Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας: Μια αυτοκτονία κάθε 40 δευτερόλεπτα

Παγκό­σμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας 2019 σήμερα Πέμπτη και ο ΠΟΥ εστιά­ζει στο αυξα­νό­μενο πρό­βλημα της σύγ­χρο­νης κοι­νω­νίας, την αυτο­κτο­νία.  Σύμφωνα με τον Παγκό­σμιο Οργα­νι­σμό Υγείας, κάθε 40 δευ­τε­ρό­λε­πτα ένας άνθρω­πος στον κόσμο αυτο­κτο­νεί. Αυτό μετα­φρά­ζε­ται σε 800.000 ανθρώ­πους τον χρόνο. Επι­πλέον, για κάθε αυτο­κτο­νία, υπάρ­χουν περισ­σό­τε­ρες από 20 από­πει­ρες αυτο­κτο­νίας.

Ο Οργα­νι­σμός θεωρεί, επίσης, προ­τε­ραιό­τητα την προ­α­γωγή της ψυχικής υγείας, μεταξύ άλλων, μέσα από την κοι­νο­τική ψυχια­τρική. Δηλαδή την παροχή υπη­ρε­σιών στους ασθε­νείς μέσα στην κοι­νό­τητα, χωρίς να απο­μα­κρύ­νο­νται από το φυσικό και κοι­νω­νικό τους περι­βάλ­λον.

Σε ό,τι αφορά την Ελλάδα, παρά το ότι τα ποσοστά αυτο­κτο­νιών είναι χαμηλό σε σχέση με άλλες χώρες, όταν ένα άτομο εκφρά­ζει αυτο­κα­τα­στρο­φι­κές σκέψεις, δεν πρέπει να το αγνο­ούμε, λένε οι ειδικοί επι­στή­μο­νες. Τα κύρια ζητή­ματα, που αντι­με­τω­πί­ζουν οι Έλληνες πολίτες είναι οι αγχώ­δεις δια­τα­ρα­χές και η κατά­θλιψη, ενώ στις άλλες ευρω­παϊ­κές χώρες την πρώτη θέση έχει η κατά­θλιψη. Από την άλλη, στην Ελλάδα χρειά­ζε­ται συνο­λική οργά­νωση της ψυχικής υγείας.  Για τα θέματα αυτά το ΑΠΕ-ΜΠΕ συνο­μί­λησε με τον πρόεδρο της Ελλη­νι­κής Ψυχια­τρι­κής Εται­ρείας Δημήτρη Πλου­μπίδη και την επι­στη­μο­νική διευ­θύ­ντρια του Ελλη­νι­κού Κέντρου Ψυχικής Υγιει­νής και Ερευνών (ΕΚΕΨΥΕ) Αλίκη Γρη­γο­ριά­δου, το οποίο ήταν το πρώτο κέντρο στην κοι­νο­τική ψυχια­τρική στην Ελλάδα

Όταν υπάρ­χουν σκέψεις αυτο­κα­τα­στρο­φής να τις παίρ­νουμε στα σοβαρά και να ζητάμε βοήθεια.

Περίπου 800.000 άνθρω­ποι αυτο­κτο­νούν κάθε χρόνο στον κόσμο, δηλαδή ένας άνθρω­πος κάθε 40 δευ­τε­ρό­λε­πτα, ενώ υπο­λο­γί­ζε­ται ότι, την ίδια στιγμή, γίνο­νται είκοσι από­πει­ρες αυτο­κτο­νίας, σύμφωνα με τον Παγκό­σμιο Οργα­νι­σμό Υγείας. Τα θύματα είναι άνθρω­ποι όλων των ηλικιών, αλλά η αυτο­κτο­νία παρα­μέ­νει η δεύτερη αιτία θανάτου στις ηλικίες 15-29 παγκο­σμίως. Η Ελλάδα έχει ποσοστά αυτο­κτο­νιών περί τις 4 στις 100.000 κατοί­κους, ένα από τα χαμη­λό­τερα στον κόσμο. Τα χρόνια της κρίσης 2011-2014 οι αυτο­κτο­νίες στην Ελλάδα σημεί­ω­σαν σημα­ντική αύξηση, χωρίς όμως να ξεφύ­γουν από ποσοστά 4,2 -4,3. Κυρίως έπληξαν άνδρες, αλλά και γυναί­κες μέσης ηλικίας. Από το 2015 και μετά οι αυτο­κτο­νίες μειώ­θη­καν, ανα­φέ­ρει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Δημή­τρης Πλου­μπί­δης, πρό­ε­δρος της Ελλη­νι­κής Ψυχια­τρι­κής Εται­ρείας.

