Κορωνοϊός: Χάνεται το στοίχημα του τουρισμού και για τον Αύγουστο

Πυκνώ­νουν τα σύννεφα στον του­ρι­σμό. Το συνε­χι­ζό­μενο «άνοιξε – κλείσε» των συνόρων, οι ταξι­διω­τι­κοί περιο­ρι­σμοί και η επι­δεί­νωση των επι­δη­μιο­λο­γι­κών δεδο­μέ­νων έχουν φέρει τα πάνω κάτω, με σαφώς χαμη­λό­τε­ρες των προσ­δο­κιών τις αφίξεις από το εξω­τε­ρικό, ενώ και η κίνηση από πλευράς των Ελλήνων είναι επίσης κατώ­τερη του ανα­με­νο­μέ­νου.

Oσο κι αν άπαντες, φορείς εντός και εκτός του­ρι­σμού, θέλουν να απο­φύ­γουν τις συγκρί­σεις με την περυ­σινή χρονιά, δεν παύει να είναι γεγονός ότι ο Ιούλιος, ο πρώτος μήνας της επα­νεκ­κί­νη­σης του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού, έκλεισε με την κίνηση περίπου στο 1/4 σε σύγκριση με τον αντί­στοιχο περυ­σινό μήνα, οπότε είχε κατα­γρα­φεί ρεκόρ αφίξεων -αεροπορικών και οδικών- που είχαν φτάσει στα 6 εκα­τομ­μύ­ρια (3,9 εκα­τομ­μύ­ρια αερο­πο­ρι­κές και 2,1 εκα­τομ­μύ­ρια οδικές αφίξεις). Φέτος τον Ιούλιο ο αριθμός των εισερ­χο­μέ­νων στις πύλες εισόδου της χώρας κυμαί­νε­ται μόλις και μετά βίας πέριξ του 1,5 εκα­τομ­μυ­ρίου.

Την ίδια στιγμή, οι ισχνές κρα­τή­σεις για τον Αύγου­στο αλλά και το γεγονός ότι βασικές αγορές όπως αυτές των ΗΠΑ και της Ρωσίας μένουν εκτός, οδηγούν πολλούς επι­χει­ρη­μα­τίες στην απόφαση να κλεί­σουν εκ νέου τα ξενο­δο­χεία που άνοιξαν μέσα στον Ιούλιο, ελλεί­ψει κρα­τή­σεων για τον πιο θερμό μήνα του καλο­και­ριού. Δεν είναι τυχαίο ότι ο όμιλος Μου­ζε­νίδη, που δια­κι­νεί τον μεγα­λύ­τερο αριθμό του­ρι­στών από αγορές όπως η Ρωσία και η Ουκρα­νία, με σημα­ντική δρα­στη­ριό­τητα και σε άλλες αγορές της Βαλ­κα­νι­κής (π.χ. Σερβία), πήρε την απόφαση να κλείσει μέσα στον Αύγου­στο ξενο­δο­χεία του στη Βόρεια Ελλάδα, με δεδο­μένο τον πολύ μικρό αριθμό των κρα­τή­σεων από τις αγορές όπου δρα­στη­ριο­ποιεί­ται. Σημειω­τέον ότι ο όμιλος δια­κι­νεί περί τις 450.000 του­ρί­στες στην Ελλάδα και έχει το μεγα­λύ­τερο μερίδιο αγοράς στη Ρωσία, μια σημα­ντική αγορά για τη χώρα μας, η οποία, τώρα, εν μέσω κορω­νοϊού, παρα­μέ­νει κλειστή – οι Ρώσοι ανα­κοί­νω­σαν το άνοιγμα των ταξι­δίων προς τα τουρ­κικά παράλια από τις 8 Αυγού­στου.

Διά­ψευση των προσ­δο­κιών στο… restart

Εχοντας ήδη την εμπει­ρία του πρώτου μήνα του… restart και με το δεδο­μένο ότι τα επι­δη­μιο­λο­γικά δεδο­μένα έχουν αλλάξει επί τα χείρω σε σχέση με τον Ιούνιο, προ της επα­νεκ­κί­νη­σης του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού, οι ξενο­δό­χοι φαί­νε­ται ότι επι­κε­ντρώ­νο­νται τώρα περισ­σό­τερο στα θέματα επι­βί­ω­σής τους παρά στις τρέ­χου­σας αφίξεις του­ρι­στών.

