Φσσστ! Το χωριό που επικοινωνεί με σφυρίγματα! (ΒΙΝΤΕΟ)

Η σφυριά είναι μια γλώσσα που βασί­ζε­ται απο­κλει­στικά στα σφυ­ρίγ­ματα. Κάποιος που δεν μιλάει αυτή τη γλώσσα, ακού­γο­ντας τη, δεν ανα­γνω­ρί­ζει καμία λέξη παρά μόνο δια­φο­ρε­τι­κού είδους σφυ­ρίγ­ματα. Κι όμως κάθε σφύ­ριγμα αντι­στοι­χεί σε ένα γράμμα της αλφα­βή­του με απο­τέ­λε­σμα η σύνθεσή τους, να δημιουρ­γεί ολό­κλη­ρες λέξεις και προ­τά­σεις.

Η προ­έ­λευση της σφυριάς Μέχρι σήμερα δεν είναι εξα­κρι­βω­μένο πώς ξεκί­νη­σαν οι κάτοι­κοι της Αντιάς να μιλούν τη γλώσσα των σφυ­ριγ­μά­των. Πιθα­νο­λο­γεί­ται ότι λόγω της φυσιο­λο­γίας του αρχικού οικι­σμού που βρι­σκό­ταν ψηλό­τερα και άρα πολύ εκτε­θει­μέ­νος στους ισχυ­ρούς ανέμους, οι κάτοι­κοι χρειά­στη­καν έναν εναλ­λα­κτικό τρόπο επι­κοι­νω­νίας. Οι φθόγγοι της κανο­νι­κής γλώσσας χάνο­νταν με τον αέρα, ενώ τα πιο δια­πε­ρα­στικά σφυ­ρίγ­ματα έφταναν από κορυφή σε κορυφή. Μια άλλη εκδοχή θέλει τη σφυριά να επι­νο­ή­θηκε για την προ­στα­σία των κατοί­κων από ληστές ή άλλου είδους επι­δρο­μές. Μέσω των σφυ­ριγ­μά­των, μπο­ρούσε να προει­δο­ποι­ή­σει ο ένας τον άλλο για τον επερ­χό­μενο κίνδυνο από σχετικά μεγάλη από­σταση και χωρίς κανείς άλλος να κατα­λα­βαί­νει. Οι σφυ­ρι­κτές γλώσσες έχουν χρη­σι­μο­ποι­η­θεί κατά καιρούς σε περιό­δους πολέμου για μυστι­κές συνεν­νο­ή­σεις. Λέγεται ότι ένας είδος σφυριάς χρη­σι­μο­ποιού­σαν και οι Έλληνες αντάρ­τες στα βουνά.

Ένα άλλο σενάριο συνδέει τη σφυ­ρι­χτή γλώσσα της Αντιάς με την Περσική κατα­γωγή ορι­σμέ­νων κατοί­κων. Σύμφωνα με ιστο­ρικά στοι­χεία, μετά την ήττα στη Ναυ­μα­χία της Σαλα­μί­νας οι Πέρσες εγκα­τέ­λει­ψαν τους στρα­τιώ­τες, που είχαν τοπο­θε­τή­σει στην περιοχή της Καρύ­στου, για να φυλάνε Έλληνες αιχ­μα­λώ­τους. Οι Πέρσες που έμειναν στην περιοχή δια­σκορ­πί­στη­καν και ανα­κα­τεύ­τη­καν με τους γηγε­νείς μέχρι που αφο­μοιώ­θη­καν. Πολλοί πιστεύ­ουν ότι οι Πέρσες και οι από­γο­νοί τους μιλού­σαν τη σφυριά και τη διέ­δω­σαν στους Έλληνες. Όποια κι αν είναι η αλήθεια για την προ­έ­λευση της γλώσσας, γεγονός είναι πως δια­τη­ρή­θηκε στο πέρασμα των χρόνων περ­νώ­ντας από γενιά σε γενιά. Το αερο­πο­ρικό δυστύ­χημα που έκανε γνωστή τη σφυ­ρι­χτή γλώσσα.

