«Βυθίσατε το Ορούτς Ρέις» – Το δραματικό παρασκήνιο της παρ’ ολίγον σύρραξης με την Τουρκία

Λίγα 24ωρα μετά την απο­κλι­μά­κωση της έντασης με την Τουρκία και την απο­χώ­ρηση των τουρ­κι­κών πλοίων αλλά και το «πάγωμα» των ερευνών από το «Ορούτς Ρέις», απο­κα­λύ­πτο­νται άγνω­στες πτυχές της κρίσης.

Όπως λένε ανώ­τα­τες στρα­τιω­τι­κές πηγές, η Ελλάδα και η Τουρκία έφτασαν ένα βήμα κοντά σε θερμό επει­σό­διο και η όλη κινη­το­ποί­ηση θύμισε εκείνη του 1987, όταν είχε βγει στο Αιγαίο το «Σισμίκ».

Ηταν τότε που οι δύο χώρες παρ’ ολίγο να εμπλα­κούν σε πόλεμο αλλά οι επι­τυ­χείς κινή­σεις από την πλευρά της ελλη­νι­κής κυβέρ­νη­σης και η απειλή ότι θα βου­λιά­ξουν το πλοίο αν μπει στα χωρικά μας ύδατα, απέ­τρε­ψαν τους κιν­δύ­νους.

Ηταν άλλωστε η δεύτερη φορά που φτάναμε σε τόσο μεγάλη κρίση, η πρώτη ήταν το 1976 με το «Χόρα» (το «Σισμίκ» αλλά με δια­φο­ρε­τικό όνομα), όταν ο Ανδρέας Παπαν­δρέου είχε πει την ιστο­ρική φράση «Βυθί­σατε το Χόρα».

Τα προη­γού­μενη 24ωρα δοκι­μά­στη­καν οι αντοχές τόσο της ελλη­νι­κής διπλω­μα­τίας όσο και των Ενόπλων Δυνά­μεων. Οι προ­κλη­τι­κές κινή­σεις της Αγκυρας, η απειλή ότι το «Ορούτς Ρέις» θα μπει και θα κάνει έρευνες στην υφα­λο­κρη­πίδα στο Καστε­λό­ριζο αλλά και η έξοδος από τους ναύ­σταθ­μους, περί των 20 τουρ­κι­κών πολε­μι­κών πλοίων, οδή­γη­σαν σε κλι­μά­κωση της έντασης.

Τερά­στια κινη­το­ποί­ηση

Όπως απο­κα­λύ­πτουν τα «ΝΕΑ» της Τετάρ­της η κινη­το­ποί­ηση που έγινε από την πλευρά της Ελλάδας ήταν μεγα­λύ­τερη και ταχύ­τερη από εκείνη στα Ιμια. Εμοιαζε με την κινη­το­ποί­ηση σε Στρατό, Ναυτικό και Αερο­πο­ρία, που έγινε το 1987.

Όπως ανα­φέ­ρει το ρεπορ­τάζ του Μάνου Χαρα­λα­μπάκη, η απά­ντηση της Αθήνας στις τουρ­κι­κές προ­κλή­σεις ήταν πως δεν πρό­κει­ται σε καμία περί­πτωση να δεχθεί παρα­βί­αση των κυριαρ­χι­κών της δικαιω­μά­των. Και ήταν απά­ντηση άμεση και στο διπλω­μα­τικό αλλά και στο στρα­τιω­τικό πεδίο. 

Στο ελλη­νικό «Πεντά­γωνο» είχαν μελε­τη­θεί σε βάθος σενάρια αντί­δρα­σης. Οπως λένε, σχεδόν όλος ο Ελλη­νι­κός Στόλος είχε ανα­πτυ­χθεί ταχύ­τατα σε, χρόνο – ρεκόρ, 4-5 ώρες στο Νότιο Αιγαίο και στην περιοχή του Καστελ­λό­ρι­ζου. Η αντί­δραση έχει πολλά κοινά χαρα­κτη­ρι­στικά με την αντί­στοιχη της Αθήνας και της κυβέρ­νη­σης Παπαν­δρέου το 1987 με την κρίση του «Σισμίκ». Και τότε όλος ο Ελλη­νι­κός Στόλος είχε βγει στο Αιγαίο προ­σφέ­ρο­ντας σημα­ντική πρω­το­βου­λία κινή­σεων στην Αθήνα και στέλ­νο­ντας ηχηρό μήνυμα απο­τρο­πής στην Αγκυρα. Είχε δοθεί διαταγή βύθισης του «Σισμίκ» αν επι­χει­ρούσε έρευνες εντός περιο­χής ελλη­νι­κών κυριαρ­χι­κών δικαιω­μά­των.

