O Mητσοτάκης στο Τάρπον Σπρινγκς – Επίσκεψη πρωθυπουργού 100 χρόνια μετά τον Βενιζέλο

Ιδιαί­τερα σημα­ντικό, από πολλές απόψεις αξιο­πρό­σε­κτο έως και συναρπαστικό-, κυρίως όμως διπλό είναι το ιστο­ρικό υπό­βα­θρο της επι­λο­γής του Ελληνα πρω­θυ­πουρ­γού να βρεθεί στο Τάρπον Σπρινγκς ανήμερα των Φώτων. Το ένα ρίζωμα στον χρόνο αυτής της επί­σκε­ψης έχει να κάνει με τη συγκε­κρι­μένη πόλη της Φλό­ρι­ντα, πλησίον της Τάμπα.

Ενα νήμα που συνδέει το σήμερα με την τοπική παρά­δοση σχε­τί­ζε­ται με την υπό­σταση του Τάρπον Σπρινγκς ως μία ελλη­νική αποικία στις ΗΠΑ – και όχι σαν άλλο ένα πολυάν­θρωπο κέντρο του παροι­κια­κού ελλη­νι­σμού στην Αμερική, το οποίο απλώς γιορ­τά­ζει τα Θεο­φά­νια κατά τον παρα­δο­σιακό, αυθε­ντικά ελλη­νορ­θό­δοξο τρόπο. Επι­πλέον ξεχω­ρι­στή και ασυ­νή­θι­στη είναι η ιστορία του Τάρπον Σπρινγκς με την εξ επί τούτου μετα­φορά των Ελλήνων σφουγ­γα­ρά­δων, για πρώτη φορά το 1905, από τα νησιά του Αιγαίου στην ανα­το­λική πλευρά του Κόλπου του Μεξικού. Το Τάρπον Σπρινγκς, το σημείο του αμε­ρι­κα­νι­κού χάρτη όπου απα­ντά­ται το πολυ­πλη­θέ­στερο ελλη­νικό στοι­χείο από οπου­δή­ποτε αλλού στην επι­κρά­τεια των ΗΠΑ, είναι η «Πόλη των Θεο­φα­νίων». Η ρίψη του σταυρού στη θάλασσα για τον αγιασμό των υδάτων, αλλά και το ότι παρί­στα­νται σε αυτήν ανέ­κα­θεν επίσημα και δια­κε­κρι­μένα μέλη της ομο­γε­νεια­κής κοι­νό­τη­τας σημα­το­δο­τούν την έναρξη ενός μικρού φεστι­βάλ. Χάρη στο οποίο το Τάρπον Σπρινγκς έχει εδραιώ­σει τη φήμη του στην αμε­ρι­κα­νική κοι­νω­νία και ευρύ­τερα, πολύ πιο πέρα από τα όρια του από­δη­μου ελλη­νι­σμού.

Η επί­σκεψη Βενι­ζέ­λου

Η δεύτερη ιστο­ρική ρίζα του Τάρπον Σπρινγκς απλώ­νε­ται στο μεγα­λύ­τερο μέρος της έκτασης ενός ολό­κλη­ρου αιώνα και συνδέει τον κ. Κυριάκο Μητσο­τάκη με έναν από τους επι­φα­νέ­στε­ρους εκπρο­σώ­πους του οικο­γε­νεια­κού γενε­α­λο­γι­κού του δέντρου, τον Ελευ­θέ­ριο Βενι­ζέλο. Ο Κώστας Μητσο­τά­κης, προ­προ­πάπ­πος του νυν πρω­θυ­πουρ­γού, ήταν ο σύζυγος της Κατί­γκως Βενι­ζέ­λου, αδελφής του Βενι­ζέ­λου.

