Δέκα ερωτήσεις και απαντήσεις για την κρίση στην Ανατολική Μεσόγειο

Η αναγ­γε­λία Τουρ­κι­κών ερευνών σε μια περιοχή η οποία έχει αδειο­δο­τη­θεί για λογα­ρια­σμό της ΤΡΑΟ από το 2012 ευλόγως οδήγησε το σύνολο των Ενόπλων Δυνά­μεων (ΕΔ) και του κρα­τι­κού μηχα­νι­σμού σε ύψιστο επίπεδο επι­φυ­λα­κής. Η Αθήνα ανα­μέ­νει να δια­πι­στώ­σει πότε θα κινηθεί το ερευ­νη­τικό πλοίο Ορούτς Ρέις από την Αττά­λεια προς μια περιοχή που βρί­σκε­ται εντός της Ελλη­νι­κής υφα­λο­κρη­πί­δας, για σει­σμι­κές έρευνες, με τις οποίες παρα­βιά­ζο­νται εκ των πραγ­μά­των τα Ελλη­νικά κυριαρ­χικά δικαιώ­ματα. Ποια όμως είναι τα δεδο­μένα;

1. Που βρί­σκε­ται αυτή η περιοχή;

Η θαλάσ­σια περιοχή με την οποία η Υδρο­γρα­φική Υπη­ρε­σία Αττά­λειας δέσμευσε για σει­σμι­κές έρευνες από τις 21 Ιουλίου έως τις 2 Αυγού­στου, βρί­σκε­ται σε από­σταση 100 ναυ­τι­κών μιλίων (ν.μ.) από το Καστε­λό­ριζο και περίπου 200 ν.μ. από την Ανα­το­λική Κρήτη. Η Οδηγία προς Ναυ­τι­λο­μέ­νους (NAVTEX) υπ’ αριθμόν 977/20 που εκδό­θηκε από την Υδρο­γρα­φική Υπη­ρε­σία Αττά­λειας δεσμεύει για σει­σμι­κές έρευνες μια περιοχή η οποία ξεκινά ανα­το­λικά από σημείο εντός της Κυπρια­κής υφα­λο­κρη­πί­δας, περι­λαμ­βά­νει ένα τμήμα της Τουρ­κι­κής και κατά 60-65% βρί­σκε­ται εντός της Ελλη­νι­κής υφα­λο­κρη­πί­δας.

2. Γιατί η Τουρκία προ­χώ­ρησε σε αυτή την κίνηση;

Όπως ανα­φέ­ραμε ήδη στην «Κ» της Κυρια­κής, η Άγκυρα έχει αδειο­δο­τή­σει την (κρατική) Τουρ­κική Εται­ρεία Πετρε­λαίων (ΤΡΑΟ) για περιο­χές όπως αυτή, ήδη από το 2012. Οι άδειες αυτές, είναι δηλαδή, ενεργές. Η Τουρκία θεωρεί παλαιό­θεν την θαλάσ­σια περιοχή από τον 28ο μεσημ­βρινό (μια νοητή γραμμή που «κόβει» τη Ρόδο στη μέση) μέχρι και τον 32ο μεσημ­βρινό (λίγα μίλια έξω από την Πάφο), ως ζώνη απο­κλει­στι­κών δικαιω­μά­των της σε αέρα, θάλασσα και υπέ­δα­φος.

3. Γιατί η Ελλάδα έθεσε σε αυξη­μένη επι­φυ­λακή το σύνολο των Ενόπλων Δυνά­μεων;