Το αερο­πο­ρικό δυστύ­χημα που έκανε γνωστή τη σφυ­ρι­χτή γλώσσα Παρόλο που η προ­έ­λευση της σφυριάς της Αντιάς, ανα­ζη­τεί­ται στα βάθη των αιώνων, η σφυ­ρι­χτή γλώσσα έγινε γνωστή μόλις τον Μάρτιο του 1969. Την παρα­μονή του Ευαγ­γε­λι­σμού, ένα ιδιω­τικό αερο­σκά­φος που είχε ξεκι­νή­σει από τη Ρόδο με προ­ο­ρι­σμό την Αθήνα κατέ­πεσε σε μια πλαγιά του όρους Όχη. Μετά από έρευνες το αερο­σκά­φος βρέθηκε αλλά όχι και ο πιλότος Γιάννης Σοφια­νό­που­λος της εται­ρίας ΧΡΩΠΕΙ. Οι συγ­γε­νείς του όρισαν εύρετρο ενός εκα­τομ­μυ­ρίου δραχμών και οι κάτοι­κοι της περιο­χής που ήξεραν καλά τις πλαγιές έσπευ­σαν να βοη­θή­σουν στις έρευνες. Τότε για πρώτη φορά η σφυριά έφτασε στα αυτιά ξένων. Οι κάτοι­κοι χρη­σι­μο­ποιού­σαν τη σφυ­ρι­χτή τους γλώσσα για να συνεν­νο­ού­νται μεταξύ τους για τη πορεία των ερευνών. Λίγες ημέρες μετά, βρέθηκε το πτώμα του πιλότου. Έτσι έγινε γνωστή η γλώσσα των κατοί­κων που ήταν κρυμ­μένη στην Αντιά για πολλά χρόνια. Κατά καιρούς αρκετοί γλωσ­σο­λό­γοι έχουν μελε­τή­σει τη σφυριά της Αντιάς, ενώ έχει προ­τα­θεί να ανα­γνω­ρι­στεί σαν προ­στα­τευό­μενη γλώσσα από την UNESCO.

Το 1980 και το 2010 γυρί­στη­καν δύο ντο­κι­μα­ντέρ μικρού μήκους για την Αντιά, τα οποία όμως δεν έτυχαν μεγάλης προ­βο­λής. Με το πέρασμα του χρόνου η σφυριά κιν­δυ­νεύει να εξα­φα­νι­στεί. Οι νεό­τε­ρες γενιές έχουν εγκα­τα­λεί­ψει την Αντιά, με απο­τέ­λε­σμα οι περίπου 30 ενα­πο­μεί­να­ντες κάτοι­κοι, να είναι και οι τελευ­ταίοι σφυ­ρι­χτές. Η εκμά­θηση της σφυριάς γίνεται μόνο προ­φο­ρικά και αυτό καθιστά τη διάδοσή της ακόμα δυσκο­λό­τερη. Ο καλύ­τε­ρος σφυ­ρι­χτής του χωριού έφυγε πρό­σφατα από τη ζωή. Από τους υπάρ­χο­ντες κατοί­κους της Αντιάς, οι περισ­σό­τε­ροι κατα­λα­βαί­νουν τη σφυ­ρι­χτή γλώσσα αλλά πολλοί λιγό­τε­ροι είναι εκείνοι που τη μιλούν. Τον περα­σμένο Αύγου­στο πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε από το Δήμο Καρύ­στου, το πρώτο φεστι­βάλ σφυ­ρι­χτής γλώσσας με την ελπίδα η σφυριά να ανα­βιώ­σει και να μη χαθεί για πάντα. Δείτε στο βίντεο από το οδοι­πο­ρικό του «Μένουμε Ελλάδα», έναν διάλογο στη γλώσσα της σφυριάς. Στο 4.29 η κάμερα συναντά τους τελευ­ταί­ους σφυ­ρι­χτές της Αντιάς….