Τι πρέπει να γνωρίζουν οι συνταξιούχοι για τα αναδρομικά και τις επικουρικές

Κύριε Μητρό­πουλε, μετά την απόφαση του ΣτΕ δια­πι­στώ­νε­ται ότι υπάρ­χουν δεκάδες ερμη­νείες ως προς το περιε­χό­μενο. Ποια είναι τελικά τα κρίσιμα στοι­χεία της από­φα­σης;

Οι απο­φά­σεις είναι πολλές και οι ερμη­νευ­τές του Δικαίου που έχουν γνώση προη­γού­με­νων απο­φά­σεων και δια­τυ­πώ­σεων, μπορούν να αξιο­λο­γή­σουν πλη­ρέ­στερα και το σημε­ρινό σκε­πτικό και δια­τα­κτικό τους.

Με τα δικά μας ερμη­νευ­τικά κρι­τή­ρια, οι απο­φά­σεις έχουν σαφή κατεύ­θυνση και θεμε­λί­ωση. Η σημα­ντι­κό­τερη από τις είκοσι τρεις (23) συνο­λικά που εξέδωσε η Ολο­μέ­λεια του ΣτΕ, είναι η υπ’αριθ. 1891/2019 απόφαση που ακύρωσε την ισχύ των προη­γού­με­νων απο­φά­σεων του ίδιου Δικα­στη­ρίου (2287-2290/2015).

Οι απο­φά­σεις αυτές του 2015 είχαν κρίνει αντι­συ­νταγ­μα­τι­κές τις δια­τά­ξεις του ν. 4093/2012 («νόμος Βρούτση») που επέ­φε­ραν μεγάλες μειώ­σεις στις συντά­ξεις αλλά και είχαν καταρ­γή­σει τα ήδη περι­κε­κομ­μένα Δώρα των συντα­ξιού­χων ύψους 800 ευρώ κατ’ έτος (400 € Δώρο Χρι­στου­γέν­νων, 200 € Δώρο Πάσχα και 200 € Επίδομα Αδείας).

Σε κάθε περί­πτωση, η κυβέρ­νηση πρέπει, σε συνεν­νό­ηση με το ΣτΕ, να δημο­σιο­ποι­ή­σει τη δική της ερμη­νεία για τις απο­φά­σεις ώστε να δια­λυ­θεί κάθε σύγχυση στο ευρύ­τερο κοι­νω­νικό σώμα και ακο­λού­θως να την εφαρ­μό­σει.

Εμείς, η ΕΝΥΠΕΚΚ, με την από 4-10-2019 ανα­κοί­νωσή μας ανα­δεί­ξαμε τα δύο βασικά απο­σπά­σματα της υπ’αριθ. 1891/2019 από­φα­σης που επι­βε­βαιώ­νουν την ορθή -κατά την άποψή μας- ερμη­νεία.

Τι γίνεται με τις παλιές συντά­ξεις και τι πρέπει να περι­μέ­νουμε για τις νέες;

Όσον αφορά τους «παλαιούς» συντα­ξιού­χους, αυτούς δηλαδή προ της 13-5-2016 (ημε­ρο­μη­νία δημο­σί­ευ­σης του νόμου Κατρού­γκα­λου 4387/2016), φαί­νε­ται ότι δυστυ­χώς θα παρα­μεί­νουν χωρίς ανα­δρο­μικά και Δώρα.

Μάλιστα, ως προς τις ίδιες αυτές «παλαιές» συντά­ξεις, ο θεσμός του επα­νυ­πο­λο­γι­σμού και η δια­κε­κρι­μένη απο­τύ­πωση της προ­σω­πι­κής δια­φο­ράς (που, βάσει των άρθρων 14 και 33 του ν. 4387/2016, θα περιε­κό­πτο­ντο) κρί­θη­καν σύμ­φω­νοι με το Σύνταγμα. Κρίθηκε δηλαδή σύμφωνη με το Σύνταγμα η θεσμο­ποί­ησή τους, αλλά δεν υπήρξε κρίση για το μετα­γε­νέ­στερο «πάγωμα» της περι­κο­πής βάσει του άρθρου πρώτου του ν. 4533/2018.

Όσον αφορά τις νέες συντά­ξεις (μετά την 13-5-2016), οι τρεις αντι­συ­νταγ­μα­τι­κό­τη­τες (ποσοστά ανα­πλή­ρω­σης, εισφορά 20% των ελευθεροεπαγγελματιών-επιστημόνων και περι­κο­πές επι­κου­ρι­κών), η δικα­στική κρίση περί αντι­συ­νταγ­μα­τι­κό­τη­τας δεν οδηγεί σε επι­στροφή χρη­μά­των ούτε ανα­δρο­μική («extunc») απο­κα­τά­σταση, αλλά ισχύει μόνο από την ημε­ρο­μη­νία δημο­σί­ευ­σης της από­φα­σης και για το μέλλον, δηλαδή σε εφεξής («ex nunc») συμ­μόρ­φωση της Διοί­κη­σης.