Φέτος φτάνουν τα 98 -ή 100 παρά 2- τα χρόνια που έχουν περάσει από το 1922, από τότε δηλαδή που οι Ελληνες του Τάρπον Σπρινγκς υπο­δέ­χθη­καν με έξαλλο ενθου­σια­σμό «περι­ποιού­με­νοι στον Ελευ­θέ­ριο Βενι­ζέλο τιμές εθνάρχη και ήρωα». Του­λά­χι­στον κατ’ αυτό τον τρόπο απο­τύ­πωνε το γεγονός το «Ελεύ­θε­ρον Βήμα» στο φύλλο της 12ης Ιουνίου του 1922, αρκετό καιρό μετά την πολύ­μηνη περιο­δεία του στις ΗΠΑ: «Η εμφά­νι­σις του Ελευ­θε­ρίου Βενι­ζέ­λου εν μέσω του Ελλη­νι­σμού της Αμε­ρι­κής έγινεν αφορμή να συγκλο­νι­σθούν εκ βάθρων αι αισθη­μα­τι­καί καρδίαι εκείνων των αθώων πατριω­τών, και να εκρα­γούν προς δύο κατευ­θύν­σεις, προς την χαράν διότι αντί­κρυ­ζαν την φυσιο­γνω­μίαν Εκείνου, του Μεγα­λουρ­γού, και προς την θλίψιν, διότι η ιδέα της πατρί­δος υπέστη ένα τόσο φοβερόν πλήγμα». Αυτά έγραφε ο Κώστας Αθά­να­τος, χωρίς να νιώθει την παρα­μι­κρή ανάγκη να αυτο­συ­γκρα­τη­θεί στην επι­δα­ψί­λευση υπερ­θε­τι­κών και απο­θε­ω­τι­κών σχολίων για τον ηγέτη. Ο Αθά­να­τος λάτρευε τον Βενι­ζέλο και δεν το έκρυβε. Οπως βέβαια και η εφη­με­ρίδα «Ελεύ­θε­ρον Βήμα» του Δημη­τρίου Λαμπράκη. Οσο για το «φοβερόν πλήγμα» στο οποίο ανα­φέ­ρε­ται το άρθρο, προ­φα­νώς έχει να κάνει με τη Μικρα­σια­τική Εκστρα­τεία, η οποία τον Ιούνιο του 1922 βρι­σκό­ταν ακόμη εν εξε­λί­ξει, όδευε, όμως, ολο­τα­χώς προς την ολέθρια για τον Ελλη­νι­σμό της Ιωνίας κατά­ληξη το φθι­νό­πωρο του ίδιου έτους.

Ο Κώστας Αθά­να­τος χαρα­κτη­ρί­ζει τον Βενι­ζέλο «Μεγάλον Εξό­ρι­στον» εφόσον είχε απο­μα­κρυν­θεί από την πρω­θυ­πουρ­γία και την ελλη­νική πολι­τική σκηνή μετά την εκλο­γική συντριβή των Φιλε­λευ­θέ­ρων τον Νοέμ­βριο του 1920.

«Παλμούς εδο­κί­μα­σαν οι συμπα­τριώ­τες μας, οι σκορ­πι­σμέ­νοι ανά τας μεγάλας και αχανείς πόλεις της ευφόρου Καλι­φορ­νίας, όταν είδαν τον Μεγάλον Εξό­ρι­στον τόσο κοντά των να περιάγη τον υπε­ρή­φα­νον πόνον του», γράφει με άκρατο μελο­δρα­μα­τι­σμό στο πρω­το­σέ­λιδο του «Ελευ­θέ­ρου Βήματος» και συνε­χί­ζει στο ίδιο ύφος: «Ησαν σκληραί στιγμές οδύνης. Ολοι είχον ποθήσει να αντι­κρύ­σουν το θεϊκόν φως που περι­βάλ­λει την φυσιο­γνω­μίαν του Παρα­κλή­του της Φυλής. Ολοι τον είχαν ονει­ρευθή και τον είχαν λατρεύση. Αλλά όλοι επερ­νού­σαν τον καιρόν με την μυστι­κήν προσ­δο­κίαν ότι μίαν ημέρα θα ευτυ­χού­σαν να τον ιδούν κάτω από το λευκόν φως της πατρί­δος των, θριαμ­βευ­τήν και δαφ­νη­φό­ρον. Κανείς δεν εφα­ντά­ζετο ποτέ το φρι­κα­λέον δράμα που θα εξε­μη­δέ­νιζε το ωραίον όνειρον της πραγ­μα­τι­κό­τη­τος και θα εξα­πέ­στελλε τον Βενι­ζέ­λον, εκπα­τρι­σμέ­νον περι­η­γη­τήν, λυπη­μέ­νον ιδιώτην, εις ένα ταξείδι λήθης προς τας μακρυ­νάς χώρας των δύο ωκεανών…».

