Η Τουρκία σε ρόλο πειρατή: Απειλεί με NAVTEX, «προσευχές» και fake news

«Αθώες» συμ­πτώ­σεις στην πολι­τική δεν υπάρ­χουν, παρά μόνο αλλη­λου­χίες γεγο­νό­των που οδηγούν σε συμπε­ρά­σματα, ενίοτε δυσά­ρε­στα. Πολύ δε περισ­σό­τερο στην περί­πτωση της Τουρ­κίας του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντο­γάν που καυ­χιέ­ται πως «ό,τι λέει, το κάνει», ακόμη και όταν αυτό το «ό,τι» έρχεται σε αντί­θεση με… διε­θνείς δικαι­ι­κούς κανόνες, κυριαρ­χικά δικαιώ­ματα και σχέσεις καλής γει­το­νίας.

Σε ρόλο «πειρατή», η Τουρκία του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντο­γάν, η θεω­ρη­τι­κώς υπο­ψή­φια για ένταξη στην Ε.Ε., άκουσε όσα της είπαν οι Ευρω­παίοι υπουρ­γοί Εξω­τε­ρι­κών έπειτα από το Συμ­βού­λιο Εξω­τε­ρι­κών Υπο­θέ­σεων της 13^ης Ιουλίου στις Βρυ­ξέλ­λες… και έκανε τα ακριβώς αντί­θετα.

Τι την «παρό­τρυ­ναν» να κάνει οι ΥΠΕΞ των «27»; Επί της ουσίας, δύο πράγ­ματα: να ανα­κα­λέ­σει την απόφαση για τη μετα­τροπή της Αγίας Σοφίας σε τέμενος και να στα­μα­τή­σει να προ­κα­λεί στη Μεσό­γειο.

Και τι έκανε η Τουρκία; Από τις αρχές της περα­σμέ­νης εβδο­μά­δας το καθε­στώς Ερντο­γάν έχει εκδώσει δύο NAVTEX (οδηγίες προς ναυ­τιλ­λο­μέ­νους) προ­α­ναγ­γέλ­λο­ντας νέες προ­κλή­σεις στη Μεσό­γειο:

• Την υπ’ αριθμόν 0950/20 για γεω­τρη­τι­κές έρευνες στην κυπριακή ΑΟΖ από το πλωτό γεω­τρύ­πανο Yavuz στις 14 Ιουλίου (και για το διά­στημα από 18 Ιουλίου έως και 18 Αυγού­στου),
• και την υπ’ αριθμόν 0977/20 για σει­σμι­κές έρευνες εντός της ελλη­νι­κής υφα­λο­κρη­πί­δας νοτίως του νησιω­τι­κού συμπλέγ­μα­τος της Μεγί­στης από το σει­σμο­γρα­φικό ORUÇ REİS στις 21 Ιουλίου (και για το διά­στημα από 21 Ιουλίου έως και 2 Αυγού­στου).

Όσο για την τεμε­νο­ποί­ηση της Αγίας Σοφίας, πλέον ο χρόνος μετράει αντί­στροφα για την ισλα­μική προ­σευχή που είναι προ­γραμ­μα­τι­σμένο να λάβει χώρα εκεί στις 24 Ιουλίου.

«Πες μου τι είναι αυτό που σε ενοχλεί για να το κάνω»: αυτή είναι η στάση που κρατάει η Τουρκία επί της ουσίας απέ­να­ντι στην Ε.Ε. Είχε φανεί, άλλωστε, και κατά τη συνέ­ντευξη που παρα­χώ­ρη­σαν από κοινού οι Ζοζέπ Μπορέλ και Μεβλούτ Τσα­βού­σο­γλου στην Άγκυρα στις 6 Ιουλίου. Ήταν τότε που ο Τούρκος ΥΠΕΞ επι­τέ­θηκε ανοιχτά στην Κύπρο αλλά και στη Γαλλία, προτού εν συνε­χεία δώσει δώρο στον ύπατο εκπρό­σωπο της Ε.Ε. για θέματα εξω­τε­ρι­κής πολι­τι­κής ένα τουρ­κι­κής παρα­γω­γής αντι­ση­πτικό ονόματι «BOREL», με τους ανα­λυ­τές τότε στην πλειο­νό­τητά τους να αντι­με­τω­πί­ζουν με δυσπι­στία το τουρ­κικό «πεσκέσι». «Η διαβολή και το πεσκέσι τουρ­κικά πράγ­ματα», που θα έλεγε και ένας παλαιός Γάλλος ελλη­νι­στής, ο Βικτόρ Μπεράρ.

