«Σε τεντωμένο σχοινί» η κατάσταση στο Αιγαίο – Διπλωματική εγρήγορση και αυξημένη επιφυλακή από την Αθήνα

Σε κατά­σταση αυξη­μέ­νης επι­φυ­λα­κής παρα­μέ­νουν οι ελλη­νι­κές ένοπλες δυνά­μεις παρα­κο­λου­θώ­ντας λεπτό προς λεπτό τις τουρ­κι­κές κινή­σεις. Μετά την έκδοση της παρά­νο­μης NAVTEX από την Τουρκία για σει­σμο­γρα­φι­κές έρευνες νότια του Καστε­λό­ρι­ζου, οι ελλη­νο­τουρ­κι­κές σχέσεις ισορ­ρο­πούν σε πολύ λεπτό σχοινί.

Ο τουρ­κι­κός στόλος μένει αμε­τα­κί­νη­τος στη θέση του, παρά τον διπλω­μα­τικό πυρετό και την παρέμ­βαση του Βερο­λί­νου. Μετα­δί­δο­νται πάντως πλη­ρο­φο­ρίες για επι­στροφή ορι­σμέ­νων τουρ­κι­κών υπο­βρυ­χίων στη βάση τους. Εάν επι­βε­βαιω­θούν θα μπο­ρού­σαν να είναι η πρώτη θετική ένδειξη για απο­κλι­μά­κωση της έντασης.

Η ελλη­νική πλευρά, ανα­μέ­νει την αυριανή μέρα καθώς δημο­σιεύ­ο­νται πλη­ρο­φο­ρίες ότι το τουρ­κικό ωκε­α­νο­γρα­φικό Oruc Reis πρό­κει­ται να αφήσει το αγκυ­ρο­βό­λιο του στο λιμάνι της Αττά­λειας προ­κει­μέ­νου να κινηθεί νότια προς τις θαλάσ­σιες περιο­χές που έχει δεσμεύ­σει η Άγκυρα με την παρά­νομη NAVTEX.

Διπλω­μα­τι­κός πυρετός

Η Αθήνα συνε­χί­ζει την προ­σπά­θεια να διε­θνο­ποι­ή­σει το πρό­βλημα, με τελικό στόχο τις κυρώ­σεις εκ μέρους της ΕΕ εις βάρος της Τουρ­κίας. Πέρα από την ενη­μέ­ρωση της ΕΕ, του ΝΑΤΟ και των πέντε μόνιμων μελών του Συμ­βου­λίου Ασφα­λείας του ΟΗΕ (ΗΠΑ, Ρωσία, Κίνα, Ηνωμένο Βασί­λειο και Γαλλία), ο Έλληνας πρω­θυ­πουρ­γός μίλησε τηλε­φω­νικά με την Άνγκελα Μέρκελ, τον Νίκο Ανα­στα­σιάδη και τον Βλά­ντι­μιρ Πούτιν.

Σήμερα  ανοίγει κύκλο ενη­μέ­ρω­σης των πολι­τι­κών αρχηγών για τις εξε­λί­ξεις, ενώ είναι σε διαρκή επι­κοι­νω­νία με τη Λευ­κω­σία, προ­χω­ρώ­ντας σε συντο­νι­σμό της δράσης τους. Χθες Ελλάδα και Κύπρος απά­ντη­σαν στην παρά­νομη NAVTEX της Άγκυρας για σει­σμο­γρα­φι­κές έρευνες νότια του Καστε­λό­ρι­ζου και εντός της ελλη­νι­κής υφα­λο­κρη­πί­δας με την έκδοση κοινής NAVTEX για την ίδια περιοχή ερευνών. Το τουρ­κικό υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών πέρασε εκ νέου στην αντε­πί­θεση προ­βάλ­λο­ντας τον ισχυ­ρι­σμό ότι το «Oruc Reis» θα πραγ­μα­το­ποι­ή­σει έρευνα σε θαλάσ­σια περιοχή «η οποία ανήκει σε υφα­λο­κρη­πίδα που η Τουρκία έχει κοι­νο­ποι­ή­σει στον ΟΗΕ».

