«Επίσημος» ο χάρτης Αγκυρας – Τρίπολης-Αναρτώνται από τον ΟΗΕ οι συντεταγμένες

Ζήτημα ημερών είναι, με βάση τους υπο­λο­γι­σμούς της Αθήνας, η ανάρ­τηση από τη Διεύ­θυνση Ωκε­ά­νιων Υπο­θέ­σεων και Δικαίου της Θάλασ­σας του Οργα­νι­σμού Ηνω­μέ­νων Εθνών (ΟΗΕ) των συντε­ταγ­μέ­νων θαλάσ­σιας δικαιο­δο­σίας που ορίζει το τουρ­κο­λι­βυκό μνη­μό­νιο, το οποίο υπε­γράφη στις 27 Νοεμ­βρίου 2019 από την Αγκυρα και την κυβέρ­νηση του Φαγέζ αλ Σαράζ στην Τρίπολη. Η ανάρ­τηση απο­τε­λεί την τελευ­ταία πράξη με βάση την οποία ο χάρτης οριο­θέ­τη­σης θαλασ­σίων ζωνών Τουρ­κίας – Λιβύης, που περι­λαμ­βά­νε­ται ως παράρ­τημα στο μνη­μό­νιο κατα­νό­η­σης που υπέ­γρα­ψαν Αγκυρα και Τρίπολη, αποκτά χαρα­κτήρα επί­ση­μου εγγρά­φου στις βάσεις δεδο­μέ­νων του ΟΗΕ. Η σχετική, απο­λύ­τως ανα­με­νό­μενη εξέλιξη προ­κα­λεί ευλόγως ανη­συ­χία στην Αθήνα, η οποία και προ­ε­τοι­μά­ζε­ται για τις επι­πτώ­σεις που κάτι τέτοιο θα μπο­ρούσε να έχει.

Από την Τουρκία έχει δια­μη­νυ­θεί σε αρκετά επίπεδα από ανώ­τε­ρους και ανώ­τα­τους αξιω­μα­τού­χους ότι η ανάρ­τηση των χαρτών από τον ΟΗΕ ουσια­στικά θα απο­τε­λέ­σει και την επι­ση­μο­ποί­ηση του μνη­μο­νίου για τις θαλάσ­σιες ζώνες, κάτι που εν συνε­χεία απο­δε­σμεύει την Αγκυρα για πραγ­μα­το­ποί­ηση ερευνών σε αυτές. Είτε πρό­κει­ται για έρευνες που θα πραγ­μα­το­ποι­η­θούν στη θεω­ρού­μενη (με βάση το μνη­μό­νιο) ως τουρ­κική απο­κλει­στική οικο­νο­μική ζώνη (ΑΟΖ) είτε σε εκείνη που θεω­ρεί­ται ως λιβυκή και θα μπο­ρούσε να αδειο­δο­τη­θεί στην Τουρ­κική Εται­ρεία Πετρε­λαίου (ΤΡΑΟ) γι’ αυτόν τον σκοπό.

Με βάση τις γεω­γρα­φι­κές ακρο­βα­σίες στις οποίες έχει προ­χω­ρή­σει η Αγκυρα προ­κει­μέ­νου να κατορ­θώ­σει να επι­τύ­χει τη συνά­ντηση της τουρ­κι­κής με τη λιβυκή ΑΟΖ σε ένα σύνορο μόλις 29,7 χιλιο­μέ­τρων, το νησί της Κρήτης έχει περιο­ρι­σμένη επήρεια, η Κάσος, η Κάρ­πα­θος και η Ρόδος την ελά­χι­στη δυνατή και μικρό­τερα νησιά, όπως το Καστελ­λό­ριζο, εντελώς ανύ­παρ­κτη επήρεια. Αντι­θέ­τως, προ­κει­μέ­νου να επι­τευ­χθεί η οριο­θέ­τηση αυτή, έχουν χρη­σι­μο­ποι­η­θεί τουρ­κι­κές ακα­τοί­κη­τες βρα­χο­νη­σί­δες, στις οποίες και έχει απο­δο­θεί πλήρης επήρεια για τον καθο­ρι­σμό ΑΟΖ.