Ταξίδι του μέλιτος

Το δημο­σί­ευμα του «Ελευ­θέ­ρου Βήματος» κατα­γρά­φει εκδη­λώ­σεις προ­σω­πο­λα­τρίας εκ μέρους των κατοί­κων του Τάρπον Σπρινγκς προς τον Βενι­ζέλο. Και, αντι­στοί­χως, μια απέ­ρα­ντη συγκί­νηση η οποία είχε εμφανώς κυριεύ­σει τον μεγάλο Κρήτα πολι­τικό. Σε ό,τι αφορά στη γενι­κό­τερη σκη­νο­γρα­φία, η εφη­με­ρίδα σημειώ­νει: «Σε εκείνον τον ξένο τόπο, στην άγνωρη θάλασσα, μια τσούρμα χαρ­μό­συνα καρα­βά­κια τεντώ­νουν με το πανί τους μαζί στον αέρα σημαίες γαλά­ζιες και λευκές που εκυ­μά­τι­ζαν ψηλά στα κατάρ­τια κι όλο εζύ­γω­ναν χαρ­μό­συνα κοντά στον Ελευ­θέ­ριο Βενι­ζέλο. Οι σφουγ­γα­ρά­δες του θρύλου, οι γερό­λυ­κοι, τα παλ­λη­κά­ρια της νησιω­τι­κής Ελλάδος, με τον γρα­φι­κόν στόλον τους, με τις φρε­γά­δες και τις μπρα­τσέ­ρες, έσχιζαν τα μεγάλα κύματα και στο γαλάζιο τους και στον αφρό τους εξε­δί­πλω­ναν την παι­γνι­διάρα σημαιούλα. Αν έχη αξία η σημαία, την έχει στην ξενη­τειά. Ηταν η Ελλη­νική ιδέα που έπλεε πλη­σί­στιος να τον αγκα­λιάση. Τον εξύ­πνησε (σ.σ.: τον Βενι­ζέλο). Τον εζω­ντά­νεψε. Τον εθέ­ριεψε. Του εθύμισε τόσα περα­σμένα».

