Το 61% των Ελλήνων επιχειρηματιών «βλέπει» μετά από ένα χρόνο επιστροφή στην κανονικότητα

Τι δείχνει η έρευνα του ΙΝΕΜΥ-ΕΣΕΕ

Οι οικο­νο­μι­κές επι­πτώ­σεις από την παν­δη­μία, τόσο στο σύνολο της οικο­νο­μίας όσο και στην επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τητα, είναι δύσκολο να προσ­διο­ρι­στούν με ακρί­βεια καθώς το φαι­νό­μενο είναι ακόμη σε εξέλιξη. Οι εκτι­μή­σεις των διεθνών και εγχώ­ριων οργα­νι­σμών και θεσμών ποι­κίλ­λουν και εξαρ­τώ­νται αφενός  από τη διάρ­κεια της κρίσης  και αφε­τέ­ρου από τη δομή της οικο­νο­μι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας, την ταχύ­τητα λήψης των μέτρων, την εύρεση τρόπου αντι­με­τώ­πι­σης του ιού κ.λπ.

Η ΕΣΕΕ από την πρώτη στιγμή που ξέσπασε η κρίση, με συνε­χείς προ­τά­σεις, παρεμ­βά­σεις και στο­χευ­μέ­νες πρω­το­βου­λίες βρέθηκε στο πλευρό της επι­χει­ρη­μα­τι­κής κοι­νό­τη­τας.

Στο πλαίσιο αυτό το ΙΝΕΜΥ-ΕΣΕΕ διε­νήρ­γησε δύο έρευνες. Η πρώτη αφορά στις κλει­στές και πλητ­τό­με­νες εμπο­ρι­κές επι­χει­ρή­σεις (δείγμα 350 επι­χει­ρή­σεων) όπου απο­τυ­πώ­νο­νται η απόψεις των επι­χει­ρη­μα­τιών και αξιο­λο­γού­νται από αυτούς τα μέτρα ανα­κού­φι­σης έναντι των οικο­νο­μι­κών συνε­πειών της παν­δη­μίας.  Επι­πλέον, απο­τι­μά­ται ο βαθμός αντα­πό­κρι­σης των κρα­τι­κών πρω­το­βου­λιών στις ανάγκες της πραγ­μα­τι­κής οικο­νο­μίας. Η δεύτερη αφορά στις επι­χει­ρή­σεις τρο­φί­μων (δείγμα 300 επι­χει­ρή­σεων) οι περισ­σό­τε­ρες από τις οποίες έμειναν ανοι­χτές σε όλη τη διάρ­κεια της κρίσης. Η εν λόγω πρω­το­βου­λία απο­σκο­πεί να συμ­βά­λει ουσια­στικά στη δια­τύ­πωση επι­και­ρο­ποι­η­μέ­νων προ­τά­σεων και στη βελ­τί­ωση των υφι­στά­με­νων πολι­τι­κών, συντο­μεύ­ο­ντας με αυτόν τον τρόπο τη διάρ­κεια της ύφεσης και περιο­ρί­ζο­ντας τις απώ­λειες από την κρίση του κορω­νοϊού.

Ένα σημα­ντικό εύρημα είναι η αλλαγή της κατα­να­λω­τι­κής συμπε­ρι­φο­ράς.  Ασχέτως του ποσο­στού των κλει­στών ή πλητ­τό­με­νων επι­χει­ρή­σεων που πραγ­μα­το­ποί­ησε δια­δι­κτυα­κές πωλή­σεις σημα­ντική ήταν η αλλαγή και στις ανοι­χτές. Τηλε­φω­νι­κές παραγ­γε­λίες και αξιο­ποί­ηση δικτύων delivery για πωλή­σεις απο­τε­λούν νέα ευρή­ματα.