«Με χαμένη τη φετινή σεζόν, είναι πλέον ουσιώ­δης η επι­βί­ωση έως το καλο­καίρι του 2021», τονί­ζουν προς όλες τις κατευ­θύν­σεις οι του­ρι­στι­κοί φορείς, επι­ση­μαί­νο­ντας την ανα­γκαιό­τητα για άμεσα εμπρο­σθο­βαρή μέτρα και ρυθ­μί­σεις για τις οφειλές προς το Δημόσιο.

Η μέση πλη­ρό­τητα, με βάση τα στοι­χεία από τις 52 ενώσεις ξενο­δό­χων πανελ­λα­δικά, στο τέλος Ιουλίου έκλεισε χει­ρό­τερα απ’ ό,τι ανα­με­νό­ταν, στο 22%-25%, και κατ’ εξαί­ρεση σε ορι­σμέ­νες περιο­χές στο 30%, ενώ στις μεγάλες πόλεις (π.χ. Αθήνα, Θεσ­σα­λο­νίκη) οριακά έφτασε στο 10%. Βασικές αιτίες, η αύξηση των κρου­σμά­των στις ευρω­παϊ­κές αγορές, η οποία επη­ρε­ά­ζει τις συχνό­τη­τες των δρο­μο­λο­γίων αλλά και την πλη­ρό­τητα των αερο­πλά­νων πανελ­λα­δικά, με απο­τέ­λε­σμα οι πτήσεις από το εξω­τε­ρικό να ήταν συνο­λικά μειω­μέ­νες τον Ιούλιο σε ποσοστό 70%, ενώ ειδικά για τη βόρεια Ελλάδα η έξαρση των κρου­σμά­των στα Βαλ­κά­νια χαμή­λωσε απότομα τον πήχη ακόμη και για τον οδικό του­ρι­σμό.

Επι­πλέον, είναι χαρα­κτη­ρι­στικό ότι μεγάλες ξενο­δο­χεια­κές μονάδες δωδε­κά­μη­νης λει­τουρ­γίας στα αστικά κέντρα κατα­γρά­φουν ακόμη και μονο­ψή­φιες πλη­ρό­τη­τες. Μάλιστα εκτι­μά­ται ότι τα ξενο­δο­χεία συνε­χούς λει­τουρ­γίας είναι που θα έχουν και το μεγα­λύ­τερο πρό­βλημα από το φθι­νό­πωρο. Μεγάλες εκδη­λώ­σεις όπως η Διεθνής Εκθεση Θεσ­σα­λο­νί­κης παρα­μέ­νουν στον αέρα, ενώ για την Αθήνα τα «Ποσει­δώ­νια», που υπο­λο­γί­ζε­ται ότι φέρνουν έσοδα για την ελλη­νική οικο­νο­μία περί τα 60 εκατ. ευρώ, είχαν αρχικά προ­γραμ­μα­τι­στεί για τον Ιούνιο, στη συνέ­χεια ανα­βλή­θη­καν για τον Οκτώ­βριο και πλέον πάνε για το… 2022. Συνο­λικά για φέτος, με βάση την πανελ­λα­δική έρευνα που πραγ­μα­το­ποί­η­σαν από κοινού μέσα στο πρώτο 15ήμερο του Ιουλίου ο Σύν­δε­σμος Ελλήνων Επαγ­γελ­μα­τιών Οργα­νω­τών Συνε­δρίων (HAPCO), το Γραφείο Συνε­δρίων και Επι­σκε­πτών του Δήμου Αθη­ναίων (ACVB) και το Γραφείο Προ­σέλ­κυ­σης Συνε­δρίων και Επι­σκε­πτών της Θεσ­σα­λο­νί­κης (TCB), οι ακυ­ρώ­σεις και ανα­βο­λές στις διε­θνείς διορ­γα­νώ­σεις στη χώρα μας είναι άνω του 95%, η μείωση του τζίρου είναι στο 76% για τις εται­ρείες διορ­γά­νω­σης συνε­δρίων και στο 69% για τα ξενο­δο­χεία και τους συνε­δρια­κούς χώρους, ενώ 1 στους 5 ερω­τη­θέ­ντες κατα­γρά­φει ήδη ακυ­ρώ­σεις ή ανα­βο­λές προ­γραμ­μα­τι­σμέ­νων εκδη­λώ­σεων για το 2021.

