O Mητσοτάκης στο Τάρπον Σπρινγκς – Επίσκεψη πρωθυπουργού 100 χρόνια μετά τον Βενιζέλο

Ιδιαί­τε­ρα ση­μα­ντι­κό, από πολ­λές από­ψεις αξιο­πρό­σε­κτο έως και συ­ναρ­πα­στι­κό-, κυ­ρί­ως όμως διπλό είναι το ιστο­ρι­κό υπό­βα­θρο της επι­λο­γής του Ελ­λη­να πρω­θυ­πουρ­γού να βρε­θεί στο Τάρ­πον Σπρινγκς ανή­με­ρα των Φώτων. Το ένα ρί­ζω­μα στον χρόνο αυτής της επί­σκε­ψης έχει να κάνει με τη συ­γκε­κρι­μέ­νη πόλη της Φλό­ρι­ντα, πλη­σί­ον της Τάμπα.

Ενα νήμα που συν­δέ­ει το σή­με­ρα με την το­πι­κή πα­ρά­δο­ση σχε­τί­ζε­ται με την υπό­στα­ση του Τάρ­πον Σπρινγκς ως μία ελ­λη­νι­κή αποι­κία στις ΗΠΑ – και όχι σαν άλλο ένα πο­λυάν­θρω­πο κέ­ντρο του πα­ροι­κια­κού ελ­λη­νι­σμού στην Αμε­ρι­κή, το οποίο απλώς γιορ­τά­ζει τα Θε­ο­φά­νια κατά τον πα­ρα­δο­σια­κό, αυ­θε­ντι­κά ελ­λη­νορ­θό­δο­ξο τρόπο. Επι­πλέ­ον ξε­χω­ρι­στή και ασυ­νή­θι­στη είναι η ιστο­ρία του Τάρ­πον Σπρινγκς με την εξ επί τού­του με­τα­φο­ρά των Ελ­λή­νων σφουγ­γα­ρά­δων, για πρώτη φορά το 1905, από τα νησιά του Αι­γαί­ου στην ανα­το­λι­κή πλευ­ρά του Κόλ­που του Με­ξι­κού. Το Τάρ­πον Σπρινγκς, το ση­μείο του αμε­ρι­κα­νι­κού χάρτη όπου απα­ντά­ται το πο­λυ­πλη­θέ­στε­ρο ελ­λη­νι­κό στοι­χείο από οπου­δή­πο­τε αλλού στην επι­κρά­τεια των ΗΠΑ, είναι η «Πόλη των Θε­ο­φα­νί­ων». Η ρίψη του σταυ­ρού στη θά­λασ­σα για τον αγια­σμό των υδά­των, αλλά και το ότι πα­ρί­στα­νται σε αυτήν ανέ­κα­θεν επί­ση­μα και δια­κε­κρι­μέ­να μέλη της ομο­γε­νεια­κής κοι­νό­τη­τας ση­μα­το­δο­τούν την έναρ­ξη ενός μι­κρού φε­στι­βάλ. Χάρη στο οποίο το Τάρ­πον Σπρινγκς έχει εδραιώ­σει τη φήμη του στην αμε­ρι­κα­νι­κή κοι­νω­νία και ευ­ρύ­τε­ρα, πολύ πιο πέρα από τα όρια του από­δη­μου ελ­λη­νι­σμού.

Η επί­σκε­ψη Βε­νι­ζέ­λου

Η δεύ­τε­ρη ιστο­ρι­κή ρίζα του Τάρ­πον Σπρινγκς απλώ­νε­ται στο με­γα­λύ­τε­ρο μέρος της έκτα­σης ενός ολό­κλη­ρου αιώνα και συν­δέ­ει τον κ. Κυ­ριά­κο Μη­τσο­τά­κη με έναν από τους επι­φα­νέ­στε­ρους εκ­προ­σώ­πους του οι­κο­γε­νεια­κού γε­νε­α­λο­γι­κού του δέ­ντρου, τον Ελευ­θέ­ριο Βε­νι­ζέ­λο. Ο Κώ­στας Μη­τσο­τά­κης, προ­προ­πάπ­πος του νυν πρω­θυ­πουρ­γού, ήταν ο σύ­ζυ­γος της Κα­τί­γκως Βε­νι­ζέ­λου, αδελ­φής του Βε­νι­ζέ­λου.

