Κρίσιμος Σεπτέμβριος για Αθήνα και Αγκυρα

Για ένα μήνα εξαι­ρε­τικά ευαί­σθη­των ισορ­ρο­πιών στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο προ­ε­τοι­μά­ζε­ται η Αθήνα, μετά και το πολύ σαφώς οριο­θε­τη­μένο χρο­νο­διά­γραμμα που φαί­νε­ται ότι δημιουρ­γεί­ται κατόπιν των απο­φά­σεων για πλαίσιο κυρώ­σεων ενόψει της Συνόδου Κορυφής της Ε.Ε. στα τέλη Σεπτεμ­βρίου, αλλά και της εμφα­νούς πρό­θε­σης του Ντό­ναλντ Τραμπ να απο­φύ­γει την κλι­μά­κωση σε προ­ε­κλο­γική περίοδο. Η ένταση των τελευ­ταίων εβδο­μά­δων οδήγησε ακόμα και το συνήθως προ­σε­κτικό ΝΑΤΟ να ανα­λά­βει πρω­το­βου­λίες άνευ προη­γου­μέ­νου. Οπως εκείνη που ανα­κοί­νωσε το βράδυ της Παρα­σκευής ο γ.γ. του Βορειο­α­τλα­ντι­κού Συμ­φώ­νου Γενς Στόλ­τεν­μπεργκ στον πρόεδρο της Τουρ­κίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντο­γάν, για τη δημιουρ­γία ενός μηχα­νι­σμού αντι­με­τώ­πι­σης και εν συνε­χεία απο­κλι­μά­κω­σης των κρίσεων ανάμεσα σε κράτη-μέλη. Πρό­κει­ται για μια πρω­το­φανή εξέλιξη στην ιστορία του ΝΑΤΟ.

Είναι αμφί­βολο ότι ο πρό­ε­δρος της Τουρ­κίας υπο­λο­γί­ζει πως η διπλω­μα­τική κινη­τι­κό­τητα των τελευ­ταίων εβδο­μά­δων μπορεί να ανα­τρέ­ψει τον σχε­δια­σμό του στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο, ενδε­χό­μενο το οποίο λαμ­βά­νε­ται πολύ σοβαρά υπόψη από την Αθήνα. Ο Ερντο­γάν δείχνει να ακο­λου­θεί μια τακτική με ευρεία αποδοχή και σε διπλω­μα­τι­κούς κύκλους της Τουρ­κίας, βάσει της οποίας μόνο οι κρίσεις ξεκλει­δώ­νουν τις εξε­λί­ξεις για πρόοδο σε θέματα που αφορούν τις ελλη­νο­τουρ­κι­κές σχέσεις, υπό το πρίσμα βέβαια των συμ­φε­ρό­ντων της Αγκυρας.

Οπως δείχνει η στρα­τιω­τική κινη­το­ποί­ηση των τελευ­ταίων εβδο­μά­δων, η δρα­στη­ριο­ποί­ηση του «Ορούτς Ρέις» στα νότια του Καστελ­λό­ρι­ζου απο­τε­λεί μεν αντί­δραση στη συμ­φω­νία ΑΟΖ Ελλάδας – Αιγύ­πτου, κυρίως όμως είναι ένας τρόπος δια­τή­ρη­σης του ιδε­ο­λο­γή­μα­τος της «Γαλά­ζιας Πατρί­δας» στη ζωή. Μετά το τουρ­κο­λι­βυκό μνη­μό­νιο, την εδραί­ωση μιας κάποιας στρα­τιω­τι­κής παρου­σίας στη Λιβύη αλλά και τις βάσεις που διευ­ρύ­νει στα Κατε­χό­μενα, η τουρ­κική ηγεσία φαί­νε­ται ότι εκτι­μούσε πως τα ελλη­νικά περι­θώ­ρια αντί­δρα­σης ήταν περιο­ρι­σμένα.

Οι εξάρ­σεις των τελευ­ταίων ημερών, που εκφρά­στη­καν από την ανοί­κεια, πολε­μική ρητο­ρική του Ταγίπ Ερντο­γάν και τη χρονική επέ­κταση των ερευνών του «Ορούτς Ρέις», απο­τε­λούν τις πλέον προ­φα­νείς αντι­δρά­σεις από την πλευρά της Αγκυρας. Την εβδο­μάδα που πέρασε, από την Αγκυρα εκφρά­στηκε έντονη ανη­συ­χία και για τις συζη­τή­σεις στην Αθήνα περί επέ­κτα­σης της αιγια­λί­τι­δας ζώνης από τα 6 στα 12 ναυτικά μίλια και πέρα από τις ακτές της Δυτικής Ελλάδας.

