Ε. Κρητικός: «Επίκειται η μεγαλύτερη λεηλασία ιδιωτικού πλούτου, που έγινε ποτέ σε ευρωπαϊκή χώρα εν καιρώ ειρήνης»

Κύριε Κρητικέ, θα ήθελα να ξεκι­νή­σουμε την συνέ­ντευξη, με την εκτί­μησή σας για την φετινή του­ρι­στική περίοδο, με δεδο­μένο ότι αφή­νουμε πίσω μας και τον Αύγου­στο και δεν υπάρ­χουν σημα­ντικά περι­θώ­ρια για ουσια­στι­κές δια­φο­ρο­ποι­ή­σεις.

Αναμ­φί­βολα ζούμε στιγμές τόσο στην καθη­με­ρι­νό­τητά μας αλλά και στις υπό­λοι­πες εκφάν­σεις της ζωής μας, που θα μπο­ρού­σαν κάλ­λι­στα να χαρα­κτη­ρι­στούν ιστο­ρι­κές. Με την συγκε­κρι­μένη χρονική περίοδο είναι κάτι παρα­πάνω από σίγουρο ότι θα ασχο­λη­θούν οι ιστο­ρι­κοί του μέλ­λο­ντος. Διότι ο κόσμος που ξέραμε και που ξέρουμε αλλάζει… Σημειώ­νο­νται τερά­στιες γεω­πο­λι­τι­κές αλλαγές, μετα­τό­πιση κέντρων ισχύος, γίνο­νται τερά­στια άλματα στην τεχνο­λο­γία αλλά και λόγω της παν­δη­μίας του covid-19 και στο τρόπο που εργα­ζό­μα­στε αλλά και στο πώς επι­κοι­νω­νούμε με τους υπό­λοι­πους συναν­θρώ­πους μας. Βάζο­ντας λοιπόν τον τομέα του του­ρι­σμού στα ανώτερο πλαίσιο, ήταν και είναι κάτι παρα­πάνω από σίγουρο ότι θα απο­τε­λούσε το πρώτο θύμα στον τομέα της οικο­νο­μίας λόγω της παν­δη­μίας του κορω­νοϊού. Στη χώρα μας πλη­ρώ­νουμε τις συνέ­πειες λαν­θα­σμέ­νων πολι­τι­κών δεκα­ε­τιών τόσο στο τομέα της Ανά­πτυ­ξης του του­ρι­σμού αλλά και όσο στο ότι ο του­ρι­σμός απο­τε­λεί μονο­καλ­λιέρ­γεια για πάρα πολλές περιο­χές της χώρας μας. Ήταν κάτι παρα­πάνω από ορατό ήδη, από το Φεβρουά­ριο του 2020 ότι για τη φετινή του­ρι­στική περίοδο θα είχαμε κατ’ ελά­χι­στο μια μείωση της τάξεως του 85%-90% σε σχέση με το 2019.

Θα μπο­ρούσε να γίνει κάτι δια­φο­ρε­τικά;

