Αυτό είναι το σχέδιο του νέου ΕΣΠΑ

Στις Βρυ­ξέλ­λες βρί­σκε­ται εδώ και λίγες ημέρες το τελικό κείμενο για το πως η ελλη­νική Κυβέρ­νηση σκο­πεύει να αξιο­ποι­ή­σει τα 20 δισ. ευρώ που ανα­μέ­νε­ται να εισ­ρεύ­σουν την περίοδο 2021-2027, μέσω του νέου ΕΣΠΑ. Το τελικό κείμενο, το οποίο εστάλη στην Ευρω­παϊκή Επι­τροπή εντός του χρο­νο­δια­γράμ­μα­τος που είχε τεθεί, κινεί­ται πάνω στις κατευ­θυ­ντή­ριες γραμμές της ανα­τε­θεί­σας από το Υπουρ­γείο Ανά­πτυ­ξης και Επεν­δύ­σεων μελέτης του Ο.Ο.Σ.Α. και “εστιά­ζει σε έργα και δράσεις υψηλής προ­στι­θέ­με­νης αξίας, με ισχυρό ανα­πτυ­ξιακό απο­τύ­πωμα και πολ­λα­πλα­σια­στικά οφέλη τόσο για την κοι­νω­νία όσο και για την οικο­νο­μία, και με κύριο παρο­νο­μα­στή τη δια­φά­νεια, την ενερ­γο­ποί­ηση όλων των διαύλων επι­κοι­νω­νίας και τη συνεχή και ουσια­στική συνερ­γα­σία όλων των εμπλε­κό­με­νων φορέων”, ανα­φέ­ρουν στο capital.gr, πηγές του υπουρ­γείου Ανά­πτυ­ξης και Επεν­δύ­σεων.

Πρό­κει­ται για ένα σχέδιο, το οποίο, σύμφωνα με τον Γενικό Γραμ­μα­τέα Δημο­σίων Επεν­δύ­σεων και ΕΣΠΑ, Δημήτρη Σκάλκο, “ισορ­ρο­πεί ανάμεσα σε μια ευέ­λι­κτη δομή και στον απο­τε­λε­σμα­τικό συντο­νι­σμό όλων των συναρ­μό­διων φορέων, με τους κοι­νο­τι­κούς πόρους να κατευ­θύ­νο­νται στις πραγ­μα­τι­κές ανάγκες της κοι­νω­νίας και της οικο­νο­μίας”. Και απο­τε­λεί, όπως ανα­φέ­ρει ο ίδιος στο Capital.gr “βασικό βήμα για τον ορι­στικό μετα­σχη­μα­τι­σμό της οικο­νο­μίας και τη γόνιμη μετά­βαση σε μία βιώσιμη, κυκλική, ψηφιακή και πράσινη ανά­πτυξη, όπως χαρα­κτη­ρι­στικά είχε υπο­γραμ­μί­σει ο Πρω­θυ­πουρ­γός Κυριά­κος Μητσο­τά­κης στην ομιλία του στο Εθνικό Ανα­πτυ­ξιακό Συνέ­δριο για τη νέα προ­γραμ­μα­τική περίοδο”.

Στις μεγάλες αλλαγές του νέου ΕΣΠΑ περι­λαμ­βά­νε­ται αυτή της απο­κέ­ντρω­σης. Εν αντι­θέ­σει με ό,τι συνέ­βαινε σε όλα τα προη­γού­μενα ΕΣΠΑ στην Ελλάδα – μαζί με τα αντί­στοιχα της Ιρλαν­δίας – πλέον, στο νέο ΕΣΠΑ, οι 13 περι­φέ­ρειες θα μπορούν να δια­χει­ρι­στούν σημα­ντικά αυξη­μέ­νους πόρους, που αντι­στοι­χούν περίπου στο 1/3 των συνο­λι­κών πόρων του ΕΣΠΑ.

“Βασικό ζητού­μενο είναι η αυτο­νο­μία των περι­φε­ρειών στο πλαίσιο της απο­τε­λε­σμα­τι­κής πολυ­ε­πί­πε­δης δια­κυ­βέρ­νη­σης που προωθεί η κυβέρ­νηση”, ανα­φέ­ρουν Κυβερ­νη­τι­κές πηγές.

