Παγκόσμιο ρεκόρ αλλαγών στο εξεταστικό σύστημα

Πάνω από πέντε δεκα­ε­τίες –για την ακρί­βεια από το 1964, έτος κατά το οποίο ξεκί­νη­σαν οι δια­δι­κα­σίες επι­λο­γής των υπο­ψη­φίων για την εισα­γωγή στα πανε­πι­στή­μια από το υπουρ­γείο Παι­δείας– το θέμα της εισα­γω­γής στην τρι­το­βάθ­μια εκπαί­δευση είναι από τα πιο συζη­τη­μένα εκπαι­δευ­τικά ζητή­ματα. Εκτοτε, και κυρίως μετα­πο­λι­τευ­τικά, εφαρ­μό­στη­καν τέσσερα βασικά συστή­ματα στα οποία όμως έγιναν περίπου 50 κρί­σι­μες αλλαγές. Για παρά­δειγμα, την περίοδο 2004-2007 καταρ­γή­θη­καν οι Πανελ­λα­δι­κές Εξε­τά­σεις στη Β΄ Λυκείου, ενώ οι μαθητές της Γ΄ Λυκείου απο­φα­σί­στηκε να εξε­τά­ζο­νται σε έξι μαθή­ματα αντί των εννέα, όπως ίσχυε. Ταυ­τό­χρονα εισήχθη η βάση του δέκα (με άριστα το 20) στον βαθμό πρό­σβα­σης για εισα­γωγή σε ΑΕΙ. Η φιλο­σο­φία του συστή­μα­τος ωστόσο παρέ­μεινε η ίδια.

Η νυν υπουρ­γός Παι­δείας Νίκη Κερα­μέως δεν προ­χώ­ρησε σε σημα­ντι­κές αλλαγές στο ισχύον σύστημα (πλην της επα­να­φο­ράς, από το 2022, της εξέ­τα­σης των Λατι­νι­κών αντί της Κοι­νω­νιο­λο­γίας), ενώ θεωρεί ότι δεν υπάρχει ανάγκη άλλων αλλαγών στο εξε­τα­στικό σύστημα. Αντί­θετα, στόχος της ηγεσίας του υπουρ­γείου είναι να βελ­τιω­θεί το εκπαι­δευ­τικό έργο στις δύο βαθ­μί­δες, κάτι που θα απο­τυ­πω­θεί και στις Πανελ­λα­δι­κές Εξε­τά­σεις. Από την άλλη, ακύρωσε το σύστημα που είχε ψηφι­στεί από τον τέως υπουργό Κώστα Γαβρό­γλου, το οποίο δεν εφαρ­μό­στηκε.

Σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες της «Κ», η ηγεσία του Ινστι­τού­του Εκπαι­δευ­τι­κής Πολι­τι­κής (ΙΕΠ) σκο­πεύει από το φθι­νό­πωρο να μελε­τή­σει, με τη συνερ­γα­σία στε­λε­χών του ΙΕΠ και εξω­τε­ρι­κών επι­στη­μό­νων, τις παρα­μέ­τρους του εξε­τα­στι­κού συστή­μα­τος, κατα­θέ­το­ντας στη δημόσια πολι­τική σφαίρα μία «προίκα» απόψεων για το θέμα από ακα­δη­μαϊκή σκοπιά. Τα πορί­σματα της μελέτης θα μπορούν να αξιο­ποι­η­θούν πολι­τικά, ωστόσο η μελέτη θα γίνει για εσω­τε­ρι­κούς λόγους.