Από την άλλη πλευρά, μεγάλο πλήγμα, ειδικά για την ελλη­νική πρω­τεύ­ουσα, είναι η απώλεια των Αμε­ρι­κα­νών του­ρι­στών, μια αγορά που λόγω επι­δη­μιο­λο­γι­κών δεδο­μέ­νων έχει μείνει κλειστή. Οσο και αν τα μηνύ­ματα από το υπουρ­γείο Του­ρι­σμού κάνουν λόγο για «μεγάλο ενδια­φέ­ρον και επτά απευ­θείας πτήσεις από τον Απρίλιο του 2021 από τις ΗΠΑ, κάτι που έχουμε να δούμε δεκα­ε­τίες», οι του­ρι­στι­κοί φορείς κρατούν μικρό καλάθι και εκφρά­ζουν φόβους για συρ­ρί­κνωση των δρο­μο­λο­γίων σε επίπεδα προ δεκα­ε­τίας.

Σημειώ­νε­ται εδώ ότι, με βάση τα στοι­χεία από το Ξενο­δο­χειακό Επι­με­λη­τή­ριο Ελλάδος, από τα 10.000 ξενο­δο­χεία πανελ­λα­δικά έχουν λάβει βεβαιώ­σεις υγειο­νο­μι­κών πρω­το­κόλ­λων τα 6.800 και από αυτά είναι ανοιχτά τα 5.500.

Ρεα­λι­σμός και για τις εισπρά­ξεις

Ακριβώς λόγω των χαμηλών νού­με­ρων του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού, που απο­τυ­πώ­νο­νται και στις τονω­τι­κές ενέσεις που επι­χει­ρούν συνεχώς προ­κει­μέ­νου να ενι­σχύ­σουν τη ζήτηση οι αερο­πο­ρι­κές, ολοένα περισ­σό­τε­ροι του­ρι­στι­κούς φορείς να συγκλί­νουν στην άποψη ότι το αισιό­δοξο σενάριο για του­ρι­στι­κές εισπρά­ξεις φέτος στα 5 δισ. ευρώ, από τα 18,2 δισ. ευρώ του 2019, τείνει να είναι ουτο­πικό. Οπως απο­δει­κνύ­ε­ται, το πρό­βλημα είναι παγκό­σμιο, αφού ουσια­στικά δεν υπάρχει η ψυχο­λο­γία στους Ευρω­παί­ους για ταξίδια στο εξω­τε­ρικό φέτος το καλο­καίρι, ανε­ξαρ­τή­τως τελικά του πώς δια­μορ­φώ­νε­ται η κατά­σταση στην Ελλάδα ή του πώς δια­χει­ρί­στηκε η χώρα μας την κρίση.

Εξ ου και φαί­νε­ται πιο ρεα­λι­στικό το χει­ρό­τερο σενάριο, για έσοδα κοντά στα 3,5-4 δισ. ευρώ για τον κλάδο, με τις περισ­σό­τε­ρες ελπίδες να επα­φί­ε­νται στις δύο μεγα­λύ­τε­ρες αγορές εισερ­χό­με­νου του­ρι­σμού για τη χώρα μας, τους Γερ­μα­νούς και τους Βρε­τα­νούς – αν και για τους τελευ­ταί­ους υπάρ­χουν αρκετά ερω­τη­μα­τικά.

