Μια υπεύθυνη άποψη για εργασιακά και ασφαλιστικά – Aποκαλυπτική συνέντευξη του κ. Aλ. Mητρόπουλου

Κα­τη­γο­ρη­μα­τι­κός, ανα­φο­ρι­κά με τα ερ­γα­σια­κά και ασφα­λι­στι­κά ζη­τή­μα­τα, όπως έχουν δια­μορ­φω­θεί και όπως τεί­νουν να δια­μορ­φω­θούν μέσα από τις νέες με­ταρ­ρυθ­μί­σεις που προ­ω­θεί η κυ­βέρ­νη­ση διά του ανα­πτυ­ξια­κού νο­μο­σχε­δί­ου εμ­φα­νί­ζε­ται σε συ­νέ­ντευ­ξή του στην «δη­μο­κρα­τι­κή» ο γνω­στός ερ­γα­το­λό­γος-κα­θη­γη­τής κ. Αλέ­ξης Μη­τρό­που­λος.

Εν­δια­φέ­ρον, πα­ρου­σιά­ζουν οι από­ψεις του τόσο για τις τε­λευ­ταί­ες εξε­λί­ξεις για τα ανα­δρο­μι­κά σε συ­ντα­ξιού­χους, για την ανερ­γία, την μαύρη και αδή­λω­τη ερ­γα­σία αλλά και για το «πα­κέ­το Βρού­τση» για τον ιδιω­τι­κό τομέα.

Η συ­νέ­ντευ­ξη ανα­λυ­τι­κά:

• Κύριε Μη­τρό­που­λε, να ξε­κι­νή­σου­με από την πρό­σφα­τη από­φα­ση για τα ανα­δρο­μι­κά με­ρί­σμα­τα πε­ντα­ε­τί­ας με τόκο 6% σε πο­λι­τι­κούς υπαλ­λή­λους του Δη­μο­σί­ου. Μι­λή­στε μας γι’ αυτή την εξέ­λι­ξη.

Η από­φα­ση αυτή (9314/2019 ΔΠρω­τΑ­θή­νας), όπως και πολ­λές άλλες, στη­ρί­ζε­ται στη Νο­μο­λο­γία του Συμ­βου­λί­ου της Επι­κρα­τεί­ας του 2015. Ει­δι­κό­τε­ρα, οι υπ’αριθ. 2287-2290/2015 αμε­τά­κλη­τες απο­φά­σεις της Ολο­μέ­λειάς του, έκρι­ναν -με­τα­ξύ άλλων- ως αντι­συ­νταγ­μα­τι­κές και πα­ρά­νο­μες όλες τις πε­ρι­κο­πές που διε­νερ­γή­θη­καν βάσει των μνη­μο­νια­κών νόμων 4051 και 4093/2012, συ­μπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων και των πε­ρι­κο­πών στα με­ρί­σμα­τα των πο­λι­τι­κών υπαλ­λή­λων του Δη­μο­σί­ου (παρ. ΙΑ υπο­παρ. ΙΑ5 παρ. 1 του άρ­θρου πρώ­του του ν. 4093/2012), αφού τα με­ρί­σμα­τα έχουν απο­τα­μιευ­τι­κό-αντα­πο­δο­τι­κό χα­ρα­κτή­ρα, δη­λα­δή τα σχε­τι­κά κε­φά­λαια σχη­μα­τί­ζο­νται από τις πα­ρα­κρα­τή­σεις στις απο­δο­χές των υπαλ­λή­λων αυτών-με­τό­χων.

Εν­δει­κτι­κά, όπως ανα­φέ­ρου­με και στην από 23-9-2019 ανα­κοί­νω­σή μας, με την υπ’αριθ. 9314/2019 από­φα­ση του Διοι­κη­τι­κού Πρω­το­δι­κεί­ου Αθή­νας ανα­γνω­ρί­ζε­ται η ανα­δρο­μι­κή επι­στρο­φή της δια­φο­ράς με­ρι­σμά­των από 1-1-2013 (πε­ντα­ε­τής πα­ρα­γρα­φή) και μά­λι­στα έντο­κα (6%).

Έτσι, τα Διοι­κη­τι­κά Δι­κα­στή­ρια ακο­λου­θούν την πάγια –πλέον- αυτή Νο­μο­λο­γία και καλό θα είναι, επει­δή πολ­λοί δι­καιού­χοι δεν προ­σέ­φυ­γαν (για πολ­λούς και διά­φο­ρους λό­γους) στη Δι­καιο­σύ­νη, το κρά­τος να συμ­μορ­φω­θεί με τις ορι­στι­κές και αμε­τά­κλη­τες απο­φά­σεις του ΣτΕ!

