Τα δικαιώματα του πολίτη σε αιγιαλούς και παραλίες

Για πολλούς ένας δρο­σε­ρός καφές σε μια ξαπλώ­στρα κοντά στο κύμα είναι ο ορισμός του καλο­και­ριού. Η εμπει­ρία, ωστόσο, δείχνει ότι ο «παρά­δει­σος» του ενός συχνά μετα­τρέ­πε­ται σε εφιάλτη των πολλών. Ιδίως όταν ο επι­χει­ρη­μα­τίας στον οποίο έχει παρα­χω­ρη­θεί η εκμε­τάλ­λευση μιας παρα­λίας δρα αυτο­βού­λως και κυρίως, παρά­νομα. Ενας νέος νόμος για τον αιγιαλό άλλαξε φέτος το τοπίο, ενι­σχύ­ο­ντας τα δικαιώ­ματα των πολιτών, το μεγα­λύ­τερο μέρος του όμως θα ξεκι­νή­σει να εφαρ­μό­ζε­ται από το 2020. Η βασι­κό­τερη αλλαγή από το φετινό καλο­καίρι είναι ότι η αρμο­διό­τητα τήρησης του νόμου για τις παρα­λίες και τους αιγια­λούς πέρασε απο­κλει­στικά στο Λιμε­νικό.

Ο νόμος 4607/2019 περι­λαμ­βά­νει και αρκετές δια­τά­ξεις γύρω από τους όρους και τη δια­δι­κα­σία μίσθω­σης αιγια­λών και παρα­λιών σε όλη τη χώρα. Το μεγα­λύ­τερο μέρος αυτών θα εφαρ­μο­στεί από το επόμενο καλο­καίρι, για δύο λόγους: εκδό­θηκε τέλος Απρι­λίου, οπότε είχαν ήδη ξεκι­νή­σει οι δια­γω­νι­σμοί για την παρα­χώ­ρηση της χρήσης παρα­λιών σε ιδιώτες. Και επι­πλέον, τα συναρ­μό­δια υπουρ­γεία δεν εξέ­δω­σαν τις απα­ραί­τη­τες για την εφαρ­μογή του κοινές απο­φά­σεις και εγκυ­κλί­ους. Ετσι, σε μεγάλο βαθμό η εικόνα εξα­κο­λου­θεί να ορί­ζε­ται από την τελευ­ταία απόφαση, του 2017. Ας δούμε πώς έχει δια­μορ­φω­θεί η εικόνα.

1 Τι είναι, για τη νομο­θε­σία, αιγια­λός και παραλία;

Αιγια­λός είναι «η ζώνη ξηράς που βρέ­χε­ται από τη θάλασσα κατά τις μεγα­λύ­τε­ρες και συνή­θεις ανα­βά­σεις των κυμάτων της». Θεω­ρεί­ται ουσιώ­δες στοι­χείο του φυσικού περι­βάλ­λο­ντος της χώρας, που προ­στα­τεύ­ε­ται από την πολι­τεία η οποία το δια­χει­ρί­ζε­ται σύμφωνα με τη φύση του και τον κοι­νό­χρη­στο χαρα­κτήρα του. Παραλία είναι η ζώνη της ξηράς που ξεκινά από τον αιγιαλό και «συνδέει» την ξηρά με τη θάλασσα. Το πλάτος της καθο­ρί­ζε­ται (από το κράτος) σε του­λά­χι­στον 30 και μέχρι 50 μέτρα από τη γραμμή του αιγια­λού, ενώ επι­τρέ­πε­ται να είναι μικρό­τερο ανάλογα με τα γεω­μορ­φο­λο­γικά στοι­χεία κάθε ακτής και φυσικά, το δομη­μένο περι­βάλ­λον.

2 Σε ποιον ανήκουν ο αιγια­λός και η παραλία;

Σύμφωνα με το Σύνταγμα, οι αιγια­λοί και οι παρα­λίες είναι δημόσια (εκτός συναλ­λα­γής) και κοι­νό­χρη­στα. Κύριος προ­ο­ρι­σμός τους, ως κοι­νό­χρη­στα, είναι «η ελεύ­θερη και ακώλυτη πρό­σβαση του κοινού σε αυτά, καθώς και η επι­κοι­νω­νία της ξηράς με τη θάλασσα, λιμνο­θά­λασσα, λίμνη ή ποταμό». Εξαί­ρεση επι­τρέ­πε­ται μόνο για την εξυ­πη­ρέ­τηση επι­τα­κτι­κού δημο­σίου συμ­φέ­ρο­ντος.