Οι εξε­λί­ξεις της περα­σμέ­νης εβδο­μά­δας με την απο­θάρ­ρυνση ουσια­στικά των ταξι­διών από το Ηνωμένο Βασί­λειο προς την Ισπανία και την επιβολή καρα­ντί­νας σε όλους τους ταξι­διώ­τες που επι­στρέ­φουν από ισπα­νι­κούς προ­ο­ρι­σμούς εκτι­μά­ται ότι θα στρέ­ψουν τους Βρε­τα­νούς σε άλλες αγορές της Μεσο­γείου, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα. Προς αυτή την κατεύ­θυνση μάλιστα ο ταξι­διω­τι­κός κολοσ­σός της TUI, μέσω της ΤUI UK, ανα­κοί­νωσε ότι μετά την απόφαση των Βρε­τα­νών για την καρα­ντίνα ακυ­ρώ­νει πακέτα για Ισπανία -έως τις 10 Αυγού­στου για την ηπει­ρω­τική χώρα και έως τις 4 του μήνα για τα ισπα­νικά νησιά- και προ­σθέ­τει πτήσεις για Ελλάδα και Τουρκία. Ωστόσο, δεν είναι λίγοι αυτοί που εκτι­μούν ότι με την απόφαση περί καρα­ντί­νας οι Βρε­τα­νοί νιώθουν μεγα­λύ­τερη αβε­βαιό­τητα και απο­θαρ­ρύ­νο­νται συνο­λικά για ταξίδια στο εξω­τε­ρικό, με χαμέ­νους τελικά όλους τους μεσο­γεια­κούς προ­ο­ρι­σμούς, της Ελλάδας συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νης, και κερ­δι­σμένη την Κορ­νουάλη, αφού οι περισ­σό­τε­ροι του­ρί­στες στρέ­φο­νται εντός των τειχών.

5-20 Αυγού­στου οι δια­κο­πές του Ελληνα

Εντός των τειχών στρέ­φο­νται φέτος, όπως είναι φυσικό, και οι (πιο λίγοι) Ελληνες που φαί­νε­ται ότι θα ταξι­δέ­ψουν τη σεζόν COVID-19 περισ­σό­τερο σε σπίτια φίλων και συγ­γε­νών. «Το φοβικό κλίμα λόγω κορω­νοϊού έχει επη­ρε­ά­σει το φετινό καλο­καίρι και τις δια­κο­πές του Ελληνα, ο οποίος, ούτως ή άλλως, έχει περιο­ρί­σει τα ταξίδια στη χώρα του τα τελευ­ταία χρόνια της κρίσης, ακόμη και προ κορω­νοϊού». Χαρα­κτη­ρι­στικό είναι το γεγονός ότι, σύμφωνα με τα στοι­χεία της Ελλη­νι­κής Στα­τι­στι­κής Αρχής, πέρυσι τα προ­σω­πικά ταξίδια των Ελλήνων, ηλικίας 15 ετών και άνω, εντός Ελλάδος μειώ­θη­καν σε διψήφιο ποσοστό, κατά 10,5%, στα 4,94 εκα­τομ­μύ­ρια (από 5,53 εκα­τομ­μύ­ρια το 2018), ενώ τα ταξίδια εξω­τε­ρι­κού αυξή­θη­καν κατά 5,7%, στις 840.000 από 795.000 το 2018. Συνο­λικά, η δαπάνη των Ελλήνων, ανε­ξαρ­τή­τως ηλικίας, πέρυσι για ταξίδια σε Ελλάδα και εξω­τε­ρικό ήταν οριακά αυξη­μένη, στα 2,51 δισ. ευρώ από 2,49 δισ. ευρώ το 2018, με μειω­μένο τον αριθμό τόσο των δια­νυ­κτε­ρεύ­σεων όσο και των ταξι­διών στο εσω­τε­ρικό της χώρας. Εξ ου και οι προσ­δο­κίες για τον ρόλο που μπορεί να παίξει ο εσω­τε­ρι­κός του­ρι­σμός κατά τη φετινή σεζόν είναι περιο­ρι­σμέ­νες, ενώ δεν λείπουν και οι γκρί­νιες από τους Ελληνες για τις τσου­χτε­ρές τιμές στα νησιά.