Επίσης μεγάλο ενδια­φέ­ρον για το άμεσο μέλλον θα έχει η σύνδεση της εγχώ­ριας παρα­γω­γής με την εμπο­ρική επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τητα κάτι που το είδαμε να συντε­λεί­ται στην κορύ­φωση της κρίσης το 2012.  Με άλλα λόγια η δυσκο­λία στις εισα­γω­γές για μια περίοδο ίσως δώσει το χώρο στην ελλη­νική παρα­γωγή να αντα­πο­κρι­θεί στις ανάγκες της εσω­τε­ρι­κής ζήτησης.  Σε αυτήν την δια­δι­κα­σία το εμπόριο θα είναι σημα­ντι­κός πολ­λα­πλα­σια­στής και πολύ πιθανόν να συμ­βάλ­λει στην ανα­συ­γκρό­τηση του μείγ­μα­τος του ελλη­νι­κού ΑΕΠ.

Εκτός από τις κλει­στού τύπου ερω­τή­σεις που παρου­σιά­ζο­νται ανα­λυ­τικά στη συνέ­χεια, ιδιαί­τερο ενδια­φέ­ρον κατα­γρά­φηκε από τις επι­χει­ρή­σεις στην δια­τύ­πωση προ­τά­σεων, τις οποίες η ΕΣΕΕ επε­ξερ­γά­ζε­ται ώστε να τις προ­ω­θή­σει στην Πολι­τεία.  Σημα­ντικό τμήμα των προ­τά­σεων αφορά στην χρη­μα­το­δό­τηση και στο ζήτημα της ρευ­στό­τη­τας.  Ενδει­κτικά οι έμποροι προ­τεί­νουν

 

•             Ανα­στολή χρε­ώ­σεων & εξόδων κίνησης στους λογα­ρια­σμούς τρα­πε­ζών με τη χρήση e-banking

•             Επι­δό­τηση των εργα­λείων για τη δημιουρ­γία ηλε­κτρο­νι­κού κατα­στή­μα­τος (e-shop)

•             Ειδική μέριμνα για τις επο­χια­κές επι­χει­ρή­σεις (πάγωμα πλη­ρω­μών μέχρι την έναρξη του 2021)

•             Ακα­τά­σχε­τος Λογα­ρια­σμός

•             Δάνεια στους κατα­να­λω­τές (τάξεως 2.000 ευρώ) με σκοπό την ενί­σχυση της κατα­να­λω­τι­κής ζήτησης

•             Εφάπαξ επι­δό­τηση για την επα­νεκ­κί­νηση της επι­χεί­ρη­σης (5.000 ευρώ)

 

Α. «Πλητ­τό­με­νες και κλει­στές εμπο­ρι­κές επι­χει­ρή­σεις στην παν­δη­μία»

1.            Επι­στροφή στην κανο­νι­κό­τητα

Φαί­νε­ται ότι ανα­φο­ρικά με το χρόνο που θα χρεια­στεί για επι­στροφή στην προ COVID-19 εποχή οι έμποροι είναι αρκετά διστα­κτι­κοί . Μόλις το 19% των επι­χει­ρη­μα­τιών θεωρούν πως αρκούν 2 έως 4 μήνες για την απο­κα­τά­σταση της λει­τουρ­γίας των επι­χει­ρή­σεών τους, ενώ 19% θεωρεί ότι εντός ενός εξα­μή­νου κάτι τέτοιο είναι εφικτό. Αντί­θετα, σχεδόν 2 στους 3 επι­χει­ρη­μα­τίες (61%) θεωρούν ότι οι επι­χει­ρή­σεις τους θα επα­νέλ­θουν σε κανο­νι­κούς ρυθμούς λει­τουρ­γίας μετά από του­λά­χι­στον ένα (1) έτος. Η άποψη των τελευ­ταίων είναι πολύ πιθανόν να οδη­γεί­ται σε αυτήν την άποψη από τις προ­βλέ­ψεις ότι η Ελλάδα θα αντι­μέ­τωπη με μία ιδιαί­τερα ισχυρή ύφεση το 2020, ενώ θα απαι­τη­θούν του­λά­χι­στον δύο χρόνια για να επα­νέλ­θει η οικο­νο­μία στην κατά­σταση που ήταν στις αρχές του 2020.  Η εξέλιξη αυτή ανα­μέ­νε­ται να συρ­ρι­κνώ­σει σημα­ντικά τόσο την κατα­νά­λωση όσο και την εμπι­στο­σύνη στην αγορά.