Διαρ­κές αί­τη­μα δη­λα­δή της ΕΝΥ­ΠΕΚΚ, αλλά και όλων των συ­ντα­ξιού­χων, είναι το κρά­τος να επι­στρέ­ψει άμεσα και σε όλους τους δι­καιού­χους τις πα­ρά­νο­μες μνη­μο­νια­κές πε­ρι­κο­πές στα με­ρί­σμα­τα αλλά και στις κύ­ριες και επι­κου­ρι­κές συ­ντά­ξεις, όπως άλ­λω­στε αρ­μό­ζει σε μια ευ­νο­μού­με­νη Πο­λι­τεία. Πολύ πε­ρισ­σό­τε­ρο που οι απο­φά­σεις του Συμ­βου­λί­ου της Επι­κρα­τεί­ας είναι απο­τέ­λε­σμα των λε­γό­με­νων «προ­τύ­πων-πι­λο­τι­κών» δικών που προ­ε­ξο­φλούν την έκ­βα­ση όλων των εκ­κρε­μών στα κα­τώ­τε­ρα Δι­κα­στή­ρια υπο­θέ­σε­ων.

Σο­βα­ρό­τα­τη πτυχή του κρά­τους δι­καί­ου (και θε­σμι­κής ση­μα­σί­ας) είναι άλ­λω­στε η συμ­μόρ­φω­σή του στις δι­κα­στι­κές απο­φά­σεις των Ανω­τά­των Δι­κα­στη­ρί­ων ώστε οι πο­λί­τες να μην τα­λαι­πω­ρού­νται και να μην σω­ρεύ­ο­νται στα Δι­κα­στή­ρια υπο­θέ­σεις με προ­δια­γε­γραμ­μέ­νη έκ­βα­ση.

• Είστε αι­σιό­δο­ξος για το πα­κέ­το που προ­ω­θεί η κυ­βέρ­νη­ση σε Ασφα­λι­στι­κό και Ερ­γα­σια­κά;

Στο Ασφα­λι­στι­κό η κυ­βέρ­νη­ση σχε­διά­ζει τα επό­με­να βή­μα­τα ανα­μέ­νο­ντας τις απο­φά­σεις του Συμ­βου­λί­ου Επι­κρα­τεί­ας για ση­μα­ντι­κές πτυ­χές του «νόμου Κα­τρού­γκα­λου» (ν. 4387/2016). Ως προς τις συ­ντά­ξεις χη­ρεί­ας, το πο­σο­στό αυ­ξά­νε­ται στο 70% (από 50%) με νόμο της προη­γού­με­νης κυ­βέρ­νη­σης ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ (ν. 4611/2019 άρθρο 19) που έγινε κατά την εκ­πνοή τής θη­τεί­ας της για ευ­νό­η­τους λό­γους.

Ως προς το Ερ­γα­σια­κό, και μόνον η συ­μπε­ρί­λη­ψη της δέ­σμης των μέ­τρων στο «Ανα­πτυ­ξια­κό Πο­λυ­νο­μο­σχέ­διο» προϊ­δε­ά­ζει για τη φύση τους. Έτσι όπως είναι δια­τυ­πω­μέ­να, συμ­βάλ­λουν στη δη­μιουρ­γία ενός ελ­κυ­στι­κού το­πί­ου για επί­δο­ξους επεν­δυ­τές αφού συρ­ρι­κνώ­νουν τα ερ­γα­σια­κά δι­καιώ­μα­τα και συ­μπιέ­ζουν το ερ­γα­τι­κό κό­στος.

Όπως ανα­φέ­ρου­με και στην από 23-9-2019 ανα­κοί­νω­ση της ΕΝΥ­ΠΕΚΚ, με το «Ανα­πτυ­ξια­κό Νο­μο­σχέ­διο» επι­βε­βαιώ­νε­ται, για άλλη μια φορά, ότι η όποια ανά­πτυ­ξη ή ανά­καμ­ψη στις χρε­ο­κο­πη­μέ­νες οι­κο­νο­μί­ες (και γε­νι­κώς στις οι­κο­νο­μί­ες τής κα­πι­τα­λι­στι­κής κρί­σης), δεν μπο­ρεί παρά να στη­ρί­ζε­ται στην άγρια εκ­με­τάλ­λευ­ση της Μι­σθω­τής Ερ­γα­σί­ας, στο μι­σθο­λο­γι­κό dubbing, στην «Ελ­Ντο­ρα­ντο­ποί­η­ση» της αγο­ράς ερ­γα­σί­ας και στη γε­νι­κευ­μέ­νη ακύ­ρω­ση των κοι­νω­νι­κών κα­τα­κτή­σε­ων της Ερ­γα­τι­κής Τάξης.