3 Υπάρ­χουν ιδιω­τι­κές παρα­λίες στη χώρα μας;

Οχι. Κάθε επι­χεί­ρηση που γειτ­νιά­ζει με παραλία οφείλει να δια­τη­ρεί ελεύ­θερη την πρό­σβαση των λουο­μέ­νων (αν δεν υπάρχει άλλη πρό­σβαση) μέσω των εγκα­τα­στά­σεών της. Αν με κάποιο τρόπο μια επι­χεί­ρηση προ­σπα­θεί να παρε­μπο­δί­σει την πρό­σβαση των πολιτών στην παραλία (με απο­τρε­πτι­κές πινα­κί­δες, περι­φρά­ξεις ή φύλαξη) οι πολίτες πρέπει να απευ­θύ­νο­νται στην αστυ­νο­μία. Μονα­δική εξαί­ρεση, οι λιγο­στές οργα­νω­μέ­νες πλαζ για τις οποίες έχει θεσπι­στεί εισι­τή­ριο.

4 Τι επι­τρέ­πε­ται σε αιγια­λούς και παρα­λίες;

Ο γενικός κανόνας είναι ότι επι­τρέ­πε­ται η παρα­χώ­ρηση της «απλής» χρήσης τους, αλλά όχι η κατα­σκευή μονίμων εγκα­τα­στά­σεων. Η απλή χρήση περι­λαμ­βά­νει τα γνωστά ομπρε­λο­κα­θί­σματα, πλωτές εξέδρες για θαλάσ­σια σπορ, φου­σκω­τές «παι­δι­κές χαρές». Σε κάθε περί­πτωση, η παρα­χώ­ρηση (που γίνεται έναντι τιμή­μα­τος) δεν πρέπει να επη­ρε­ά­ζει τον κοι­νό­χρη­στο χαρα­κτήρα τους. Η παρα­χώ­ρηση πραγ­μα­το­ποιεί­ται είτε απευ­θείας από το υπουρ­γείο Οικο­νο­μι­κών ή από τον δήμο.

5 Με ποιους όρους επι­τρέ­πε­ται να τοπο­θε­τού­νται ομπρέ­λες και ξαπλώ­στρες;

Η μέγιστη επι­τρε­πό­μενη επι­φά­νεια δεν μπορεί να ξεπερνά το 50%.

6 Σε μια μεγάλη παραλία μπορούν να υπάρ­χουν πολλές παρα­χω­ρή­σεις σε «ομπρε­λά­δες»;

Ναι. Αλλά πρέπει να κατα­λαμ­βά­νουν έως 500 τ.μ. έκαστος και να δια­τη­ρούν ανάμεσά τους ελεύ­θερη ζώνη 100 μέτρων (και συνο­λικά να κατα­λά­βουν έως το 50% μιας παρα­λίας). Η υπο­χρέ­ωση ελεύ­θε­ρης ζώνης δεν ισχύει για τις περι­πτώ­σεις χρήσης της παρα­λίας από τις επι­χει­ρή­σεις που βρί­σκο­νται σε επαφή με αυτήν. Το σημείο αυτό άλλαξε με τον νέο νόμο και θα εφαρ­μο­στεί από το 2020.

7 Τι θα αλλάξει από το επόμενο καλο­καίρι;

Το εμβαδόν των παρα­χω­ρή­σεων θα μειωθεί στα 300 τ.μ., ενώ θα πρέπει να φθάνει έως το 60% της παρα­λίας, χωρίς όμως να περι­λαμ­βά­νε­ται τυχόν δυσπρό­σιτο κομμάτι της. Η παρα­χώ­ρηση αυτή μειώ­νε­ται στο μισό (30%) στις ακτές σε περιο­χές Natura 2000. Επίσης, δεν θα επι­τρέ­πε­ται η μίσθωση χώρων σε πολύ μικρές παρα­λίες (έως 150 τ.μ.). Από του χρόνου θα πρέπει να τοπο­θε­τεί­ται δίπλα σε κάθε παρα­χώ­ρηση πινα­κίδα με το σχέδιο του παρα­χω­ρού­με­νου χώρου, ώστε να γίνεται εύκολα αντι­λη­πτή τυχόν υπέρ­βασή του. Οσον αφορά το παρα­χω­ρη­μένο κομμάτι, η κάλυψή του (με έπιπλα παρα­λίας) δεν θα πρέπει να κατα­λαμ­βά­νει πάνω από 50% του χώρου και να μεσο­λα­βεί ένα μέτρο ανάμεσα στις ξαπλώ­στρες.