Για το συγκε­κρι­μένο θέμα εγκαί­ρως είχα ενη­με­ρώ­σει την κυβέρ­νηση και είχα κατα­θέ­σει σχετική μελέτη τόσο στο Μέγαρο Μαξίμου όσο και στον υπουργό Οικο­νο­μίας και Οικο­νο­μι­κών. Ο του­ρι­σμός είναι ένα ευαί­σθητο προϊόν, ήταν απο­λύ­τως ανα­με­νό­μενο με το αίσθημα ανα­σφά­λειας που κυριάρ­χησε παγκο­σμίως, κυρίως στον τομέα των ταξι­διών, να πληγεί πολύ περισ­σό­τερο από οποιον­δή­ποτε άλλο κλάδο. Σε συνάρ­τηση αλλά και παράλ­ληλα με τα ανωτέρω, πάρα πολλές χώρες και ανα­φέ­ρουμε χαρα­κτη­ρι­στικά το Ηνωμένο Βασί­λειο, την Αυστρία, τη Γαλλία, τη Γερ­μα­νία, την Ουγ­γα­ρία κ.λ.π στην προ­σπά­θειά τους να ενι­σχύ­σουν τους δικούς τους τομείς στον του­ρι­σμό, έδωσαν έμφαση, ενί­σχυ­σαν αλλά και ώθησαν τους πολίτες τους να στρα­φούν στον εσω­τε­ρικό του­ρι­σμό, προ­κει­μέ­νου να τονώ­σουν τόσο την κατα­νά­λωση, όσο και τη ζήτηση και να δώσουν ανάσα ζωής στις δικές τους του­ρι­στι­κές επι­χει­ρή­σεις. Δυστυ­χώς και το 2021 ανα­μέ­νε­ται να είναι μια δύσκολη του­ρι­στική περί­ο­δος. Λόγω του γεγο­νό­τος ότι η παν­δη­μία του covid-19 επι­μέ­νει ότι αξιό­πι­στο εμβόλιο θα αργήσει να βρεθεί και πιθα­νό­τατα αυτό να συμβεί στις αρχές του 2021, αλλά και σε αυτή την περί­πτωση για να εμβο­λια­στεί παγκο­σμίως πλη­θυ­σμός 7 δις ατόμων, θα χρεια­στούν πάρα πολλά χρόνια. Η μόνη αξιό­πι­στη λύση θα ήτανε η εύρεση απο­τε­λε­σμα­τι­κής και απλής θερα­πείας που θα δια­τί­θε­ται στα φαρ­μα­κεία και που ο καθένας θα μπο­ρούσε να έχει πρό­σβαση και έτσι να θερα­πεύ­ο­νταν όπως συμ­βαί­νει με οποια­δή­ποτε ίωση. Πρα­κτικά αυτό σημαί­νει η κατά­σταση στον τομέα του του­ρι­σμού για να ομα­λο­ποι­η­θεί υπό τις παρού­σες συν­θή­κες θα απαι­τη­θούν του­λά­χι­στον 3 με 4 χρόνια. • Αφή­νο­ντας πίσω μια προ­βλη­μα­τική από κάθε άποψη του­ρι­στική περίοδο, τι έχουμε να περι­μέ­νουμε τον χειμώνα που έρχεται;

Τερά­στιες ανα­τα­ρά­ξεις αλλά και ανα­κα­τα­τά­ξεις στον τομέα του του­ρι­σμού, με πολλές μικρές και μικρο­με­σαίες επι­χει­ρή­σεις να κλεί­νουν και πολλές μεγάλες να αλλά­ζουν ιδιο­κτη­σιακό καθε­στώς και πιθα­νό­τατα να αφελ­λη­νί­ζο­νται… Ο επερ­χό­με­νος χει­μώ­νας θα είναι ο πλέον δύσκο­λος οικο­νο­μικά από το 2009, διότι εκτός του lockdown που επη­ρέ­ασε ως επί το πλεί­στον τον τομέα του λια­νε­μπο­ρίου, του χον­δρε­μπο­ρίου και του τομέα προ­σφο­ράς υπη­ρε­σιών κατά τη χρονική περίοδο που απο­φα­σί­στηκε συνέ­πεσε και με μια τραγική του­ρι­στικά περίοδο που συμ­βαί­νει μόνο σε έκτα­κτες κατα­στά­σεις όπως αυτή της παν­δη­μίας του covid-19.

Θα ήθελα με δεδο­μένη την εμπει­ρία σας στον τομέα του του­ρι­σμού στα Δωδε­κά­νησα ως επι­χει­ρη­μα­τίας αλλά και εκ της θέσεώς σας ως προ­έ­δρου της Εθνικής Ομο­σπον­δίας Δανειο­λη­πτών, να μας πείτε για την πραγ­μα­τική οικο­νο­μική κατά­σταση στα Δωδε­κά­νησα σήμερα, μετά το lockdown και εν μέσω της πιο προ­βλη­μα­τι­κής του­ρι­στι­κής περιό­δου.

Περιο­χές όπως τα Δωδε­κά­νησα για τους ανωτέρω δύο συν­δυα­στικά λόγους που προ­α­να­φέ­ραμε, θα πληγούν σε κατά πολύ μεγα­λύ­τερο ποσοστό οικο­νο­μικά από τις υπό­λοι­πες περιο­χές της ηπει­ρω­τι­κής Ελλάδας. Τα μέτρα ενί­σχυ­σης που έχουν ληφθεί μέχρι στιγμής αλλά και που λαμ­βά­νο­νται απο­τε­λούν ασπι­ρίνη σε βαριά νοσού­ντα ασθενή. Για να γίνει αντι­λη­πτό αυτό ανα­φέ­ρουμε χαρα­κτη­ρι­στικά παρα­δείγ­ματα ενι­σχύ­σεων που απο­φα­σί­στη­καν σε άλλες χώρες.