Η Αθήνα γνω­ρί­ζει καλά ότι μια σημειακή κρίση σε μια περιοχή τόσο απο­μα­κρυ­σμένη από τα βασικά σημεία υπο­στή­ρι­ξης και ανε­φο­δια­σμού του Πολε­μι­κού Ναυ­τι­κού και της Πολε­μι­κής Αερο­πο­ρίας, θα είναι αρκετά απαι­τη­τική για τις Ένοπλες Δυνά­μεις (ΕΔ). Οπότε θέτο­ντας σε επι­φυ­λακή το σύνολο των ΕΔ από το Καστε­λό­ριζο έως τον Έβρο, στέλνει μήνυμα προς την Άγκυρα, ότι δεν προ­τί­θε­ται να επι­τρέ­ψει την εξέλιξη της κρίσης σε ένα σημείο το οποίο επι­λέ­γηκε προ­κει­μέ­νου, ακριβώς, να εξυ­πη­ρε­τεί τους σκοπούς των Τουρ­κι­κών Ενόπλων Δυνά­μεων (ΤΕΔ). Σε περί­πτωση ανά­φλε­ξης, η κρίση δεν θα είναι σημειακή, όπως προ μηνός προει­δο­ποί­ησε εύγλωττα ο αρχηγός ΓΕΕΘΑ Κων­στα­ντί­νος Φλώρος.

4. Γιατί οι ΗΠΑ μιλούν για «δια­φι­λο­νι­κού­μενα ύδατα», ενώ έχουν μια πολύ πιο σκληρή ρητο­ρική στο ζήτημα του Τουρ­κο­λι­βυ­κού μνη­μο­νίου;

Στην περί­πτωση του Τουρ­κο­λι­βυ­κού μνη­μο­νίου παρα­βιά­ζο­νται ευθέως και κατά­φωρα τα κυριαρ­χικά δικαιώ­ματα της Ελλάδας στα ανα­το­λικά Δωδε­κά­νησα και την Κρήτη. Αντι­θέ­τως, η συγκε­κρι­μένη περιοχή δεν έχει οριο­θε­τη­θεί βάσει κάποιας διε­θνούς συμ­φω­νίας, οπότε η Ουά­σιγ­κτον λαμ­βά­νει απο­στά­σεις.

5. Γιατί, τότε, η Ελλάδα αντιδρά;

Διότι η περιοχή βρί­σκε­ται εντός της Ελλη­νι­κής υφα­λο­κρη­πί­δας, με βάση την Ελλη­νική άποψη. Η κυριαρ­χία στην υφα­λο­κρη­πίδα απο­τε­λεί κυριαρ­χικό δικαί­ωμα ab initio (εξ’ υπαρχής) και ipso facto (αυτο­δι­καίως). Εάν η Αθήνα επι­τρέ­ψει παρα­βί­αση αυτού του δικαιώ­μα­τός της, είναι σαν να παρα­χω­ρεί αυτο­βού­λως κυριαρ­χία και μια τέτοια κίνηση είναι αδια­νό­ητη για οποια­δή­ποτε κρατική οντό­τητα σε οποιο­δή­ποτε σημείο του πλανήτη.

6. Γιατί ο Ερντο­γάν προ­σπα­θεί να δημιουρ­γή­σει κρίση στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο;

Οι αιτίες είναι πολλές. Οι περισ­σό­τε­ροι ανα­λυ­τές εκτι­μούν ότι ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντο­γάν θεωρεί ότι πιθανή κυβερ­νη­τική αλλαγή στις ΗΠΑ, μετά τις εκλογές του Νοεμ­βρίου, θα αφαι­ρέ­σει την άμεση πρό­σβαση που έχει στον Λευκό Οίκο και τον Ντό­ναλντ Τραμπ. Υπό τις παρού­σες συν­θή­κες αμφι­σβη­τεί­ται έντονα πιθανή παρέμ­βαση των ΗΠΑ για εκτό­νωση μιας κρίσης, προτού τα πράγ­ματα έχουν εξε­λι­χθεί ήδη. Ωστόσο, υπάρ­χουν και γεω­στρα­τη­γι­κές αιτίες. Η Τουρκία αισθά­νε­ται ότι οι συν­θή­κες στην περιοχή αλλά­ζουν, επι­θυ­μεί την μεγέ­θυνση του στρα­τη­γι­κού απο­τυ­πώ­μα­τός της και πιέζει προς όλες τις κατευ­θύν­σεις.