8 Τι ισχύει για την πρό­σβαση στις ακτές από τη θάλασσα;

Ο γενικός κανόνας είναι ότι τα σκάφη δεν μπορούν να πλη­σιά­ζουν σε από­σταση μικρό­τερη των 200 μέτρων από την ακτή όταν υπάρ­χουν λουό­με­νοι. Σε πολλές περιο­χές το λιμε­ναρ­χείο ορίζει ειδι­κούς κανόνες για κάθε παραλία και ορίζει την περιοχή με σημα­δού­ρες.

Καταγ­γε­λίες μόνο στο Λιμε­νικό Σώμα

9 Ποιος έχει την ευθύνη καθα­ριό­τη­τας μιας παρα­λίας;

Την ευθύνη έχει ο δήμος, εκτός από το παρα­χω­ρη­μένο σε ιδιώτη κομμάτι για το οποίο την ευθύνη φέρει ο ιδιώτης. Τα μισθω­μένα τμήματα πρέπει να καθα­ρί­ζο­νται καθη­με­ρινά, να δια­θέ­τουν καλαί­σθητα δοχεία απορ­ριμ­μά­των και χώρους υγιει­νής. Οπως ανα­φέ­ρει απόφαση του 2019, «ο παραχωρούμενος-κοινόχρηστος χώρος απα­γο­ρεύ­ε­ται να περι­φρα­χθεί και πρέπει να εξα­σφα­λί­ζε­ται από πλευράς υγιει­νής, αισθη­τι­κής και ρύπαν­σης ή αλλοί­ω­σης του περι­βάλ­λο­ντος».

10 Πού μπορεί να απευ­θυν­θεί ο πολίτης για να καταγ­γεί­λει κάτι;

Από φέτος την ευθύνη για τους αιγια­λούς και την παραλία έχει απο­κλει­στικά το Λιμε­νικό Σώμα (και όχι πια η αστυ­νο­μία). Εκεί πρέπει να απευ­θυν­θεί ο πολίτης αν δια­πι­στώ­σει αυθαι­ρε­σίες (λ.χ. ως προς την έκταση των ομπρε­λο­κα­θι­σμά­των, τις προ­σβά­σεις, την καθα­ριό­τητα, τη μουσική). Το Λιμε­νικό οφείλει με τη σειρά του να ενη­με­ρώ­σει το τοπικό γραφείο της κτη­μα­τι­κής υπη­ρε­σίας του Δημο­σίου (το οποίο είναι υπεύ­θυνο για τη μίσθωση μιας παρα­λίας) και τον δήμο.

11 Τι ισχύει για τις καντί­νες;

Μπορούν να κατα­λά­βουν μέχρι 15 τ.μ. Πρέπει να λει­τουρ­γούν με άδεια και να πληρούν συγκε­κρι­μέ­νες προ­δια­γρα­φές. Δεν επι­τρέ­πε­ται να έχουν ηχεία και πρέπει να απέχουν 100 μέτρα από τις παρα­θα­λάσ­σιες επι­χει­ρή­σεις (λ.χ. κέντρα ανα­ψυ­χής, ξενο­δο­χεία).

12 Τι ισχύει για τη μουσική;

Απα­γο­ρεύ­ε­ται η τοπο­θέ­τηση ηχη­τι­κών συστη­μά­των στον δημόσιο χώρο. Στις περι­πτώ­σεις παρα­θα­λάσ­σιων επι­χει­ρή­σεων, η παρα­γό­μενη στάθμη θορύβου δεν πρέπει να ξεπερνά τα 50 ντε­σι­μπέλ.

13 Τι ισχύει για τον φωτισμό;

Πρέπει να είναι χαμηλός και περιο­ρι­σμέ­νος, στο απο­λύ­τως ανα­γκαίο για λόγους ασφα­λείας και καθο­δή­γη­σης.

14 Τι ισχύει για τις παρα­λίες σε περιο­χές Natura;

Ισχύουν αυστη­ρό­τε­ροι περιο­ρι­σμοί. Για παρά­δειγμα, απα­γο­ρεύ­ε­ται η ισο­πέ­δωση των αμμο­θι­νών και πρέπει να ελα­χι­στο­ποιεί­ται η όχληση. Οι όροι γίνο­νται αυστη­ρό­τε­ροι για τις παρα­λίες ωοτο­κίας της καρέτα καρέτα.

πηγή kathimerini.gr

ΓΙΩΡΓΟΣ ΛΙΑΛΙΟΣ