Ειδι­κό­τερα, το εξε­τα­στικό θα μελε­τη­θεί σε ένα γενι­κό­τερο πλαίσιο, λαμ­βά­νο­ντας υπόψη κρίσιμα ζητή­ματα που αφορούν τόσο τη δευ­τε­ρο­βάθ­μια όσο και τη τρι­το­βάθ­μια εκπαί­δευση. Μεταξύ αυτών είναι ποιος θα είναι ο χαρα­κτή­ρας του λυκείου, σε ποια και πόσα μαθή­ματα θα εξε­τά­ζο­νται οι υπο­ψή­φιοι, ποιος θα είναι ο ρόλος των πανε­πι­στη­μίων στην επιλογή των εισα­κτέων, πόσα τμήματα ΑΕΙ θα υπάρ­χουν και πόσοι εισα­κτέοι στο καθένα. Αμε­τά­βλη­τος άξονας θα είναι η συνέ­χιση της δια­σφά­λι­σης του αδιά­βλη­του των εξε­τά­σεων.

Πιο συγκε­κρι­μένα, θεω­ρεί­ται ότι σήμερα το εξε­τα­στικό έχει «εγκλω­βι­στεί» στα τέσσερα εξε­τα­ζό­μενα μαθή­ματα και τα τέσσερα επι­στη­μο­νικά πεδία. «Με βάση αυτή τη λογική, τα παιδιά εκπαι­δεύ­ο­νται για να ζήσουν σε έναν κόσμο που δεν γνω­ρί­ζουμε πώς θα είναι» όπως λέει στην «Κ» ο μαθηματικός-αναλυτής Στράτος Στρα­τη­γά­κης. «Οφεί­λουμε να εκπαι­δεύ­σουμε τους μαθητές σε δεξιό­τη­τες με τις οποίες θα μπορούν να μετα­κι­νού­νται σε διά­φο­ρους επι­στη­μο­νι­κούς κλάδους σπουδών και να αντι­με­τω­πί­σουν τις αλλαγές στην εργασία», προ­σθέ­τει υψη­λό­βαθμο στέ­λε­χος του υπουρ­γείου Παι­δείας. Η επί­τευξη των στόχων αυτών επι­τυγ­χά­νε­ται με αλλαγές από το δημο­τικό και το γυμνά­σιο, αλλά πρέπει να αντι­με­τω­πι­στεί και το μόνιμο «αγκάθι» της Γ΄ Λυκείου. Η τάξη έχει χάσει τον μορ­φω­τικό της στόχο και έχει μετα­τρα­πεί σε προ­θά­λαμο των ΑΕΙ, αφού οι μαθητές μελε­τούν μόνο τα πανελ­λα­δι­κώς εξε­τα­ζό­μενα μαθή­ματα και αδια­φο­ρούν για τα (όποια) άλλα. Στο ΙΕΠ θετικά αντι­με­τω­πί­ζε­ται η ανα­ζή­τηση μιας εκδοχής του International Baccalaureate. Επίσης, η παπα­γα­λία θεω­ρεί­ται μόνιμη πληγή, ενώ υπάρχει προ­βλη­μα­τι­σμός για τις δεξιό­τη­τες των μαθητών, οι οποίες αξιο­λο­γού­νται με το ισχύον σύστημα.

Αξιο­λό­γηση τμη­μά­των

Η υιο­θέ­τηση εκδοχής του International Baccalaureate θα αλλάξει το σύστημα εισα­γω­γής, και παράλ­ληλα θα εμπλέ­ξει και τα πανε­πι­στή­μια ενερ­γό­τερα στην επιλογή των φοι­τη­τών τους. Αυτό συν­δυά­ζε­ται και με τις σκέψεις που υπάρ­χουν για αλλαγές στα προ­γράμ­ματα σπουδών, ενώ ανα­μέ­νε­ται να τεθεί επί τάπητος και το εύρος της τρι­το­βάθ­μιας εκπαί­δευ­σης. Ενδει­κτικά θα μελε­τη­θούν οι στρα­τη­γι­κές επι­λο­γές της Ελλάδας και τα επι­στη­μο­νικά πεδία στα οποία πλέον παρα­τη­ρεί­ται υπερ­πλη­θώρα τμη­μά­των και κατόπιν απο­φα­σί­ζε­ται αλλαγή του αντι­κει­μέ­νου τους.