Φέτος φτά­νουν τα 98 -ή 100 παρά 2- τα χρό­νια που έχουν πε­ρά­σει από το 1922, από τότε δη­λα­δή που οι Ελ­λη­νες του Τάρ­πον Σπρινγκς υπο­δέ­χθη­καν με έξαλ­λο εν­θου­σια­σμό «πε­ρι­ποιού­με­νοι στον Ελευ­θέ­ριο Βε­νι­ζέ­λο τιμές εθνάρ­χη και ήρωα». Του­λά­χι­στον κατ’ αυτό τον τρόπο απο­τύ­πω­νε το γε­γο­νός το «Ελεύ­θε­ρον Βήμα» στο φύλλο της 12ης Ιου­νί­ου του 1922, αρ­κε­τό καιρό μετά την πο­λύ­μη­νη πε­ριο­δεία του στις ΗΠΑ: «Η εμ­φά­νι­σις του Ελευ­θε­ρί­ου Βε­νι­ζέ­λου εν μέσω του Ελ­λη­νι­σμού της Αμε­ρι­κής έγι­νεν αφορ­μή να συ­γκλο­νι­σθούν εκ βά­θρων αι αι­σθη­μα­τι­καί καρ­δί­αι εκεί­νων των αθώων πα­τριω­τών, και να εκρα­γούν προς δύο κα­τευ­θύν­σεις, προς την χαράν διότι αντί­κρυ­ζαν την φυ­σιο­γνω­μί­αν Εκεί­νου, του Με­γα­λουρ­γού, και προς την θλί­ψιν, διότι η ιδέα της πα­τρί­δος υπέ­στη ένα τόσο φο­βε­ρόν πλήγ­μα». Αυτά έγρα­φε ο Κώ­στας Αθά­να­τος, χωρίς να νιώ­θει την πα­ρα­μι­κρή ανά­γκη να αυ­το­συ­γκρα­τη­θεί στην επι­δα­ψί­λευ­ση υπερ­θε­τι­κών και απο­θε­ω­τι­κών σχο­λί­ων για τον ηγέτη. Ο Αθά­να­τος λά­τρευε τον Βε­νι­ζέ­λο και δεν το έκρυ­βε. Οπως βέ­βαια και η εφη­με­ρί­δα «Ελεύ­θε­ρον Βήμα» του Δη­μη­τρί­ου Λα­μπρά­κη. Οσο για το «φο­βε­ρόν πλήγ­μα» στο οποίο ανα­φέ­ρε­ται το άρθρο, προ­φα­νώς έχει να κάνει με τη Μι­κρα­σια­τι­κή Εκ­στρα­τεία, η οποία τον Ιού­νιο του 1922 βρι­σκό­ταν ακόμη εν εξε­λί­ξει, όδευε, όμως, ολο­τα­χώς προς την ολέ­θρια για τον Ελ­λη­νι­σμό της Ιω­νί­ας κα­τά­λη­ξη το φθι­νό­πω­ρο του ίδιου έτους.

Ο Κώ­στας Αθά­να­τος χα­ρα­κτη­ρί­ζει τον Βε­νι­ζέ­λο «Με­γά­λον Εξό­ρι­στον» εφό­σον είχε απο­μα­κρυν­θεί από την πρω­θυ­πουρ­γία και την ελ­λη­νι­κή πο­λι­τι­κή σκηνή μετά την εκλο­γι­κή συ­ντρι­βή των Φι­λε­λευ­θέ­ρων τον Νο­έμ­βριο του 1920.

«Παλ­μούς εδο­κί­μα­σαν οι συ­μπα­τριώ­τες μας, οι σκορ­πι­σμέ­νοι ανά τας με­γά­λας και αχα­νείς πό­λεις της ευ­φό­ρου Κα­λι­φορ­νί­ας, όταν είδαν τον Με­γά­λον Εξό­ρι­στον τόσο κοντά των να πε­ριά­γη τον υπε­ρή­φα­νον πόνον του», γρά­φει με άκρα­το με­λο­δρα­μα­τι­σμό στο πρω­το­σέ­λι­δο του «Ελευ­θέ­ρου Βή­μα­τος» και συ­νε­χί­ζει στο ίδιο ύφος: «Ησαν σκλη­ραί στιγ­μές οδύ­νης. Ολοι είχον πο­θή­σει να αντι­κρύ­σουν το θεϊ­κόν φως που πε­ρι­βάλ­λει την φυ­σιο­γνω­μί­αν του Πα­ρα­κλή­του της Φυλής. Ολοι τον είχαν ονει­ρευ­θή και τον είχαν λα­τρεύ­ση. Αλλά όλοι επερ­νού­σαν τον και­ρόν με την μυ­στι­κήν προσ­δο­κί­αν ότι μίαν ημέρα θα ευ­τυ­χού­σαν να τον ιδούν κάτω από το λευ­κόν φως της πα­τρί­δος των, θριαμ­βευ­τήν και δαφ­νη­φό­ρον. Κα­νείς δεν εφα­ντά­ζε­το ποτέ το φρι­κα­λέ­ον δράμα που θα εξε­μη­δέ­νι­ζε το ωραί­ον όνει­ρον της πραγ­μα­τι­κό­τη­τος και θα εξα­πέ­στελ­λε τον Βε­νι­ζέ­λον, εκ­πα­τρι­σμέ­νον πε­ρι­η­γη­τήν, λυ­πη­μέ­νον ιδιώ­την, εις ένα τα­ξεί­δι λήθης προς τας μα­κρυ­νάς χώρας των δύο ωκε­α­νών…».