Οι ένοχες συμ­πτώ­σεις

Από τις αρχές του μήνα ωστόσο θα ακο­λου­θού­σαν πολλά:

• Η NAVTEX της 14^ης Ιουλίου για νέες τουρ­κι­κές γεω­τρή­σεις στην κυπριακή ΑΟΖ (η εκδο­θείσα μόλις λίγες ώρες έπειτα από το Συμ­βού­λιο των Ευρω­παίων υπουρ­γών Εξω­τε­ρι­κών της 13^ης Ιουλίου), μια NAVTEX την οποία ο εκπρό­σω­πος του γερ­μα­νι­κού ΥΠΕΞ, Κρί­στο­φερ Μπούρ­γκερ, θα επέ­κρινε ως «λάθος μήνυμα» από την πλευρά της Τουρ­κίας.
• Η κίνηση του Τούρκου υπουρ­γού Εξω­τε­ρι­κών Μεβλούτ Τσα­βού­σο­γλου να «κάψει» – επίσης στις 14 Ιουλίου – την από­πειρα γερ­μα­νι­κής δια­με­σο­λά­βη­σης στα ελλη­νο­τουρ­κικά, απο­κα­λύ­πτο­ντας τη συνά­ντηση (μεταξύ Σουρανή, Καλίν, Χέκερ) που είχε προη­γη­θεί στο Βερο­λίνο στις 13 Ιουλίου.
• Και η NAVTEX της 21^ης Ιουλίου για τουρ­κι­κές σει­σμο­γρα­φι­κές έρευνες εντός της ελλη­νι­κής υφα­λο­κρη­πί­δας νοτίως του Καστε­λό­ρι­ζου.

Αυτή η τελευ­ταία τουρ­κική NAVTEX της 21ης Ιουλίου εκδό­θηκε, διόλου τυχαία, την ώρα που βρι­σκό­ταν ο Γερ­μα­νός υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών Χάικο Μάας στην Αθήνα, λες και η Τουρκία ήθελε να στείλει έτσι ένα μήνυμα όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και στο Βερο­λίνο. Εκδό­θηκε όμως και λίγες ώρες αφότου οι «27» ηγέτες της Ε.Ε. κατέ­λη­ξαν σε έναν «ιστο­ρικό συμ­βι­βα­σμό» συνο­λι­κού ύψους εκα­το­ντά­δων δισε­κα­τομ­μυ­ρίων ευρώ για το ταμείο ανά­καμ­ψης της Ένωσης στη σκιά της παν­δη­μίας του κορο­νοϊού. Σαν η Τουρκία να ήθελε να στείλει παράλ­ληλα ένα μήνυμα και στην ΕΕ συνο­λικά… Είναι τις ευρω­παϊ­κές απο­φά­σεις άλλωστε που αγνοεί όταν ανα­κοι­νώ­νει νέες έρευνες στη Μεσό­γειο.

«Υπό κανο­νι­κές συν­θή­κες θα έπρεπε να συζη­τάμε για τη μεγάλη ευρω­παϊκή επι­τυ­χία, το απο­τέ­λε­σμα της χθε­σι­νής Συνόδου Κορυφής. Όμως, δυστυ­χώς, η επι­και­ρό­τητα με υπο­χρε­ώ­νει να ξεκι­νήσω από μια παρα­τή­ρηση: Η Τουρκία για ακόμα μια φορά προ­σθέ­τει έναν ακόμα κρίκο στις επι­θε­τι­κές ενέρ­γειες απέ­να­ντι στην Ελλάδα, απέ­να­ντι στην Κύπρο, απέ­να­ντι τελικά στην Ευρω­παϊκή Ένωση συνο­λικά. Δεν ξέρω αν ενο­χλεί­ται καθ’ οιον­δή­ποτε τρόπο από την ευρω­παϊκή και εθνική επι­τυ­χία η οποία δια­δρα­μα­τί­στηκε στις Βρυ­ξέλ­λες…», θα δήλωνε χαρα­κτη­ρι­στικά ο Έλληνας πρω­θυ­πουρ­γός Κυριά­κος Μητσο­τά­κης στις 21 Ιουλίου από την Αθήνα, έχοντας στο πλευρό του τον υπουργό Εξω­τε­ρι­κών της Γερ­μα­νίας, Χάικο Μάας.

