Διεθνής έρευνα: Τι πιστεύουν οι πολίτες για τα εμβόλια – Σε ποιες χώρες έχουν το πάνω χέρι οι συνωμοσιολόγοι

Η εμπι­στο­σύνη του κοινού στα εμβόλια -ένα κρίσιμο θέμα ενόψει του μαζικού εμβο­λια­σμού για το νέο κοροναϊό- ποι­κί­λει θεα­μα­τικά ανάμεσα στις χώρες του κόσμου, δείχνει η μεγα­λύ­τερη έως τώρα διεθνής έρευνα που δημο­σιεύ­θηκε στο ιατρικό περιο­δικό «The Lancet».

Στην Ευρώπη η κατά­σταση φαί­νε­ται να έχει βελ­τιω­θεί μεταξύ 2015-2019, αν και παρα­μέ­νουν εντυ­πω­σια­κές δια­κυ­μάν­σεις, καθώς το ποσοστό των ανθρώ­πων που στις αρχές του 2020 -πριν ξεσπά­σει η παν­δη­μία Covid-19- συμ­φω­νού­σαν κατη­γο­ρη­μα­τικά ότι τα εμβόλια είναι ασφαλή, κυμαι­νό­ταν από 66% στη Φιν­λαν­δία μέχρι μόνο 19% στη Λιθουα­νία. Στην Ευρώπη στις αρχές του 2020 η πλειο­νό­τητα των χωρών εμφά­νιζε αυξη­μένη εμπι­στο­σύνη στα εμβόλια σε σχέση με πριν πέντε χρόνια, όμως η εμπι­στο­σύνη στα εμβόλια των Ευρω­παίων παρα­μέ­νει γενικά χαμηλή έναντι π.χ. εκείνης των Αφρι­κα­νών.

Στην Ελλάδα η κατά­σταση εμφα­νί­ζει μια κάπως μικτή εικόνα, καθώς κατά την πεντα­ε­τία 2015-19 η εμπι­στο­σύνη των πολιτών στην ασφά­λεια και στην απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα των εμβο­λίων εμφά­νισε αυξη­τική τάση, σύμφωνα με τη νέα μελέτη, αλλά αντί­θετα κινή­θηκε πτωτικά η αντί­ληψη του κοινού για τη σημασία του εμβο­λια­σμού. Το ποσοστό όσων «συμ­φω­νούν πολύ» ότι τα εμβόλια είναι ασφαλή, εμφα­νί­ζει θεα­μα­τική αύξηση από 26% στο τέλος του 2015 σε 62% στο τέλος του 2019, ενώ όσων δια­φω­νούν, εμφα­νί­ζει μείωση από 6,3% σε 4,3%.

Πολύ απο­τε­λε­σμα­τικά θεω­ρού­σαν τα εμβόλια το 37% των Ελλήνων το 2019 έναντι 36% το 2015, ενώ ανα­πο­τε­λε­σμα­τικά το 2,1% το 2019 έναντι 4,6% το 2015. Όμως στην ερώτηση για τη σημασία του εμβο­λια­σμού, συμ­φω­νού­σαν ότι είναι πολύ σημα­ντικά τα εμβόλια το 52% του πλη­θυ­σμού το 2019 έναντι 58% το 2015, ενώ δια­φω­νού­σαν το 3% στο τέλος του 2019 έναντι σχεδόν 4% στο τέλος του 2015.

Social media και θρη­σκευ­τι­κός εξτρε­μι­σμός

Η πολι­τική αστά­θεια και πόλωση, ο θρη­σκευ­τι­κός εξτρε­μι­σμός και η εξά­πλωση της παρα­πλη­ρο­φό­ρη­σης στα online κοι­νω­νικά δίκτυα είναι ανάμεσα στους παρά­γο­ντες που υπο­σκά­πτουν την εμπι­στο­σύνη των πολιτών στα εμβόλια, δείχνει η έρευνα σε 149 χώρες, η οποία ανέλυσε στοι­χεία για 284.400 άτομα άνω των 18 ετών, που κλή­θη­καν να εκθέ­σουν τις απόψεις τους για την σημασία, την ασφά­λεια και την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα των εμβο­λίων. Ο Παγκό­σμιος Οργα­νι­σμός Υγείας έχει δηλώσει ότι η διστα­κτι­κό­τητα απέ­να­ντι στα εμβόλια απο­τε­λεί μια από τις δέκα κυριό­τε­ρες απειλές για τη δημόσια υγεία.