Τα­ξί­δι του μέ­λι­τος

Το δη­μο­σί­ευ­μα του «Ελευ­θέ­ρου Βή­μα­τος» κα­τα­γρά­φει εκ­δη­λώ­σεις προ­σω­πο­λα­τρί­ας εκ μέ­ρους των κα­τοί­κων του Τάρ­πον Σπρινγκς προς τον Βε­νι­ζέ­λο. Και, αντι­στοί­χως, μια απέ­ρα­ντη συ­γκί­νη­ση η οποία είχε εμ­φα­νώς κυ­ριεύ­σει τον με­γά­λο Κρήτα πο­λι­τι­κό. Σε ό,τι αφορά στη γε­νι­κό­τε­ρη σκη­νο­γρα­φία, η εφη­με­ρί­δα ση­μειώ­νει: «Σε εκεί­νον τον ξένο τόπο, στην άγνω­ρη θά­λασ­σα, μια τσούρ­μα χαρ­μό­συ­να κα­ρα­βά­κια τε­ντώ­νουν με το πανί τους μαζί στον αέρα ση­μαί­ες γα­λά­ζιες και λευ­κές που εκυ­μά­τι­ζαν ψηλά στα κα­τάρ­τια κι όλο εζύ­γω­ναν χαρ­μό­συ­να κοντά στον Ελευ­θέ­ριο Βε­νι­ζέ­λο. Οι σφουγ­γα­ρά­δες του θρύ­λου, οι γε­ρό­λυ­κοι, τα παλ­λη­κά­ρια της νη­σιω­τι­κής Ελ­λά­δος, με τον γρα­φι­κόν στό­λον τους, με τις φρε­γά­δες και τις μπρα­τσέ­ρες, έσχι­ζαν τα με­γά­λα κύ­μα­τα και στο γα­λά­ζιο τους και στον αφρό τους εξε­δί­πλω­ναν την παι­γνι­διά­ρα ση­μαιού­λα. Αν έχη αξία η ση­μαία, την έχει στην ξε­νη­τειά. Ηταν η Ελ­λη­νι­κή ιδέα που έπλεε πλη­σί­στιος να τον αγκα­λιά­ση. Τον εξύ­πνη­σε (σ.σ.: τον Βε­νι­ζέ­λο). Τον εζω­ντά­νε­ψε. Τον εθέ­ριε­ψε. Του εθύ­μι­σε τόσα πε­ρα­σμέ­να».