Ποιοι είναι όμως οι βασικοί στόχοι για τη νέα προ­γραμ­μα­τική περίοδο, που θα κατευ­θυν­θούν τα κεφά­λαια και ποια η αρχι­τε­κτο­νική του νέου ΕΣΠΑ; Ο προ­ϋ­πο­λο­γι­σμός της νέας προ­γραμ­μα­τι­κής περιό­δου, ο οποίος δεν έχει ακόμη “κλει­δώ­σει” για καμμία χώρα της ΕΕ, προ­βλέ­πε­ται αυξη­μέ­νος από την αρχική πρόταση της Επι­τρο­πής του 2018 για το Πολυ­ε­τές Δημο­σιο­νο­μικό Πλαίσιο, με την κοι­νο­τική συν­δρομή να υπο­λο­γί­ζε­ται στα 20 δισ. ευρώ, ανα­φέ­ρουν πηγές από τις Βρυ­ξέλ­λες. Επίσης, ανα­μέ­νε­ται η ορι­στι­κο­ποί­ηση για την κατα­νομή και τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις των πόρων του Ταμείου Ανά­καμ­ψης, απ’ όπου θα φανεί πόσοι πόροι θα προ­στε­θούν στο τρέχον ΕΣΠΑ την τριετία-2021-2027, και πώς οι λοιποί πρό­σθε­τοι πόροι/εργα­λεία/Ταμεία θα συν­δυα­στούν με το νέο ΕΣΠΑ 2021-2027.

Στην ψηφιακή μετά­βαση το 1/5 των νέων κεφα­λαίων

Σημα­ντικό βάρος θα δοθεί στην αντα­γω­νι­στι­κό­τητα των επι­χει­ρή­σεων (τωρινό πρό­γραμμα ΕΠΑνΕΚ), ο προ­ϋ­πο­λο­γι­σμός του οποίου ενι­σχύ­ε­ται κατά 50%, με σημα­ντικό μέρος των κοι­νο­τι­κών πόρων να κατευ­θύ­νε­ται στο νέο επι­χει­ρη­σιακό πρό­γραμμα για τον ψηφιακό μετα­σχη­μα­τι­σμό. Επίσης, το επι­χει­ρη­σιακό πρό­γραμμα για την απα­σχό­ληση και την εκπαί­δευση παρου­σιά­ζει εξίσου σημα­ντική αύξηση, όπως και εκείνο του περι­βάλ­λο­ντος, με απώτερο στόχο την αντι­με­τώ­πιση της κλι­μα­τι­κής αλλαγής και το οποίο πλέον θα περι­λαμ­βά­νει ενέρ­γεια και πολι­τική προ­στα­σία.

Ειδι­κό­τερα, ο πρώτος στόχος αφορά στην αντα­γω­νι­στική οικο­νο­μία και την ψηφιακή μετά­βαση, για την οποία, προ­τεί­νε­ται να απορ­ρο­φή­σει το 20,3% των πόρων. Τα κεφά­λαια αυτά θα κατευ­θυν­θούν στη δια­σύν­δεση της έρευνας με τον παρα­γω­γικό ιστό της χώρας, στην προ­σαρ­μογή της ελλη­νι­κής βιο­μη­χα­νίας στο νέο αντα­γω­νι­στικό περι­βάλ­λον με τη δημιουρ­γία αξίας σε όλα τα πεδία του επι­χει­ρείν, στην ενδυ­νά­μωση της και­νο­το­μι­κής ικα­νό­τη­τας των μικρο­με­σαίων επι­χει­ρή­σεων, στη διευ­κό­λυνση της πρό­σβα­σης στη χρη­μα­το­δό­τηση, στη διεύ­ρυνση του εύρους των χρη­μα­το­δο­τι­κών εργα­λείων με τη δημιουρ­γία ενός θεσμι­κού περι­βάλ­λο­ντος φιλικού προς τις επι­χει­ρή­σεις, και στον ψηφιακό μετα­σχη­μα­τι­σμό της ελλη­νι­κής δημό­σιας διοί­κη­σης, του κράτους και της οικο­νο­μίας.