Εξάλ­λου, η Ομάδα Νο­μο­θε­τι­κής Επε­ξερ­γα­σί­ας της ΕΝΥ­ΠΕΚΚ, υπο­λό­γι­σε τις ετή­σιες απώ­λειες από τις προ­ω­θού­με­νες δια­τά­ξεις (αν εφαρ­μο­στούν στο σύ­νο­λό τους) σε πε­ρί­που 1 δις ευρώ. Οι απώ­λειες αυτές επι­με­ρί­ζο­νται ως εξής:

•600 εκατ. ευρώ οι ετή­σιες απώ­λειες για τους ερ­γα­το­ϋ­παλ­λή­λους του ιδιω­τι­κού τομέα,

•250 εκατ. ευρώ οι ετή­σιες απώ­λειες για τον ΕΦΚΑ,

•100 εκατ. ευρώ οι ετή­σιες απώ­λειες για το ΕΤΕ­Α­ΕΠ,

•100 εκατ. ευρώ οι ετή­σιες απώ­λειες για τον ΕΟΠΥΥ και

•50 εκατ. ευρώ οι ετή­σιες απώ­λειες για τον ΟΑΕΔ.

Έτσι ου­δό­λως αι­σιό­δο­ξο με βρί­σκε­τε με τις προ­ω­θού­με­νες δια­τά­ξεις που αφο­ρούν τη συ­νάρ­τη­ση «Ερ­γα­σια­κό-Ασφα­λι­στι­κό».

• Πώς σχο­λιά­ζε­τε το «πα­κέ­το Βρού­τση» για τον ιδιω­τι­κό τομέα; Πριν λίγο καιρό εί­χα­τε μι­λή­σει για βίαιη φτω­χο­ποί­η­ση των ερ­γα­ζο­μέ­νων του ιδιω­τι­κού τομέα.

Στην από 15-9-2019 ανα­κοί­νω­ση της ΕΝΥ­ΠΕΚΚ ανα­φε­ρό­μα­στε διε­ξο­δι­κά στη φύση των προ­τει­νό­με­νων μέ­τρων και εκ­φρά­ζου­με τις ανη­συ­χί­ες μας για τη συν­δυα­στι­κή τους εφαρ­μο­γή που μπο­ρεί, υπό προ­ϋ­πο­θέ­σεις, να επι­φέ­ρει ισχυ­ρό μι­σθο­λο­γι­κό σοκ σε με­γά­λο τμήμα των ερ­γα­ζο­μέ­νων στον ιδιω­τι­κό τομέα αλλά και στα Ασφα­λι­στι­κά Τα­μεία (ΕΦΚΑ, ΕΤΕ­Α­ΕΠ), τον ΕΟΠΥΥ και τον ΟΑΕΔ. Στην ανα­κοί­νω­σή μας αυτή, οι νο­μι­κοί αλλά και κάθε άλλος εν­δια­φε­ρό­με­νος μπο­ρεί να βρει τις «πα­γί­δες» που κρύ­βο­νται για τον ερ­γα­σια­κό πο­λι­τι­σμό.

Εδώ όμως θα ήθελα να το­νί­σω τρία κρί­σι­μα ζη­τή­μα­τα για την ενη­μέ­ρω­ση του ευ­ρέ­ος κοι­νού:

Το πρώτο είναι ότι με μια δε­σμί­δα προ­τει­νο­μέ­νων δια­τά­ξε­ων διευ­ρύ­νε­ται κατά πολύ η ισχύς των επι­χει­ρη­σια­κών συμ­βά­σε­ων και στε­νεύ­ει το πεδίο εφαρ­μο­γής των κλα­δι­κών. Εν τέλει, πα­ρέ­χε­ται η δυ­να­τό­τη­τα στον υπουρ­γό Ερ­γα­σί­ας να ορί­ζει και άλλα πεδία επι­χει­ρη­μα­τι­κών δρά­σε­ων ή κα­τα­στά­σε­ων (πλην των ρητώς ανα­φε­ρο­μέ­νων) που εξαι­ρού­νται από την εφαρ­μο­γή των κλα­δι­κών συμ­βά­σε­ων. Με δε­δο­μέ­νο, ως εκ τού­του, ότι οι επι­χει­ρη­σια­κές συμ­βά­σεις είναι συ­νή­θως (ως προς τις αμοι­βές και τα λοιπά ερ­γα­σια­κά δι­καιώ­μα­τα) κα­τώ­τε­ρες των κλα­δι­κών, η γε­νί­κευ­σή τους θα οδη­γή­σει σε πτώση των αμοι­βών και πε­ραι­τέ­ρω φτω­χο­ποί­η­ση των ερ­γα­ζο­μέ­νων.