2.            Δια­δι­κα­σίες ένταξης επι­χει­ρή­σεων στα μέτρα

Στο ζήτημα των απα­ραί­τη­των δια­δι­κα­σιών για ένταξη των επι­χει­ρή­σεων στα μέτρα οι απόψεις των επι­χει­ρη­μα­τιών είναι μοι­ρα­σμέ­νες ισο­με­ρώς. Το 51% χαρα­κτή­ρισε τις δια­δι­κα­σίες για την ένταξη της επι­χεί­ρη­σής τους στα μέτρα ανα­χαί­τι­σης των συνε­πειών της παν­δη­μίας από «πολύ» έως «αρκετά»  περί­πλο­κες. Στη δια­μόρ­φωση αυτού του ποσο­στού ενδε­χο­μέ­νως σημα­ντικό ρόλο να δια­δρα­μά­τι­σαν οι διά­φο­ρες, κατά σειρά, ανα­κοι­νώ­σεις αλλά και η στα­διακή εφαρ­μογή πακέτων μέτρων καθώς καθί­στα­ντο στα­διακά αισθη­τές οι επι­πτώ­σεις της παν­δη­μίας στην οικο­νο­μία και στην κοι­νω­νία. Από την άλλη πλευρά, το 48% των επι­χει­ρη­μα­τιών τις βρήκε τις γρα­φειο­κρα­τι­κές απαι­τή­σεις «λίγο» ή «καθόλου» περί­πλο­κες. Πάντως, το υψη­λό­τερο ποσοστό απα­ντή­σεων συγκε­ντρώ­θηκε στις κατη­γο­ρίες «αρκετά» και «λίγο».

3.            Βαθμός ενη­μέ­ρω­σης για τα μέτρα

Η παρα­πάνω εικόνα αντι­στρέ­φε­ται ως ένα βαθμό σε ό,τι αφορά την ενη­μέ­ρωση των επι­χει­ρη­μα­τιών για την ένταξή στα μέτρα. Δύο στους τρεις επι­χει­ρη­μα­τίες (64%) δηλώ­νουν ότι ενη­με­ρώ­θη­καν «πολύ» ή «αρκετά» εύκολα σχετικά με τις δια­δι­κα­σίες ένταξης των επι­χει­ρή­σεών τους σε κάποια από τις υφι­στά­με­νες ρυθ­μί­σεις. Αντί­θετα, το 35% των επι­χει­ρη­μα­τιών συνά­ντησε εμπόδια στην ενη­μέ­ρωση. Κομβικό ρόλο σε αυτό το σημείο είναι πολύ πιθανό να δια­δρα­μά­τισε τόσο το ενη­με­ρω­τικό site της ΕΣΕΕ και η τηλε­φω­νική γραμμή ενη­μέ­ρω­σής όσο και η εξοι­κεί­ωση του επι­χει­ρη­μα­τία με πηγές ενη­μέ­ρω­σης όπως το δια­δί­κτυο αλλά και η συνερ­γα­σία με τον λογιστή του.

4.            Δια­δι­κτυα­κές πωλή­σεις

Από τις κλει­στές και πλητ­τό­με­νες επι­χει­ρή­σεις μόνο το 21% έκανε δια­δι­κτυα­κές πωλή­σεις ήδη πριν την έναρξη της παν­δη­μίας ενώ μόλις το 2% ξεκί­νησε μετά την έναρξη. Το τελευ­ταίο εύρημα δεν προ­κα­λεί εντύ­πωση. Η δυνα­τό­τητα δια­δι­κτυα­κών πωλή­σεων προ­ϋ­πο­θέ­τει την κατάλ­ληλη υποδομή και ένα ελά­χι­στο επίπεδο εξοι­κεί­ω­σης με τις νέες τεχνο­λο­γίες, ενώ οι διά­φο­ροι περιο­ρι­σμοί (πίεση χρόνου, επι­χει­ρή­σεις υπό καθε­στώς απα­γό­ρευ­σης λει­τουρ­γίας, εύρεση κατάλ­λη­λου προ­σω­πι­κού σε περιό­δους ρευ­στό­τη­τας κλπ) δεν ευνοούν το συγκε­κρι­μένο εγχεί­ρημα. Παράλ­ληλα, το ιδιαί­τερα υψηλό ποσοστό των επι­χει­ρή­σεων που δεν είναι σε θέση να πραγ­μα­το­ποι­ή­σει δια­δι­κτυα­κές πωλή­σεις υπο­γραμ­μί­ζει την ανάγκη τεχνο­λο­γι­κού εκσυγ­χρο­νι­σμού των εμπο­ρι­κών κατα­στη­μά­των και ανα­βάθ­μι­σης των ηλε­κτρο­νι­κών τους υπη­ρε­σιών.

