Ο Οικουμενικός Πατριάρχης τίμησε τον Χρήστο Γιανναρά με το Οφφίκιο του Αρχοντος Mεγάλου Ρήτορος

Με το Οφφίκιο του Άρχο­ντος Μεγάλου Ρήτορος τίμησε ο Οικου­με­νι­κός Πατριάρ­χης Βαρ­θο­λο­μαίος τον δια­κε­κρι­μένο ομότιμο καθη­γητή πανε­πι­στη­μίου, συγ­γρα­φέα και αρθρο­γράφο της «Κ» Χρήστο Γιαν­ναρά, μετά το πέρας του Εσπε­ρι­νού, κατά τον οποίο χορο­στά­τησε, χθες το από­γευμα, παρα­μονή της εορτής της Ινδί­κτου, στην Ι.Μ. Ζωο­δό­χου Πηγής Βαλου­κλή, παρου­σία πλήθους Ιεραρ­χών, Αρχό­ντων Οφφι­κια­λίων, του γενικού προ­ξέ­νου της Ουκρα­νίας στην Πόλη, Ολεκ­σά­ντρ Γκαμάν, και πιστού λαού.

«Η Αγία του Χριστού Μεγάλη Εκκλη­σία σάς απο­νέ­μει σήμερον εν τη ιστο­ρική ταύτη Ιερά Πατριαρ­χική και Σταυ­ρο­πη­γιακή Μονή Ζωο­δό­χου Πηγής, τω πανσέ-πτω ενδιαι­τή­ματι της Πανα­γίας της Βαλου­κλιω­τίσ­σης, διά των χειρών της ημών Μετριό­τη­τος, το αρχο­ντι­κόν οφφί­κιον αυτής, του Άρχο­ντος Μεγάλου Ρήτορος», είπε ο κκ Βαρ­θο­λο­μαίος και συνέ­χισε: «Εν λατρευ­τική συνάξει και εορτίω ατμο­σφαίρα, η οποία, όπως υμείς γράφετε, “ανθρω­πεύει τους ανθρώ­πους” (Νεο­ελ­λη­νική ταυ­τό­τητα, σ. 217), κατα­τάσ­σο­μεν και υπο­δε­χό­μεθα τον νέον Άρχοντα Μέγαν Ρήτορα Χρήστον Γιαν­να­ράν εις την χορείαν των οφφι­κια­λίων της Εκκλη­σίας της Κων­στα­ντι­νου­πό­λεως».

Ανα­φε­ρό­με­νος στους λόγους για τους οποίους η Μητέρα Εκκλη­σίας της Κων­στα­ντι­νου­πό­λεως τίμησε τον καθη­γητή Γιαν­ναρά ο Πατριάρ­χης Βαρ­θο­λο­μαίος επι­σή­μανε: «Τιμώμεν, Εντι­μο­λο­γιώ­τατε, την μεγάλην προ­σφο­ράν σας εις την θεο­λο­γίαν, την φιλο­σο­φίαν, την παι­δείαν και τον πολι­τι­σμόν. Θαυ­μά­ζο­μεν την πλου­σιω­τά­την συγ­γρα­φι­κήν παρα­γω­γήν σας, η οποία περι­λαμ­βά­νει περί τας εξ δεκάδας σπου­δαίων βιβλίων. Ανα­γνω­ρί­ζο­μεν την διαρκή και ευδό­κι­μον δημο­σίαν μαρ­τυ­ρίαν σας “περί της εν ημίν ελπίδος”, τον γλα­φυ­ρόν λόγον του χαρι­σμα­τι­κού ομι­λη­τού και συζη­τη­τού, ο οποίος ήγγιζε και εγγίζει τας χορδάς της ψυχής και της δια­νοίας ανα­ριθ­μή­των ανθρώ­πων, ημε­τέ­ρων και θύραθεν, νέων και εν ηλικία, απλών και εν εξου­σί­αις, συνέ­βα­λεν εις την προ­βο­λήν των πνευ­μα­τι­κών θησαυ­ρών της Ορθο­δό­ξου ημών παρα­δό­σεως, εβο­ή­θησε τους πιστούς εις την συνά­ντη­σίν των με τον σύγ­χρο­νον κόσμον, την κρι­τι­κήν αξιο­λό­γη­σιν του πολι­τι­σμού του και την εκτί­μη­σιν των θετικών προ­ο­πτι­κών του. Το έργον σας απο­τε­λεί πολύ­τι­μον πνευ­μα­τι­κήν παρα­κα­τα­θή­κην και διά τας επερ­χο­μέ­νας γενεάς».