Ουσια­στικά, αν το «Ορουτς Ρέις» τολ­μούσε να μπει στα ελλη­νικά χωρικά ύδατα και να ρίξει καλώδια ξεκι­νώ­ντας έρευνες, το Πολε­μικό Ναυτικό και η Αερο­πο­ρία είχαν πάρει εντολή να το πλήξουν.

Κάτι τέτοιο ασφαλώς θα οδη­γούσε σε πολε­μική εμπλοκή, εφόσον το ερευ­νη­τικό πλοίο συνο­δευό­ταν από τα τουρ­κικά πολε­μικά πλοία.

Οπως σημεί­ωσε εξάλλου χθες ο αρχηγός ΓΕΕΘΑ στρα­τη­γός Κων­στα­ντί­νος Φλώρος κατά την τελετή ένταξης στο ΠΝ της πυραυ­λά­κα­του «Καρα­θα­νά­σης», το προ­σω­πικό και τα στελέχη του Ναυ­τι­κού με μέγιστη ταχύ­τητα και υψη­λό­τατο ηθικό και αυτή την περίοδο «επέ­τυ­χαν την άμεση ανά­πτυξη του Στόλου σε όλους τους κρί­σι­μους θαλάσ­σιους χώρους, λαμ­βά­νο­ντας απο­φα­σι­στική διάταξη, Διάταξη Απο­τρο­πής». Μάλιστα, τα μηνύ­ματα στην Αγκυρα ότι η Αθήνα δεν αστειεύ­ε­ται είχαν σταλεί εγκαί­ρως και μέσω διπλω­μα­τι­κών διαύλων. 

Κυβερ­νη­τικά στελέχη, άλλωστε, από χθες έλεγαν ότι η αντί­δραση της Αθήνας θα ήταν ανάλογη της τουρ­κι­κής πρό­κλη­σης.

Αν π.χ. το ερευ­νη­τικό πλοίο προ­σπα­θούσε να μπει στην ελλη­νική ΑΟΖ χωρίς συνο­δευ­τικά πολε­μικά, θα γίνο­νταν κινή­σεις απο­τρο­πής της εισόδου του. Αν όμως υπήρχαν και πολε­μικά πλοία, τα ίδια στελέχη δεν απέ­κλει­σαν σύγκρουση με όπλα.

Σύσκεψη των Οπλων

Πλη­ρο­φο­ρίες των «ΝΕΩΝ» ανα­φέ­ρουν ακόμη ότι τις ημέρες της κρίσης έγινε και ειδική σύσκεψη των αρχηγών υπό τον αρχηγό ΓΕΕΘΑ στρα­τηγό Κων­στα­ντίνο Φλώρο. Με λίγα λόγια, όλο το προη­γού­μενο διά­στημα υπήρξε προ­ε­τοι­μα­σία και σχε­δια­σμός για να απο­τρα­πεί εν τη γενέσει της μια τουρ­κική πρό­κληση.

Επι­τε­λείς είχαν τονίσει στα «ΝΕΑ» ότι βασικός παρά­γο­ντας επι­τυ­χίας σε περί­πτωση απειλής θα ήταν η ταχύ­τητα της ελλη­νι­κής αντί­δρα­σης. Και όπως απο­δεί­χθηκε, ορθά επι­κε­ντρώ­νο­νταν σ’ αυτόν.

Η απειλή βέβαια εξα­κο­λου­θεί να υπάρχει «όσο οι γεί­το­νές μας αγνοούν το διεθνές δίκαιο», όπως τόνισε χθες ο υπουρ­γός Αμυνας Νίκος Πανα­γιω­τό­που­λος.

Η κρίση του 1987

Θυμί­ζουμε ότι η Ελλάδα και η Τουρκία έφτασαν στο παρά πέντε της σύγκρου­σης πριν από 33 χρόνια, όταν το «Σισμίκ» απει­λούσε να βγει στο Αιγαίο για έρευνες ως αντί­ποινα για έρευνες που θα έκανε η Ελλάδα στη Θάσο, σε αμφι­σβη­τού­μενη, κατά την Τουρκία, περιοχή. Όπως θυμού­νται αυτοί που έζησαν εκείνες τις δρα­μα­τι­κές ώρες, υπήρξε απί­στευτη κινη­το­ποί­ηση και ουσια­στικά επι­στρά­τευση.