Το δεύ­τε­ρο είναι ότι δυ­σχε­ραί­νε­ται πολύ (αν δεν απο­κλεί­ε­ται ου­σια­στι­κά) η δυ­να­τό­τη­τα μο­νο­με­ρούς προ­σφυ­γής των Ερ­γα­τι­κών Συν­δι­κά­των στον Ορ­γα­νι­σμό Με­σο­λά­βη­σης και Διαι­τη­σί­ας (ΟΜΕΔ). Αχρη­στεύ­ε­ται δη­λα­δή μία κα­τά­κτη­ση των ερ­γα­σια­κών σχέ­σε­ων: η ανε­ξάρ­τη­τη δια­με­σο­λά­βη­ση με­τα­ξύ ερ­γο­δο­τών και ερ­γα­ζο­μέ­νων κυ­ρί­ως ως προς τον κα­θο­ρι­σμό των αμοι­βών, αυ­ξή­σε­ων κ.λπ., αφού από κα­νό­νας του Συλ­λο­γι­κού Ερ­γα­τι­κού Δι­καί­ου, όλως απα­ρα­δέ­κτως και αντι­συ­νταγ­μα­τι­κώς, με­τα­τρέ­πε­ται σε «έσχα­το και επι­κου­ρι­κό μέσο» τής ασθε­νέ­στε­ρης πάντα ερ­γα­τι­κής πλευ­ράς.

Το τρίτο καί­ριο ζή­τη­μα είναι ότι, ενώ δια­κη­ρύσ­σε­ται ότι σκο­πός των μέ­τρων είναι και η αντι­με­τώ­πι­ση της με­ρι­κής απα­σχό­λη­σης ώστε να δη­μιουρ­γη­θεί ευ­νοϊ­κή τάση για δη­μιουρ­γία θέ­σε­ων πλή­ρους και ασφα­λι­σμέ­νης ερ­γα­σί­ας, τα μέτρα οδη­γούν στην αντί­θε­τη κα­τεύ­θυν­ση.

Για πα­ρά­δειγ­μα, ορί­ζε­ται ότι στη με­ρι­κή απα­σχό­λη­ση η πέραν του 4ώρου ερ­γα­σία θα προ­σαυ­ξά­νε­ται κατά 12%. Έτσι (υπο­τί­θε­ται) ότι θα ανα­γκά­ζε­ται ο ερ­γο­δό­της να προ­σλαμ­βά­νει ερ­γα­ζο­μέ­νους με πλή­ρες ωρά­ριο. Η προ­σαύ­ξη­ση όμως για τον υπε­ρω­ρια­κώς απα­σχο­λού­με­νο με πλή­ρες ωρά­ριο είναι 40% επι­πλέ­ον για κάθε ώρα πέραν του νο­μί­μου ωρα­ρί­ου. Ως εκ τού­του, το προ­τει­νό­με­νο μέτρο απο­τε­λεί κί­νη­τρο για τους ερ­γο­δό­τες υπέρ της με­ρι­κής απα­σχό­λη­σης.

Κατά τα λοιπά, όλες οι μνη­μο­νια­κές δυ­νά­μεις επαί­ρο­νται ότι «βγή­κα­με από τα Μνη­μό­νια», τη στιγ­μή που, όχι μόνο δια­τη­ρού­νται οι μνη­μο­νια­κοί νόμοι, αλλά σε ορι­σμέ­νες πε­ρι­πτώ­σεις επι­δει­νώ­νο­νται.

• Είναι γε­γο­νός πως η ανερ­γία καλ­πά­ζει. Τα στοι­χεία του ΟΑΕΔ δεν είναι κα­θό­λου εν­θαρ­ρυ­ντι­κά. Τι μπο­ρεί να γίνει με τα νέα μέτρα τής κυ­βέρ­νη­σης;

Πρώτο συ­μπέ­ρα­σμα από τη με­λέ­τη της προ­τει­νό­με­νης με­ταρ­ρύθ­μι­σης είναι ότι η σπου­δαγ­μέ­νη νε­ο­λαία μας δύ­σκο­λα θα βρει θέ­σεις πλή­ρους ερ­γα­σί­ας με αξιο­πρε­πείς αμοι­βές, αντί­στοι­χες των προ­σό­ντων τους και πλήρη ασφα­λι­στι­κή κά­λυ­ψη. Αυτό απαι­τεί πλήρη εφαρ­μο­γή των συλ­λο­γι­κών συμ­βά­σε­ων, κα­τί­σχυ­ση της αρχής της ευ­νοϊ­κό­τε­ρης ρύθ­μι­σης και ασφα­λώς απρό­σκο­πτη λει­τουρ­γία των Συν­δι­κά­των και του ΟΜΕΔ, προ­ϋ­πο­θέ­σεις που είτε απο­δυ­να­μώ­νο­νται είτε κα­ταρ­γού­νται.