Η Αθήνα ήδη έχει προ­σπα­θή­σει στο ανώτατο δυνατό διπλω­μα­τικό επίπεδο να κατα­δεί­ξει τις τεχνι­κές αυτές ακρο­βα­σίες στις οποίες έχει προ­χω­ρή­σει η Αγκυρα, δεδο­μέ­νου ωστόσο ότι το τουρ­κο­λι­βυκό μνη­μό­νιο απο­τε­λεί μια διμερή συμ­φω­νία ανάμεσα σε δύο διεθνώς ανα­γνω­ρι­σμέ­νες κυβερ­νή­σεις, τα πραγ­μα­τικά πολι­τικά απο­τε­λέ­σματα που μπορεί να επι­τύ­χει είναι περιο­ρι­σμένα. Με βάση, λοιπόν, αυτή τη διόλου ευοίωνη επι­κεί­μενη εξέλιξη, η Αθήνα σχε­διά­ζει τις επό­με­νες κινή­σεις της. Αύριο ξεκινά στην Αθήνα ο τεχνι­κός διά­λο­γος σε στρα­τιω­τικό και διπλω­μα­τικό επίπεδο για τα μέτρα οικο­δό­μη­σης εμπι­στο­σύ­νης (ΜΟΕ) ανάμεσα σε Ελλάδα και Τουρκία. Σε αυτό το πλαίσιο, όπως απο­κά­λυψε την Πέμπτη η «Κ», η Αθήνα ζητάει να ληφθούν μέτρα για καλύ­τερη επι­κοι­νω­νία σε όλα τα επίπεδα (αερο­πο­ρία, σύνορα στον Εβρο και έλεγχος υπο­βρυ­χίων) προ­κει­μέ­νου να απο­μα­κρυν­θεί ο κίν­δυ­νος ατυ­χή­μα­τος από τη διαρκή στρα­τιω­τική πίεση που ασκεί η Τουρκία. Δεν είναι τυχαίο το ότι, μόλις σε λίγες ημέρες, ενώ μάλιστα εκκρε­μούσε η συνά­ντηση των υπουρ­γών Εθνικής Αμυνας Νίκου Πανα­γιω­τό­που­λου και Χου­λουσί Ακάρ στο περι­θώ­ριο της Συνόδου του ΝΑΤΟ στις Βρυ­ξέλ­λες, σημειώ­νο­νταν διαρ­κείς υπερ­πτή­σεις σε νησιά του Ανα­το­λι­κού Αιγαίου από την τουρ­κική αερο­πο­ρία. Επίσης, ενώ μετα­δι­δό­ταν εικόνα μείωσης της έντασης, από την Αγκυρα επα­νερ­χό­ταν μονό­τονα ένα αίτημα το οποίο, ακόμα και αν το ήθελε, ο πρω­θυ­πουρ­γός Κυριά­κος Μητσο­τά­κης δεν θα μπο­ρούσε να ικα­νο­ποι­ή­σει: να πείσει τον πρόεδρο της Κυπρια­κής Δημο­κρα­τίας Νίκο Ανα­στα­σιάδη να δια­κό­ψει το πρό­γραμμα ερευνών και γεω­τρή­σεων της Λευ­κω­σίας εντός της υφα­λο­κρη­πί­δας και της ΑΟΖ της Κύπρου.