Στη συνέ­χεια, ο Οικου­με­νι­κός Πατριάρ­χης ανα­φέρ­θηκε εκτενώς στο συγ­γρα­φικό έργο του τιμω­μέ­νου και τόνισε:

Διά την υμε­τέ­ραν Εντι­μο­λο­γιό­τητα, αγαπητέ Άρχων, η θεο­λο­γία, εις την αυθε­ντι­κήν έκφρα­σίν της, είναι πάντοτε θεο­λο­γία της ελευ­θε­ρίας. Η ελευ­θε­ρία είναι σχέσις, είναι η υπέρ­βα­σις του “στε­γα­νού εγώ”, η προ-σκόλλησις εις το οποίον είναι η κατ᾿ εξοχήν “ασθέ­νεια προς θάνατον, δίχως ελπίδα Ανά­στα­σης”, όπως γράφετε (Η ελευ­θε­ρία του ήθους, 1970, σ. 211). “Η όντως ζωή ταυ­τί­ζε­ται με την κοι­νω­νού­μενη ύπαρξη, την ελευ­θε­ρία της αγάπης. Η υπαρ­κτική γνη­σιό­τητα, ο κατ΄ αλή­θειαν τρόπος της υπάρ­ξεως, είναι η ελεύ­θερη αγα­πη­τική αυθυ­πέρ­βαση και αυτο­προ­σφορά… Ό,τι είναι αγάπη και ελευ­θε­ρία από τις ανα­γκαιό­τη­τες της φυσικής ατο­μι­κό­τη­τας, είναι ζωή” (Τα καθ᾿ εαυτόν, σ. 98-99).

Είσθε ο εκφρα­στής και υπε­ρα­σπι­στής της Αλη­θείας ως ‘”κοι­νω­νίας”, του “πολι­τι­σμού της σχέσης” (Το προ­νό­μιο της απελ­πι­σίας, σ. 117), του “πολι­τι­σμού του προ­σώ­που”. Κατωρ­θώ­σατε να δια­τυ­πώ­σετε εις σύγ­χρο­νον συναρ­πα­στι­κήν γλώσσαν, και εν διαλόγω με την φιλο­σο­φίαν και την επι­στή­μην, χωρίς εκα­τέ­ρω­θεν μινι­μα­λι­σμούς, την αλή­θειαν της εκκλη­σια­στι­κής εμπει­ρίας, όπως αυτή εβιώθη εις την παρά­δο­σιν της Ορθο­δο­ξίας, ως μετοχή εις την “και­νό­τητα” της ζωής, η οποία δεν γνω­ρί­ζει φθοράν και θάνατον.

Είναι χαρα­κτη­ρι­στι­κόν ότι εντο­πί­ζετε εις την εκκλη­σια­στι­κήν λατρείαν την πε-μπτουσίαν της ορθο­δό­ξου μαρ­τυ­ρίας και την κινη­τή­ριον δύναμιν ενός ενερ­γη­τι­κού ρόλου της Ορθο­δο­ξίας εν τω συγ­χρόνω κόσμω. “Μόνο σωστή λατρεία, τίποτε άλλο, θα ήταν έκρηξη πολι­τι­στική… Κορυ­φαία ποι­η­τικά μορφώ-ματα της γλώσσας που ΄αι γενεαί πάσαι΄ των Ελλήνων τα μέλωσιν και τα λει­τουρ­γούν. Αρχι­τε­κτο­νική, ζωγρα­φική, διά­κο­σμος, δρα­μα­τουρ­γία, μετα­ποιούν σε πρόταση ζωής πάλη αιώνων φιλο­σο­φίας και δημιουρ­γι­κής έμπνευσης-πρόταση ζωής για κάθε άνθρωπο, οπου­δή­ποτε της γης” (Αόριστη Ελλάδα, σ. 30-31).

Με οξυ­δέρ­κειαν και επί τη βάσει θεο­λο­γι­κών κρι­τη­ρίων στη­λι­τεύ­ετε την θρη­σκειο­ποί­η­σιν του εκκλη­σια­στι­κού γεγο­νό­τος. Όντως, όταν η Θεία Λει­τουρ­γία παύη να είναι “προ­σφορά και αναφορά όλων των στοι­χείων της κοσμι­κής σάρκας του βίου μας” εις τον Θεόν, και καθί­στα­ται “μία θρη­σκευ­τική τελετή που αφορά σε συναι­σθή­ματα και όχι στη ζωή μας” (ο.π., σ. 101), τότε αλλοιώ­νε­ται η ευχα­ρι­στιακή υπό­στα­σις και ταυ­τό­της της Εκκλη­σίας. Ορθώς υπο­γραμ­μί­ζετε ότι “η γνη­σιό­τητα ή η αλλο­τρί­ωση του εκκλη­σια­στι­κού γεγο­νό­τος κρί­νε­ται στη διάσωση ή στην απώλεια της ενορίας” (Τα καθ᾿ εαυτόν, σ. 94).