Επο­μέ­νως, η με­τα­νά­στευ­ση των προ­σο­ντού­χων νέων μας θα συ­νε­χι­στεί με νέα ώθηση. Στη χώρα θα πα­ρα­μεί­νουν οι νέοι που αδυ­να­τούν να με­τα­να­στεύ­σουν και θα σύ­ρο­νται από ερ­γο­δό­τη σε ερ­γο­δό­τη και από τόπο σε τόπο ψά­χνο­ντας δύο και τρεις δου­λειές για να μπο­ρέ­σουν να επι­βιώ­σουν («ερ­γα­ζό­με­νος-χτα­πό­δι»). Συ­νε­πώς, μπο­ρεί να φαί­νε­ται πως αυ­ξο­μειώ­νο­νται τα πο­σο­στά ανερ­γί­ας αλλά αυτό που πραγ­μα­τι­κά θα συμ­βαί­νει θα είναι να πα­ρά­γο­νται φτω­χοί ερ­γα­ζό­με­νοι («working poor»), ενώ η υψηλή ανερ­γία θα πιέ­ζει ακόμη πε­ρισ­σό­τε­ρο σε όλο και χα­μη­λό­τε­ρες αμοι­βές. Η εξέ­λι­ξη αυτή, με τη σειρά της, θα επι­φέ­ρει δυ­σμε­νείς επι­πτώ­σεις και στα Ασφα­λι­στι­κά Τα­μεία αφού οι ασφα­λι­στι­κές ει­σφο­ρές θα μειώ­νο­νται, πολύ πε­ρισ­σό­τε­ρο που έχει δρο­μο­λο­γη­θεί (για το απώ­τε­ρο όμως μέλ­λον) η μεί­ω­ση των πο­σο­στών τους.

• Ωστό­σο να μην ξε­χνά­με, από την μία α) την «μαύρη» και «αδή­λω­τη» ερ­γα­σία και β) την με­ρι­κή απα­σχό­λη­ση με κα­τώ­τα­τες αμοι­βές. Θα αλ­λά­ξει κάτι κατά την άποψή σας;

Σε μια αγορά ερ­γα­σί­ας με υψηλή ανερ­γία, ευ­ε­λι­ξία και με­ρι­κή απα­σχό­λη­ση, θα ανθεί όλο και πε­ρισ­σό­τε­ρο η ατυ­πία στις ερ­γα­σια­κές σχέ­σεις, δη­λα­δή η «μαύρη» ερ­γα­σία. Οι μι­κρές, κυ­ρί­ως οι­κο­γε­νεια­κού τύπου, επι­χει­ρή­σεις για να μπο­ρέ­σουν να επι­βιώ­σουν, με δε­δο­μέ­νη και την τρα­πε­ζι­κή ασφυ­ξία, δεν θα ασφα­λί­ζουν τα συγ­γε­νι­κά τους πρό­σω­πα ή τους ερ­γα­ζο­μέ­νους τού ευ­ρύ­τε­ρου πε­ρι­βάλ­λο­ντός τους προ­κει­μέ­νου να κα­τα­φέ­ρουν να ελα­χι­στο­ποι­ή­σουν τις τα­μεια­κές τους υπο­χρε­ώ­σεις. Με τον τρόπο αυτό, όμως, δεν ομα­λο­ποιεί­ται η αγορά ερ­γα­σί­ας και τα αυ­στη­ρά πρό­στι­μα θα εξο­ντώ­νουν τις μι­κρές και οι­κο­γε­νεια­κές επι­χει­ρή­σεις.

Δεν πρέ­πει άλ­λω­στε να λη­σμο­νεί­ται ότι το με­γα­λύ­τε­ρο πο­σο­στό των ελ­λη­νι­κών επι­χει­ρή­σε­ων είναι μι­κρο­με­σαί­ες και υλο­ποιούν τον βαλ­λό­με­νο πα­ντα­χό­θεν μι­κροϊ­διο­κτη­τι­κό τρόπο πα­ρα­γω­γής που είναι χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό της ελ­λη­νι­κής οι­κο­νο­μί­ας και κοι­νω­νί­ας.