1) ΗΠΑ, εδόθη 2 φορές άνευ προ­ϋ­πο­θέ­σεων, ενί­σχυση σε κάθε Αμε­ρι­κα­νικό νοι­κο­κυ­ριό της τάξεως των 2.500 usd και 650 usd.

2) Νότιος Κορέα, εδόθη άνευ προ­ϋ­πο­θέ­σεων ενί­σχυση σε κάθε Νοτιο­κο­ρε­α­τικό νοι­κο­κυ­ριό της τάξεως των 1.800 usd.

3) Γερ­μα­νία, εδόθη ενί­σχυση στο σύνολο των γερ­μα­νι­κών επι­χει­ρή­σεων.

4) Αυστρία, πέραν των άλλων ενι­σχύ­σεων κάθε επι­χεί­ρηση που ανέ­στειλε προ­σω­ρινά τη λει­τουρ­γία της, απαλ­λάσ­σε­ται πλήρως από την υπο­χρέ­ωση κατα­βο­λής ενοι­κίων.

5) Γκάνα, στη Δυτική Αφρική η κυβέρ­νηση της χώρας ανέλαβε άνευ όρων και προ­ϋ­πο­θέ­σεων για το σύνολο των νοι­κο­κυ­ριών και επι­χει­ρή­σεων την πληρωμή των λογα­ρια­σμών ρεύ­μα­τος και νερού για χρονικό διά­στημα 6 μηνών.

Στη χώρα μας βιώ­νουμε το ιδιώ­νυμο φαι­νό­μενο, ο δημό­σιος τομέας και ο ευρύ­τε­ρος δημό­σιος τομέας να απο­λαμ­βά­νουν πλήρως προ­νο­μίων και μισθών παρά την ύπαρξη της παν­δη­μίας και της πρω­το­φα­νούς ύφεσης και ο ιδιω­τι­κός τομέας που έρχεται αντι­μέ­τω­πος σχεδόν με μηδε­νι­σμό εσόδων και τζίρου, να καλεί­ται να αντα­πο­κρι­θεί στο 100% των υπο­χρε­ώ­σεών του, προς το δημόσιο και τους φορείς αυτού, λαμ­βά­νο­ντας ενι­σχύ­σεις που αγγί­ζουν τα όρια της αστειό­τη­τας. Στη πραγ­μα­τι­κό­τητα ο ιδιω­τι­κός τομέας έχει εγκα­τα­λει­φθεί στη τύχη του.

Πόσο κοντά στην πραγ­μα­τι­κό­τητα είναι η εκτί­μηση ότι στα τελευ­ταία χρόνια, μεγάλη περιου­σία Δωδε­κα­νη­σίων επι­χει­ρη­μα­τιών έχει αλλάξει χέρια περ­νώ­ντας σε ξένους ιδιο­κτή­τες;

Η εκτί­μηση που έχει δια­τυ­πω­θεί ότι τα τελευ­ταία χρόνια σημα­ντικό ποσοστό επι­χει­ρή­σεων δωδε­κα­νη­σια­κής ιδιο­κτη­σίας έχει αλλάξει χέρια περ­νώ­ντας σε ξένους ιδιο­κτή­τες αντα­πο­κρί­νε­ται πλήρως στην πραγ­μα­τι­κό­τητα και μάλιστα πρό­κει­ται για ένα φαι­νό­μενο που θα επι­τα­θεί και θα κορυ­φω­θεί κατά την επερ­χό­μενη 5ετία. Σαν δού­ρειος ίππος προ­κει­μέ­νου να αφελ­λη­νι­σθούν οι δωδε­κα­νη­σια­κές ως επί το πλεί­στον του­ρι­στι­κές επι­χει­ρή­σεις θα χρη­σι­μο­ποι­η­θούν οι τέσ­σε­ρις συστη­μι­κές τρά­πε­ζες που είναι πλήρως αφελ­λη­νι­σμέ­νες ελέγ­χο­νται από ξένα συμ­φέ­ρο­ντα και αυτό φαί­νε­ται από τη δομή και σύνθεση των διοι­κη­τι­κών συμ­βου­λίων τους.