Κάτι άλλο που μετρή­θηκε και βρέθηκε αυξη­μένο τα χρόνια της κρίσης ήταν ο αυτο­κτο­νι­κός ιδε­α­σμός, δηλαδή σκέψεις του ανθρώ­που που αφορούν αυτο­κα­τα­στρο­φική συμπε­ρι­φορά, αλλά και αυτό βρί­σκε­ται σε σχετική ύφεση, επι­ση­μαί­νει ο κ. Πλου­μπί­δης. «Η βελ­τί­ωση των κοι­νω­νι­κών συν­θη­κών βοηθάει τη μείωση του αυτο­κτο­νι­κού ιδε­α­σμού. Όταν υπάρ­χουν ιδέες αυτο­κτο­νίας είναι καλό να τις παίρ­νουμε στα σοβαρά και να ζητάμε βοήθεια γι΄ αυτόν που τις εκφρά­ζει, ιδιαί­τερα αν λέει και με τι τρόπο σχε­διά­ζει να το κάνει», υπο­γραμ­μί­ζει.

Ο Παγκό­σμιος Οργα­νι­σμός Υγείας έχει θέση ως στόχο τη μείωση των αυτο­κτο­νιών κατά 10%.  πρόληψη των αυτο­κτο­νιών περι­λαμ­βά­νει κοι­νω­νικά μέτρα ανα­κού­φι­σης των πιο ευά­λω­των, αλλά και την εκπαί­δευση του προ­σω­πι­κού των μονάδων υγείας, των δημο­τι­κών υπαλ­λή­λων κ.α. στην ανα­γνώ­ριση της ψυχικής οδύνης και του αυτο­κτο­νι­κού ιδε­α­σμού, ιδιαί­τερα των πιο ευά­λω­των και απο­μο­νω­μέ­νων ανθρώ­πων, όπως των ηλι­κιω­μέ­νων.

Αγχώ­δεις δια­τα­ρα­χές και κατά­θλιψη τα συχνό­τερα περι­στα­τικά στην Ελλάδα

Τα συχνό­τερα προ­βλή­ματα στην Ελλάδα αφορούν τις αγχώ­δεις δια­τα­ρα­χές και την κατά­θλιψη. Οι σοβαρές ψυχικές δια­τα­ρα­χές, όπως η σχι­ζο­φρέ­νεια ή οι μεί­ζο­νες συναι­σθη­μα­τι­κές δια­τα­ρα­χές, όπως η διπο­λική, έχουν μικρό­τερα ποσοστά, αλλά προ­κα­λούν μεγάλη επι­βά­ρυνση στους ασθε­νείς και το περι­βάλ­λον τους, επι­ση­μαί­νει ο κ. Πλου­μπί­δης. Το ΕΚΕΨΥΕ επι­σκέ­πτο­νται αρκετοί ενή­λι­κες με κρίσεις πανικού ή κατα­θλι­πτι­κές δια­τα­ρα­χές, που εμφα­νί­ζουν δυσκο­λίες στις σχέσεις τους, στη δια­χεί­ριση της καθη­με­ρι­νό­τη­τας και στην επαφή με τους άλλους ανθρώ­πους, ανα­φέ­ρει η επι­στη­μο­νική διευ­θύ­ντρια του ΕΚΕΨΥΕ Αλίκη Γρη­γο­ριά­δου. Η κατά­θλιψη συχνά συνο­δεύει την αδυ­να­μία να αντα­πο­κρι­θούν στις ανάγκες της ζωής τους.

«Στις περι­πτώ­σεις παιδιών και εφήβων αντι­με­τω­πί­ζουμε όλο το φάσμα των δυσκο­λιών, κυρίως όμως προ­βλή­ματα στο πεδίο του σχο­λείου, σχετικά με τα μαθή­ματα ή τη συμπε­ρι­φορά των ανη­λί­κων. Συχνές είναι και οι οικο­γε­νεια­κές δυσκο­λίες, όπου οι γονείς δεν μπορούν να δια­χει­ρι­στούν την επι­θε­τι­κό­τητα του παιδιού, τις ανάγκες που βάζει η εφηβεία, δεν μπορούν να συνεν­νοη­θούν, να βάλουν κανόνες, να προ­στα­τέ­ψουν το παιδί», προ­σθέ­τει η κ. Γρη­γο­ριά­δου.

