X. Λουκαράς: «Εκδηλώνεται ενδιαφέρον από ξένους για επενδύσεις στα νησιά μας»

Κύριε Λουκαρά θα ήθελα να ξεκι­νή­σουμε από το πρό­βλημα με την Τράπεζα Δωδε­κα­νή­σου. Έχει ‘κακοφορμίσει’ εδώ και χρόνια αν και φαί­νε­ται πλέον φως στην άκρη του τούνελ εάν προ­χω­ρή­σει η νομο­θε­τική πρω­το­βου­λία της κυβέρ­νη­σης.

Το πρό­βλημα με την Τράπεζα Δωδε­κα­νή­σου είναι ένα θέμα το οποίο το συζη­τάμε εδώ και χρόνια. Είναι πάρα πολύ δύσκολο καθώς η βίαιη λύση της εται­ρείας που επι­λέ­χθηκε, είναι αυτή η οποία απο­τε­λεί και το αγκάθι. Διότι σε τέτοιες περι­πτώ­σεις, το πλαίσιο στο οποίο λει­τουρ­γεί ο εκκα­θα­ρι­στής είναι πολύ συγκε­κρι­μέ­νες. Θα μπο­ρούσε εάν είχε κάποιος προ­νο­ή­σει να επι­τά­ξει την απορ­ρό­φηση της εται­ρείας από άλλο τρα­πε­ζικό ίδρυμα, προ­κει­μέ­νου να μπο­ρέ­σει να απορ­ρο­φή­σει το ‘ενεργητικό’ και το βιώσιμο ‘παθητικό’ (εννο­ώ­ντας τα δάνεια που μπο­ρού­σαν να πλη­ρω­θούν). Η κατά­σταση παρα­μέ­νει δύσκολη. Ευελ­πι­στώ, αν τελικά προ­χω­ρή­σει η νομο­θε­τική πρω­το­βου­λία της κυβέρ­νη­σης να δώσει μια ικανή λύση. Πιστεύω ότι θα διευ­κο­λύ­νει κάποιες κατα­στά­σεις –χωρίς να είναι ολο­κλη­ρω­τική λύση. Εδώ μιλάμε για το κλεί­σιμο μιας εται­ρείας χωρίς δια­γραφή χρέους. Μακάρι να πετύ­χουν τέτοιες συν­θή­κες, διότι υπάρ­χουν μεγάλα περιου­σιακά στοι­χεία σε αξίες για μικρές οφειλές οι οποίες δεν μπορούν να ρυθ­μι­στούν.

Να περά­σουμε στο τρα­πε­ζικό κομμάτι. Πώς βλέπετε το περι­βάλ­λον; Κατά την άποψή σας, έχει αρχίσει να βελ­τιώ­νε­ται σιγά – σιγά;

Προ­σω­πικά, εκτιμώ πως κλείνει σιγά – σιγά ο κύκλος της περι­δί­νη­σης στην οποία είχε εισέλ­θει αυτός ο οικο­νο­μι­κός κλάδος μαζί με την υπό­λοιπη χώρα. Κι αυτό φαί­νε­ται με την ‘αποκόλληση’ από τις τρά­πε­ζες όλων των κακών στοι­χείων του ισο­λο­γι­σμού τους, με τα δάνεια που δεν μπορούν να εξυ­πη­ρε­τη­θούν και τα οποία, ουσια­στικά, ανα­λαμ­βά­νουν άλλοι. Είναι το κομμάτι αυτού που λέμε ιδιω­τικό χρέος, με απο­τέ­λε­σμα οι ίδιες οι τρά­πε­ζες πλέον να εστιά­ζουν στο να μπο­ρέ­σουν να χρη­μα­το­δο­τή­σουν νέα επι­χει­ρη­μα­τικά σχέδια ή υγιείς επι­χει­ρή­σεις, οι οποίες έχουν αντέξει όλη αυτή την μακρό­χρονη κακή περίοδο που περά­σαμε. Τα μακρο-οικονομικά είναι πολύ θετικά: ήδη η Ελλάδα κατά­φερε και δανεί­στηκε με χαμηλό ποσοστό, κάτι το οποίο πιθανόν να είναι και ένας προ­άγ­γε­λος για τα επόμενα βήματα για πιστο­λη­πτική ικα­νό­τητα με φθηνή χρη­μα­το­δό­τηση και για το ελλη­νικό δημόσιο και για το ελλη­νικό τρα­πε­ζικό σύστημα. Αυτό θα μετα­δο­θεί κάποια στιγμή και στην εσω­τε­ρική αγορά. Πολλές τρά­πε­ζες πέρασαν και μια φάση εσω­τε­ρι­κής ανα­διορ­γά­νω­σης όλου του συστή­μα­τος που ελέγ­χουν και δια­χει­ρί­ζο­νται τους πελάτες τους και νομίζω πια όπως η κατά­σταση έχει… κατα­στα­λά­ξει. Οδεύ­ουμε δηλαδή, σε μια άλλη εποχή.

