Oruc Reis: Η Τουρκία «πνίγει» το Καστελόριζο – Το σχέδιο «αποκοπής» του από τα νησιά του Αιγαίου

Ξε­κά­θα­ρα απο­κα­λύ­πτε­ται πλέον, ακόμη και διά γυ­μνού οφθαλ­μού, τι έχει στή­σει ο Ταγίπ Ερ­ντο­γάν με τις δια­δο­χι­κές Navtex από τον Αύ­γου­στο και τις έρευ­νες του Oruc Reis στη θα­λάσ­σια πε­ριο­χή με­τα­ξύ της Ρόδου και του Κα­στε­λό­ρι­ζου.

Στο διά­γραμ­μα φαί­νο­νται οι Navtex, βάσει των οποί­ων οι Τούρ­κοι, από τις 10 Αυ­γού­στου, κά­νουν σει­σμι­κές έρευ­νες με το Oruc Reis και τα βοη­θη­τι­κά του πλοία Ataman και Cengiz Han, συ­νο­δεία τουρ­κι­κών πο­λε­μι­κών πλοί­ων. Αφού αρ­χι­κώς κι­νή­θη­καν σε ένα ορι­ζό­ντιο μο­τί­βο από Νότο προς Βορρά (δη­λα­δή ξε­κί­νη­σαν από την θα­λάσ­σια πε­ριο­χή εγ­γύ­τε­ρα της Αι­γύ­πτου), συ­νε­χί­ζουν τώρα κι­νού­με­νοι κά­θε­τα.

Μέχρι τα με­σά­νυ­χτα της Τε­τάρ­της έκα­ναν ερευ­νη­τι­κές ερ­γα­σί­ες στη ζώνη που απο­τυ­πώ­νε­ται με κόκ­κι­νο χρώμα και από σή­με­ρα το Oruc Reis «ιχνη­λα­τεί» την πε­ριο­χή που είναι ζω­γρα­φι­σμέ­νη με σκού­ρο μπλε ή μαύρο χρώμα. Σε αυτή την ζώνη θα κι­νη­θεί το τουρ­κι­κό ερευ­νη­τι­κό πλοίο μέχρι τα με­σά­νυ­χτα της 23ης Νο­εμ­βρί­ου, κά­νο­ντας δισ­διά­στα­τες σει­σμι­κές έρευ­νες.

Γι’ αυτή την φάση των ερ­γα­σιών του Oruc Reis μά­λι­στα, οι Τούρ­κοι έχουν ζη­τή­σει να μην προ­σεγ­γί­σει κα­νέ­να πλοίο εγ­γύ­τε­ρα μιας ζώνης έξι ναυ­τι­κών μι­λί­ων, προει­δο­ποιώ­ντας εμ­μέ­σως την ελ­λη­νι­κή πλευ­ρά.

Τι άλλο απο­κα­λύ­πτε­ται από την απο­τύ­πω­ση όλων των Navtex που δεί­χνουν τις πε­ριο­χές στις οποί­ες κι­νεί­ται το Oruc Reis από τις 10 Αυ­γού­στου μέχρι και σή­με­ρα; Είναι προ­φα­νές ότι η Άγκυ­ρα θέλει να «πνί­ξει» το Κα­στε­λό­ρι­ζο σε μια ζώνη τουρ­κι­κής υφα­λο­κρη­πί­δας και ΑΟΖ. Ποια είναι αυτή η ζώνη είναι προ­φα­νές, απλώς κοι­τά­ζο­ντας τις πε­ριο­χές ερευ­νών του Oruc Reis.

Η πα­ρά­νο­μη τουρ­κι­κή Navtex βάσει της οποί­ας κι­νεί­ται το Oruc Reis από τα με­σά­νυ­χτα της Τε­τάρ­της απέ­χει μόλις 12 ναυ­τι­κά μίλια από το νησί της Ρόδου και 18 ναυ­τι­κά μίλια από το νησί της Ρω, στο σύ­μπλεγ­μα του Κα­στε­λό­ρι­ζου.

Τι επι­χει­ρούν οι Τούρ­κοι;

– Να απο­κό­ψουν το Κα­στε­λό­ρι­ζο από τον κορμό των άλλων νη­σιών του Αι­γαί­ου.