Πολύ πιο νη­φά­λια αλλά πάντα μυ­θι­στο­ρη­μα­τι­κά, στην επί­σκε­ψη του Ελευ­θέ­ριου Βε­νι­ζέ­λου στο Τάρ­πον Σπρινγκς ανα­φέ­ρε­ται και ο Μίμης Αν­δρου­λά­κης στο βι­βλίο του «Τα­ξί­δι Μέ­λι­τος» (εκδ. Πα­τά­κη, 2015), μια ελεύ­θε­ρη βιο­γρά­φη­ση του Βε­νι­ζέ­λου με αφορ­μή το με­γά­λο του τα­ξί­δι σε Ευ­ρώ­πη και Αμε­ρι­κή κατά το διά­στη­μα που προη­γή­θη­κε της Μι­κρα­σια­τι­κής Κα­τα­στρο­φής. Ηταν η πε­ρί­ο­δος κατά την οποία ο Ελευ­θέ­ριος Βε­νι­ζέ­λος πο­λι­τι­κά ήταν θα­νά­σι­μα τραυ­μα­τι­σμέ­νος. Ως προς τα προ­σω­πι­κά του όμως, έκανε μια και­νού­ρια, αι­σιό­δο­ξη αρχή. Ο μήνας του μέ­λι­τος που εξι­στο­ρεί ο Αν­δρου­λά­κης στο σύγ­γραμ­μά του προ­έ­κυ­ψε χάριν του δεύ­τε­ρου γάμου του με την Ελενα Στε­φά­νο­βικ-Σκυ­λί­τση, κόρη βα­θύ­πλου­της οι­κο­γέ­νειας. Σύμ­φω­να με τον Νι­κό­λαο Πα­πα­δά­κη (Πα­πα­δή), συγ­γρα­φέα της δί­το­μης, έγκυ­ρης βιο­γρα­φί­ας του Βε­νι­ζέ­λου, «η πε­ριου­σία της Ελε­νας και της μη­τέ­ρας της, Βιρ­γι­νί­ας Σκυ­λί­τση, ήταν από τις με­γα­λύ­τε­ρες της Αγ­γλί­ας». Το ζεύ­γος Ελε­νας και Ελευ­θέ­ριου Βε­νι­ζέ­λου είχε δώσει όρ­κους αιώ­νιας πί­στης στο Χάι­γκεϊτ του Λον­δί­νου, κατά σύμ­πτω­ση με­ρι­κές δε­κά­δες μέτρα μα­κριά από τον τάφο του Καρλ Μαρξ, στις 21 Σε­πτεμ­βρί­ου του 1921. Στις 2 Οκτω­βρί­ου οι νε­ό­νυμ­φοι (ο Ελευ­θέ­ριος ήταν τότε 58 και η Ελενα 48 ετών) επι­βι­βά­στη­καν στο υπε­ρω­κε­ά­νιο «Ακουι­τά­νια» και μπάρ­κα­ραν για τη Νέα Υόρκη.

«Η επί­ση­μη εκ­δή­λω­ση στην Πο­λι­τεία της Φλό­ρι­ντα έγινε στο Τζάκ­σον­βιλ», γρά­φει ο Μίμης Αν­δρου­λά­κης, ο οποί­ος ακο­λού­θως απο­τυ­πώ­νει με πάσα λε­πτο­μέ­ρεια τη σκηνή ως εξής: «Ο γε­ρου­σια­στής Μπό­ου­δεν προ­σφώ­νη­σε τον Ελ­λη­να ηγέτη εκ μέ­ρους όλων των βου­λευ­τών και γε­ρου­σια­στών των νο­τί­ων Πο­λι­τειών κα­τα­λή­γο­ντας: “Κύριε Πρό­ε­δρε, το θαύμα της ελ­λη­νι­κής δη­μιουρ­γι­κό­τη­τας και ερ­γα­τι­κό­τη­τας στην Αμε­ρι­κή έχει ένα το­πω­νύ­μιο: Τάρ­πον Σπρινγκς. Θα σας συ­νο­δεύ­σου­με εκεί για προ­σκύ­νη­μα”. Ο Βε­νι­ζέ­λος πα­ρα­ξε­νεύ­τη­κε, όμως η απο­ρία του λύ­θη­κε όταν κα­τέ­βη­κε στον σταθ­μό του Τάρ­πον Σπρινγκς, στους μαιαν­δρι­κούς κολ­πί­σκους του. Εκεί ήταν όλη η πόλη στη με­γα­λύ­τε­ρη λα­ο­σύ­να­ξη -ανά­λο­γα με τον πλη­θυ­σμό- που είχε δει ποτέ του. Σε γε­νι­κή αργία όλη η πόλη για την υπο­δο­χή και τα σχο­λεία κλει­στά. Οταν μπήκε ο Βε­νι­ζέ­λος στη λε­ω­φό­ρο Δω­δε­κα­νή­σων και είδε όλα τα μα­γα­ζιά ελ­λη­νι­κά, τη γλώσ­σα ελ­λη­νι­κή, τις ση­μαί­ες ελ­λη­νι­κές, τους δρό­μους και τα κα­ΐ­κια με ονό­μα­τα ελ­λη­νι­κά και τα συσ­σω­ρευ­μέ­να τσου­βά­λια με σφουγ­γά­ρια στην προ­κυ­μαία, βούρ­κω­σε. Μια πόλη σφουγ­γα­ρά­δων από την Κά­λυ­μνο, τη Σύμη, τη Χάλκη. Ενας Γιάν­νης Κό­κο­ρης το 1905 έκανε το ξε­κί­νη­μα με λί­γους Υδραί­ους και Αι­γι­νή­τες και ύστε­ρα στρα­το­λό­γη­σε μα­ζι­κά αλύ­τρω­τους Δω­δε­κα­νή­σιους. Από τα μπαλ­κό­νια και τα πα­ρά­θυ­ρα έραι­ναν την πομπή με άνθη, ενώ οι μα­θη­τές των σχο­λεί­ων, η Εθνο­φρου­ρά και η Αμε­ρι­κα­νι­κή Λε­γε­ώ­να είχαν πα­ρα­τα­χθεί κατά μήκος των δρό­μων. Η Ενωση Σπογ­γα­λιέ­ων έστη­σε στην προ­κυ­μαία δε­κά­δες κα­ζά­νια με κα­κα­βιά -κάθε νησί τη δική του-, πια­τέ­λες με οστρα­κοει­δή και σχά­ρες με ψάρια, χτα­πό­δια, κα­ρα­βί­δες, αστα­κούς, σου­πιές. Το Τάρ­πον Σπρινγκς, σύσ­σω­μο με τον Σύν­δε­σμο Φι­λε­λευ­θέ­ρων, το γλέ­ντη­σε μέχρι το πρωί. Την επο­μέ­νη το πλοίο του Βε­νι­ζέ­λου κα­τευό­δω­σαν πε­ντα­κό­σια σφουγ­γα­ρά­δι­κα κα­ΐ­κια στο ηλιο­βα­σί­λε­μα του κόλ­που του Με­ξι­κού».