Οι τουρ­κι­κές κινή­σεις στη Μεσό­γειο συμπί­πτουν όμως χρονικά (διόλου τυχαία) και με τις εξε­λί­ξεις στη Λιβύη, καθώς παράλ­ληλα πυκνώ­νουν τα σύννεφα μιας επα­πει­λού­με­νης σύρ­ρα­ξης γύρω από τη Σύρτη, με τις υπο­στη­ρι­ζό­με­νες από την Τουρκία δυνά­μεις του GNA από τη μία πλευρά να δεί­χνουν σαν να προ­ε­τοι­μά­ζο­νται για επίθεση και την Αίγυπτο του Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι από την άλλη να δηλώνει έτοιμη ακόμη και για στρα­τιω­τική εισβολή εάν απει­λη­θούν οι κόκ­κι­νες γραμμές της (Σύρτη, αλ Τζούφρα). Απα­ντώ­ντας σε σχετική ερώτηση στις 21 Ιουλίου, κατά τη διάρ­κεια της συνέ­ντευ­ξης Τύπου που παρα­χώ­ρησε με τον Γερμανό ομόλογό του στην Αθήνα, ο Νίκος Δένδιας χαι­ρέ­τισε τη στάση της Αιγύ­πτου στο λιβυκό ως «αμυ­ντική».

Αψη­φώ­ντας εταί­ρους και συμ­μά­χους, η Τουρκία του Ερντο­γάν ρίχνει λάδι στη φωτιά προ­κα­λώ­ντας. Κάπως έτσι, ίσως να εκτιμά ότι πετυ­χαί­νει πολλά: δοκι­μά­ζει τα ελλη­νικά αντα­να­κλα­στικά και εμφα­νί­ζε­ται απο­φα­σι­στική στα μάτια της Ε.Ε., φανε­ρώ­νο­ντας όμως έτσι και τον βαθμό στον οποίο είναι δια­τε­θει­μένη να εκβιά­σει τους Ευρω­παί­ους (διεκ­δι­κώ­ντας παράλ­ληλα πολλά: την άρση της βίζας, ευρω­παϊκά κον­δύ­λια για το προ­σφυ­γικό, μια νέα τελω­νειακή ένωση, ευρω­παϊκά κεφά­λαια για την ανοι­κο­δό­μηση Συρίας από… τουρ­κι­κές εται­ρείες, το άδεια­σμα των Κούρδων, την αποδοχή της τουρ­κι­κής παρου­σίας στη Λιβύη κ.ά.).

Με το βλέμμα σε Λιβύη, Αίγυπτο και Ε.Ε.

Η Τουρκία όμως έτσι στέλνει ένα μήνυμα απο­φα­σι­στι­κό­τη­τας και προς την πλευρά της Αιγύ­πτου του Σίσι, λέγο­ντας στο Κάιρο ότι θα ανα­γκα­στεί – με τον ένα ή τον άλλο τρόπο – να δια­πραγ­μα­τευ­τεί και με τους Τούρ­κους για τις θαλάσ­σιες ζώνες στη Μεσό­γειο. Ένα μήνυμα το οποίο συνο­δεύ­ε­ται και από το πολυ­δια­φη­μι­σμένο «δέλεαρ»-«τυράκι» ότι η αιγυ­πτιακή ΑΟΖ θα είναι μεγα­λύ­τερη εάν το Κάιρο επι­λέ­ξει να κατα­λή­ξει σε συμ­φω­νία πρώτα με την Τουρκία και όχι με την Ελλάδα, λες και η οριο­θέ­τηση των θαλασ­σίων ζωνών στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο είναι ένα προϊόν προς πώληση για όποιον προ­λά­βει σε μια λογική τύπου first come first served. Κάπως έτσι, η Άγκυρα τρέχει να προ­λά­βει και κάθε πιθανή πρόοδο στις συζη­τή­σεις περί οριο­θέ­τη­σης ΑΟΖ μεταξύ Ελλάδας και Αιγύ­πτου.