Και με τις ακί­νη­τες περιου­σίες των ιδιωτών τι γίνεται κύριε Κρητικέ; Ποιες παρεμ­βά­σεις πρέπει να γίνουν για να απο­φευ­χθεί το «τσου­νάμι» κατα­σχέ­σεων που επί­κε­ται από τον χειμώνα;

Με όχημα πάλι τις τέσ­σε­ρις αφελ­λη­νι­σμέ­νες συστη­μι­κές τρά­πε­ζες επί­κει­ται να γίνει η μεγα­λύ­τερη λεη­λα­σία ιδιω­τι­κού πλούτου που έγινε ποτέ σε ευρω­παϊκή χώρα εν καιρώ ειρήνης. Η ελλη­νική δημο­κρα­τία έχει δεσμευ­θεί μέχρι το 2022 να διε­νερ­γη­θούν και να ολο­κλη­ρω­θουν 140.000 πλει­στη­ρια­σμοί που αφορούν σε πολύ μεγάλο ποσοστό την πρώτη και κύρια κατοι­κία. Πρα­κτικά αυτό θα επι­φέ­ρει σαρω­τι­κές αλλαγές αλλά και ένα βίαιο μετα­σχη­μα­τι­σμό των δομών της ελλη­νι­κής κοι­νω­νίας κάθετα και ορι­ζό­ντια.

Προ­κει­μέ­νου να απο­φευ­χθεί το ανα­με­νό­μενο «τσου­νάμι» κατα­σχέ­σεων και πλει­στη­ρια­σμών από το χειμώνα, πρέπει να ληφθούν τα κάτωθι μέτρα:

1) Πάγωμα κάθε είδους και μορφής μέτρων ανα­γκα­στι­κής εκτέ­λε­σης από τις τρά­πε­ζες και το δημόσιο μέχρι τις 30/6/2021.

2) Πάγωμα υπο­χρε­ώ­σεων κατα­βο­λών είτε τρε­χου­σών δόσεων, είτε ρυθ­μί­σεων προς δημόσιο και τρά­πε­ζες μέχρι τις 30/6/2021.

3) Για επι­χει­ρή­σεις που ανα­στέλ­λουν προ­σω­ρινά τη λει­τουρ­γία τους, πάγωμα υπο­χρέ­ω­σης κατα­βο­λής ενοι­κίων.

4) Ενί­σχυση με εφάπαξ πάγιο ποσό άνευ πρου­πο­θε­σεων και όρων του συνόλου των επι­χει­ρή­σεων και ελεύ­θε­ρων επαγ­γελ­μα­τιών στον ιδιω­τικό τομέα.

5) Οι όποιες ενι­σχύ­σεις στον ιδιω­τικό τομέα και εκτα­μιεύ­σεις ποσών, να γίνο­νται δια μέσου των κατά τόπων δημο­σίων ταμείων και ουχί δια­μέ­σου των 4 συστη­μι­κών τρα­πε­ζών που επι­δει­κνύ­ουν αντι­κοι­νω­νική, αντι­πα­ρα­γω­γική και αντια­να­πτυ­ξιακή συμπε­ρι­φορά.

Από πότε θεω­ρείτε ότι θα πρέπει να περι­μέ­νουμε ανά­καμψη τόσο στον τομέα της οικο­νο­μίας όσο και στον τομέα του του­ρι­σμού;

Σύμφωνα με σχετική μελέτη που έχω εκπο­νή­σει και έχει κατα­τε­θεί στο σύνολο των αρμό­διων κυβερ­νη­τι­κών παρα­γό­ντων, προ­βλέ­πε­ται ότι στο πρώτο 3μηνο του 2022 πιθα­νό­τητα θα προ­σεγ­γί­ζουμε το οικο­νο­μικό επίπεδο του Δεκεμ­βρίου 2019, αντι­στοί­χως την του­ρι­στική περίοδο του 2022 θα υπάρξει μια σχετική ομα­λο­ποί­ηση στον τομέα του του­ρι­σμού. Πλήρη ομα­λο­ποί­ηση και επα­να­φορά της οικο­νο­μι­κής κατά­στα­σης σε όσα γνω­ρί­ζαμε βιώναμε αλλά και ελπί­ζαμε θα συμβεί το 2024.