– Να εγκλω­βί­σουν το νη­σιω­τι­κό σύ­μπλεγ­μα της Με­γί­στης σε μια ζώνη τουρ­κι­κής υφα­λο­κρη­πί­δας.

– Να απο­κτή­σουν δι­καιώ­μα­τα χρη­σι­κτη­σί­ας δη­μιουρ­γώ­ντας τε­τε­λε­σμέ­να, παρά το γε­γο­νός ότι τα κυ­ριαρ­χι­κά δι­καιώ­μα­τα ενός κρά­τους, εν προ­κει­μέ­νω της Ελ­λά­δας, στην Απο­κλει­στι­κή Οι­κο­νο­μι­κή Ζώνη που της ανή­κει προ­κύ­πτουν ipso facto και ab initio, είναι δη­λα­δή απα­ρά­γρα­πτα, ακόμη κι αν ένα άλλο κρά­τος εκτε­λεί ερ­γα­σί­ες προ­σπα­θώ­ντας να πα­ρα­χα­ρά­ξει το Διε­θνές Δί­καιο.

– Να προ­ε­τοι­μά­σουν τα πράγ­μα­τα για την επό­με­νη φάση της κρί­σης, που θα μπο­ρού­σε να ση­μα­το­δο­τή­σει η απο­στο­λή πλω­τού γε­ω­τρύ­πα­νου την οποία θα επι­χει­ρή­σουν να δι­καιο­λο­γή­σουν προ­βάλ­λο­ντας τον ισχυ­ρι­σμό ότι στην πε­ριο­χή υπάρ­χουν πολλά υπο­σχό­με­να κοι­τά­σμα­τα υδρο­γο­ναν­θρά­κων.

Ο χρό­νος που επε­λέ­γη από το κα­θε­στώς Ερ­ντο­γάν για την ανα­κοί­νω­ση της νέας Navtex δεν μπο­ρεί παρά να μην θε­ω­ρη­θεί τυ­χαί­ος. Ο πρό­ε­δρος της Αι­γύ­πτου, Αμπ­ντέλ Φατάχ αλ Σίσι, είναι στην Αθήνα, επι­σφρα­γί­ζο­ντας την στρα­τη­γι­κή εται­ρι­κή σχέση της χώρας του με την Ελ­λά­δα. Η Άγκυ­ρα στέλ­νει το μή­νυ­μα ότι δεν θα κάνει εύ­κο­λα πίσω, διεκ­δι­κώ­ντας στο πεδίο όλα όσα νο­μί­ζει ότι της ανή­κουν.

«Μπα­μπε­σιά» ή γκάφα του State Department;

Την ίδια στιγ­μή, η δη­μο­σιο­ποί­η­ση της νο­μι­κής το­πο­θέ­τη­σης του State Department για τον ελ­λη­νι­κό ενα­έ­ριο χώρο και το εύρος των ελ­λη­νι­κών χω­ρι­κών υδα­των στο Αι­γαίο, μοιά­ζει σαν να ρί­χνει νερό στον μύλο της Τουρ­κί­ας.

Το αμε­ρι­κα­νι­κό υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών επι­ση­μαί­νει ότι ο ενα­έ­ριος χώρος είναι ο υπερ­κεί­με­νος των χω­ρι­κών υδά­των και άρα δεν ανα­γνω­ρί­ζει τον ελ­λη­νι­κό ενα­έ­ριο χώρο των 10 ναυ­τι­κών μι­λί­ων, επα­να­φέ­ρο­ντας την άποψη περί δήθεν ελ­λη­νι­κού πα­ρά­δο­ξου (greek perception) όταν το ση­με­ρι­νό εύρος των χω­ρι­κών υδά­των είναι 6 ναυ­τι­κά μίλια.

Οσο κι αν αυτή η αμε­ρι­κα­νι­κή θέση ήταν γε­νι­κά γνω­στή, η χρο­νι­κή πε­ρί­ο­δος που επα­ναλμ­βά­νε­ται δη­μιουρ­γεί προ­βλη­μα­τι­σμό. Κι αυτό όχι μόνο επει­δή οι νο­μι­κές υπη­ρε­σί­ες του State Department δεν ανα­γνω­ρί­ζουν ως πα­ρα­βιά­σεις του ελ­λη­νι­κού ενα­έ­ριου χώρου τις πτή­σεις τουρ­κι­κών μα­χη­τι­κών αε­ρο­σκα­φών με­τα­ξύ 10 και 6 ναυ­τι­κών μι­λί­ων από τις ακτές των νη­σιών.