5.            Τα απο­τε­λέ­σματα των δια­δι­κτυα­κών πωλή­σεων

Σύμφωνα με την έρευνα ακόμα και οι επι­χει­ρή­σεις που δια­θέ­τουν υπο­δο­μές ηλε­κτρο­νι­κού εμπο­ρίου δεν φαί­νε­ται να είναι σε θέση να αντι­στρέ­ψουν τη γενική πτωτική τάση του κύκλου εργα­σιών, καθώς 6 στις 10 επι­χει­ρή­σεις παρου­σιά­ζουν μείωση των πωλή­σεων τους.

Ωστόσο, δεν μπο­ρούμε παρά να υπο­γραμ­μί­σουμε τα πλε­ο­νε­κτή­ματα του «ψηφια­κού μετα­σχη­μα­τι­σμού» τα οποία απο­κρυ­σταλ­λώ­νο­νται στο γεγονός πως 2 στις 10 επι­χει­ρή­σεις σημειώ­νουν αύξηση των πωλή­σεων τους εν μέσω της παν­δη­μίας, γεγονός που τεκ­μη­ριώ­νει τη μεταλ­λαγή της κατα­να­λω­τι­κής συμπε­ρι­φο­ράς κατά τη διάρ­κεια της παν­δη­μίας και την ανάγκη προ­σαρ­μο­γής των επι­χει­ρή­σεων στις νέες συν­θή­κες.

6.            Εξει­δί­κευση των μέτρων

Η εξει­δί­κευση των μέτρων που υιο­θέ­τησε η κυβέρ­νηση κρί­νο­νται εν γένει απο­δε­κτή από τις εμπο­ρι­κές επι­χει­ρή­σεις με το βαθμό κρι­σι­μό­τη­τας τους να παρου­σιά­ζει μια αξιο­πρό­σε­κτη ομοιο­γέ­νεια μεταξύ των δια­φο­ρε­τι­κών κατη­γο­ριών.  Όπως δεί­χνουν τα Δια­γράμ­ματα 6 και 7, σχεδόν το σύνολο των μέτρων θεω­ρού­νται ως ιδιαί­τερα σημα­ντικά, με τις απα­ντή­σεις «αρκετά» και «πολύ» να κυμαί­νο­νται από το 54% έως το 73% για το εν λόγω  πακέτο παρεμ­βά­σεων.

Πρώτα στη θετική αξιο­λό­γησή 73% κατα­τάσ­σο­νται τα μέτρα που δίνουν τη δυνα­τό­τητα έκπτω­σης επί της οφειλής για τις ασφα­λι­στι­κές εισφο­ρές και για τις φορο­λο­γι­κές υπο­χρε­ώ­σεις (3 στις 4 επι­χει­ρή­σεις). Παράλ­ληλα, τα μέτρα που σχε­τί­ζο­νται με την ανα­στολή των προ­θε­σμιών λήξης για αξιό­γραφα/επι­τα­γές (72%) αλλά και της ανα­στο­λής των φορο­λο­γι­κών/ασφα­λι­στι­κών υπο­χρε­ώ­σεων περι­γρά­φο­νται επίσης ως ιδιαί­τερα κρίσιμα.  Σημα­ντική αποδοχή (70%) κατα­γρά­φε­ται και στην κρατική επι­δό­τηση επι­το­κίου των ενή­με­ρων επι­χει­ρη­μα­τι­κών δανείων.

