Ψυχική υγεία: Μεγάλη η επιβάρυνση τον καιρό του κορωνοϊού

Δύο μήνες αφού ασθέ­νησε εξαι­τίας του κορο­ναϊού, η Τζούλι είχε την πρώτη της παραί­σθηση. «Ξεκί­νησε αργά. Δυσκο­λευό­μουν να παρα­κο­λου­θήσω την πλοκή μιας σειράς, στη συνέ­χεια δεν μπο­ρούσα να διαβάσω τις λέξεις στην οθόνη του κινητού μου», θυμάται, μιλώ­ντας στον Guardian.

Η κατά­στασή της επι­δει­νώ­θηκε. «Ξέρω ότι ακού­γε­ται τρελό, και δεν ξέρω πώς να το δια­τυ­πώσω σωστά, όμως ένιωθα πραγ­μα­τικά σαν κάτι να κατα­λάμ­βανε το σώμα και το μυαλό μου».

«Ήμουν τόσο σίγουρη ότι συνέ­βαινε, που έβαλα την αδερφή μου να μου υπο­σχε­θεί ότι θα θυμάται μια λέξη ασφα­λείας, η οποία θα απο­δει­κνύει αν είμαι όντως εγώ στο σώμα μου».

 

Εν μέσω αυτών των ψευ­δαι­σθή­σεων, η 36χρονη Τζούλι από τη Μινε­σότα, μετα­φέρ­θηκε τελικά στο νοσο­κο­μείο από την οικο­γέ­νειά της. «Η μητέρα μου είπε στον γιατρό στα επεί­γο­ντα ότι αναρ­ρώνω από κορο­ναϊό και ότι φοβού­νται ότι αυτό είναι κάποια παρά­ξενη επι­πλοκή. Εκείνος συμ­φώ­νησε ότι είναι πιθανό, αλλά δεν είχε να προ­τεί­νει κάποια λύση».

Πλη­θαί­νουν τα στοι­χεία για ψυχικές δια­τα­ρα­χές

Η Τζούλι δεν είναι η μόνη τέτοια περί­πτωση. Καθώς σιγά-σιγά φαί­νο­νται οι πρώτες μακρο­πρό­θε­σμες σωμα­τι­κές επι­πλο­κές του κορο­ναϊού, αρχί­ζουμε να βλέ­πουμε και τις πρώτες παρε­νέρ­γειές του για την ψυχική υγεία.

Έρευνα στην Ιταλία ανα­κά­λυψε ότι περισ­σό­τε­ροι από τους μισούς που χρειά­στηκε να νοση­λευ­τούν για κορο­ναϊό, παρου­σί­α­σαν ψυχια­τρική δια­τα­ραχή ένα μήνα αργό­τερα, με το 28% να έχει συμ­πτώ­ματα μετα­τραυ­μα­τι­κού στρες, το 31% κατά­θλιψη και το 42% αγχώδη δια­τα­ραχή. Η αϋπνία και τα συμ­πτώ­ματα ιδε­ο­ψυ­χα­να­γκα­στι­κής δια­τα­ρα­χής ήταν επίσης συνη­θι­σμένα.

Άλλη έρευνα, αυτή τη φορά από το University College London (UCL) εντό­πισε επίσης ψυχια­τρικά και νευ­ρο­λο­γικά προ­βλή­ματα μετά τις λοι­μώ­ξεις κορο­ναϊού. Ο σύζυγος μιας γυναί­κας που πήρε εξι­τή­ριο από το νοσο­κο­μείο παρα­τή­ρησε ότι εκείνη φερόταν παρά­ξενα, βγά­ζο­ντας και ξανα­βά­ζο­ντας αστα­μά­τητα το παλτό της και λέγο­ντας ότι βλέπει μαϊ­μού­δες και λιο­ντά­ρια μέσα στο σπίτι τους.

Δεν επη­ρε­ά­ζο­νται, όμως, μόνο εκείνοι που ασθε­νούν τόσο ώστε να χρεια­στούν νοση­λεία, όπως μαρ­τυ­ρούν περι­πτώ­σεις ανθρώ­πων όπως η Τζούλι.

«Δυσκο­λεύ­ο­μαι να βγω από το σπίτι»

Πριν την παν­δη­μία, η Ντον, 48 ετών, ήταν υπεύ­θυνη για μετα­μο­σχεύ­σεις οργάνων στη Φιλα­δέλ­φεια. Τώρα είναι άνεργη, και σε πρό­σφατη επί­σκεψη σε φιλικό της σπίτι, χρειά­στηκε μισή ώρα για να συγκε­ντρώ­σει αρκετό θάρρος ώστε να βγει από το αυτο­κί­νητό της.