«Είναι ζωτικό, όταν υπάρ­χουν νέες απειλές ασθε­νειών όπως η παν­δη­μία Covid-19, να παρα­κο­λου­θούμε τακτικά τις απόψεις του κοινού, ώστε να εντο­πί­ζουμε γρήγορα τις χώρες και τις ομάδες με μειω­μένη εμπι­στο­σύνη στα εμβόλια, προ­κει­μέ­νου, όπου χρειά­ζε­ται, να χτί­ζουμε έγκαιρα την εμπι­στο­σύνη στα σωτήρια νέα εμβόλια. Μία από τις σημα­ντι­κό­τε­ρες απειλές για τα προ­γράμ­ματα εμβο­λια­σμού διεθνώς είναι η ταχεία και παγκό­σμια εξά­πλωση της παρα­πλη­ρο­φό­ρη­σης, που δια­σπεί­ρει ανυ­πό­στα­τες αμφι­βο­λίες και δυσπι­στία. Μερικές φορές υπάρχει πράγ­ματι ένας μικρός κίν­δυ­νος, ο οποίος όμως διο­γκώ­νε­ται για να φανεί πολύ μεγα­λύ­τε­ρος», δήλωσε η επι­κε­φα­λής ερευ­νή­τρια, καθη­γή­τρια Χάιντι Λάρσον της Σχολής Υγιει­νής και Τρο­πι­κής Ιατρι­κής του Λον­δί­νου.

Η δια­σπορά παρα­πλη­ρο­φό­ρη­σης μπορεί να έχει σημα­ντι­κές επι­πτώ­σεις. Για παρά­δειγμα, στην Πολωνία, όπου δρα ένα άκρως οργα­νω­μένο αντι-εμβολιαστικό κίνημα, η εμπι­στο­σύνη στην ασφά­λεια των εμβο­λίων έπεσε από το 64% του πλη­θυ­σμού το 2018, στο 53% στο τέλος του 2019. Από την άλλη πάντως, σε χώρες όπως η Γαλλία, όπου παρα­δο­σιακά υπήρχε μεγάλο ποσοστό δύσπι­στων, η απόλυτη εμπι­στο­σύνη αυξή­θηκε από 22% το 2018 σε 30% το 2019.

Μεταξύ 2015-2019 η εμπι­στο­σύνη στην ασφά­λεια και στην απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα των εμβο­λίων υπο­χώ­ρησε σε χώρες όπως η Ινδο­νη­σία, οι Φιλιπ­πί­νες, το Πακι­στάν και η Ν.Κορέα. Η γει­το­νική Αλβανία είχε το χαμη­λό­τερο ποσοστό κατοί­κων (26%) που συμ­φω­νού­σαν πολύ ότι είναι σημα­ντικό τα παιδιά να εμβο­λιά­ζο­νται, ενώ το μεγα­λύ­τερο ποσοστό (95%) εμφά­νιζε το Ιράκ.

Οι πιο δύσπι­στοι απέ­να­ντι στα εμβόλια είναι άνδρες (περισ­σό­τερο από ό,τι γυναί­κες) χαμη­λό­τε­ρου μορ­φω­τι­κού επι­πέ­δου, οι ανή­κο­ντες σε θρη­σκευ­τι­κές μειο­νό­τη­τες και όσοι εμπι­στεύ­ο­νται περισ­σό­τερο την οικο­γέ­νεια, τους φίλους τους και άλλες μη ιατρι­κές πηγές, παρά τους για­τρούς.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