Για τον εσω­τε­ρικό του­ρι­σμό, οι εκτι­μή­σεις για τα νούμερα φέτος θέτουν ακόμη πιο χαμηλά τον πήχη, αφού με βάση τα πρώτα στοι­χεία, όπως επι­ση­μαί­νουν οι ξενο­δό­χοι, τον Ιούλιο οι Ελληνες δεν ήταν παρά ελά­χι­στοι στους νησιω­τι­κούς προ­ο­ρι­σμούς, πλην των δια­νυ­κτε­ρεύ­σεων του Σαβ­βα­το­κύ­ρια­κου. Κινη­τι­κό­τητα στις κρα­τή­σεις υπάρχει για την περίοδο 5-20 Αυγού­στου, όπως συμ­βαί­νει άλλωστε κάθε χρόνο, με θολό ακόμη τον Σεπτέμ­βριο.

Σε μια προ­σπά­θεια για την τόνωση του εσω­τε­ρι­κού του­ρι­σμού και ενώ η κίνηση από το εξω­τε­ρικό δύσκολα ανα­κάμ­πτει, το κυβερ­νη­τικό επι­τε­λείο αυξάνει κον­δύ­λια και κίνητρα σε τριπλό μέτωπο για τις δια­κο­πές των Ελλήνων, προ­κει­μέ­νου να στη­ρί­ξει -όσο γίνεται- και την απα­σχό­ληση στον κλάδο.

Στο πλαίσιο αυτό, ψηφί­στηκε την περα­σμένη εβδο­μάδα στη Βουλή το πρό­γραμμα των δια­τα­κτι­κών (vouchers), η τρίτη κατά σειρά πρω­το­βου­λία για την ενί­σχυση του εσω­τε­ρι­κού του­ρι­σμού μετά την αύξηση των κον­δυ­λίων στα 100 εκατ. ευρώ του προ­γράμ­μα­τος «Του­ρι­σμός για όλους» του υπουρ­γείου Του­ρι­σμού και στα 37 εκατ. για τον κοι­νω­νικό του­ρι­σμό μέσω του υπουρ­γείου Εργα­σίας. Μέσω της παροχής vouchers σε εργα­ζο­μέ­νους του ιδιω­τι­κού τομέα το κυβερ­νη­τικό επι­τε­λείο εκτιμά ότι του­λά­χι­στον 10 εκατ. ευρώ, ίσως και 20 εκατ., μπορούν να ενερ­γο­ποι­η­θούν σε φορο­α­παλ­λα­γές, ώστε να ενι­σχυ­θεί ο εσω­τε­ρι­κός του­ρι­σμός. Αμεσα, για τις καλο­και­ρι­νές δια­κο­πές του 2020, οι επι­χει­ρη­μα­τίες έχουν πλέον τη δυνα­τό­τητα να παρά­σχουν στους υπαλ­λή­λους τους, εν είδει μπόνους, κου­πό­νια για τον εσω­τε­ρικό του­ρι­σμό. Πολύ σημα­ντικό κίνητρο για τη χρήση αυτού του νέου εργα­λείου είναι η ταυ­τό­χρονη απαλ­λαγή από τη φορο­λο­γία εισο­δή­μα­τος για το 2020 του εκά­στοτε ποσού που δια­τί­θε­ται υπό μορφή voucher.

Το ναυάγιο του του­ρι­σμού σε αριθ­μούς

■1,5 εκα­τομ­μύ­ριο είναι κατ’ εκτί­μηση οι αφίξεις του Ιουλίου, από 6 εκα­τομ­μύ­ρια τον περσινό Ιούλιο.

■ 22%-25% εκτι­μά­ται η μέση πλη­ρό­τητα στα ξενο­δο­χεία τον Ιούλιο, ισχνές οι επι­δό­σεις και του Αυγού­στου.

■10% μετά βίας η πλη­ρό­τητα σε Αθήνα – Θεσ­σα­λο­νίκη

■ 70% μειώ­θη­καν οι πτήσεις τον Ιούλιο.

■ 3,5-4 δισ. ευρώ το πιο ρεα­λι­στικό σενάριο για τις του­ρι­στι­κές εισπρά­ξεις το 2020, από 18,2 δισ. ευρώ το 2019