7. Η Ελλάδα είναι εμπόδιο για τον Ερντο­γάν;

Η Ελλάδα ως ναυτικό έθνος και βασικός παίκτης Status Quo στην περιοχή της Ανα­το­λι­κής Μεσο­γείου, μέλος του ΝΑΤΟ και της Ε.Ε., αλλά και μια υπο­λο­γί­σιμη στρα­τιω­τική δύναμη, παρά τα προ­βλή­ματα της τελευ­ταίας δεκα­ε­τίας, απο­τε­λεί ανάχωμα στις φιλο­δο­ξίες του.

8. Έχει η συγκε­κρι­μένη κίνηση σχέση με την Αίγυπτο και τη Λιβύη;

Είναι απο­λύ­τως δεδο­μένο ότι η Άγκυρα δεν επι­θυ­μεί μια, έστω τμη­μα­τική, διευ­θέ­τηση Απο­κλει­στι­κής Οικο­νο­μι­κής Ζώνης (ΑΟΖ) ανάμεσα σε Ελλάδα και Αίγυπτο. Την ίδια στιγμή ένταση στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο, σχεδόν σίγουρα θα δημιουρ­γή­σει περαι­τέρω τριβές ανάμεσα σε Τουρκία και Αίγυπτο, οι οποίες ήδη βρί­σκο­νται στα πρόθυρα μιας πιο εκτε­τα­μέ­νης εμπλο­κής στο έδαφος της Λιβύης.

9. Τι μπορεί να περι­μέ­νει η Ελλάδα από τους συμ­μά­χους της στο ΝΑΤΟ και την Ε.Ε. σε περί­πτωση κλι­μά­κω­σης;

Από το ΝΑΤΟ δεν μπορεί να περι­μέ­νει πολλά πράγ­ματα. Σύμφωνα με το δόγμα Λουνς, οι δια­φο­ρές ανάμεσα σε δύο κράτη μέλη, πρέπει να επι­λύ­ο­νται διμερώς, δίχως την εμπλοκή της Συμ­μα­χίας. Αντι­θέ­τως, η Ε.Ε. είναι η πλέον σημα­ντική παρά­με­τρος στην παρούσα φάση. Έως τώρα από το 1957 έως σήμερα, η ΕΚΑΧ, η ΕΟΚ, η ΕΕ, δεν έχουν αντι­με­τω­πί­σει το ενδε­χό­μενο παρα­βί­α­σης της εθνικής κυριαρ­χίας κάποιου κράτους μέλους, με εξαί­ρεση την κρίση των Φώκλαντς το 1982. Σε εκείνη την περί­πτωση, η Γαλλία, χώρα που είχε πωλήσει τα στρα­τη­γικά βλήματα Exocet στην Αργε­ντινή, προ­μή­θευσε το Λονδίνο με αρκετές πλη­ρο­φο­ρίες για την αποφυγή και την εξου­δε­τέ­ρωσή τους. Για την Ελλάδα, αυτή τη στιγμή, η Ε.Ε., με τα προ­βλή­ματα, τις αντι­φά­σεις και την παρα­δο­σιακή αμφι­θυ­μία, απο­τε­λεί τον πλέον ασφαλή λιμένα.

10.  Είναι η Τουρκία διπλω­μα­τικά απο­μο­νω­μένη;

Σε καμία περί­πτωση. Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντο­γάν απο­τε­λεί ισότιμο συνο­μι­λητή του Ντό­ναλντ Τραμπ, του Βλά­ντι­μιρ Πούτιν και της Άγκελα Μέρκελ. Η Τουρκία παρου­σιά­ζε­ται στους κύκλους του ΝΑΤΟ ως η χώρα που «σηκώνει» το βάρος ανα­κο­πής της ρωσικής επιρ­ροής στη Λιβύη. Το βασικό διπλω­μα­τικό δόγμα της Τουρ­κίας παρα­μέ­νει η αμοι­βαιό­τητα (reciprocity) και οποια­δή­ποτε απόφαση αφορά την Ανα­το­λική Μεσό­γειο, δεν θα έρθει χωρίς κάποιο αντάλ­λαγμα, είτε αυτό αφορά την Ελλάδα, είτε την Ε.Ε. και τις ΗΠΑ σε δεύτερο πλάνο.

Πηγή : kathimerini.gr

ΒΑΣΙΛΗΣ ΝΕΔΟΣ