Η παρέμ­βαση Μέρκελ

Υπεν­θυ­μί­ζε­ται πως η Άνγκελα Μέρκελ είχε τηλε­φω­νική επι­κοι­νω­νία με τον Έλληνα πρω­θυ­πουργό, Κυριάκο Μητσο­τάκη, το από­γευμα της Τρίτης, οπότε και την ενη­μέ­ρωσε για τις προ­κλη­τι­κές κινή­σεις της Τουρ­κίας. Το βράδυ της ίδιας ημέρας η Γερ­μα­νίδα καγκε­λά­ριος επι­κοι­νώ­νησε με τον Τούρκο πρόεδρο, Ταγίπ Ερντο­γάν, με το γερ­μα­νικό τύπο να κάνει λόγο για «πυρο­σβε­στική» παρέμ­βαση της καγκε­λα­ρίου.

«Τουρκία και Ελλάδα έφτασαν πολύ κοντά σε στρα­τιω­τική σύγκρουση το βράδυ της Τρίτης, μετά την απόφαση της Άγκυρας να στείλει ερευ­νη­τικό πλοίο ανοιχτά του Καστε­λό­ρι­ζου», ανα­φέ­ρει η γερ­μα­νική εφη­με­ρίδα Bild.

Τα πλοία του πολε­μι­κού ναυ­τι­κού και των δύο χωρών ήταν σε ετοι­μό­τητα, ενώ και τα μαχη­τικά αερο­σκάφη τους ήταν ήδη στον αέρα. Ωστόσο, σύμφωνα πάντα με την Bild, η καγκε­λά­ριος Μέρκελ απέ­τρεψε μία πιθανή πολε­μική σύγκρουση μεταξύ των δύο χωρών και οδήγησε σε απο­κλι­μά­κωση της κατά­στα­σης.

Προ­βλη­μα­τι­σμός για τη δήλωση του Στέητ Ντι­πάρ­τμεντ – Σκληρή απά­ντηση Μενέ­ντεζ

Την  ίδια ώρα, προ­βλη­μα­τι­σμό προ­κα­λεί η δήλωση του Στέιτ Ντι­πάρ­τμεντ, που ενώ κάλεσε την Άγκυρα να απέχει από ενέρ­γειες που αυξά­νουν τις εντά­σεις στην περιοχή, έκανε λόγο για «αμφι­σβη­τού­μενα ύδατα», ανα­φε­ρό­μενο στην θαλάσ­σια περιοχή που δεσμεύ­ουν οι Τούρκοι. Κι αυτό γιατί η δήλωση αυτή δείχνει ότι επί της ουσίας η Ουά­σιγ­κτον υιο­θε­τεί τις προ­κλη­τι­κές θεωρίες της Τουρ­κίας και ανοίγει συζή­τηση για «γκρίζες» ζώνες».

Η δήλωση αυτή προ­κά­λεσε την αντί­δραση ακόμη και του Αμε­ρι­κα­νού Γερου­σια­στή,  επι­κε­φα­λής των Δημο­κρα­τι­κών στην επι­τροπή Εξω­τε­ρι­κών Σχέσεων της Γερου­σίας των ΗΠΑ, Ρόμπερτ Μενέ­ντεζ.

Ο κ. Μενέ­ντεζ εξα­πέ­λυσε πυρά κατά του Στέιτ Ντι­πάρ­τμεντ, σημειώ­νο­ντας σε ανάρ­τησή του στο Twitter, ότι «αυτά τα ύδατα ανήκουν στην Ελλάδα»

“Ας είμαστε ξεκά­θα­ροι – η μόνη χώρα που “αμφι­σβη­τεί” αυτά τα νερά είναι η Τουρκία. Αυτά τα ύδατα ανήκουν στην Ελλάδα και το Στέιτ Ντι­πάρ­τμεντ πρέπει να ανα­γνω­ρί­σει κατη­γο­ρη­μα­τικά και δημόσια ότι η Τουρκία μόνη της είναι υπεύ­θυνη για την ένταση πάνω τους”, ανα­φέ­ρει στην ανάρ­τηση του ο γερου­σια­στής από το Νιου Τζέρσεϊ.