Πολύ πιο νηφάλια αλλά πάντα μυθι­στο­ρη­μα­τικά, στην επί­σκεψη του Ελευ­θέ­ριου Βενι­ζέ­λου στο Τάρπον Σπρινγκς ανα­φέ­ρε­ται και ο Μίμης Ανδρου­λά­κης στο βιβλίο του «Ταξίδι Μέλιτος» (εκδ. Πατάκη, 2015), μια ελεύ­θερη βιο­γρά­φηση του Βενι­ζέ­λου με αφορμή το μεγάλο του ταξίδι σε Ευρώπη και Αμερική κατά το διά­στημα που προη­γή­θηκε της Μικρα­σια­τι­κής Κατα­στρο­φής. Ηταν η περί­ο­δος κατά την οποία ο Ελευ­θέ­ριος Βενι­ζέ­λος πολι­τικά ήταν θανά­σιμα τραυ­μα­τι­σμέ­νος. Ως προς τα προ­σω­πικά του όμως, έκανε μια και­νού­ρια, αισιό­δοξη αρχή. Ο μήνας του μέλιτος που εξι­στο­ρεί ο Ανδρου­λά­κης στο σύγ­γραμμά του προ­έ­κυψε χάριν του δεύ­τε­ρου γάμου του με την Ελενα Στεφάνοβικ-Σκυλίτση, κόρη βαθύ­πλου­της οικο­γέ­νειας. Σύμφωνα με τον Νικόλαο Παπα­δάκη (Παπαδή), συγ­γρα­φέα της δίτομης, έγκυρης βιο­γρα­φίας του Βενι­ζέ­λου, «η περιου­σία της Ελενας και της μητέρας της, Βιρ­γι­νίας Σκυ­λί­τση, ήταν από τις μεγα­λύ­τε­ρες της Αγγλίας». Το ζεύγος Ελενας και Ελευ­θέ­ριου Βενι­ζέ­λου είχε δώσει όρκους αιώνιας πίστης στο Χάι­γκεϊτ του Λον­δί­νου, κατά σύμ­πτωση μερικές δεκάδες μέτρα μακριά από τον τάφο του Καρλ Μαρξ, στις 21 Σεπτεμ­βρίου του 1921. Στις 2 Οκτω­βρίου οι νεό­νυμ­φοι (ο Ελευ­θέ­ριος ήταν τότε 58 και η Ελενα 48 ετών) επι­βι­βά­στη­καν στο υπε­ρω­κε­ά­νιο «Ακουι­τά­νια» και μπάρ­κα­ραν για τη Νέα Υόρκη.

«Η επίσημη εκδή­λωση στην Πολι­τεία της Φλό­ρι­ντα έγινε στο Τζάκ­σον­βιλ», γράφει ο Μίμης Ανδρου­λά­κης, ο οποίος ακο­λού­θως απο­τυ­πώ­νει με πάσα λεπτο­μέ­ρεια τη σκηνή ως εξής: «Ο γερου­σια­στής Μπό­ου­δεν προ­σφώ­νησε τον Ελληνα ηγέτη εκ μέρους όλων των βου­λευ­τών και γερου­σια­στών των νοτίων Πολι­τειών κατα­λή­γο­ντας: “Κύριε Πρόεδρε, το θαύμα της ελλη­νι­κής δημιουρ­γι­κό­τη­τας και εργα­τι­κό­τη­τας στην Αμερική έχει ένα τοπω­νύ­μιο: Τάρπον Σπρινγκς. Θα σας συνο­δεύ­σουμε εκεί για προ­σκύ­νημα”. Ο Βενι­ζέ­λος παρα­ξε­νεύ­τηκε, όμως η απορία του λύθηκε όταν κατέ­βηκε στον σταθμό του Τάρπον Σπρινγκς, στους μαιαν­δρι­κούς κολ­πί­σκους του. Εκεί ήταν όλη η πόλη στη μεγα­λύ­τερη λαο­σύ­ναξη -ανάλογα με τον πληθυσμό- που είχε δει ποτέ του. Σε γενική αργία όλη η πόλη για την υποδοχή και τα σχολεία κλειστά. Οταν μπήκε ο Βενι­ζέ­λος στη λεωφόρο Δωδε­κα­νή­σων και είδε όλα τα μαγαζιά ελλη­νικά, τη γλώσσα ελλη­νική, τις σημαίες ελλη­νι­κές, τους δρόμους και τα καΐκια με ονόματα ελλη­νικά και τα συσ­σω­ρευ­μένα τσου­βά­λια με σφουγ­γά­ρια στην προ­κυ­μαία, βούρ­κωσε. Μια πόλη σφουγ­γα­ρά­δων από την Κάλυμνο, τη Σύμη, τη Χάλκη. Ενας Γιάννης Κόκορης το 1905 έκανε το ξεκί­νημα με λίγους Υδραί­ους και Αιγι­νή­τες και ύστερα στρα­το­λό­γησε μαζικά αλύ­τρω­τους Δωδε­κα­νή­σιους. Από τα μπαλ­κό­νια και τα παρά­θυρα έραιναν την πομπή με άνθη, ενώ οι μαθητές των σχο­λείων, η Εθνο­φρουρά και η Αμε­ρι­κα­νική Λεγεώνα είχαν παρα­τα­χθεί κατά μήκος των δρόμων. Η Ενωση Σπογ­γα­λιέων έστησε στην προ­κυ­μαία δεκάδες καζάνια με κακαβιά -κάθε νησί τη δική του-, πια­τέ­λες με οστρα­κοειδή και σχάρες με ψάρια, χτα­πό­δια, καρα­βί­δες, αστα­κούς, σουπιές. Το Τάρπον Σπρινγκς, σύσσωμο με τον Σύν­δε­σμο Φιλε­λευ­θέ­ρων, το γλέ­ντησε μέχρι το πρωί. Την επομένη το πλοίο του Βενι­ζέ­λου κατευό­δω­σαν πεντα­κό­σια σφουγ­γα­ρά­δικα καΐκια στο ηλιο­βα­σί­λεμα του κόλπου του Μεξικού».