Συγκε­κρι­μένα, όλα τα νέα τμήματα του 2019 που δεν έχουν αξιο­λο­γη­θεί, θα εξε­τα­στούν από την Εθνική Αρχής Ανώ­τα­της Εκπαί­δευ­σης (ΕΘΑΑΕ), ενώ θα υπάρξει και μελέτη σκο­πι­μό­τη­τας και βιω­σι­μό­τη­τάς τους. Επίσης, θα μελε­τη­θεί εάν υπάρχει πλε­ό­να­σμα ή έλλειμμα τμη­μά­των σε κάποιο επι­στη­μο­νικό πεδίο. Σήμερα στην Ελλάδα λει­τουρ­γούν 430 πανε­πι­στη­μιακά τμήματα, τα οποία φέτος θα δεχθούν 77.970 υπο­ψη­φί­ους. Χρειά­ζε­ται η Ελλάδα τόσα πτυχία; Την ίδια στιγμή, το υπουρ­γείο Παι­δείας προωθεί την αλλαγή του θεσμι­κού πλαι­σίου της επαγ­γελ­μα­τι­κής εκπαί­δευ­σης με στόχο την ανα­βάθ­μισή της ώστε να προ­σελ­κύει περισ­σό­τε­ρους απο­φοί­τους γυμνα­σίου και την ενί­σχυση των δομών διά βίου μάθησης. Αυτά θα ανα­τρέ­ψουν και τις ισορ­ρο­πίες του συστή­μα­τος εισα­γω­γής στα πανε­πι­στή­μια.

Τα μοντέλα άλλων χωρών

Το αδιά­βλητο, τη στα­θε­ρό­τητα και την παι­δα­γω­γική αξιο­πι­στία προ­τάσ­σουν οι ευρω­παϊ­κές χώρες στα συστή­ματα εισα­γω­γής στην τρι­το­βάθ­μια εκπαί­δευση. Ενδει­κτικά, σύμφωνα με μελέτη του ελλη­νι­κού Εθνικού Οργα­νι­σμού Εξε­τά­σεων (ΕΟΕ) στη Φιν­λαν­δία η συνη­θέ­στερη δια­δι­κα­σία εισα­γω­γής στα ΑΕΙ είναι μέσω εθνικών εξε­τά­σεων, ενώ υπάρ­χουν και ειδικές εισα­γω­γι­κές εξε­τά­σεις στα ιδρύ­ματα (σε συγκε­κρι­μένη ύλη και με συνέ­ντευξη). Σε κάποια πεδία για την εισα­γωγή απαι­τεί­ται εργα­σιακή εμπει­ρία και πρα­κτική ειδί­κευση. Από την άλλη, τα ιδρύ­ματα μπορούν να δεχθούν κάποιον υπο­ψή­φιο ανε­ξάρ­τητα από την εκπαί­δευσή του κρί­νο­ντας άλλα ακα­δη­μαϊκά χαρα­κτη­ρι­στικά. Στην Αγγλία, κάθε υπο­ψή­φιος αξιο­λο­γεί­ται με τα κρι­τή­ρια: βαθ­μο­λο­γία μετά την ολο­κλή­ρωση των δύο τελευ­ταίων τάξεων (GSE), βιο­γρα­φικό, συστα­τική επι­στολή και πιθανή συνέ­ντευξη ανάλογα με τη σχολή. Στη Γαλλία προ­ϋ­πό­θεση εισα­γω­γής στα ΑΕΙ είναι το απο­λυ­τή­ριο της δευ­τε­ρο­βάθ­μιας εκπαί­δευ­σης Baccalaureate, με τρεις κύριες κατευ­θύν­σεις – γενικό, τεχνο­λο­γικό και επαγ­γελ­μα­τικό. Ο βαθμός του Bac καθο­ρί­ζει την προ­τε­ραιό­τητα με την οποία κάθε υπο­ψή­φιος επι­λέ­γει το ΑΕΙ και το τμήμα στο οποίο μπορεί να εγγρα­φεί. Στη Γερ­μα­νία απα­ραί­τητο είναι το απο­λυ­τή­ριο, το οποίο λαμ­βά­νε­ται έπειτα από προ­φο­ρι­κές και γραπτές εξε­τά­σεις. Σε ορι­σμέ­νες τεχνι­κές πανε­πι­στη­μια­κές σχολές οι υπο­ψή­φιοι πρέπει να πληρούν προ­ϋ­πο­θέ­σεις, όπως να έχουν πρα­κτική άσκηση σε σχετικό τομέα.

