Επιθεώρηση Εργασίας: Νέο σύστημα προστίμων με έξι βασικούς πυλώνες

Όπως επι­ση­μαί­νει το υπουρ­γείο Εργα­σίας “ο Πρω­θυ­πουρ­γός και ο Υπουρ­γός Εργα­σίας & Κοι­νω­νι­κών Υπο­θέ­σεων έθεσαν προ­τε­ραιό­τητα τη νομι­μό­τητα στην αγορά εργα­σίας. Γιατί η προ­στα­σία των δικαιω­μά­των των εργα­ζο­μέ­νων και η σθεναρή αντι­με­τώ­πιση κάθε μορφής παρα­βα­τι­κό­τη­τας συνιστά ακρο­γω­νιαίο λίθο της κοι­νω­νι­κής απο­στο­λής του Υπουρ­γείου Εργα­σίας, αλλά και δομικό άξονα ενός νέου ανα­πτυ­ξια­κού υπο­δείγ­μα­τος  που θα βασί­ζε­ται στην προ­α­γωγή της συνε­πούς επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας, την ποιό­τητα της εργα­σίας και την προ­στι­θέ­μενη αξία στην παρα­γω­γική αλυσίδα.

Με δεδο­μένη, λοιπόν, την πολι­τική απόφαση για την ισχυ­ρο­ποί­ηση του ελεγ­κτι­κού μηχα­νι­σμού (Επι­θε­ώ­ρηση Εργα­σίας) και την απο­τε­λε­σμα­τική εφαρ­μογή της εργα­τι­κής νομο­θε­σίας,  επόμενο βήμα στο σχε­δια­σμό του Υπουρ­γείου απο­τε­λεί η δημιουρ­γία ενός σύγ­χρο­νου πλαι­σίου κυρώ­σεων και προ­στί­μων.

Πιά­νο­ντας το «νήμα» από την προη­γού­μενη θητεία του ο Υπουρ­γός Εργα­σίας, όταν και επέβαλε το 2013, για πρώτη φορά, το ιδιαί­τερα υψηλό πρό­στιμο των 10.500 ευρώ για κάθε αδήλωτο εργα­ζό­μενο, μέτρο με ορατά και σαφή απο­τε­λέ­σματα στην αντι­με­τώ­πιση της ανα­σφά­λι­στης εργα­σίας, φέρνει σήμερα μια νέα «αρχι­τε­κτο­νική» στο σύστημα κυρώ­σεων που βασί­ζε­ται στην αντι­κει­με­νι­κό­τητα, τη δια­φά­νεια, τη σαφή­νεια και την απλό­τητα, αλλά και στη ψηφιακή δια­χεί­ριση των προ­στί­μων και στην θωρά­κιση έναντι πιθανών συμ­πτω­μά­των δια­φθο­ράς”.

“Με δια­φο­ρε­τικά λόγια, με καθα­ρούς και δίκαιους κανόνες επι­διώ­κε­ται η απο­κα­τά­σταση κλί­μα­τος εμπι­στο­σύ­νης μεταξύ της Επι­θε­ώ­ρη­σης Εργα­σίας, των επι­χει­ρή­σεων και των εργα­ζο­μέ­νων”, σημειώ­νει το υπουρ­γείο στην ανα­κοί­νωσή του και συνε­χί­ζει:

“Γιατί είναι κοινά απο­δε­κτό, ότι το σύστημα επι­βο­λής κυρώ­σεων που εφαρ­μο­ζό­ταν μέχρι σήμερα, εμφά­νιζε μεγάλες δυστο­κίες και προ­βλή­ματα, ιδιαί­τερα δε μετά από ερα­σι­τε­χνι­κές παρεμ­βά­σεις της προη­γού­με­νης πολι­τι­κής ηγεσίας του Υπουρ­γείου Εργα­σίας. Επρό­κειτο για ένα σύστημα που, καθώς βασί­ζο­νταν σε πολύ­πλο­κους μαθη­μα­τι­κούς υπο­λο­γι­σμούς και υπο­κει­με­νι­κές εκτι­μή­σεις, οδη­γούσε σε κραυ­γα­λέες αδικίες και απο­κλί­σεις προ­στί­μων για την ίδια παρά­βαση, δεν αξιο­λο­γούσε σωστά την ουσια­στική βαρύ­τητα των παρα­βά­σεων και δημιουρ­γούσε, στην πράξη, αίσθημα «ανα­σφά­λειας δικαίου» σε όλους αφού σχεδόν κανένας εργο­δό­της δεν γνώριζε από πριν το ακριβές ύψος του προ­στί­μου για κάθε παρά­βαση που δια­πί­στωνε η Επι­θε­ώ­ρηση Εργα­σίας στην επι­χεί­ρησή του.