Ο δεύ­τε­ρος στόχος πολι­τι­κής εστιά­ζει στο περι­βάλ­λον, την ενέρ­γεια και την πολι­τική προ­στα­σία, όπου θα κατευ­θυν­θεί πάνω από 1/4 των κον­δυ­λίων (ποσοστό 26.1%). Τα κεφά­λαια θα κατευ­θυν­θούν στην πράσινη οικο­νο­μία μέσω της προ­ώ­θη­σης της δίκαιης μετά­βα­σης σε καθαρές μορφές ενέρ­γειας, των πρά­σι­νων επεν­δύ­σεων, της κυκλι­κής οικο­νο­μίας, της προ­σαρ­μο­γής στην κλι­μα­τική αλλαγή, της πρό­λη­ψης και της δια­χεί­ρι­σης των κιν­δύ­νων. Απώ­τε­ρος στόχος όπως λέει και ο Γιάννης Τσα­κί­ρης, “να μετα­τρέ­ψουμε την απειλή της κλι­μα­τι­κής αλλαγής σε ευκαι­ρία”

Οι μετα­φο­ρές και τα ευρυ­ζω­νικά δίκτυα, που προ­βλέ­πε­ται να απορ­ρο­φή­σουν το 15,3% των κον­δυ­λίων, απο­τε­λούν τον τρίτο στόχο πολι­τι­κής, ο οποίος εστιά­ζει στην ανά­πτυξη ενός ασφα­λούς, συνε­κτι­κού και δια­λει­τουρ­γι­κού συστή­μα­τος σιδη­ρο­δρο­μι­κών μετα­φο­ρών υψηλής ποιό­τη­τας, στην εξα­σφά­λιση προ­σβα­σι­μό­τη­τας και στη βέλ­τι­στη χρήση των αυτο­κι­νη­το­δρό­μων, των θαλάσ­σιων λιμένων και των αερο­δρο­μίων της Ελλάδας με την κατα­σκευή τμη­μά­των και συν­δέ­σεων που απου­σιά­ζουν από το δίκτυο και αφε­τέ­ρου στην προ­ώ­θηση σειράς μεσο­πρό­θε­σμων πρω­το­βου­λιών και δράσεων οι οποίες στο­χεύ­ουν στη δημιουρ­γία ενός σύγ­χρο­νου ψηφια­κού περι­βάλ­λο­ντος τόσο για τους πολίτες όσο και τις επι­χει­ρή­σεις της χώρας, με την υλο­ποί­ηση επεν­δύ­σεων σε ταχέα και υπερ­τα­χέα ευρυ­ζω­νικά δίκτυα, σε ανοιχτά ασύρ­ματα δίκτυα για την πρό­σβαση όλων στο δια­δί­κτυο, καθώς και με την ανά­πτυξη σύγ­χρο­νων δικτυα­κών υπο­δο­μών, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων των δικτύων οπτικών ινών και των δικτύων 5G.

Τέταρ­τος στόχος πολι­τι­κής είναι η απα­σχό­ληση, η εκπαί­δευση και η κοι­νω­νική προ­στα­σία (συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων των υπο­δο­μών υγείας και παι­δείας), όπου με βάση την πρόταση που έχει κατα­θέ­σει η Ελλη­νική Κυβέρ­νηση προς την Ευρω­παϊκή Επι­τροπή, θα κατευ­θυν­θεί το 31.9% των κεφα­λαίων. Στόχος οι ίσες ευκαι­ρίες και η ισότιμη πρό­σβαση στην αγορά εργα­σίας (ιδίως γυναι­κών, νέων και μακρο­χρό­νιων ανέργων) και η κοι­νω­νική σύγκλιση, η ποιο­τική και χωρίς απο­κλει­σμούς εκπαί­δευση, η κατάρ­τιση και στη διά βίου μάθηση, η κοι­νω­νική προ­στα­σία και η ένταξη ευά­λω­των κοι­νω­νι­κών ομάδων και ατόμων που αντι­με­τω­πί­ζουν κίνδυνο φτώ­χειας ή κοι­νω­νι­κού απο­κλει­σμού, η αντι­με­τώ­πιση της υλικής στέ­ρη­σης και ο συστη­μι­κός εκσυγ­χρο­νι­σμό των αντί­στοι­χων θεσμών. Επι­πρό­σθετα, ο συγκε­κρι­μέ­νος στόχος πολι­τι­κής θα επι­κε­ντρω­θεί στην εφαρ­μογή ολο­κλη­ρω­μέ­νων μέτρων που αφορούν μεταξύ άλλων τη στέγαση και τις κοι­νω­νι­κές υπη­ρε­σίες και την εξα­σφά­λιση ισό­τι­μης πρό­σβα­σης στην υγειο­νο­μική περί­θαλψη, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νης και της πρω­το­βάθ­μιας υγειο­νο­μι­κής περί­θαλ­ψης.