Ανε­δεί­ξατε διά των συγ­γρα­φών σας την κεντρι­κήν σημα­σίαν της ασκή­σεως, του “αθλή­μα­τος της ασκη­τι­κής αυτο­πα­ραί­τη­σης” εις την εκκλη­σια­στι­κήν ζωήν, της εκου­σίας υπο­τα­γής του πιστού εις την “καθο­λική πείρα και ζωή της Εκκλη­σίας” (Η ελευ­θε­ρία του ήθους, β´ εκδ. 1989, σ. 141). Γράφετε: “Άσκηση για τους Ορθο­δό­ξους δεν σημαί­νει μιάν ατομική γυμνα­στική της θέλησης, όπως για τον δυτικό που­ρι­τα­νι­σμό, ούτε μια ιδε­α­λι­στική εξι­δα­νί­κευση της στέ­ρη­σης, αλλά η άσκηση είναι ένα εκκλη­σια­στικό γεγονός, κοι­νω­νικό, μια μετα­ποί­ηση της ατο­μι­κής χρήσης των υλικών αγαθών σε χρήση κοι­νω­νίας, χρήση λει­τουρ­γική” (Κρι­τι­κές Παρεμ­βά­σεις, σ. 18-19).

Η χρι­στια­νική άσκησις είναι “ευχα­ρι­στιακή”, είναι “η προ­σπά­θεια επι­στρο­φής στη σωστή χρήση του κόσμου, στην προ­σω­πική σχέση με τον κόσμο” (Η ελευ­θε­ρία του ήθους, σ. 206). Όπως λίαν ευστό­χως υπο­γραμ­μί­ζετε, “όσο προ­σω­πι­κό­τε­ρος γίνεται ο άνθρω­πος στη σχέση του με τον κόσμο τόσο περισ­σό­τερο του απο­κα­λύ­πτε­ται ο προ­σω­πι­κός λόγος του κόσμου”. Η φύσις φανε­ρώ­νε­ται “ως προ­σω­πική Ενέρ­γεια του Θεού, σοφία και δόξα του Θεού”. (Το προ­νό­μιο της απελ­πι­σίας, σ. 14-15). Εδώ ευρί­σκε­ται και ο λόγος της ενα­σχο­λή­σεως του Οικου­με­νι­κού Πατριαρ­χείου με το οικο­λο­γι­κόν πρό­βλημα και την αντι­με­τώ­πι­σιν των κατα­στρο­φι­κών διά το φυσικόν περι­βάλ­λον συνε­πειών του ατομοκεντρι-σμού, του ευδαι­μο­νι­σμού, του συγ­χρό­νου οικο­νο­μι­σμού και της τεχνο­κρα­τίας. Η μέριμνα διά το περι­βάλ­λον είναι συνέ­πεια και προ­έ­κτα­σις της Εκκλη­σιο­λο­γίας και της Ορθο­δό­ξου κοσμο­λο­γίας. Η εν Χριστώ ελευ­θε­ρία και ανα­φο­ρι­κώς προς την δημιουρ­γίαν, είναι σχέσις και όχι κτήσις.

Ιδιαι­τέ­ρως εκτι­μώ­μεν, Εντι­μο­λο­γιώ­τατε, όσα κατε­θέ­σατε εν καιρώ περί του νοή­μα­τος της οικου­με­νι­κό­τη­τος του Πατριαρ­χείου Κων­στα­ντι­νου­πό­λεως, τα οποία επε­δο­κί­μαζε και ο πνευ­μα­τι­κός ημών Πατήρ, αοί­δι­μος Μητρο­πο­λί­της Χαλ­κη­δό­νος Μελίτων, ο οποίος έτρεφε μεγάλην εκτί­μη­σιν διά το έργον σας. Εχα­ρα­κτη­ρί­σατε τον εθνο­φυ­λε­τι­σμόν ως “τη φοβερή αλλο­τρί­ωση της συνει­δή­σεως της καθο­λι­κό­τη­τος της Εκκλη­σίας” και εξήρατε το γεγονός ότι “η Κων­στα­ντι­νού­πολη δεν ευνόησε ποτέ την εθνι­κι­στική στε­γα­νο­ποί­ηση του Ελλη­νι­σμού και εκπρο­σώ­πησε ως το τέλος το δρόμο της πνευ­μα­τι­κής και πολι­τι­στι­κής καθο­λι­κό­τη­τας” (Το προ­νό­μιο της απελ­πι­σίας, σ. 226-227)».

