Κορωνοϊός και θεωρίες συνωμοσίας-του Σίμου Ανδρονίδη

Σε μία εποχή υγειο­νο­μι­κής κρίσης όπως η σημε­ρινή, με την εξά­πλωση του κορω­νοϊού να λαμ­βά­νει χώρα σε παγκό­σμιο επίπεδο, παρα­τη­ρεί­ται η επα­να­φορά και σε ένα δεύτερο επίπεδο, η άνθιση θεωρίας συνω­μο­σίας. Οι θεωρίες συνω­μο­σίας ή αλλιώς, ο συνω­μο­σιο­λο­γι­κός λόγος που ανα­πα­ρά­γο­νται και δια­δι­κτυακά, μέσω και νέων μέσων κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης, προ­κύ­πτουν ως μία ιδιαί­τε­ρου τύπου, προ­σπά­θεια εξή­γη­σης της εξε­λισ­σό­με­νης παν­δη­μίας του κορω­νοϊού, επι­διώ­κο­ντας να απα­ντή­σουν στο ερώτημα ‘γιατί τώρα;’

Και σε αυτό το πλαίσιο, κυκλο­φο­ρούν διά­φο­ρες θεωρίες που ενδύ­ο­νται τον μανδύα της ‘αποκάλυψης’ για ‘ό,τι μας κρύβουν,’ οι οποίες και συμπε­ρι­λαμ­βά­νουν το ζήτημα της ‘κατασκευής’ του ιού σε κάποιο στρα­τιω­τικό εργα­στή­ριο, είτε Κινέ­ζικο είτε Αμε­ρι­κα­νικό, της σύν­δε­σης του κορω­νοϊού και της εξά­πλω­σης του με στρα­τη­γι­κές μίας ‘από τα πάνω’ δια­δι­κα­σίας μείωσης και εκκα­θά­ρι­σης πλη­θυ­σμού και, τελευ­ταίο αλλά όχι έσχατο, με την ένταξη της εξά­πλω­σης του κορω­νοϊού σε μία εξε­λισ­σό­μενη δια­δι­κα­σία βιο­λο­γι­κού πολέμου. Παράλ­ληλα, η πρό­βλεψη του Μπιλ Γκέϊτς το 2015, περί της εμφά­νι­σης μίας επι­δη­μίας, αξιο­ποιεί­ται από διά­φο­ρους συνω­μο­σιο­λό­γους προς την κατεύ­θυνση επι­βε­βαί­ω­σης των λεγο­μέ­νων τους.

Εντός αυτού του πλαι­σίου μπο­ρούμε να εντά­ξουμε και τις ανα­φο­ρές σε μία παγκό­σμια δια­κυ­βέρ­νηση που θέλει να καθυ­πο­τά­ξει, για τα δικά τα συμ­φέ­ρο­ντες, χώρες και πολι­τι­σμούς. Άλλωστε, ένα από τα κυριό­τερα χαρα­κτη­ρι­στικά του συνω­μο­σιο­λο­γι­κού λόγου είναι το ό,τι σπεύδει να κατη­γο­ρή­σει, δεί­χνο­ντας ή και κατα­σκευά­ζο­ντας, τον ένοχο.

Αντλώ­ντας από ένα κατά βάση διχο­το­μικό σχήμα ερμη­νείας του κόσμου, δηλαδή από ένα σχήμα ισχυρών/ανί­σχυ­ρων, ο συνω­μο­σιο­λο­γι­κός λόγος (που υπήρξε και στα καθ’ ημάς) απο­δί­δει ιδιαί­τερη βαρύ­τητα στο πολι­τικό αλλά και συναι­σθη­μα­τικό πεδίο, τεί­νο­ντας προς την δια­μόρ­φωση χαρα­κτη­ρι­στι­κών ψευ­δαί­σθη­σης ή αλλιώς φενάκης: ό,τι βλέ­πουμε δεν ισχύει, ό,τι μας λένε και μας παρου­σιά­ζουν είναι ένα βολικό ψέμα των ισχυρών της ‘Νέας Τάξης Πραγ­μά­των.’

Άρα ο συνω­μο­σιο­λό­γος δεν λει­τουρ­γεί μόνο ως αυτό που ‘αποκαλύπτει’ τα ψέματα για κάτι που συμ­βαί­νει μαζικά φέρο­ντας την αλήθεια ως ‘άλλος Προ­φή­της,’ αλλά και αυτός που ‘γνωρίζει’ το τι πραγ­μα­τικά συμ­βαί­νει, όπως τώρα, συσχε­τί­ζο­ντας την αλήθεια με την γνώση που πρέπει να δια­δο­θούν μαζικά. Στη βάση τους, οι συνω­μο­σιο­λο­γι­κές προ­σεγ­γί­σεις που χτί­ζο­νται στα­διακά, καθί­στα­νται αντι-επιστημονικές και παρα­πλα­νη­τι­κές, προ­σεγ­γί­ζο­ντας ό,τι η Eve Kosofsky Sedgwick απο­κα­λεί ως «παρα­νοϊ­κές θεωρίες».

Και από τα πολι­τικά κόμματα, αυτή την περίοδο, πρέπει να δοθεί έμφαση στην πολι­τική και ιδε­ο­λο­γική αντι­με­τώ­πιση των συνω­μο­σιο­λο­γι­κών θεωριών που εμφα­νί­ζο­νται με διά­φο­ρες μορφές, βρί­σκουν ευήκοα ώτα όχι σε έναν απλό φόβο που

υπάρχει, αλλά σε μία επι­θυ­μία ερμη­νείας της παν­δη­μίας με μη-συμβατικό τρόπο. Και τα πολι­τικά κόμματα οφεί­λουν να ανα­δεί­ξουν τα στοι­χεία που συνέ­χουν την συνω­μο­σιο­λο­γία, αμφι­σβη­τώ­ντας έμπρα­κτα τον μηχα­νι­σμό αμφι­σβή­τη­σης που θέτει σε λει­τουρ­γία.

Σίμος Ανδρο­νί­δης, Πολι­τι­κός Επιστήμονας-Πολιτικός Ανα­λυ­τής