 Το χρονικό της έντασης

Σύμφωνα με τη γερ­μα­νική εφη­με­ρίδα Bild το χρο­νο­διά­γραμμα της έντασης εχει ως εξής:

• Το πρωί της Τρίτης η Τουρκία εξέδωσε NAVTEX σύμφωνα με την οποία επρό­κειτο να διε­ξά­γει έρευνες για υδρο­γο­νάν­θρα­κες στο Καστε­λό­ριζο, το οποίο βρί­σκε­ται μόλις τρία χιλιό­με­τρα από την δυτική ακτή της Τουρ­κίας.
• Ήδη από το πρωί, δύο μαχη­τικά F-16 της τουρ­κι­κής αερο­πο­ρίας πέταξαν πάνω από το νησί. Η Αθήνα απά­ντησε στέλ­νο­ντας και αυτή μαχη­τικά αερο­σκάφη.
• Το μεση­μέρι, το Ελλη­νικό Πολε­μικό Ναυτικό κήρυξε συνα­γερμό. Ανα­κλή­θη­καν οι άδειες των στρα­τιω­τών και επέ­στρεψε από την Κύπρο αρχηγός ΓΕΕΘΑ της χώρας Κων­στα­ντί­νος Φλώρος. Ο λόγος: Στρα­τιω­τική δρα­στη­ριό­τητα γύρω από τη βάση του Ακσάζ στην Τουρκία.
• Το από­γευμα όλα έγιναν ξεκά­θαρα: 18 πλοία κινού­νταν προς το Καστε­λό­ριζο, όπως έμαθε η εφη­με­ρίδα από στρα­τιω­τι­κούς κύκλους από την Αθήνα. Μία κατά­σταση δηλαδή , που θα μπο­ρούσε να οδη­γή­σει σε κλι­μά­κωση μεταξύ δύο χωρών – μελών του ΝΑΤΟ.
• Αλλά τότε ήρθε η Μέρκελ – και σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες της Bild – κυριο­λε­κτικά την τελευ­ταία στιγμή κάλεσε τον Ερντο­γάν και τον Μητσο­τάκη ώστε να δια­με­σο­λα­βή­σει μεταξύ των δύο πλευρών, με επι­τυ­χία. Ο τουρ­κι­κός στόλος άλλαξε ρότα προς την αντί­στροφη πορεία και οι εντά­σεις προς στιγμήν εκτο­νώ­θη­καν.
• Το τηλε­φώ­νημα της Μέρκελ επι­βε­βαιώ­θηκε και από την ανα­πλη­ρώ­τρια εκπρό­σωπο της καγκε­λα­ρίου. “Επι­βε­βαιώνω πως η καγκε­λά­ριος μίλησε στον Ερντο­γάν, στο τηλέ­φωνο. Η συνο­μι­λία πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε για την κατά­σταση στο Αιγαίο και την Ανα­το­λική Μεσό­γειο. Γι αυτούς τους λόγους συνο­μί­λησε αργό­τερα και με τον Μητσο­τάκη».

 

Η Αθήνα γνώριζε και ήταν σε ετοι­μό­τητα

Η Αθήνα γνώριζε ότι επί­κει­ται κίνηση της Άγκυρας. Πλη­ρο­φο­ρίες από την Εθνική Υπη­ρε­σία Πλη­ρο­φο­ριών που είχαν φτάσει στα επι­τε­λεία, έβλεπαν εδώ κι ένα μήνα περίπου πως υπάρχει συγκέ­ντρωση ναυ­τι­κών δυνά­μεων στο Ακσάζ, αερο­πλάνα στη βάση του Νταλαμά, γενι­κό­τερα κινη­τι­κό­τητα στις τουρ­κι­κές ένοπλες δυνά­μεις.

Κατά συνέ­πεια είχαν προ­ε­τοι­μα­στεί οι Έλληνες επι­τε­λείς για να αντι­με­τω­πί­σουν τέτοιου είδους κινή­σεις και μάλιστα όταν τα τουρ­κικά πολε­μικά πλοία βγήκαν από το Ακσάζ, ήδη υπήρχαν σε συγκε­κρι­μέ­νες θέσεις ελλη­νικά πλοία και τους περί­με­ναν.