Σε άλλο σημείο της ομιλίας του, ο Πατριάρ­χης Βαρ­θο­λο­μαίος, ανέφερε ότι και ο ίδιος έχει μελε­τή­σει τα συγ­γράμ­ματα του τιμώ­με­νου καθη­γητή και Άρχο­ντος Οφφι­κια­λίου του Οικου­με­νι­κού Θρόνου.

Στην αντι­φώ­νησή του, ο νέος Άρχων ευχα­ρί­στησε τον Οικου­με­νικό Πατριάρχη για την ιδιαί­τερη μεγάλη τιμή που του επι­φύ­λαξε. «Το οφφίκιο των “αρχό­ντων” του Οικου­με­νι­κού Πατριαρ­χείου έχει, του­λά­χι­στον στα δικά μου μάτια, τη σφρα­γίδα της ιδιαι­τε­ρό­τη­τας του “πρώτου τη τάξει” θεσμού στο επι­σκο­πικό σύστημα της Εκκλη­σίας: Δεν ανα­κη­ρύσ­σει εταί­ρους, επί­τι­μους προ­κρί­τους, επί­λε­κτους πρού­χο­ντες στην πατριαρ­χική τάξη. Όχι. Απο­νέ­μει την ανα­γνώ­ριση “αρχό­ντων”. “Ο έχω, τούτο σοι δίδωμι”», σημεί­ωσε ο κ. Γιαν­να­ράς και προ­σέ­θεσε:

«Το Οικου­με­νικό Πατριαρ­χείο είναι “το πάντοτε ανα­λού­μενο και ουδέ­ποτε δαπα­νώ­μενο” κεφά­λαιο αρχο­ντιάς του εκκλη­σια­στι­κού Ελλη­νι­σμού. Απ΄ όπου αντλεί­ται ακε­νώ­τως το “τζι­βαϊ­ρι­κόν πολυ­τί­μητο” κεφά­λαιο αρχο­ντιάς; Το όρισε η κεφαλή και ποδη­γέ­της της Εκκλη­σίας: “Ο θέλων πρώτος είναι, έστω πάντων έσχατος… Τις γαρ μείζων, ο ανα­κεί­με­νος ή ο δια­κο­νών; Ουχί ο ανα­κεί­με­νος; Εγώ δε ειμι εν μέσω υμών ως ο δια­κο­νών”.

Είμαι ευγνώ­μων για την τιμή, την αγάπη και την εμπι­στο­σύνη, να με ονο­μα­τί­ζει σήμερα ο Οικου­με­νι­κός Πατριάρ­χης άρχοντα, κατά τις παρα­δό­σεις του Φανα­ρίου. Η ιδιαι­τε­ρό­τητα της ευγνω­μο­σύ­νης προ­κύ­πτει από την ιδιαι­τε­ρό­τητα της ιστο­ρι­κής στιγμής. Ειδικά σήμερα το Οικου­με­νικό Πατριαρ­χείο αξιώ­νε­ται από τον Θεό να ζει το μεγα­λείο της άκρας ταπεί­νω­σης, λοι­δο­ρού­μενο, θλι­βό­μενο, κακου­χού­μενο, όχι από ενα­ντί­ους και αντι­πά­λους, αλλά από τα “κύκλω της τρα­πέ­ζης του έκγονά του”. Ζούμε τη δοκι­μα­σία, τα “έκγονα” της πρω­το­κά­θε­δρης εκκλη­σια­στι­κής πατρό­τη­τας να διο­λι­σθαί­νουν στην ευτέ­λεια των θρη­σκευ­τι­κών απο­κυ­η­μά­των του εθνι­κι­σμού.

Το Πατριαρ­χείο, για άλλη μία φορά, σηκώνει τον σταυρό προ­πη­λα­κι­σμών και απειλών της επηρ­μέ­νης οφρύος των αριθ­μη­τικά ισχυρών, βεβαιώ­νο­ντας την αρχο­ντιά του λει­τουρ­γή­μα­τός του.

Ευχα­ρι­στώ και πάλι για την τιμή του οφφι­κίου, την τιμή της φανα­ριώ­τι­κης αρχο­ντιάς».