 Αύξηση των ατόμων που ζητούν βοήθεια

Έχει σημειω­θεί αύξηση, σε σχέση με παλιό­τερα, στον αριθμό που οι άνθρω­ποι ζητούν βοήθεια. Σε αυτό έχει συντε­λέ­σει η λει­τουρ­γία μονάδων, που δεν θυμί­ζουν ψυχια­τρικό άσυλο και το γεγονός ότι βιώ­νε­ται λιγό­τερο μειω­τικά η ανάγκη ψυχικής βοή­θειας, σύμφωνα με τον κ. Πλου­μπίδη. Ιδιαί­τερα θετικό ρόλο έχει παίξει η φρο­ντίδα των παιδιών με ψυχο­λο­γικά και μαθη­σιακά προ­βλή­ματα, όπου και οι γονείς υπο­χρε­ώ­νο­νται να δουν την δική τους ψυχική λει­τουρ­γία, συμπλη­ρώ­νει. Το ΕΚΕΨΥΕ επι­σκέ­πτο­νται όλο και περισ­σό­τε­ροι άνθρω­ποι για βοήθεια. «Δεν γνω­ρί­ζουμε αν τα τελευ­ταία χρόνια οι ανάγκες έχουν αυξηθεί, ή αν είναι πλέον περισ­σό­τερο δια­τε­θει­μέ­νοι να απευ­θυν­θούν κάπου», λέει η κ. Γρη­γο­ριά­δου.

Ο κ. Πλου­μπί­δης παρα­τη­ρεί, ότι ειδικά οι άντρες δυσκο­λεύ­ο­νται να ζητή­σουν βοήθεια. Οι οικο­νο­μι­κοί και κοι­νω­νι­κοί παρά­γο­ντες επη­ρε­ά­ζουν καθο­ρι­στικά την ψυχική υγεία ενός ατόμου, εξηγεί και τονίζει: «στοι­χειώ­δης κοι­νω­νική στήριξη μπορεί να μειώσει καθο­ρι­στικά την εγκα­τά­σταση σοβαρών και δύσκολα ανα­στρέ­ψι­μων ψυχο­πα­θο­λο­γι­κών κατα­στά­σεων». Οι μεσαίες τάξεις πλήτ­το­νται περισ­σό­τερο, καθώς έχουν να χάσουν πολλά αν πέσει το κοι­νω­νικό τους στάτους, επι­ση­μαί­νει ο κ. Πλου­μπί­δης.

Οι κλίνες επαρ­κούν, η συνο­λική οργά­νωση της φρο­ντί­δας της ψυχικής υγείας δημιουρ­γεί καθυ­στε­ρή­σεις σε όσους χρειά­ζο­νται θερα­πεία.

Η Ελλάδα δια­θέ­τει ένα σημα­ντικό αριθμό ψυχια­τρι­κών κλινών στα τρία ενα­πο­μεί­να­ντα ψυχια­τρικά νοσο­κο­μεία, στα 38 ψυχια­τρικά τμήματα γενικών νοσο­κο­μείων και τα 7 τμήματα παι­δο­ψυ­χια­τρι­κών κλικών γενικών νοσο­κο­μείων που, τα τελευ­ταία, κρί­νο­νται ιδιαί­τερα ανε­παρκή, σύμφωνα με τον κ. Πλου­μπίδη. Ένα ιδιαί­τερα ανη­συ­χη­τικό φαι­νό­μενο, συνε­χί­ζει ο ίδιος, είναι το υψηλό ποσοστό ανα­γκα­στι­κών νοση­λειών, κοντά στο 60% στα ψυχια­τρικά νοσο­κο­μεία, αλλά υψηλά ποσοστά και στα γενικά νοσο­κο­μεία. Αυτό είναι συνέ­πεια, όχι τόσο της ανε­πάρ­κειας κλινών, όσο του ανε­παρ­κούς δικτύου εξω­νο­σο­κο­μεια­κών μονάδων βασικής ψυχια­τρι­κής φρο­ντί­δας, συμπλη­ρώ­νει.

Οι όποιες καθυ­στε­ρή­σεις, που υπάρ­χουν πραγ­μα­τικά, σε σχέση με την υπό­λοιπη Ευρώπη αφορούν κυρίως τη συνο­λική οργά­νωση της φρο­ντί­δας της ψυχικής υγείας και λιγό­τερο το ζήτημα των κλινών. Χρειά­ζε­ται νέος σχε­δια­σμός από το κράτος στην οργά­νωση της πρό­λη­ψης και της βασικής εξω­νο­σο­κο­μεια­κής φρο­ντί­δας, στή­ρι­ξης των ασθενών, ιδιαί­τερα στις μεγάλες πόλεις, όπου συνα­ντούμε αυξα­νό­μενα φαι­νό­μενα απο­μό­νω­σης και περι­θω­ριο­ποί­η­σης, ώστε να μειω­θούν οι ανάγκες νοση­λείας ή και στέ­γα­σης των πιο απο­μο­νω­μέ­νων ψυχικά πασχό­ντων, υπο­γραμ­μί­ζει ο κ. Πλου­μπί­δης.