Κύριε Λουκαρά, βρι­σκό­μα­στε στην αρχή μίας νέας χρονιάς για το ΕΣΠΑ και θα ήθελα να μας δώσετε μια εικόνα. Πώς πήγε μέχρι τώρα και τι περι­μέ­νουμε;

Μιλώ­ντας για το ΕΣΠΑ όσον αφορά στις χρη­μα­το­δο­τή­σεις που αφορούν τις ιδιω­τι­κές επι­χει­ρή­σεις (όχι τα δημόσια έργα) η Ελλάδα εμφά­νισε μία απορ­ρό­φηση της τάξης του 35% περίπου. Γι αυτό έχει τεθεί ακόμη υψη­λό­τε­ρος στόχος για φέτος μέχρι το τέλος του 2020 για υψη­λό­τε­ρες απορ­ρο­φη­τι­κό­τη­τες. Γι αυτό και υπάρχει μια μεγάλη πίεση από τους φορείς που δια­χει­ρί­ζο­νται τα προ­γράμ­ματα προς τις επι­χει­ρή­σεις που έχουν ήδη υπαχθεί, ώστε να προ­χω­ρή­σουν σε υλο­ποι­ή­σεις των έργων (να αξιο­ποι­ή­σουν, δηλαδή τις εκτα­μιεύ­σεις των χρη­μα­το­δο­τή­σεων) προ­κει­μέ­νου η Ελλάδα να ξεπε­ρά­σει πάνω από το 50% στο τέλος του τρέ­χο­ντος έτους. Είναι ένας πάρα πολύ μεγάλος στόχος, που απαιτεί την συνέ­χεια και τη συνερ­γα­σία πολλών εμπλε­κο­μέ­νων: των συμ­βού­λων, των επι­χει­ρή­σεων, των ενδιά­με­σων φορέων που δια­χει­ρί­ζο­νται τα προ­γράμ­ματα. Ήδη κι εμείς από την επαγ­γελ­μα­τική πλευρά, έχουμε γίνει δέκτες αυτής της ‘θετικής’ πίεσης, καθώς υπάρχει πολύ έντονη όχληση προ­κει­μέ­νου να προ­χω­ρούν οι δια­δι­κα­σίες, τα δικαιο­λο­γη­τικά, τα στοι­χεία τεκ­μη­ρί­ω­σης των έργων αυτών προς τους κεντρι­κούς φορείς ώστε να μπο­ρέ­σουν να κάνουν τις εκτα­μιεύ­σεις. Ταυ­τό­χρονα, επί­κει­νται κι άλλες προ­κη­ρύ­ξεις για τις Μικρο­με­σαίες Επι­χει­ρή­σεις, με ελα­στι­κό­τε­ρους όρους –όσον αφορά το κομμάτι της απα­σχό­λη­σης, του προ­σω­πι­κού. Κι αυτό γιατί ένα μεγάλο μέρος των προ­κη­ρύ­ξεων αφο­ρού­σαν επι­χει­ρή­σεις οι οποίες απα­σχο­λού­σαν του­λά­χι­στον δύο άτομα σε πλήρη απα­σχό­ληση ως προ­σω­πικό. Απ’ ό,τι φαί­νε­ται θα υπάρξει προ­κή­ρυξη που θα απευ­θύ­νε­ται σε Μικρο­με­σαίες (και πολύ μικρές) Επι­χει­ρή­σεις με μικρό­τερο προ­σω­πικό, δίνο­ντάς τους το δικαί­ωμα πρό­σβα­σης σε αυτές τις χρη­μα­το­δο­τή­σεις.

Κατ’ εμέ είναι κρίσιμο έτος και πιστεύ­ουμε ότι προς το δεύτερο εξάμηνο θα φανεί και στην αγορά, αυτή η προ­σπά­θεια για την αύξηση απορ­ρό­φη­σης.

Να περά­σουμε όμως και στα δικά μας για τις απορ­ρο­φή­σεις χρη­μα­το­δο­τι­κών προ­γραμ­μά­των σε επίπεδο Νοτίου Αιγαίου. Πώς δια­μορ­φώ­νε­ται η εικόνα, αφενός στα δημόσια έργα και αφε­τέ­ρου, στις επεν­δύ­σεις;

Κοι­τάξτε, η αλήθεια είναι ότι από το τελευ­ταίο τρίμηνο του 2019 και το οποίο συνε­χί­ζε­ται μέχρι τώρα, φαί­νε­ται ότι υπάρχει πολύ ζωηρό ενδια­φέ­ρον για ανάληψη πολλών επι­χει­ρη­μα­τι­κών πρω­το­βου­λιών –εξ ού και ο λόγος για τον οποίο, δίνουν συνεχώς παρα­τά­σεις στις προ­κη­ρύ­ξεις του ανα­πτυ­ξια­κού νόμου αλλά και στα προ­γράμ­ματα των χρη­μα­το­δο­τή­σεων. Η αλήθεια είναι ότι κατα­γρά­φε­ται πλέον πολύ έντονη η ζήτηση από το εξω­τε­ρικό, δηλαδή από ανθρώ­πους που ενδια­φέ­ρο­νται να επεν­δύ­σουν χρήματα στα νησιά μας. Αυτό κρί­νε­ται ως πάρα πολύ σημα­ντικό στην παρούσα φάση.

Όσον αφορά την απορ­ρό­φηση σε προ­γράμ­ματα γενι­κό­τερα και για τα δημόσια έργα νομίζω ότι το Νότιο Αιγαίου, εξα­ντλεί αυτό που μπορεί. Δηλαδή, είναι γνωστό πως τα χρήματα αυτά έχουν μια κατα­νομή ανά περιοχή, περι­φέ­ρειες κ.λπ. Η δική μας Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου, πάντα εξα­ντλεί αυτές τις απορ­ρο­φή­σεις και πάντα υπάρχει ένα ‘overbooking’ αιτή­σεων.

Όπως σας είπα, είναι ένας προ­άγ­γε­λος ανα­βάθ­μι­σης της οικο­νο­μίας, αφού οι επό­με­νες αξιο­λο­γή­σεις που θα γίνουν (από τους οίκους αξιο­λό­γη­σης) θα την ανε­βά­σουν σε επεν­δυ­τική βαθμίδα με χαμηλό κίνδυνο.

Αυτό ανοίγει την πόρτα σε πολλά πράγ­ματα: επεν­δύ­σεις, χρη­μα­το­δο­τή­σεις, προ­σέλ­κυση κεφα­λαίων.