Και αυτό το δια­τυ­πώ­νουμε με επι­φύ­λαξη, ως προς τη συμπε­ρι­φορά τής Διοίκησης-κυβέρνησης αφού, κατά τη μακρά περίοδο της «μνη­μο­νια­κής κανο­νι­κό­τη­τας» που δια­νύ­ουμε, πολλές δικα­στι­κές απο­φά­σεις περί αντι­συ­νταγ­μα­τι­κών ενερ­γειών τής νομο­θε­τι­κής λει­τουρ­γίας δεν έχουν εφαρ­μο­στεί.

Τι θα γίνει με όσους προ­σέ­φυ­γαν στη Δικαιο­σύνη και διεκ­δί­κη­σαν ανα­δρο­μικά; Μπορούν να είναι αισιό­δο­ξοι ότι θα πάρουν πίσω ανα­δρο­μικά ή κιν­δυ­νεύ­ουν να τεθούν στο αρχείο οι υπο­θέ­σεις;

Το σκε­πτικό των υπ’αριθ. 1890/2019 (για την αντι­συ­νταγ­μα­τι­κό­τητα περι­κο­πών στις επι­κου­ρι­κές) και 1891/2019 απο­φά­σεων της Ολο­μέ­λειας του ΣτΕ δεν είναι ιδιαί­τερα σαφές. Σύμφωνα με τη δική μας ερμη­νεία, δικαιού­νται ανα­δρο­μι­κών οι συντα­ξιού­χοι που είχαν προ­σφύ­γει στη Δικαιο­σύνη μέχρι τη δημο­σί­ευση των απο­φά­σεων (4-10-2019). Επ’αυτού θα επα­να­το­πο­θε­τη­θούμε μετά από συγκρι­τική μελέτη των δια­τυ­πώ­σεων και των κει­μέ­νων όλων των απο­φά­σεων.

Αν όμως, όπως είναι η θέση της ΕΝΥΠΕΚΚ, οι υπ’αριθ. 2287-2290/2015 απο­φά­σεις του 2015 ακυ­ρώ­θη­καν σιω­πη­ρώς ως προς το περιε­χό­μενό τους με τις νεώ­τε­ρες απο­φά­σεις της 4-10-2019, τότε φοβού­μα­στε ότι η κυβέρ­νηση θα επω­φε­λη­θεί της σιω­πη­ρής κατάρ­γη­σής τους και δεν θα χορη­γή­σει ανα­δρο­μικά ούτε στους συντα­ξιού­χους που έχουν προ­σφύ­γει.

Υπάρχει περί­πτωση για περαι­τέρω μείωση των συντά­ξεων στο πλαίσιο της δημο­σιο­νο­μι­κής στε­νό­τη­τας;

Είναι σίγουρο ότι δεν θα γίνουν αυξή­σεις μέχρι τον Δεκέμ­βριο του 2022, αφού η διάταξη του ν. 4475/2017 (ΦΕΚ Α’ 83/12-6-2017) το απα­γο­ρεύει.

Στα πλαίσια της μνη­μο­νια­κής «κανο­νι­κό­τη­τας» φοβού­μαι ότι η κυβέρ­νηση μπορεί να μην συμ­μορ­φω­θεί ούτε με τις απο­φά­σεις που έκριναν τις οικο­νο­μι­κού χαρα­κτήρα δια­τά­ξεις του νόμου Κατρού­γκα­λου αντι­συ­νταγ­μα­τι­κές.

Ορι­σμέ­νες σκέψεις των νεώ­τε­ρων απο­φά­σεων σε συν­δυα­σμό με δηλώ­σεις κυβερ­νη­τι­κών αξιω­μα­τού­χων, μας προϊ­δε­ά­ζουν ότι ενδέ­χε­ται να οδη­γη­θούμε σε νέες περιο­ρι­στι­κές παρεμ­βά­σεις στο υπό ανα­σχε­δια­σμό «Νέο Ασφα­λι­στικό».