Οι νο­μι­κές υπη­ρε­σί­ες του αμε­ρι­κα­νι­κού υπουρ­γεί­ου Εξω­τε­ρι­κών μοιά­ζουν να αμ­φι­σβη­τούν την ύπαρ­ξη θα­λασ­σί­ων συ­νό­ρων με­τα­ξύ Ελ­λά­δας και Τουρ­κί­ας στις πε­ριο­χές που η από­στα­ση με­τα­ξύ ενός ελ­λη­νι­κού νη­σιού και των μι­κρα­σια­τι­κών ακτών είναι μι­κρό­τε­ρη των 12 νμ. Οπως ανα­φέ­ρε­ται στην έκ­θε­ση του State Department «παρ’ όλο που η Ελ­λά­δα διεκ­δι­κεί μέχρι και 6 νμ στο Αι­γαίο, η χώρα και οι γεί­το­νές της δεν έχουν συμ­φω­νή­σει σε συ­νο­ρια­κή οριο­θέ­τη­ση σε εκεί­νες τις πε­ριο­χές που επι­κα­λύ­πτο­νται τα νό­μι­μα θα­λάσ­σια δι­καιώ­μα­τά τους».

Και προ­στί­θε­ται: «Η απου­σία μιας τέ­τοιας οριο­θέ­τη­σης ση­μαί­νει ότι δεν υπάρ­χει ξε­κά­θα­ρη ει­κό­να σε ό,τι αφορά την έκτα­ση των χω­ρι­κών υδά­των της Ελ­λά­δας και τον αντί­στοι­χο ενα­έ­ριο χώρο στις πε­ριο­χές αυτές, κα­θι­στώ­ντας αδύ­να­τη οποια­δή­πο­τε αξιο­λό­γη­ση των πα­ρα­βιά­σε­ων». Το σχε­τι­κό ση­μείο της έκ­θε­σης του State Department που συ­ντά­χθη­κε τον προη­γού­με­νο Μάρ­τιο ανα­φέ­ρει επί­σης: «Οι ΗΠΑ πα­ρο­τρύ­νουν την Ελ­λά­δα και την Τουρ­κία να επι­λύ­σουν τα εκ­κρε­μή δι­με­ρή ζη­τή­μα­τα σε ό,τι αφορά τα θα­λάσ­σια σύ­νο­ρά τους με ει­ρη­νι­κό τρόπο και με βάση το Διε­θνές Δί­καιο».

Η λαν­θα­σμέ­νη προ­σέγ­γι­ση της αμε­ρι­κα­νι­κής πλευ­ράς έρ­χε­ται σε μία ρευ­στή πε­ρί­ο­δο, όχι μόνο λόγω της αλ­λα­γής της αμε­ρι­κα­νι­κής ηγε­σί­ας αλλά και λόγω της κλι­μα­κού­με­νης επι­θε­τι­κό­τη­τας του κα­θε­στώ­τος Ερ­ντο­γάν που αμ­φι­σβη­τεί ανοι­χτά τα ορι­ζό­με­να σε διε­θνείς συν­θή­κες επι­διώ­κο­ντας να γκρι­ζά­ρει θα­λάσ­σιες πε­ριο­χές τις οποί­ες σχε­διά­ζει να σφε­τε­ρι­στεί.

Οι νο­μι­κές υπη­ρε­σί­ες που συ­νέ­τα­ξαν την έκ­θε­ση φαί­νε­ται ότι λη­σμό­νη­σαν την ιτα­λο­τουρ­κι­κή Συμ­φω­νία του 1932 για πα­ρα­χώ­ρη­ση των Δω­δε­κα­νή­σων στην Ιτα­λία αλλά και την πάγια ελ­λη­νι­κή θέση πως όπου η από­στα­ση με­τα­ξύ των ελ­λη­νι­κών ακτών και της Τουρ­κί­ας είναι μι­κρό­τε­ρη των 12 ναυ­τι­κών μι­λί­ων ισχύ­ει ο κα­νό­νας της μέσης γραμ­μής.