Ισχυρό απο­λυ­τή­ριο λυκείου και κρι­τή­ρια από τα ΑΕΙ για την εισα­γωγή

Στη Γ΄ Λυκείου όπως και στη Β΄ Λυκείου θα υπάρ­χουν δύο μόνο κατευ­θύν­σεις, η θεω­ρη­τική και η θετική, σύμφωνα με την πρόταση του μαθηματικού-αναλυτή, Στράτου Στρα­τη­γάκη. (Φωτ. INTIME NEWS / ΓΙΑΝΝΗΣ ΛΙΑΚΟΣ)

Σε ένα από τα τρία τμήματα των πανε­πι­στη­μίων οι υπο­ψή­φιοι εισά­γο­νται έχοντας εξε­τα­στεί σε δια­φο­ρε­τικά μεταξύ τους μαθή­ματα. Βεβαίως, ενώ συγκρί­νο­νται οι μονάδες που συγκέ­ντρωσε κάθε υπο­ψή­φιος, η εξέταση σε δια­φο­ρε­τικά θέματα με δια­φο­ρε­τικό βαθμό δυσκο­λίας απο­τε­λεί ένα «θολό» σημείο του υπάρ­χο­ντος συστή­μα­τος. «Αυτό συμ­βαί­νει λόγω της ύπαρξης τεσ­σά­ρων επι­στη­μο­νι­κών πεδίων και της ένταξης των τμη­μά­των σε αυτά. Οι σχολές πρέπει να εντα­χθούν σε ένα πεδίο υπο­χρε­ω­τικά και πολλές φορές και σε δεύτερο πεδίο ή σε όλα. Ενδει­κτικά, η ένταξη των τμη­μά­των Ψυχο­λο­γίας στο 1ο επι­στη­μο­νικό πεδίο σημαί­νει ότι το κρι­τή­ριο εισα­γω­γής στα τμήματα Ψυχο­λο­γίας είναι η εξέταση στη Νέα Ελλη­νική Γλώσσα, στα Αρχαία Ελλη­νικά, την Ιστορία και τα Λατι­νικά. Κάποιος μαθητής που είναι πολύ καλός στα Αρχαία Ελλη­νικά και στα Λατι­νικά, σημαί­νει ότι είναι κατάλ­λη­λος για να γίνει ψυχο­λό­γος; Οχι βέβαια. Εχουμε, δηλαδή, αρκετές φορές και λάθος κρι­τή­ρια. Τα πανε­πι­στή­μια δεν έχουν δικαί­ωμα να ορίσουν τα κρι­τή­ρια επι­λο­γής των φοι­τη­τών τους» παρα­τη­ρεί, μιλώ­ντας στην «Κ», ο μαθηματικός-αναλυτής Στράτος Στρα­τη­γά­κης.

Ο ίδιος έχει κατα­θέ­σει στον Σύν­δε­σμο Επι­χει­ρή­σεων και Βιο­μη­χα­νιών (ΣΕΒ) πρόταση εξε­τα­στι­κού συστή­μα­τος. Η φιλο­σο­φία της πρό­τα­σης είναι, από τη μια, οι μαθητές να απο­κτούν ένα ισχυρό απο­λυ­τή­ριο λυκείου μέσα από μία ευρεία γκάμα μαθη­μά­των, και από την άλλη τα πανε­πι­στή­μια να ορίζουν τα κρι­τή­ρια των εισα­κτέων τους. Συγκε­κρι­μένα, η πρόταση προ­βλέ­πει:

– Στη Γ΄ Λυκείου, όπως και στη Β΄ Λυκείου θα υπάρ­χουν δύο μόνο κατευ­θύν­σεις, η θεω­ρη­τική και η θετική.