 Η οικο­νο­μική κρίση έχει περιο­ρί­σει σημα­ντικά την δυνα­τό­τητα πρό­σβα­σης σε ιδιώτες ψυχιά­τρους και ψυχο­λό­γους

Για τα απλά ψυχο­λο­γικά προ­βλή­ματα και τις ελα­φρό­τε­ρες ψυχια­τρι­κές δια­τα­ρα­χές οι άνθρω­ποι στην Ελλάδα συνήθως απευ­θύ­νο­νται σε ιδιώτες, αλλά και για σοβα­ρό­τερα προ­βλή­ματα, καθώς «στα ήθη και έθιμα του τόπου μας το ιδιω­τικό περι­βάλ­λε­ται από την αίγλη της ανω­τε­ρό­τη­τας», σχο­λιά­ζει ο κ. Πλου­μπί­δης. ‘Αλλωστε, οι περισ­σό­τε­ρες δημό­σιες μονάδες δεν έχουν το απα­ραί­τητο προ­σω­πικό για να ανα­λά­βουν πολλά από τα ελα­φρό­τερα προ­βλή­ματα. Αντί­θετα στη φρο­ντίδα της σχι­ζο­φρέ­νειας και άλλων σοβαρών ψυχο­πα­θο­λο­γι­κών κατα­στά­σεων απαι­τεί­ται η συνερ­γα­σία πολλών επαγ­γελ­μα­τιών ψυχικής υγείας, που συνήθως μπορούν να δια­θέ­σουν μόνο οι δημό­σιες υπη­ρε­σίες και κάποιες ΜΚΟ.

Σημα­ντικό πρό­βλημα είναι ότι ο ΕΟΠΥΥ δεν καλύ­πτει παρά ελά­χι­στα τις ιδιω­τι­κές θερα­πευ­τι­κές πράξεις και αυτό απο­τε­λεί μείζονα διαφορά με άλλες ευρω­παϊ­κές χώρες, όπου οι ιδιω­τι­κές θερα­πευ­τι­κές πράξεις καλύ­πτο­νται σημα­ντικά από τα ασφα­λι­στικά ταμεία, εξηγεί ο κ. Πλου­μπί­δης.

Από την πλευρά της και η κ. Γρη­γο­ριά­δου επι­ση­μαί­νει ότι με την οικο­νο­μική κρίση, ο κόσμος περιό­ρισε τις επι­σκέ­ψεις σε ιδιώτες ψυχιά­τρους και ψυχο­λό­γους, επι­λέ­γο­ντας δημό­σιους φορείς.

Περίπου 1700 ψυχί­α­τροι και 400 ψυχί­α­τροι παιδιών και εφήβων εργά­ζο­νται στην Ελλάδα. Ένα σημα­ντικό πρό­βλημα είναι ότι στη μεγάλη τους πλειο­νό­τητα βρί­σκο­νται στην Αττική, στη Θεσ­σα­λο­νίκη και δυο-τρεις ακόμα μεγάλες πόλεις, αφή­νο­ντας ακά­λυ­πτες πολλές περιο­χές της χώρας. Προ­σφέ­ρο­νται λίγες νέες θέσεις στον δημόσιο τομέα, ενώ αρκετοί ψυχί­α­τροι ανα­ζή­τη­σαν επαγ­γελ­μα­τική απο­κα­τά­σταση στο εξω­τε­ρικό, παρ’ όλα αυτά ο αριθμός παρα­μέ­νει μικρό­τε­ρος από άλλες ειδι­κό­τη­τες.

Προ­α­γωγή της ψυχικής υγείας ως προ­τε­ραιό­τητα του Παγκό­σμιου Οργα­νι­σμού Υγείας

Η προ­α­γωγή ψυχικής υγείας περι­λαμ­βά­νει τόσο κοι­νω­νικά, οικο­νο­μικά μέτρα, όσο και μέτρα πρό­λη­ψης και φρο­ντί­δας. Ο ΠΟΥ θέτει ως πολι­τι­κές προ­τε­ραιό­τη­τες να ενι­σχυ­θεί η ουσια­στική ηγεσία και διοί­κηση για την ψυχική υγεία και να παρέ­χο­νται υπη­ρε­σίες ψυχικής υγείας και κοι­νω­νι­κής φρο­ντί­δας περιε­κτι­κές, ολο­κλη­ρω­μέ­νες και με απο­τέ­λε­σμα, σε μονάδες εντός της κοι­νό­τη­τας. Επίσης, να χαράσ­σο­νται στρα­τη­γι­κές για την προ­α­γωγή και την πρόληψη στην ψυχική υγεία και να ενι­σχυ­θούν τα συστή­ματα πλη­ρο­φό­ρη­σης, τεκ­μη­ρί­ω­σης και έρευνας στην ψυχική υγεία.

πηγή thetoc.gr