Οι κραυγές στα ΜΜΕ, κυρίως όμως οι διπλω­μα­τι­κοί ψίθυροι για το ενδε­χό­μενο επέ­κτα­σης της αιγια­λί­τι­δας ζώνης και στην Κρήτη, φανε­ρώ­νουν την πραγ­μα­τική ανη­συ­χία της Αγκυρας, να μετα­τρα­πεί δηλαδή το μεγάλο νησί σε ενός είδους βάση προ­βο­λής στρα­τιω­τι­κής ισχύος που θα απειλεί στην πράξη τα σχέδια των Τούρκων στην περιοχή. Πέρα από την ελλη­νική στρα­τιω­τική παρου­σία και το αυξα­νό­μενα ισχυρό στρα­τιω­τικό απο­τύ­πωμα των ΗΠΑ στη Σούδα, είναι στα­διακά συχνό­τερη και η μετα­στάθ­μευση αερο­πο­ρι­κών δυνά­μεων από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ) και τη Γαλλία. Σε αυτό το σχήμα των συνερ­γα­σιών με τα ΗΑΕ και τη Γαλλία έχει σημα­ντι­κό­τατο ρόλο ο αρχηγός ΓΕΕΘΑ Κων­στα­ντί­νος Φλώρος, ο οποίος εκτός από το τακτικό σκέλος το οποίο εκ των πραγ­μά­των επο­πτεύει, έχει συνει­σφέ­ρει σημα­ντικά στη χάραξη στρα­τη­γι­κής για την Κρήτη στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο.

Τα γαλλικά Ραφάλ

Μετά τα F-16 των ΗΑΕ, ανα­μέ­νε­ται να σταθ­μεύ­σουν στην Κρήτη επί κάποιο μεγα­λύ­τερο χρονικό διά­στημα και γαλλικά Ραφάλ. Η άσκηση της τελευ­ταίας εβδο­μά­δας και οι συνεκ­παι­δεύ­σεις των F-16 της Πολε­μι­κής Αερο­πο­ρίας με τα γαλλικά Ραφάλ απο­τέ­λε­σαν και ένα τεστ δια­λει­τουρ­γι­κό­τη­τας ανάμεσα στους δύο τύπους αερο­σκα­φών. Το ζήτημα προ­μή­θειας Ραφάλ (όπως επι­σή­μανε η «Κ» και την περα­σμένη Κυριακή) βρί­σκε­ται σε προ­χω­ρη­μένο στάδιο, με τη δια­χεί­ρισή του να γίνεται σε ανώτατο επίπεδο, ανάμεσα στον πρω­θυ­πουργό Κυριάκο Μητσο­τάκη και τον πρόεδρο της Γαλλίας Εμα­νουέλ Μακρόν. Τις τελευ­ταίες εβδο­μά­δες, στα πολλά στρα­τη­γικά πλε­ο­νε­κτή­ματα της Κρήτης προ­στέ­θηκε και ένα ακόμα.

Η Προ­κε­χω­ρη­μένη Ναυτική Βάση Κυρια­μα­δίου στην Ανα­το­λική Κρήτη απο­δεί­χθηκε για το Πολε­μικό Ναυτικό σημα­ντι­κός εφο­δια­στι­κός κρίκος που επέ­τρεψε σε σημα­ντι­κές μονάδες να δια­τη­ρή­σουν και να ενι­σχύ­σουν την αυτο­νο­μία τους στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο. Εχει τη σημασία του ότι περί την Κρήτη πλέουν οι πιο ισχυρές μονάδες του Π.Ν., αλλά και η ενό­χληση της Αγκυρας για την επι­χεί­ρηση των F-16 που απο­γειώ­θη­καν από τη Σούδα. Σε όλη τη στρα­τη­γική που χαράσ­σε­ται περί την Κρήτη σημα­ντικό ρόλο δια­δρα­μα­τί­ζει και η Αίγυ­πτος, όπως φάνηκε και από την επι­χεί­ρηση μετα­φο­ράς των εννέα αερο­σκα­φών των ΗΑΕ, τα οποία ξεκί­νη­σαν από τον Περσικό Κόλπο, μετα­στάθ­μευ­σαν στην Αλε­ξάν­δρεια και από εκεί πέρασαν στο ελλη­νικό νησί.