Η απά­ντη­ση του ελ­λη­νι­κού υπουρ­γεί­ου Εξω­τε­ρι­κών

Απα­ντώ­ντας στην έκ­θε­ση του αμε­ρι­κα­νι­κού υπουρ­γεί­ου Εξω­τε­ρι­κών, η οποία δια­βι­βά­στη­κε στο αμε­ρι­κα­νι­κό Κο­γκρέ­σο, στο πλαί­σιο των δια­τά­ξε­ων του “Eastern Mediterranean Security and Energy Partnership Act” και που ση­μειω­τέ­ον απε­στά­λη στο Κο­γκρέ­σο πριν από πε­ρί­που 8 μήνες (στις 18 Μαρ­τί­ου 2020), δι­πλω­μα­τι­κές πηγές από το ελ­λη­νι­κό υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών επι­ση­μαί­νουν ότι τα όρια των ελ­λη­νι­κών χω­ρι­κών υδά­των, όπως και τα θα­λάσ­σια σύ­νο­ρα με­τα­ξύ της Ελ­λά­δας και της Τουρ­κί­ας είναι ξε­κά­θα­ρα κα­θο­ρι­σμέ­να εδώ και χρό­νια στη βάση του συμ­βα­τι­κού και του εθι­μι­κού διε­θνούς δι­καί­ου και δεν τυγ­χά­νουν ου­δε­μί­ας αμ­φι­σβή­τη­σης.

Συ­γκε­κρι­μέ­να, το­νί­ζουν από την ελ­λη­νι­κό υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών: «Όσον αφορά το Νοτιο-Ανα­το­λι­κό Αι­γαίο και την Ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο, τα θα­λάσ­σια σύ­νο­ρα έχουν κα­θο­ρι­σθεί από τη συμ­φω­νία Ιτα­λί­ας-Τουρ­κί­ας που υπο­γρά­φη­κε στην Άγκυ­ρα στις 4 Ια­νουα­ρί­ου 1932, καθώς και το πρα­κτι­κό που απο­τε­λεί ανα­πό­σπα­στο μέρος της εν λόγω συμ­φω­νί­ας και υπε­γρά­φη στην Άγκυ­ρα στις 28 Δε­κεμ­βρί­ου 1932. Η Ελ­λά­δα, ως διά­δο­χο κρά­τος, βάσει της συν­θή­κης των Πα­ρι­σί­ων του 1947, απέ­κτη­σε την κυ­ριαρ­χία επί των Δω­δε­κα­νή­σων χωρίς καμία αλ­λα­γή στα θα­λάσ­σια σύ­νο­ρα, όπως αυτά είχαν συμ­φω­νη­θεί με­τα­ξύ Ιτα­λί­ας και Τουρ­κί­ας.

Ανα­φο­ρι­κά με τα θα­λάσ­σια σύ­νο­ρα στη Θράκη (μέχρι το ση­μείο σε από­στα­ση τριών ναυ­τι­κών μι­λί­ων από το Δέλτα του Έβρου), αυτά ορί­σθη­καν από τη Συν­θή­κη της Λω­ζά­νης του 1923 και το Πρω­τό­κολ­λο των Αθη­νών του 1926.

Τέλος, ανα­φο­ρι­κά με τα θα­λάσ­σια σύ­νο­ρα με­τα­ξύ των ανω­τέ­ρω δύο πε­ριο­χών (από Θράκη έως Δω­δε­κά­νη­σα), όπου τα χω­ρι­κά ύδατα της Ελ­λά­δας και της Τουρ­κί­ας τέ­μνο­νται, τα θα­λάσ­σια σύ­νο­ρα ακο­λου­θούν τη μέση γραμ­μή με­τα­ξύ των ελ­λη­νι­κών νήσων και νη­σί­δων και των απέ­να­ντι τουρ­κι­κών ακτών.

Τα εξω­τε­ρι­κά σύ­νο­ρα της Ελ­λά­δας, συ­μπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων των χω­ρι­κών της υδά­των, τα οποία έχουν απο­τυ­πω­θεί επα­νει­λημ­μέ­νως, απο­τε­λούν ταυ­τό­χρο­να και εξω­τε­ρι­κά σύ­νο­ρα της Ευ­ρω­παϊ­κής Ένω­σης».