Η Άγκυρα ξεδι­πλώ­νει την προ­κλη­τι­κό­τητα της στο σύμπλεγμα της Μεγί­στης, και επι­χει­ρεί να δεσμεύ­σει τμήμα της Ελλη­νι­κής υφα­λο­κρη­πί­δας αλλά και μέρος της Κυπρια­κής ΑΟΖ, για σει­σμο­γρα­φι­κές έρευνες του Oruc Reic.

Μεγάλος αριθμός πολε­μι­κών πλοίων του τουρ­κι­κού στόλου βρί­σκε­ται για δεύτερη μέρα έξω από τη ναυτική βάση του Ακσάζ και κινεί­ται κοντά στα τουρ­κικά παράλια, ενώ το ερευ­νη­τικό σκάφος Oruc Reic παρα­μέ­νει αγκυ­ρο­βο­λη­μένο στο λιμάνι της Αττά­λειας. 

Η αντί­δραση της Αθήνας ήταν άμεση. Πλοία και υπο­βρύ­χια του πολε­μι­κού ναυ­τι­κού έχουν ανα­πτυ­χθεί σε θέσεις – κλειδιά από τη Χίο μέχρι τη Μεγίστη, ώστε να παρα­κο­λου­θούν λεπτό προς λεπτό τις κινή­σεις των τουρ­κι­κών πλοίων.

Τουρκία: «Θα προ­στα­τεύ­σουμε τα δικαιώ­ματά μας στην ανα­το­λική Μεσό­γειο»

H Τουρκία πάντως παρα­μέ­νει ακά­θε­κτη και συνε­χί­ζει τις προ­κλή­σεις σε όλα τα μέτωπα.

Κατά το τουρ­κικό Συμ­βού­λιο Εθνικής Ασφά­λειας, το οποίο ολο­κλη­ρώ­θηκε το από­γευμα της Τετάρ­της υπό την προ­ε­δρία του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντο­γάν, θίχτη­καν τα ζητή­ματα της Κύπρου, της έντασης με την Ελλάδα και των γεω­τρή­σεων.

Στο 4ο άρθρο που αφορά την Ελλάδα και την Κύπρο γίνεται αναφορά. πως «τονί­στηκε η απο­φα­σι­στι­κό­τητά μας στην Κύπρο, να μην επι­τρα­πούν οι προ­σπά­θειες χωρών να αγνοούν την ύπαρξη της Τουρ­κι­κής Κοι­νό­τη­τας και τα δικαιώ­ματά της όπως να μην επι­τρα­πούν οι  προ­σπά­θειες που θα πλήξουν το περι­βάλ­λον ασφά­λειας και στα­θε­ρό­τη­τας».

Για την Ανα­το­λική Μεσό­γειο τονί­στηκε η «ξεκά­θαρη απο­φα­σι­στι­κό­τητα μας να υπε­ρα­σπι­στούμε τα δικαιώ­ματα , τα συμ­φέ­ρο­ντα και τα ενδια­φέ­ρο­ντα μας τα οποία προ­κύ­πτουν απο το διεθνές δίκαιο».

Σε σχέση με την ένταση που προ­κλή­θηκε με την Ελλάδα για την NAVTEX που εξέδωσε η Τουρκία για έρευνες νότια του Καστε­λό­ρι­ζου, το Συμ­βού­λιο Εθνικής Ασφα­λείας σχο­λί­ασε ότι το Καστε­λό­ριζο βρί­σκε­ται δύο χιλιό­με­τρα μακριά από τις τουρ­κι­κές ακτές και 580 χλμ. από τις ελλη­νι­κές.

Αυτό καθιστά «τις μαξι­μα­λι­στι­κές αξιώ­σεις της Ελλάδας στην υφα­λο­κρη­πίδα με βάση νησιά, μακριά από την ηπει­ρω­τική της χώρα, ασυμ­βί­βα­στες με το διεθνές δίκαιο και τις απο­φά­σεις δικα­στη­ρίων».

Πηγή: in.gr