Με βάση αυτά τα δεδο­μένα υπάρ­χουν δύο ενδε­χό­μενα για το επόμενο χρονικό διά­στημα. Το πρώτο, και πλέον ανα­με­νό­μενο, είναι η Αγκυρα να συνε­χί­σει τις επε­κτά­σεις των NAVTEX περίπου στην περιοχή που έχει δεσμευ­τεί μέχρι και την 1η Σεπτεμ­βρίου για ένα εύλογο χρονικό διά­στημα. Σε αυτή την περί­πτωση θα συνε­χι­στεί η κατά­σταση ελεγ­χό­με­νης έντασης των τελευ­ταίων ημερών. Το πλέον αρνη­τικό ενδε­χό­μενο είναι, με δεδο­μένη την παρέ­λευση των ενε­νή­ντα ημερών από το αίτημα αδειο­δό­τη­σης της ΤΡΑΟ με βάση το τουρ­κο­λι­βυκό μνη­μό­νιο, να εκδοθεί NAVTEX για έρευνες στα ανα­το­λικά της Κρήτης. Ετσι, καθί­στα­ται σαφές ότι το παι­χνίδι επι­δει­νώ­νε­ται ραγδαία. Σε κάθε περί­πτωση όμως Αθήνα και

Λευ­κω­σία παρα­τη­ρούν με ανη­συ­χία και ένα άλλο φαι­νό­μενο, αυτό των ενι­σχύ­σεων των κατο­χι­κών δυνά­μεων στη βόρεια Κύπρο, αλλά και την ταχεία προ­ώ­θηση των σχεδίων για ναυτική βάση όχι μόνο στον Βορρά αλλά και στα ανα­το­λικά, την Αμμό­χω­στο. Δεν είναι τυχαίο ότι σύμφωνα με ορι­σμέ­νες πλη­ρο­φο­ρίες, η φρεγάτα «Κεμάλ Ρέις» έκανε σε εγκα­τα­στά­σεις του τουρ­κι­κού ναυ­τι­κού στην Αμμό­χω­στο τις πρό­χει­ρες επι­διορ­θώ­σεις που της επέ­τρε­ψαν να φωτο­γρα­φη­θεί δίχως τη ζημιά που υπέστη από την πρύμνη της «Λήμνος» στις 12 Αυγού­στου.

Η ανάγκη ενί­σχυ­σης του στόλου

Ολη αυτή η ναυτική –κατά κύριο λόγο– κινη­το­ποί­ηση επα­να­φέ­ρει στην επι­φά­νεια το ζήτημα των κυρίων μονάδων του Στόλου. Στο υπουρ­γείο Εθνικής Αμυνας έχουν φθάσει τον τελευ­ταίο μήνα προ­τά­σεις από πολλές πλευρές, οι οποίες περι­λαμ­βά­νουν από ναυ­πή­γηση νέων μονάδων εντός Ελλάδος μέχρι παρα­χώ­ρηση παλαιό­τε­ρων μονάδων για «ενδιά­μεση λύση», αλλά και προ­σπά­θειες ανα­θέρ­μαν­σης υπο­θέ­σεων (χον­δρικά από Γαλλία, ΗΠΑ, Γερ­μα­νία, Ισπανία και Βρε­τα­νία). Προ­τε­ραιό­τητα, η οποία έχει εγκρι­θεί και από το Μέγαρο Μαξίμου που επι­βλέ­πει την προ­σπά­θεια προ­ώ­θη­σης κάποιων εξο­πλι­στι­κών προ­γραμ­μά­των, είναι η ταχεία βελ­τί­ωση του μέσου όρου ζωής και απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τας των υφι­στα­μέ­νων πλοίων. Σύμφωνα με καλά πλη­ρο­φο­ρη­μέ­νες πηγές, προ­κρί­νο­νται προ­γράμ­ματα που εμπλέ­κουν την εγχώρια ναυ­πη­γική βιο­μη­χα­νία, ενώ προ­χω­ρούν ταχέως και προ­μή­θειες όπως τα τέσσερα ελι­κό­πτερα MH-60R, που έχουν, άλλωστε, ήδη εγκρι­θεί. Στο πλαίσιο αυτής της πολι­τι­κής φαί­νε­ται ότι η κυβέρ­νηση επι­θυ­μεί ένα εμπρο­σθο­βα­ρές πρό­γραμμα το οποίο θα επι­βα­ρύ­νει τον προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό κυρίως κατά τα έτη 2020 και 2021.

Πηγή: kathimerini.gr