Όταν πρό­κει­ται ωστόσο για την Αίγυπτο, τα τουρ­κικά μηνύ­ματα έχουν παράλ­ληλα και λιβυκή διά­σταση. «Στρα­τιές» από έμμισθα τουρ­κικά trolls στο twitter προ­πα­γαν­δί­ζουν εδώ και ημέρες, στον απόηχο της από­φα­σης του αιγυ­πτια­κού κοι­νο­βου­λίου να δώσει το πράσινο φως στον Σίσι για μια στρα­τιω­τική εμπλοκή στη γει­το­νική Λιβύη, ότι οι Αιγύ­πτιοι ετοι­μά­ζο­νται να πολε­μή­σουν (και να «πεθά­νουν») στο λιβυκό μέτωπο όχι για να προ­α­σπί­σουν τη δική τους εθνική ασφά­λεια αλλά για «χάρη της Ελλάδας».

Μέσα σε όλα αυτά, κάτι που θα μπο­ρούσε να εξε­τα­στεί είναι και το ενδε­χό­μενο η Άγκυρα να θέλει να δημιουρ­γή­σει κάποιου είδους αντι­πε­ρι­σπα­σμό στη Μεσό­γειο προ­ε­τοι­μά­ζο­ντας έτσι το έδαφος για νέες κινή­σεις στο λιβυκό μέτωπο.

Παράλ­ληλα βέβαια, το καθε­στώς Ερντο­γάν–Μπα­χτσελί στέλνει μηνύ­ματα και στο εσω­τε­ρικό, εντός των τουρ­κι­κών συνόρων. Το ισλα­μο­ε­θνι­κι­στικό κατε­στη­μένο προ­φα­νώς και θέλει να ενι­σχύ­σει το προφίλ του στα μάτια των ψηφο­φό­ρων που αντι­με­τω­πί­ζουν δυσκο­λίες στην καθη­με­ρι­νό­τητά τους (οικο­νο­μία, προσφυγικό-μεταναστευτικό, κατα­στολή, πόλωση κ.ά.). Και αφού δεν μπορεί πια να που­λή­σει προς άγραν ψήφων οικο­νο­μι­κές επι­τυ­χίες όπως έκανε τη χρυσή περίοδο 2002-2007, πουλάει τσα­μπουκά προς εσω­τε­ρικό εντυ­πω­σια­σμό ενάντια στην «κακή» Ελλάδα και στους «αγνώ­μο­νες» Ευρω­παί­ους, τσα­μπουκά τον οποίο έρχεται να συν­δυά­σει χρονικά και με την πρώτη ισλα­μική προ­σευχή στην Αγία Σοφία. Είναι σαφές ωστόσο σε όλους ότι ακόμη και το χαρτί της επα­να­τε­με­νο­ποί­η­σης της Αγίας Σοφίας κάποια στιγμή θα ξεφου­σκώ­σει, ενδε­χο­μέ­νως νωρί­τερα από όσο θα επι­θυ­μούσε ο ίδιος ο Ερντο­γάν.