Το νέο σύστημα κυρώ­σεων και υπο­λο­γι­σμού των προ­στί­μων σχε­διά­στηκε με συστη­μα­τικό τρόπο κάτω από την επί­βλεψη της Γενικής Γραμ­μα­τέα κ. Άννας Στρα­τι­νάκη και του Γενικού Διευ­θυ­ντή Σ.ΕΠ.Ε κ. Χαρά­λα­μπου Βούρτση αλλά και στε­λε­χών του Σ.ΕΠ.Ε, η εμπει­ρία των οποίων έπαιξε κατα­λυ­τικό ρόλο στην τελειο­ποί­ηση του νέου πλαι­σίου”.

Το νέο σύστημα, πλέον, έχει τα εξής χαρα­κτη­ρι­στικά:

1. Αντι­κει­με­νι­κό­τητα και απλό­τητα:

Κάθε παρά­βαση διά­τα­ξης της εργα­τι­κής νομο­θε­σίας με βάση τη βαρύ­τητά της και τον αριθμό εργα­ζο­μέ­νων που πλήτ­το­νται από αυτή αντι­στοι­χί­ζε­ται με συγκε­κρι­μένο χρη­μα­τικό ποσό. Η σοβα­ρό­τητα της παρά­βα­σης περι­γρά­φε­ται και αξιο­λο­γεί­ται στην Υπουρ­γική Απόφαση, ενώ με βάση τη βαρύ­τητά της ορί­ζε­ται συγκε­κρι­μένο ποσό προ­στί­μου, το οποίο ο Επι­θε­ω­ρη­τής Εργα­σίας καλεί­ται να επι­βά­λει, εφαρ­μό­ζο­ντας  ευθέως την απόφαση. Θεσπί­ζε­ται δηλαδή ένα σύστημα αντι­κει­με­νι­κού προσ­διο­ρι­σμού των προ­στί­μων και εξα­λεί­φο­νται τα υπο­κει­με­νικά κρι­τή­ρια, με στόχο να επι­βάλ­λε­ται για όμοιες περι­πτώ­σεις πρό­στιμο της ίδιας βαρύ­τη­τας, να γνω­ρί­ζουν οι εργο­δό­τες εκ των προ­τέ­ρων το ακριβές ύψος του πρό­στι­μου για κάθε συγκε­κρι­μένη παρά­βαση, και εν τέλει σε ένα πλαίσιο δια­φά­νειας και σαφή­νειας να προ­στα­τεύ­ο­νται τα δικαιώ­ματα των εργα­ζο­μέ­νων, αλλά και να δια­σφα­λί­ζε­ται ο υγιής αντα­γω­νι­σμός μεταξύ των επι­χει­ρή­σεων.

2. Ανα­λο­γι­κό­τητα και απο­τε­λε­σμα­τική προ­στα­σία των εργα­ζο­μέ­νων

Τα συγκε­κρι­μένο  ύψος του προ­στί­μου θα είναι ανάλογο με τη δια­πι­στω­θείσα παρά­βαση, συναρ­τώ­μενο, σε κάθε περί­πτωση,  με τον αριθμό των εργα­ζο­μέ­νων που αφορά η παρά­βαση.

Θερα­πεύ­ε­ται έτσι η στρέ­βλωση του προη­γού­με­νου  συστή­μα­τος που κλι­μά­κωνε το πρό­στιμο κυρίως με βάση το μέγεθος της επι­χεί­ρη­σης, λαμ­βά­νο­ντας ελά­χι­στα υπόψη τον πλέον σημα­ντικό παρά­γο­ντα: την έκταση της παρά­βα­σης, δηλαδή των αριθμό των εργα­ζο­μέ­νων  που πλήτ­το­νται από την παρά­βαση.

3. Αυστη­ρο­ποί­ηση προ­στί­μων για σοβαρές παρα­βά­σεις

Έμφαση δίνεται στις σοβαρές παρα­βά­σεις της εργα­τι­κής νομο­θε­σίας που αφορούν την αμοιβή της εργα­σίας, το χρόνο και τους όρους εργα­σίας των εργα­ζο­μέ­νων, στις οποίες, όπως προ­α­να­φέρ­θηκε, το πρό­στιμο αυξάνει προ­ο­δευ­τικά με τον αριθμό των εργα­ζο­μέ­νων που θίγο­νται από αυτές. Ειδικά με το νέο σύστημα δίνεται έμφαση στον αριθμό των θιγο­μέ­νων εργα­ζο­μέ­νων, αλλά και στις παρα­βά­σεις που πλήτ­τουν μερικώς απα­σχο­λού­με­νους και ομάδες ειδικής προ­στα­σίας, όπως εγκύους,  μητέρες, ανη­λί­κους, συν­δι­κα­λι­στικά στελέχη, επι­βάλ­λο­ντα δε αυστηρά πρό­στιμα σε περί­πτωση παρα­βί­α­σης των δικαιω­μά­των τους.