Αγια­σμός και glendi

Η παρου­σία του Κυριά­κου Μητσο­τάκη στο Τάρπον Σπρινγκς για τα Θεο­φά­νια, όπως είναι φυσικό, προσ­δί­δει ακόμη μεγα­λύ­τερη σπου­δαιό­τητα στον εορ­τα­σμό. Τη Δευτέρα 6 Ιανουα­ρίου 2020 ο σταυρός θα φύγει προς τα ύδατα του Σπρινγκ Μπαγιού από τα χέρια του Ελπι­δο­φό­ρου, καθώς ο Αρχιε­πί­σκο­πος Αμε­ρι­κής θα χορο­στα­τή­σει αυτο­προ­σώ­πως. Παλι­κά­ρια από εννέα ορθό­δο­ξες ενορίες της Τάμπα θα συνα­γω­νι­στούν ποιος θα πιάσει πρώτος τον σταυρό βου­τώ­ντας στα νερά του λιμα­νιού. Η παρά­δοση επι­μέ­νει ότι ο πιο άξιος από όσους κατα­δυ­θούν και κολυ­μπή­σουν αποσπά αυτο­μά­τως και την ευλογία της Εκκλη­σίας, μια που ο αγια­σμός των υδάτων είναι μια συμ­βο­λική ανα­πα­ρά­σταση της βάπτι­σης του Ιησού, σύμφωνα με τη Γραφή, από τον Ιωάννη στον ποταμό Ιορδάνη. Γενι­κό­τερα, όμως, οι κάτοι­κοι του Τάρπον Σπρινγκς (ο πλη­θυ­σμός των οποίων αριθμεί περί τα 23.500 άτομα) πιστεύ­ουν ότι ο πολιού­χος Αγιος Νικό­λαος προ­στα­τεύει την πόλη από τους φονι­κούς τυφώνες. Από­δειξη ότι πριν από την «Ιρμα», το 2017, κανένα τέτοιο ακραίο καιρικό φαι­νό­μενο δεν είχε πλήξει το Τάρπον Σπρινγκς επί σχεδόν 100 χρόνια. Οπως και να ’χει, μετά την ολο­κλή­ρωση του θρη­σκευ­τι­κού τελε­τουρ­γι­κού θα αρχίσει το «Epiphany Glendi», όπως το απο­κα­λούν οι Αμε­ρι­κα­νοί, «μια ολο­ή­μερη συνά­θροιση, γεμάτη ζωντά­νια, φαγητό, ποτό και ζωντανή μουσική». Περισ­σό­τε­ροι από 20.000 άνθρω­ποι προ­βλέ­πε­ται ότι θα συρ­ρεύ­σουν στο Τάρπον Σπρινγκς για να πάρουν μια γεύση από το glendi αλά ελλη­νικά.