Αγια­σμός και glendi

Η πα­ρου­σία του Κυ­ριά­κου Μη­τσο­τά­κη στο Τάρ­πον Σπρινγκς για τα Θε­ο­φά­νια, όπως είναι φυ­σι­κό, προσ­δί­δει ακόμη με­γα­λύ­τε­ρη σπου­δαιό­τη­τα στον εορ­τα­σμό. Τη Δευ­τέ­ρα 6 Ια­νουα­ρί­ου 2020 ο σταυ­ρός θα φύγει προς τα ύδατα του Σπρινγκ Μπα­γιού από τα χέρια του Ελ­πι­δο­φό­ρου, καθώς ο Αρ­χιε­πί­σκο­πος Αμε­ρι­κής θα χο­ρο­στα­τή­σει αυ­το­προ­σώ­πως. Πα­λι­κά­ρια από εννέα ορ­θό­δο­ξες ενο­ρί­ες της Τάμπα θα συ­να­γω­νι­στούν ποιος θα πιά­σει πρώ­τος τον σταυ­ρό βου­τώ­ντας στα νερά του λι­μα­νιού. Η πα­ρά­δο­ση επι­μέ­νει ότι ο πιο άξιος από όσους κα­τα­δυ­θούν και κο­λυ­μπή­σουν απο­σπά αυ­το­μά­τως και την ευ­λο­γία της Εκ­κλη­σί­ας, μια που ο αγια­σμός των υδά­των είναι μια συμ­βο­λι­κή ανα­πα­ρά­στα­ση της βά­πτι­σης του Ιησού, σύμ­φω­να με τη Γραφή, από τον Ιω­άν­νη στον πο­τα­μό Ιορ­δά­νη. Γε­νι­κό­τε­ρα, όμως, οι κά­τοι­κοι του Τάρ­πον Σπρινγκς (ο πλη­θυ­σμός των οποί­ων αριθ­μεί περί τα 23.500 άτομα) πι­στεύ­ουν ότι ο πο­λιού­χος Αγιος Νι­κό­λα­ος προ­στα­τεύ­ει την πόλη από τους φο­νι­κούς τυ­φώ­νες. Από­δει­ξη ότι πριν από την «Ιρμα», το 2017, κα­νέ­να τέ­τοιο ακραίο και­ρι­κό φαι­νό­με­νο δεν είχε πλή­ξει το Τάρ­πον Σπρινγκς επί σχε­δόν 100 χρό­νια. Οπως και να ’χει, μετά την ολο­κλή­ρω­ση του θρη­σκευ­τι­κού τε­λε­τουρ­γι­κού θα αρ­χί­σει το «Epiphany Glendi», όπως το απο­κα­λούν οι Αμε­ρι­κα­νοί, «μια ολο­ή­με­ρη συ­νά­θροι­ση, γε­μά­τη ζω­ντά­νια, φα­γη­τό, ποτό και ζω­ντα­νή μου­σι­κή». Πε­ρισ­σό­τε­ροι από 20.000 άν­θρω­ποι προ­βλέ­πε­ται ότι θα συρ­ρεύ­σουν στο Τάρ­πον Σπρινγκς για να πά­ρουν μια γεύση από το glendi αλά ελ­λη­νι­κά.