσεις που θα κατα­στούν δια­θέ­σι­μες πιθα­νό­τατα να δοθούν σε ανθρώ­πους με τη μεγα­λύ­τερη ανάγκη – όπως τους υπε­ρή­λι­κες -, για τους οποίους είναι και μεγα­λύ­τερο το ρίσκο να αρρω­στή­σουν βαριά.

Δεν είναι ακόμα σαφές πόση προ­στα­σία μπορούν να προ­σφέ­ρουν τα εμβόλια σε ό,τι αφορά το να εμπο­δί­ζουν τα άτομα από το να μετα­δί­δουν την COVID.

Εάν απο­δει­χθούν απο­τε­λε­σμα­τικά και σε αυτό, ο εμβο­λια­σμός αρκετών ανθρώ­πων θα μπο­ρούσε να οδη­γή­σει σε εξά­λειψη της ασθέ­νειας.

^{Πηγή: BBC}