Ο Έλληνας πρω­θυ­πουρ­γός Ανδρέας Παπαν­δρέου έδωσε διαταγή βύθισης του πλοίου σε περί­πτωση που βρεθεί σε αμφι­σβη­τού­μενα ύδατα διεκ­δι­κού­μενα από την Ελλάδα. Ο τούρκος πρω­θυ­πουρ­γός Τουρ­γκούτ Οζάλ δήλωσε ότι «Αν η Ελλάδα παρέμ­βει στο σκάφος με οποιο­δή­ποτε τρόπο, και αυτό είναι που λέει ο Παπαν­δρέου, θα αντι­δρά­σουμε με τον ίδιο τρόπο», «Ως απο­τέ­λε­σμα αυτό μπορεί να είναι αιτία πολέμου.», αλλά επίσης πρό­σθεσε ότι «Περι­μέ­νουμε την πρώτη κίνηση από αυτούς.  

Ο Βρε­τα­νός γενικός γραμ­μα­τέας του ΝΑΤΟ, Λόρδος Κάρινγ­κτον, ζήτησε από την Ελλάδα και την Τουρκία να απο­φύ­γουν την προ­σφυγή στα όπλα και προ­σφέρ­θηκε να δράσει ως δια­με­σο­λα­βη­τής.

Η κρίση τελεί­ωσε όταν ο Οζάλ ανα­κοί­νωσε ότι αν η ελλη­νική κυβέρ­νηση δεν μπει στα αμφι­σβη­τού­μενα ύδατα, οι Τούρκοι θα μείνουν επίσης έξω από αυτά. Επίσης είχε τηλε­φω­νική συνο­μι­λία με τον Παπαν­δρέου

Στα έγγραφα ντο­κου­μέ­ντα της CIA, από το προ­σω­πικό αρχείο της Κατε­ρί­νας Α.Βαρελά, πολι­τική επι­στή­μων – ιστο­ρι­κός και ΓΓ του Πνευ­μα­τι­κού Ιδρύ­μα­τος Γ.Παπαν­δρέου, o ταγ­μα­τάρ­χης Χάρι Ντινέλα σημεί­ωνε το Νοέμ­βριο του 1987: “Η Ελλάδα πιθα­νό­τατα μπορεί να υπε­ρα­σπι­στεί επι­τυ­χώς και τα 6 μεγάλα νησιά του Αιγαίου απέ­να­ντι σε μια σοβαρή τουρ­κική προ­σπά­θεια κατά­λη­ψης ενός εξ αυτών. Οι απώ­λειες και στις δύο πλευρές ανα­μέ­νο­νται να είναι υψηλές.

Η Τουρκία θα μπο­ρούσε να κατα­λά­βει ένα από τα μικρό­τερα νησιά και ο πιθανός στόχος είναι το Καστελ­λό­ριζο”. “… Πέρα από το να πάει σε πόλεμο με την Τουρκία στη Θράκη και στο Αιγαίο, η Ελλάδα δεν μπορεί να προ­στα­τεύ­σει το νότιο τμήμα της Κύπρου απέ­να­ντι σε μια σοβαρή τουρ­κική επίθεση. Σε περί­πτωση πολέμου στην Κύπρο, οι απώ­λειες και στις δυο πλευρές αλλά ειδικά στο νότιο κομμάτι μπορούν να ανα­μέ­νο­νται μεγάλες σε στρα­τιω­τικό και πολι­τικό προ­σω­πικό.

Η Τουρκία θα επι­κρα­τή­σει. Και σε περί­πτωση ελλη­νο­τουρ­κι­κού πολέμου στο Αιγαίο, η πιθα­νό­τητα τουρ­κι­κής προ­έ­λα­σης στο νότιο τμήμα της Κύπρου θα αυξηθεί δρα­μα­τικά, ειδικά αν η Τουρκία υποστεί βαριές απώ­λειες στο Αιγαίο” έγραφε μόλις το 1987 ο ταγ­μα­τάρ­χης της CIA.

Βίντεο από το υπουρ­γικό συμ­βού­λιο του 1987 με τις δρα­μα­τι­κές εξε­λί­ξεις