– Τα διδα­σκό­μενα μαθή­ματα θα είναι εννέα. Εξ αυτών τα πέντε μαθή­ματα Γενικής Παι­δείας (Νέα Ελλη­νική Γλώσσα και Λογο­τε­χνία, Ιστορία, Μαθη­μα­τικά, Πλη­ρο­φο­ρική, Οικο­νο­μία). «Η Πλη­ρο­φο­ρική και η Οικο­νο­μία θα είναι μαθή­ματα Γενικής Παι­δείας, γιατί βρι­σκό­μα­στε στον 21 αιώνα», λέει ο κ. Στρα­τη­γά­κης. Τα άλλα τέσσερα θα είναι μαθή­ματα κατεύ­θυν­σης. Οσοι μαθητές επι­λέ­ξουν θεω­ρη­τική, θα εξε­τά­ζο­νται σε Αρχαία, Ιστορία, Λατι­νικά και Κοι­νω­νιο­λο­γία. Οσοι προ­τι­μή­σουν τη θετική σε Μαθη­μα­τικά, Φυσική, Χημεία και Βιο­λο­γία.

– Η από­κτηση του απο­λυ­τη­ρίου θα γίνεται μέσω των Πανελ­λα­δι­κών Εξε­τά­σεων στα εννέα μαθή­ματα και ο βαθμός του απο­λυ­τη­ρίου θα μετράει κατά 30% στο σύνολο των μονάδων κάθε υπο­ψη­φίου για την εισα­γωγή του στα ΑΕΙ. Το υπό­λοιπο 70% θα καθο­ρί­ζε­ται από τα ίδια τα πανε­πι­στή­μια. Τα πανε­πι­στή­μια θα ορίζουν σε ποια από τα εννέα μαθή­ματα οι επι­δό­σεις θα απο­τε­λούν κρι­τή­ρια εισα­γω­γής.

– Θα υπάρ­χουν τρεις ομάδες σχολών ανάλογα με τα μαθή­ματα βαρύ­τη­τας που θα επι­λέ­ξει κάθε σχολή. Δηλαδή, οι σχολές που θα ζητούν οι εισα­κτέοι τους να έχουν εξε­τα­στεί σε μαθή­ματα της θεω­ρη­τι­κής κατεύ­θυν­σης (νομικές, φιλο­λο­γίες κ.λπ.), εκείνες σε μαθή­ματα της θετικής κατεύ­θυν­σης (πολυ­τε­χνεία, ιατρι­κές κ.λπ.) και όσες θα εστιά­ζουν στα μαθή­ματα γενικής παι­δείας (π.χ. όσα τμήματα περι­λαμ­βά­νο­νται σήμερα σε όλα τα επι­στη­μο­νικά πεδία).

– Κάθε υπο­ψή­φιος θα μπορεί να δηλώσει τις σχολές της κατεύ­θυν­σής του και τις σχολές γενικής παι­δείας. Συνεπώς θα έχει πολλές επι­λο­γές. Τα τμήματα που είναι μεταξύ τους αντί­στοιχα, θα επι­λέ­γουν ποια από τα εννέα μαθή­ματα θα απο­τε­λούν το κρι­τή­ριο για την εισα­γωγή σ’ αυτά.

– Με δεδο­μένο ότι η Νεο­ελ­λη­νική Γλώσσα, η οποία περι­λαμ­βά­νει την έκθεση, είναι δια­χρο­νικά το μάθημα στο οποίο εξε­τά­ζο­νται όλοι οι υπο­ψή­φιοι ανε­ξαρ­τή­τως κατεύ­θυν­σης, αυτό θα μπο­ρούσε να είναι το πρώτο μάθημα και τα υπό­λοιπα τρία θα τα ορίζει η κάθε σχολή. Ενδει­κτικά, οι νομικές θα έχουν τα Αρχαία, τα Λατι­νικά και την Κοι­νω­νιο­λο­γία, οι φιλο­λο­γίες τα Αρχαία τα Λατι­νικά και την Ιστορία, οι ιατρι­κές, τη Βιο­λο­γία, τη Φυσική και τη Χημεία και τα παι­δα­γω­γικά τμήματα, τα Μαθη­μα­τικά Γενικής Παι­δείας, την Ιστορία Γενικής Παι­δείας και την Πλη­ρο­φο­ρική.