Επι­ση­μαί­νε­ται ότι και εδώ κεντρική προ­τε­ραιό­τητα συνιστά η αντι­με­τώ­πιση της υπο­δη­λω­μέ­νης εργα­σίας με αυστη­ρές κυρώ­σεις σε περι­πτώ­σεις μη δηλω­θεί­σας απα­σχό­λη­σης πέραν του συμ­φω­νη­θέ­ντος ωραρίου μερικής απα­σχό­λη­σης. Έτσι, σε συν­δυα­σμό με το ήδη εφαρ­μο­ζό­μενο μέτρο της προ­σαύ­ξη­σης 12% για κάθε επι­πλέον ώρα απα­σχό­λη­σης πέραν των συμ­φω­νη­μέ­νων, δια­μορ­φώ­νε­ται ένα συνε­κτικό πλέγμα προ­στα­σίας της μερικής απα­σχό­λη­σης και απο­τρο­πής φαι­νο­μέ­νων υπο­δη­λω­μέ­νης εργα­σίας.

Επίσης, θεσπί­ζε­ται δια­φο­ρε­τι­κού μεγέ­θους κύρωση για την παρά­τυπη υπε­ρερ­γα­σία έναντι της  παρά­τυ­πης υπε­ρω­ρίας, αξιο­λο­γώ­ντας τη δια­φο­ρε­τική απαξία των παρα­βά­σεων με βάση τις δια­τά­ξεις της εργα­τι­κής νομο­θε­σίας, εκτι­μώ­ντας το γεγονός ότι η υπε­ρερ­γα­σία είναι έκτακτη απα­σχό­ληση που εμπί­πτει στο νόμιμο ωράριο έναντι της υπε­ρω­ρίας που  το υπερ­βαί­νει και ισχύει υπό προ­ϋ­πο­θέ­σεις.  Ταυ­τό­χρονα καθί­στα­ται  για πρώτη φορά  εφαρ­μό­σιμη  με δίκαιο τρόπο για όλες τις επι­χει­ρή­σεις  η επιβολή αυστη­ρών  κυρώ­σεων ανά θιγό­μενο για την παρά­τυπη υπε­ρω­ρία,  με συνέ­πεια  προς την αρχή της ανα­λο­γι­κό­τη­τας και της ισό­τη­τας, δηλαδή με  πρό­στιμο που κλι­μα­κώ­νε­ται απο­κλει­στικά με τον αριθμό των εργα­ζο­μέ­νων που βρέ­θη­καν να εργά­ζο­νται υπε­ρω­ριακά  και όχι με το σύνολο του προ­σω­πι­κού.

4. Απλού­στευση και δια­φά­νεια του συστή­μα­τος

Καταρ­γεί­ται η ισχύ­ουσα μέθοδος υπο­λο­γι­σμού με σύν­θε­τους και μαθη­μα­τι­κούς υπο­λο­γι­σμούς και πράξεις (αλγο­ρίθ­μους). Οι επι­χει­ρή­σεις με το νέο σύστημα έχουν την δυνα­τό­τητα να γνω­ρί­ζουν το συγκε­κρι­μένο πρό­στιμο που θα κληθούν να πλη­ρώ­σουν σε περί­πτωση που παρα­βούν την εργα­τική νομο­θε­σία και υπάρχει  ευχέ­ρεια για έλεγχο της ορθό­τη­τας  του υπο­λο­γι­σμού των προ­στί­μων.

5. Διευ­κό­λυνση του έργου των Επι­θε­ω­ρη­τών Εργα­σίας

Οι Επι­θε­ω­ρη­τές Εργα­σίας θα επι­βάλ­λουν το πρό­στιμο όπως το ορίζει συγκε­κρι­μένα η Υπουρ­γική Απόφαση με συνέ­πεια την αποφυγή αμφι­σβη­τή­σεων και τον περιο­ρι­σμό  δικα­στι­κής προ­σβο­λής του.

6. Εξά­λειψη συγκε­κρι­μέ­νων στρε­βλώ­σεων:

α)  Κατάρ­γηση των  υπο­κει­με­νι­κών απροσ­διο­ρί­στων  κρι­τη­ρίων,  και αποφυγή ενδε­χό­με­νης κατα­χρη­στι­κής άσκησης της δια­κρι­τι­κής ευχέ­ρειας των Επι­θε­ω­ρη­τών κατά την επιβολή των κυρώ­σεων και

β) Κατάρ­γηση της επι­βο­λής κυρώ­σεων με βάση το μέγεθος της επι­χεί­ρη­σης πανελ­λα­δικά, καθώς οδη­γούσε στην επιβολή βαρύ­τα­των, πολ­λα­πλά­σιων της πραγ­μα­τι­κής παρά­βα­σης, προ­στί­μων σε επι­χει­ρή­σεις που δια­τη­ρούν αλυσίδα κατα­στη­μά­των ή εμφα­νί­ζουν δια­σπορά εγκα­τα­στά­σεων ή μεγάλο αριθμό εργα­ζο­μέ­νων, ακόμη και εάν η παρά­βαση αφο­ρούσε π.χ. έναν μόνο εργα­ζό­μενο.