Μέχρι τότε βέβαια, και με τους ραγδαί­ους ρυθμούς με τους οποίους τρέχουν οι τουρ­κι­κές προ­κλή­σεις, θα έχουν γίνει εκ των πραγ­μά­των πολλά. Η Τουρκία ό,τι λέει το κάνει και αυτό που κάνει είναι να προ­κα­λεί. Οι Ευρω­παίοι από την άλλη διε­μή­νυ­σαν μόλις την περα­σμένη εβδο­μάδα ότι εάν η Τουρκία συνε­χί­σει να προ­κα­λεί τότε θα της επι­βάλ­λουν κυρώ­σεις, με τον Έλληνα ΥΠΕΞ μάλιστα να υπο­γραμ­μί­ζει ότι μπορεί σε μια τέτοια περί­πτωση να ζητήσει και έκτακτη σύγκλιση του Συμ­βου­λίου Εξω­τε­ρι­κών Υπο­θέ­σεων πριν από την επόμενη προ­γραμ­μα­τι­σμένη συνά­ντηση στα τέλη Αυγού­στου…

Και αν κάποιους τους συμ­φέ­ρει…

Σκε­πτό­με­νος «προ­βο­κα­τό­ρικα», θα μπο­ρούσε ωστόσο κανείς να διε­ρω­τη­θεί και το εξής: Μήπως είναι «προ­τι­μη­τέα» μια ελλη­νο­τουρ­κική κρίση σήμερα στο Καστε­λό­ριζο αντί για μια ακόμη χει­ρό­τερη ελλη­νο­τουρ­κική κρίση αύριο κοντά στην Κρήτη. Μήπως το Καστε­λό­ριζο είναι κάτι που μπορεί να αντέξει-υποστηρίξει το καθε­στώς Ερντο­γάν (όχι μόνο επι­χει­ρη­σιακά λόγω της εγγύ­τη­τας στα τουρ­κικά παράλια αλλά και επι­κοι­νω­νιακά, καταγ­γέλ­λο­ντας τις ελλη­νι­κές θέσεις ως μαξι­μα­λι­στι­κές) αλλά και να απο­δε­χθούν ορι­σμέ­νοι κύκλοι διεθνώς ως… αφορμή ή έναυσμα για μια «ανα­γκαία» από­πειρα συμ­βι­βα­σμού όχι μόνο στα ελλη­νο­τουρ­κικά αλλά και ευρύ­τερα ως προς τις θαλάσ­σιες οριο­θε­τή­σεις στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο.

Το Στέιτ Ντι­πάρ­τμεντ από την πλευρά του έσπευσε πάντως να μιλήσει για «δια­φι­λο­νι­κού­μενα νερά» (disputed waters) όταν κλήθηκε να σχο­λιά­σει την τουρ­κική NAVTEX της 21^ης Ιουλίου… Σημειώ­νε­ται πως η Ελλάδα δεν έχει κατα­θέ­σει (έστω μονο­με­ρώς) στον ΟΗΕ ούτε συντε­ταγ­μέ­νες, ούτε χάρτες με τα εξω­τε­ρικά όρια αυτού που η ίδια θεωρεί ελλη­νική υφα­λο­κρη­πίδα στη Μεσό­γειο. Διότι την υφα­λο­κρη­πίδα μπορεί να την έχεις εξ υπαρχής και αυτο­δι­καίως (εν αντι­θέ­σει με την ΑΟΖ που πρέπει πρώτα να την κηρύ­ξεις για να την έχεις) αλλά τα εξω­τε­ρικά όρια της υφα­λο­κρη­πί­δας δεν είναι πάντοτε εκ των προ­τέ­ρων δεδο­μένα. Το ελλη­νικό Υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών υπο­στη­ρί­ζει ότι «σύμφωνα με το άρθρο 156 του Ν 4001/2011» και «ελλεί­ψει συμ­φω­νίας οριο­θέ­τη­σης με γει­το­νικά κράτη, το εξω­τε­ρικό όριο της ελλη­νι­κής υφα­λο­κρη­πί­δας είναι η μέση γραμμή μεταξύ των ελλη­νι­κών ακτών και των ακτών που είναι παρα­κεί­με­νες ή αντι­κεί­με­νες σε αυτές». Η Τουρκία ωστόσο έχει στην προ­κει­μένη περί­πτωση δια­φο­ρε­τική άποψη… την οποία και εμφα­νί­ζε­ται πια απο­φα­σι­σμένη να επι­βά­λει. Με την ανοχή ή όχι της Δύσης, μένει να φανεί.

Πηγή: ethnos.gr

Γιώργος Σκα­φι­δάς