Πέμπτος στόχος πολι­τι­κής είναι οι ολο­κλη­ρω­μέ­νες χωρικές παρεμ­βά­σεις και η αστική ανά­πτυξη -προβλέπεται να απορ­ρο­φή­σει το 5,3% των κονδυλίων-, στον οποίον δίδεται προ­τε­ραιό­τητα στην ενί­σχυση της ολο­κλη­ρω­μέ­νης κοι­νω­νι­κής, οικο­νο­μι­κής και περι­βαλ­λο­ντι­κής τοπικής ανά­πτυ­ξης, με έμφαση στη Βιώσιμη Αστική Ανά­πτυξη, της πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς, του του­ρι­σμού, κ.ά..

Όλοι οι προ­α­να­φερ­θέ­ντες στόχοι απο­τυ­πώ­νο­νται στα έξι επι­χει­ρη­σιακά (τομεακά) προ­γράμ­ματα του νέου ΕΣΠΑ : (1) Αντα­γω­νι­στι­κό­τητα – Επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τητα, (2) Ανθρώ­πινο δυνα­μικό – Καταρ­τί­σεις – Εκπαί­δευση – Ενερ­γη­τι­κές πολι­τι­κές απα­σχό­λη­σης, (3) Ψηφια­κός μετα­σχη­μα­τι­σμός (το σύνολο των ψηφια­κών και ευρυ­ζω­νι­κών, πλην της επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας), (4) Ενιαίο σχέδιο δίκαιης ανα­πτυ­ξια­κής μετά­βα­σης, (5) Περι­βάλ­λον – Ενέρ­γεια – Κλι­μα­τική αλλαγή (συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νης της πολι­τι­κής προ­στα­σίας) και (6) Μετα­φο­ρές. Ακο­λου­θούν τα 13 περι­φε­ρειακά προ­γράμ­ματα της χώρας, καθώς και τα προ­γράμ­ματα εδα­φι­κής συνερ­γα­σίας (Interreg).

Ανα­φο­ρικά με την κατάρ­τιση του ΕΣΠΑ 2021-2027 πέρα από την μελέτη του ΟΟΣΑ ο κ. Σκάλκος σημειώ­νει πως: “απο­τε­λεί προϊόν διε­ξο­δι­κού δια­λό­γου με όλους τους εμπλε­κό­με­νους φορείς. Το νέο στρα­τη­γικό κείμενο βασί­σθηκε στο Εθνικό Πρό­γραμμα Μεταρ­ρυθ­μί­σεων, τις Ειδικές Συστά­σεις της Ευρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής για την Ελλάδα, καθώς και τις επι­μέ­ρους στρα­τη­γι­κές που δια­θέ­τει η χώρα, πολλές από τις οποίες απο­τε­λούν αιρε­σι­μό­τη­τες για την επόμενη προ­γραμ­μα­τική περίοδο. Ανα­πό­σπα­στο κομμάτι της νέας στρα­τη­γι­κής του ΕΣΠΑ απο­τε­λεί, επίσης, το Εθνικό Σχέδιο για την Ενέρ­γεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ), το οποίο απο­τε­λεί ένα λεπτο­με­ρειακό χάρτη για την επί­τευξη συγκε­κρι­μέ­νων ενερ­γεια­κών και κλι­μα­τι­κών στόχων με ορί­ζο­ντα υλο­ποί­η­σης το 2030”.

Πηγή: capital.gr

Της Αλε­ξάν­δρας Γκίτση