Σε κάθε περί­πτωση, με έμφαση την τήρηση της νομι­μό­τη­τας υπο­γραμ­μί­ζε­ται  ο σκοπός της αλλαγής του συστή­μα­τος επι­βο­λής κυρώ­σεων που είναι η απο­τροπή της παρα­βα­τι­κό­τη­τας αλλά με κατάλ­ληλα για τον επι­διω­κό­μενο σκοπό πρό­στιμα, τα οποία είναι δια­βαθ­μι­σμένα ώστε να είναι δίκαια, να επι­τυγ­χά­νουν συμ­μόρ­φωση και όχι να έχουν στυγνό εισπρα­κτικό χαρα­κτήρα.

Στο αμέσως επόμενο χρονικό διά­στημα, το Υπουρ­γείο Εργα­σίας θα προ­χω­ρή­σει σε ανά­λο­γες προ­σαρ­μο­γές και στο σύστημα επι­βο­λής προ­στί­μων που επι­βάλ­λο­νται από τους Επι­θε­ω­ρη­τές Ασφά­λειας και Υγείας του ΣΕΠΕ, θερα­πεύ­ο­ντας παρό­μοιες αδυ­να­μίες και παθο­γέ­νειες του ισχύ­ο­ντος συστή­μα­τος επι­βο­λής προ­στί­μων που εφαρ­μό­ζε­ται για παρα­βά­σεις ασφά­λειας και υγείας στην εργασία.

Όπως δήλωσε ο Υπουρ­γός Εργα­σίας και Κοι­νω­νι­κών Υπο­θέ­σεων κ. Γιάννης Βρού­τσης:

«Σχε­διά­σαμε μία νέα αρχι­τε­κτο­νική στο σύστημα επι­βο­λής κυρώ­σεων και προ­στί­μων για τις παρα­βά­σεις της εργα­τι­κής νομο­θε­σίας προ­κει­μέ­νου να εκσυγ­χρο­νί­σουμε το ελεγ­κτικό έργο των επι­θε­ω­ρη­τών του ΣΕΠΕ, να προ­στα­τέ­ψουμε καλύ­τερα τα δικαιώ­ματα των εργα­ζο­μέ­νων και να διευ­κο­λύ­νουμε το θεσμικό και οργα­νω­τικό περι­βάλ­λον στο οποίο λει­τουρ­γούν οι επι­χει­ρή­σεις στη χώρα. Το νέο σύστημα θα είναι απλό και δια­φα­νές, ανα­λο­γικό, αντι­κει­με­νικό και το κυριό­τερο θα εξα­λεί­φει στρε­βλώ­σεις του προη­γού­με­νου συστή­μα­τος. Με αυτό τον τρόπο, πραγ­μα­το­ποιούμε άλλη μία διαρ­θρω­τική αλλαγή στο Υπουρ­γείο και δημιουρ­γούμε ένα σύγ­χρονο πλαίσιο προς όφελος των εργα­ζο­μέ­νων, των συνεπών επι­χει­ρή­σεων και παράλ­ληλα διευ­κο­λύ­νουμε και κάνουμε απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τερο το έργο του Σώματος Επι­θε­ώ­ρη­σης Εργα­σίας».

Όπως δήλωσε η Γενική Γραμ­μα­τέας κ. Άννα Στρα­τι­νάκη:

«Το νέο πλαίσιο για τα επι­βαλ­λό­μενα πρό­στιμα για παρα­βά­σεις της εργα­τι­κής νομο­θε­σίας  απο­τε­λεί τομή, διότι απα­λεί­φο­νται στρε­βλώ­σεις και αδικίες του συστή­μα­τος, δημιουρ­γώ­ντας ένα περι­βάλ­λον δίκαιο και απλό ταυ­τό­χρονα όμως και απο­τρε­πτικό για μελ­λο­ντι­κές παρα­βά­σεις, υπε­ρα­σπι­ζό­μενο τα εργα­σιακά δικαιώ­ματα, υπο­χρε­ώ­νο­ντας  τους εργο­δό­τες, μικρούς και μεγά­λους, να ακο­λου­θούν απα­ρε­γκλί­τως τους κανόνες της εργα­τι­κής νομο­θε­σίας σε κλίμα εργα­σια­κής ειρήνης».