Μετά τη διά­γνωσή της με κορο­ναϊό, το άγχος της για την ασθέ­νεια αυξή­θηκε. Βίωνε πόνους στο στήθος και κρίσεις πανικού. «Περ­πα­τούσα στο σπίτι τη νύχτα και έλεγχα αν ανά­πνεαν όλοι», λέει χαρα­κτη­ρι­στικά. Τον Ιούνιο, η ανη­συ­χία της μικρό­τε­ρης αδερφής της και το γεγονός ότι οι γιατροί τη δια­βε­βαί­ω­σαν ότι είναι σωμα­τικά υγιής, την παρό­τρυνε να ανα­ζη­τή­σει υπη­ρε­σίες ψυχικής υγείας.

Έκτοτε έχει δια­γνω­στεί με μετα­τραυ­μα­τικό στρες, γενι­κευ­μένη αγχώδη δια­τα­ραχή και βαριά κατά­θλιψη και αυτή τη στιγμή βρί­σκε­ται σε πρό­γραμμα θερα­πείας. «Έχω ξεκι­νή­σει θερα­πεία εδώ και δύο μήνες, και εξα­κο­λουθώ να δυσκο­λεύ­ο­μαι να βγω από το σπίτι», λέει.

«Ξυπνούσα επειδή δεν μπο­ρούσα να ανα­πνεύσω»

Η Λόρεν Νίκολς, 32 ετών, από τη Βοστόνη, δήλωσε ότι αν και η απο­μό­νωση σίγουρα έπαιξε το ρόλο της, βίωσε «καθαρό φόβο» όταν ξεπέ­ρασε το οξύ στάδιο της λοί­μω­ξης από κορο­ναϊό. «Ξυπνούσα στη μέση της νύχτας επειδή δεν μπο­ρούσα να ανα­πνεύσω», θυμάται, προ­σθέ­το­ντας ότι στο τέλος την τρόμαζε ο ίδιος ο ύπνος, ενώ φοβόταν ότι δεν θα μπο­ρούσε καν να φωνάξει τον σύζυγό της αν ένιωθε ότι θα πεθάνει.

Πώς επη­ρε­ά­ζει ο κορο­ναϊός την ψυχική υγεία;

Ο Δρ. Τζό­να­θαν Ρότζερς, νευ­ρο­ψυ­χί­α­τρος στο UCL και μέλος ομάδας που εργά­ζε­ται πάνω στις νευ­ρο­λο­γι­κές και ψυχικές επι­πτώ­σεις του κορο­ναϊού, εξηγεί στον Guardian ότι μεγάλο μέρος της έρευνας έχει πραγ­μα­το­ποι­η­θεί στους ασθε­νείς που νοση­λεύ­τη­καν, και όχι στην ευρύ­τερη κοι­νό­τητα. «Πρό­κει­ται για μια ομάδα που έχει παρα­με­λη­θεί με όρους έρευνας, γεγονός αξιο­ση­μεί­ωτο από τη στιγμή που πρό­κει­ται για τη συντρι­πτική πλειο­ψη­φία των ασθενών».

Η κοι­νω­νική απο­μό­νωση, το άγχος, η ανεργία, οι δυσκο­λίες στην εύρεση νέας θέσης εργα­σίας, η συνε­χι­ζό­μενη εξά­ντληση και οι οικο­νο­μι­κές δυσκο­λίες, ενδέ­χε­ται να συμ­βάλ­λουν στα προ­βλή­ματα ψυχικής υγείας στους επι­ζώ­ντες του κορο­ναϊού, συνε­χί­ζει. Το ίδιο ισχύει και για την εμπει­ρία της ασθέ­νειας, αλλά και για την εμπει­ρία ενός περι­βάλ­λο­ντος όπως αυτό στις ΜΕΘ.

Υπάρ­χουν και άλλες αιτίες, που σχε­τί­ζο­νται συγκε­κρι­μένα με τον κορο­ναϊό, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νης και της ανη­συ­χίας των ασθενών ότι έχουν μετα­δώ­σει τον ιό σε άλλους. «Είδα ασθε­νείς στο νοσο­κο­μείο που αντι­κει­με­νικά δεν ήταν σε τόσο κακή κατά­σταση, και γίνο­νταν καλύ­τερα. Όμως λόγω του πανικού τους για τον κορο­ναϊό, ήταν σίγου­ροι ότι θα πέθαι­ναν. Υπήρχαν ακόμη και άνθρω­ποι που μου έλεγαν «γιατρέ, απλώς σκότωσέ με», θυμάται.