Τα θετικά

«Εξα­σφα­λί­ζε­ται, έτσι, ότι κάθε μαθητής που εισά­γε­ται στο πανε­πι­στή­μιο έχει πλατύ γνω­στικό υπό­βα­θρο, που θα είναι το όπλο του για τις μελ­λο­ντι­κές αλλαγές σε επίπεδο σπουδών αλλά και τον επαγ­γελ­μα­τικό βίο. Εξα­σφα­λί­ζε­ται ακόμη ότι στο σχολείο όλοι οι μαθητές θα παρα­κο­λου­θούν όλα τα μαθή­ματα, γιατί με το ισχύον σύστημα οι περισ­σό­τε­ροι μαθητές δεν δια­βά­ζουν σε βάθος τα μαθή­ματα στα οποία δεν εξε­τά­ζο­νται. Δεν θα υπάρ­χουν, λοιπόν, μαθή­ματα πρώτης και δεύ­τε­ρης κατη­γο­ρίας αλλά και ούτε άχρηστα διλήμ­ματα επι­λο­γής, όπως πόσα και ποια μαθή­ματα να δώσει κάθε υπο­ψή­φιος, ώστε να είναι πιο εύκολη η εισα­γωγή του», παρα­τη­ρεί ο κ. Στρα­τη­γά­κης. «Η επιλογή γίνεται μέσω των Πανελ­λα­δι­κών Εξε­τά­σεων, που έχουν κατα­ξιω­θεί ως αδιά­βλη­τος θεσμός. Το απο­λυ­τή­ριο λυκείου γίνεται αξιό­πι­στος τίτλος σπουδών.

Οσοι διεκ­δι­κούν θέση σε μία σχολή θα έχουν εξε­τα­στεί στα ίδια μαθή­ματα. Το σύστημα θα γίνει πιο δίκαιο. Οι μαθητές θα απο­κτούν γνώσεις και δεξιό­τη­τες σε πολλά αντι­κεί­μενα, το καλύ­τερο εφόδιο για το μέλλον τους. Δεν θα υπάρ­χουν μαθή­ματα πρώτης και δεύ­τε­ρης κατη­γο­ρίας στο σχολείο», προ­σθέ­τει ο ίδιος.

Η πρόταση του κ. Στρα­τη­γάκη συντά­χθηκε αξιο­ποιώ­ντας σχετική εμπει­ρο­γνω­μο­σύνη με τίτλο «Οι σύγ­χρο­νες προ­κλή­σεις του εκπαι­δευ­τι­κού συστή­μα­τος και ο ανα­βαθ­μι­σμέ­νος ρόλος του επαγ­γελ­μα­τι­κού προ­σα­να­το­λι­σμού», η οποία εκπο­νή­θηκε στο πλαίσιο του Υπο­έρ­γου 3 «Ενί­σχυση των πολι­τι­κών απα­σχό­λη­σης και των ροών νεοει­σερ­χό­με­νων στην ελλη­νική βιο­μη­χα­νία», της Πράξης «Θεσμική και επι­χει­ρη­σιακή ενδυ­νά­μωση του κοι­νω­νι­κού εταίρου ΣΕΒ» με mis 5000520 και υλο­ποι­ή­θηκε μέσω του Ε.Π. «Ανά­πτυξη Ανθρώ­πι­νου Δυνα­μι­κού, Εκπαί­δευση και Διά Βίου Μάθηση».

Πηγή: kathimerini.gr

ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΛΑΚΑΣΑΣ