Οι FT για την Αγία Σοφία: Κίνηση πέραν του θρησκευτικού σωβινισμού

Η μετα­τροπή της Αγίας Σοφίας σε τζαμί «απέχει πολύ από το να είναι ένας απλός θρη­σκευ­τι­κός σωβι­νι­σμός», αλλά απο­τε­λεί  κίνηση που απο­σκο­πεί να συσπει­ρώ­σει γύρω από τον Ερντο­γάν τους ακρο­δε­ξιούς εθνι­κι­στές από τους οποίους ο Τούρκος πρό­ε­δρος εξαρ­τά­ται όλο και περισ­σό­τερο», ανα­φέ­ρουν οι Financial Times σε ανάλυση του David Gardner.

«Κυρί­αρχη προ­σω­πι­κό­τητα της Τουρ­κίας αυτόν τον αιώνα, ο Ερντο­γάν επι­κρά­τησε σε περισ­σό­τε­ρες από 12 εκλο­γι­κές ανα­με­τρή­σεις για να αντι­κα­τα­στή­σει το κοι­νο­βου­λευ­τικό σύστημα με μια αυταρ­χική προ­ε­δρία, που του επι­τρέ­πει να κυβερνά ως νεο-σουλτάνος. Ωστόσο, βρί­σκε­ται υπό πολι­τική πίεση. Το σερί νικών του ανέ­κο­ψαν πέρυσι οι θρί­αμ­βοι της αντι­πο­λί­τευ­σης στην Κων­στα­ντι­νού­πολη, την Άγκυρα και άλλα αστικά κέντρα, απο­δει­κνύ­ο­ντας ότι είναι πολι­τικά θνητός. Η παν­δη­μία του κορω­νοϊού  ενέ­τεινε τις πιέσεις στη οικο­νο­μία, η οποία παρα­παίει. Η επι­τυ­χία του Ερντο­γάν έχει περισ­σό­τερο να κάνει με την ώθησή του στην ισχυρή οικο­νο­μική ανά­πτυξη παρά με την ισλα­μι­στική του ανα­βί­ωση», σημειώ­νει ο συντά­κτης του άρθρου, ο οποίος προ­σθέ­τει:

«Το διά­ταγμα για την Αγία Σοφία πέραν του θρη­σκευ­τι­κού σωβι­νι­σμού σχε­διά­στηκε για να συσπει­ρώ­σει τους ακρο­δε­ξιούς εθνι­κι­στές, από τους οποίους εξαρ­τά­ται ολοένα και περισ­σό­τερο ο Ερντο­γάν.  Προ­ε­ξο­φλώ­ντας την διεθνή κατα­κραυγή, από τον Πάπα Φρα­γκί­σκο μέχρι τον Πατριάρχη Κύριλλο της Ρωσίας και από την UNESCO μέχρι την Ευρω­παϊκή Ενωση, τον Λευκό Οίκο και το Κρεμ­λίνο, ο Ερντο­γάν είχε έτοιμη την απά­ντηση: «Εσείς ή εμείς κυβερ­νάμε την Τουρκία;».

Οι FT εκτι­μούν ότι το μήνυμα Ερντο­γάν έχει περιο­ρι­σμένη αξία στην Τουρκία και δεν πρό­κει­ται να τον κατα­στή­σει αγαπητό στους ισχυ­ρούς φίλους του, όπως ο Βλα­ντί­μιρ Πούτιν και ο Ντό­ναλντ Τραμπ, που θα στη­ρι­χθεί στις ψήφους των ευαγ­γε­λι­στών Χρι­στια­νών τον Νοέμ­βριο για να ανα­νε­ώ­σει τη θητεία του. Στην Ευρώπη δε, αν η προ­σπά­θεια της Τουρ­κίας για ένταξη στην ΕΕ ήταν ήδη ετοι­μο­θά­νατη, το διά­ταγμα για την Αγία Σοφία πιθανώς απο­τε­λεί το πιστο­ποι­η­τικό θανάτου της».

Το δημο­σί­ευμα ανα­φέ­ρε­ται επίσης, δηκτι­κώς, στους συμ­βο­λι­σμούς που περιείχε η και η μετα­τροπή της Αγίας Σοφίας σε μουσείο, το 1934 από τον Κεμάλ Ατα­τούρκ «σε μια κίνηση που προϊ­δέ­αζε για το κοσμικό μέλλον της Τουρ­κίας».

«Εν μέρει για να στραφεί μακριά η προσοχή από το πώς άδειασε η καταρ­ρέ­ουσα Οθω­μα­νική Αυτο­κρα­το­ρία από Χρι­στια­νούς με τις μαζικές σφαγές Αρμε­νίων, Ασσυ­ρίων και Ελλήνων».