Ο ρόλος των φλεγ­μο­νών

Υπάρχει περί­πτωση ο κορο­ναϊός να έχει άμεσες επι­πτώ­σεις στη λει­τουρ­γία του εγκε­φά­λου; Ο Ρότζερς σημειώ­νει ότι έχουν υπάρξει περι­πτώ­σεις φλεγ­μο­νής στον εγκέ­φαλο ή εγκε­φα­λί­τι­δας που συν­δέ­ο­νταν με την ασθέ­νεια, αλλά, όπως λέει, απο­τε­λούν πολύ σπάνιο φαι­νό­μενο.

Ωστόσο, η ιταλική έρευνα υπο­στη­ρί­ζει ότι οι ασθε­νείς κορο­ναϊού με υψη­λό­τερα επίπεδα φλεγ­μο­νής στο αίμα τους ήταν πιο πιθανό να εμφα­νί­σουν αργό­τερα κατά­θλιψη και άγχος, συνε­χί­ζει.

Ορι­σμέ­νοι μπορεί να υπο­στη­ρί­ζουν ότι και τα δύο προ­βλή­ματα ενδέ­χε­ται να επι­δει­νώ­νο­νται εξαι­τίας της χει­ρό­τε­ρης γενικής υγείας των ασθενών, όμως η εναλ­λα­κτική εξήγηση θα ήταν ότι οι αντι­φλεγ­μο­νώ­δεις ουσίες επη­ρε­ά­ζουν τον εγκέ­φαλο και προ­κα­λούν ψυχια­τρι­κές δια­τα­ρα­χές, λέει ο Ρότζερς.

Ανάγκη για διαρκή έλεγχο

Ο Δρ. Νικ Γκρέι, συμ­βου­λευ­τι­κός κλι­νι­κός ψυχο­λό­γος στο ίδρυμα Sussex Partnership NHS και στο Πανε­πι­στή­μιο του Σάσεξ, είναι μέρος ομάδας ειδικών που έχουν δημιουρ­γή­σει ομάδα εργα­σίας για την αντα­πό­κριση στο τραύμα του κορο­ναϊού. Η ομάδα έχει ανα­πτύ­ξει κλι­νι­κές οδηγίες ελέγχου της ψυχικής υγείας των ασθενών που περνούν βαριά την ασθέ­νεια.

Μεταξύ των οδηγιών είναι και ο εβδο­μα­διαίος έλεγχος της ψυχικής υγείας των ασθενών για τέσ­σε­ρις εβδο­μά­δες μετά το εξι­τή­ριο, και η παροχή εκτι­μή­σεων της ψυχικής τους υγείας κάθε τρεις μήνες, του­λά­χι­στον για το πρώτο έτος.

Η Ντον τονίζει ότι οι υπη­ρε­σίες ψυχικής υγείας είναι απο­λύ­τως απα­ραί­τη­τες. «Όλοι μου έλεγαν να γυρίσω στη δουλειά, ακόμη και ο σύζυγός μου, όμως δεν ήμουν σε θέση να το κάνω ψυχικά, και δεν μπο­ρούσα να εξηγήσω στους άλλους γιατί, μέχρι να μου πουν άλλοι γιατί νιώθω έτσι», εξηγεί.

Η Νίκολς έχει ανα­βά­λει την επί­σκεψη σε ειδικό ψυχικής υγείας, γιατί φοβάται ότι αν κατα­γρα­φεί μια διά­γνωση και στη συνέ­χεια επα­να­μο­λυν­θεί από τον ιό, ίσως η γιατροί δεν πιστεύ­ουν ότι όντως παρου­σί­ασε συμ­πτώ­ματα. Υπο­γραμ­μί­ζει, ωστόσο, τη σημασία που έχει για εκεί­νους που βιώνουν ανάλογα προ­βλή­ματα, να ξέρουν ότι υπάρχει δια­θέ­σιμη βοήθεια.

«Το να προ­σπα­θείς να το νική­σεις μόνος σου, είτε βρί­σκε­σαι σε απο­μό­νωση, είτε νιώθεις ότι δεν υπάρχει κανείς άλλος που να κατα­λα­βαί­νει ακριβώς τι περνάς, δεν είναι η σωστή απά­ντηση», τονίζει.

Πηγή: tanea.gr