Το συγκε­κρι­μένο αίτημα υπο­δη­λώ­νει, μεταξύ άλλων, την αντί­ληψη που έχει αυτή την περίοδο η Αγκυρα σχετικά με τη δυνα­τό­τητα παρέμ­βα­σης της Αθήνας σε μια ξένη κυβέρ­νηση. Συχνά, για τους ιθύ­νο­ντες στην Αγκυρα, δεν γίνεται αντι­λη­πτό ότι η σχέση Αθήνας – Λευ­κω­σίας δεν είναι ανάλογη με εκείνη ανάμεσα στην Τουρκία και στα Κατε­χό­μενα. Αυτή η κατά­σταση οδήγησε σε ανα­γκα­στικό «πάγο» τις συζη­τή­σεις για συνά­ντηση σε πολι­τικό επίπεδο και δη ανάμεσα στους υπουρ­γούς Εξω­τε­ρι­κών Νίκο Δένδια και Μεβλούτ Τσα­βού­σο­γλου. Για την Αθήνα, τα βήματα πρέπει να είναι ανα­λο­γικά. Εφόσον παρα­χθούν κάποια απο­τε­λέ­σματα από τις συζη­τή­σεις για τα ΜΟΕ αυτή την εβδο­μάδα, θα ανοίξει ξανά ο δρόμος για νέα συνά­ντηση ανάμεσα στους αρμό­διους γενι­κούς γραμ­μα­τείς των δύο υπουρ­γείων Εξω­τε­ρι­κών. Η προη­γού­μενη συνά­ντηση πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε στις 10 Ιανουα­ρίου στην Αγκυρα, ανάμεσα στον γ.γ. του υπουρ­γείου Εξω­τε­ρι­κών Θεμι­στο­κλή Δεμίρη και στον Τούρκο μόνιμο υφυ­πουργό Εξω­τε­ρι­κών Σεντάτ Ονάλ. Σύμφωνα με καλά πλη­ρο­φο­ρη­μέ­νες πηγές, οι Τούρκοι έχουν μια εντελώς δια­φο­ρε­τική προ­σέγ­γιση, καθώς θεωρούν ότι η άμεση ανα­βάθ­μιση του δια­λό­γου σε υπουρ­γικό επίπεδο θα μπο­ρούσε να οδη­γή­σει σε ταχύ­τε­ρες λύσεις.

Ωστόσο, πυρήνας του προ­βλή­μα­τος, όπως τον αντι­λαμ­βά­νε­ται η Αγκυρα, παρα­μέ­νει η κατά­σταση στην Κύπρο. Τις τελευ­ταίες εβδο­μά­δες, πάντως, η Λευ­κω­σία δέχθηκε μηνύ­ματα ουσια­στι­κής στή­ρι­ξης όχι μόνο από την Αθήνα, αλλά και από το Παρίσι. Οπως απο­κά­λυψε η «Κ» την Παρα­σκευή, το αερο­πλα­νο­φόρο «Σαρλ ντε Γκωλ» παρέ­τεινε σιωπηλά την παρα­μονή του στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο, αλλά και στην κυπριακή ΑΟΖ, παρά το γεγονός ότι όλες οι επί­ση­μες ανα­κοι­νώ­σεις του γαλ­λι­κού Ναυ­τι­κού για την επι­χεί­ρηση «FOCH 2020» περι­λάμ­βα­ναν τη διέ­λευση των Στενών του Σουέζ και περί­πλου της Αρα­βι­κής Χερ­σο­νή­σου. Επρό­κειτο για ένα εμφα­τικό μήνυμα προς την Αγκυρα, καθώς το «Σαρλ ντε Γκωλ», συνο­δευό­μενο μονίμως από τέσ­σε­ρις φρε­γά­τες άλλων ευρω­παϊ­κών κρατών, πέρασε από το οικό­πεδο 8, όπου πραγ­μα­το­ποιεί γεω­τρή­σεις το πλωτό γεω­τρύ­πανο «Γιαβούζ», ουκ ολίγες φορές, όπως άλλωστε και από τα οικό­πεδα 2, 3, 7, 10 και 12.