Οι κατη­γο­ρίες μέτρων που απο­λαμ­βά­νουν τους χαμη­λό­τε­ρους βαθμούς κρι­σι­μό­τη­τας είναι το ειδικό μέτρο της «επι­στρε­πτέας προ­κα­τα­βο­λής», όπου το 31% το θεωρεί από λίγο έως και καθόλου σημα­ντικό, αλλά και η κατα­βολή του μειω­μέ­νου δώρου του Πάσχα από τους εργο­δό­τες έως και τα τέλη Ιούνη του 2020, όπου το 37% του απο­δί­δει από μικρή μέχρι και ελά­χι­στη σπου­δαιό­τητα. Βέβαια, σε σχέση με την επι­στρε­πτέα προ­κα­τα­βολή, εντύ­πωση προ­κα­λεί το γεγονός ότι ποσοστό 11% των επι­χει­ρη­μα­τιών δήλωσε ότι δε γνω­ρί­ζει ή δεν απαντά, γεγονός που φαί­νε­ται να σχε­τί­ζε­ται με το γεγονός πως το 7% δηλώνει ότι δεν είναι ενη­με­ρω­μένο σχετικά με το μέτρο.

7.            Ανα­μόρ­φωση των μέτρων

Το μέτρο που οι επι­χει­ρή­σεις θεωρούν ότι χρήζει ανα­δια­μόρ­φω­σης σε μεγα­λύ­τερο βαθμό είναι η κατα­βολή απο­ζη­μί­ω­σης ειδικού σκοπού των 800 ευρώ, αφού περισ­σό­τε­ρες από τις μισές επι­χει­ρή­σεις θα επι­θυ­μούν μια πιο γεν­ναιό­δωρη προ­σέγ­γιση (Διά­γραμμα 8). Αυτό το εύρημα σχε­τί­ζε­ται με την απουσία κάποιου σχε­τι­κού μέτρου μη επι­στρε­πτέας χρη­μα­το­δό­τη­σης (επι­δό­τηση) το οποίο θα μετα­φρα­στεί σε άμεση αύξηση της ρευ­στό­τη­τας. Επι­πρό­σθετα, πάνω από τέσ­σε­ρις στις δέκα επι­χει­ρή­σεις θα επι­θυ­μού­σαν μια δια­φο­ρε­τική δια­μόρ­φωση του μέτρου σχετικά με την κατα­βολή του ενοι­κίου, το οποίο και απο­τε­λεί το υπ’ αριθμόν σημα­ντι­κό­τερο πάγιο έξοδο της επι­χεί­ρη­σης από όσες κατα­βάλ­λουν μίσθωμα.

Επι­πλέον, το 40% των επι­χει­ρή­σεων θεωρεί ανα­γκαία την περαι­τέρω μείωση των ενοι­κίων την ανα­δια­μόρ­φωση της Οι ανα­στο­λές πλη­ρω­μής των ασφα­λι­στι­κών και φορο­λο­γι­κών υπο­χρε­ώ­σεων, των ρυθ­μι­σμέ­νων οφειλών αλλά και των αξιο­γρά­φων/επι­τα­γών έχουν κερ­δί­σει μια αξιό­λογη αποδοχή αφού λιγό­τε­ρες από τέσ­σε­ρις στις δέκα επι­χει­ρή­σεις θα ήθελαν μια δια­φο­ρε­τική σύνθεση των μέτρων.  Τέλος ζητή­ματα όπως η κρατική επι­δό­τηση επι­το­κίου των ενή­με­ρων επι­χει­ρη­μα­τι­κών δανείων η ανα­στολή της σύμ­βα­σης εργα­σίας των εργα­ζο­μέ­νων της επι­χεί­ρη­σης αλλά και η κατα­βολή μειω­μέ­νου δώρου Πάσχα από τους εργο­δό­τες έως και τα τέλη Ιούνη φαί­νε­ται ότι δεν απο­τε­λούν προ­τε­ραιό­τητά τους.