Τι συμ­βαί­νει τελικά, με τις επι­κου­ρι­κές; Ποιοι δικαιού­νται και ποιοι όχι;

Η υπ’αριθ. 1890/2019 απόφαση της Ολο­μέ­λειας του ΣτΕ έκρινε αντι­συ­νταγ­μα­τι­κές τις περι­κο­πές του 2016 για όσες συντά­ξεις υπε­ρέ­βαι­ναν (μαζί με την κύρια) το ποσό των 1.300 ευρώ (μεικτά). Τα ανα­δρο­μικά δεν θα κατα­βλη­θούν (προ 4-10-2019). Η κυβέρ­νηση οφείλει όμως να επα­να­φέ­ρει τις επι­κου­ρι­κές στα προ του 2016 επίπεδα. Το τοπίο είναι ακόμη θολό και δεν ξέρουμε αν η κυβέρ­νηση θα συμ­μορ­φω­θεί όταν θα είναι έτοιμη (όπως δηλώ­νουν στελέχη της) να ανα­μορ­φώ­σει τον πυλώνα τής επι­κού­ρη­σης με ιδιω­τι­κο­ποί­ηση, παρά τη συνταγ­μα­τική απα­γό­ρευση, έστω κι αν αυτός ο νέος θεσμός εξαγ­γέλ­λε­ται για το 2021 για τους νέους ασφα­λι­σμέ­νους.

Με την νέα απόφαση του ΣτE, όσοι δικαιού­νται και ανα­δρο­μικά τι πρέπει να περι­μέ­νουν;

Επι­φυ­λασ­σό­μα­στε με την Επι­στη­μο­νική Ομάδα της ΕΝΥΠΕΚΚ, μετά τη συγκρι­τική μελέτη που θα εκπο­νή­σουμε για το σκε­πτικό και το δια­τα­κτικό όλων των απο­φά­σεων που ανα­μέ­νε­ται προ­σε­χώς. Όσα δόθηκαν στη δημο­σιό­τητα, περιέ­χουν «κόφτες» ανα­δρο­μι­κό­τη­τας για «παλιούς» και για «νέους» συντα­ξιού­χους με εξαί­ρεση αυτούς που είχαν δεκτές δικα­στι­κές απο­φά­σεις μέχρι 4-10-2019 και η ελπίδα τους παρα­μέ­νει ζωντανή.

Η ανάρ­τηση των εκκα­θα­ρι­στι­κών που κρα­τούσε μυστικά ο ΣΥΡΙΖΑ και από τα οποία προ­κύ­πτει η μείωση των συντά­ξεων, σημαί­νει για τους αδι­κη­μέ­νους προ­σφυγή στη Δικαιο­σύνη ή μήπως η απο­κα­τά­σταση της αδικίας θα γίνει «οίκοθεν»;

Τα εκκα­θα­ρι­στικά με τις προ­σω­πι­κές δια­φο­ρές που έχουν αναρ­τη­θεί είναι όλα παρά­νομα. Το δια­πί­στωσε η υπ’αριθ. 1891/2019 απόφαση της Ολο­μέ­λειας του ΣτΕ και πολύ νωρί­τερα με εκτενή απόφαση και ακριβή τεκ­μη­ρί­ωση ο Συνή­γο­ρος του Πολίτη με το υπ’αριθ. 261704/31031/24-6-2019 Πορίσμα-Έκθεσή του.

Η απόφαση δηλαδή του ΣτΕ, ενώ έκρινε συνταγ­μα­τικό τον θεσμό τού επα­νυ­πο­λο­γι­σμού, ταυ­τό­χρονα έκρινε αντι­συ­νταγ­μα­τικά τα ποσοστά ανα­πλή­ρω­σης του νόμου Κατρού­γκα­λου. Επο­μέ­νως και οι προ­σω­πι­κές δια­φο­ρές είναι υπο­λο­γι­σμέ­νες επί αντι­συ­νταγ­μα­τι­κών ποσο­στών. Πρέπει, ως εκ τούτου, να «παγώσει» η δια­δι­κα­σία, να απο­συρ­θούν (άλλως να ανα­κλη­θούν) τα αναρ­τη­θέ­ντα ή απο­σταλ­λέ­ντα εκκα­θα­ρι­στικά σημειώ­ματα.

Πάντως είναι πολύ δυσμε­νής εξέλιξη το ό,τι ο μέχρι πρό­τι­νος «πυλώνας» του Ασφα­λι­στι­κού, ο νόμος Κατρού­γκα­λου 4387/2016, που απηχεί και τη δομή τής σύντα­ξης που επέ­βα­λαν οι δανει­στές ήδη από τον νόμο Λοβέρδου-Κουτρουμάνη, κρίθηκε συνταγ­μα­τι­κός ως προς το βασι­κό­τερό του σημείο: βασική-ανταποδοτική σύνταξη και κυρίως προ­σω­πική διαφορά.

Επο­μέ­νως πάντα θα επι­κρέ­μα­ται –δυστυχώς- το ενδε­χό­μενο της περι­κο­πής τής προ­σω­πι­κής δια­φο­ράς.