Στην Αθήνα γίνεται, επίσης, μια προ­σπά­θεια ανά­γνω­σης της πραγ­μα­τι­κής πολι­τι­κής κατά­στα­σης μέσα στην Τουρκία προ­κει­μέ­νου να δια­πι­στώ­σει αν μπορεί να εξε­λι­χθεί ένα σενάριο προ­κή­ρυ­ξης πρόωρων εκλογών από τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντο­γάν, το αργό­τερο το 2021. Σε δύο δημο­σκο­πή­σεις που έχουν κατα­γρα­φεί, μια για λογα­ρια­σμό του Τ24 και μια της αξιω­μα­τι­κής αντι­πο­λί­τευ­σης του CHP, το κυβερ­νη­τικό κόμμα ΑΚΡ φαί­νε­ται να αντέχει στις πιέσεις των κεμα­λι­στών, ωστόσο ο κ. Ερντο­γάν εμφα­νί­ζε­ται να υπο­λεί­πε­ται ως πρόσωπο που προ­τι­μά­ται για τη θέση του προ­έ­δρου της Τουρ­κι­κής Δημο­κρα­τίας έναντι του ανερ­χό­με­νου αστέρα και δημάρ­χου Κων­στα­ντι­νού­πο­λης Εκρέμ Ιμά­μο­γλου. Βεβαίως, οι εκτι­μή­σεις αυτές γίνο­νται υπό την αίρεση της αξιο­πι­στίας αυτών των δημο­σκο­πή­σεων, μάλιστα σε κλίμα πολύ αρνη­τικό για την κυβέρ­νηση Ερντο­γάν. Ενδειξη, πάντως, της κατά­στα­σης είναι ότι, στη δημο­σκό­πηση του περα­σμέ­νου Δεκεμ­βρίου στο T24 από την εται­ρεία PIAR, οι μισοί υπο­ψή­φιοι ψηφο­φό­ροι (48,2%) ιεραρ­χού­σαν ως σημα­ντι­κό­τερο ζήτημα την οικο­νο­μία και την ανεργία.

Ο παράγων «συρο­τουρ­κική σύγκρουση»

Ενας επι­πλέον παρά­γο­ντας, που καθιστά την ανά­γνωση των προ­θέ­σεων της Τουρ­κίας το ερχό­μενο χρονικό διά­στημα λίγο πιο περί­πλοκη, είναι η πρό­σφατη επι­δεί­νωση των σχέσεων Αγκυρας και Μόσχας, μετά και το ξέσπα­σμα της, ανοι­χτής πια, συρο­τουρ­κι­κής σύγκρου­σης στην περιοχή γύρω από το Ιντλίμπ. Η Ουά­σιγ­κτον ήδη έχει εκμε­ταλ­λευ­θεί τις τριβές προ­κει­μέ­νου να προ­σεγ­γί­σει εκ νέου την Αγκυρα, ωστόσο στην παρούσα φάση δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι οι ΗΠΑ μπορεί να εμπλα­κούν περισ­σό­τερο στην υφι­στά­μενη κρίση, λόγω, σε σημα­ντικό βαθμό, και της εσω­στρέ­φειας που επι­κρα­τεί στο αμε­ρι­κα­νικό πολι­τικό σύστημα ενόψει των προ­ε­δρι­κών εκλογών τον ερχό­μενο Νοέμ­βριο. Ωστόσο, όλες οι επι­λο­γές είναι στην πραγ­μα­τι­κό­τητα στα χέρια του Ερντο­γάν. Ο αριθμός των νεκρών Τούρκων στρα­τιω­τών στο Ιντλίμπ είναι σημα­ντι­κός, ιδιαί­τερα για μια κοι­νω­νία η οποία αισθά­νε­ται ολοένα και περισ­σό­τερο ότι η Αγκυρα δεν έχει να επι­τύ­χει κάποιο στρα­τη­γικό κέρδος από την παρου­σία της εκεί.

πηγή kathimerini.gr

ΒΑΣΙΛΗΣ ΝΕΔΟΣ