Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καρκίνου: Η πρόληψη είναι το παν

Η καμπά­νια για 2019, με κεντρικό σύνθημα «είμαι και θέλω…» ξεκί­νησε την Τετάρτη 30 Ιανουα­ρίου 2019 με την οργά­νωση συνέ­ντευ­ξης τύπου στα γραφεία της ΕΣΗΕΑ. Στόχος της πρω­το­βου­λίας ήταν να ανα­δει­χτούν στα Μ.Μ.Ε. τα θετικά μηνύ­ματα από τον χώρο της επι­στή­μης αλλά και οι προ­τε­ραιό­τη­τες που πρέπει να όλοι να υπο­στη­ρί­ξουμε ώστε σύντομα η ασθέ­νεια να αντι­με­τω­πι­στεί ολο­κλη­ρω­τικά.

Παγκό­σμια Ημέρα κατά του Καρ­κί­νου είναι μια ημε­ρο­μη­νία η οποία καθιε­ρώ­θηκε από την UICC (Παγκό­σμια Ενωση κατά του Καρ­κί­νου) το 2000 και στο­χεύει με ένα σύνθημα κάθε φορά (κάθε χρόνο) να κεντρί­σει το ενδια­φέ­ρον του κοινού σε Παγκό­σμιο, Ευρω­παϊκό και Εθνικό επίπεδο με την ανάληψη συγκε­κρι­μέ­νων δρα­στη­ριο­τή­των, κατά του καρ­κί­νου. Κυρί­αρ­χες δράσεις είναι η ενη­μέ­ρωση του κοινού σε θέματα πρό­λη­ψης και έγκαι­ρης διά­γνω­σης και των Λει­τουρ­γών Υγείας να συντο­νί­σουν ανάλογα τους σχε­δια­σμούς με τη συνερ­γα­σία επι­στη­μο­νι­κών και ιατρο­κοι­νω­νι­κών φορέων, με ένα κοινό όραμα να νική­σουμε τον καρκίνο όλοι μαζί γιατί μπο­ρούμε.

Όπως ανα­φέ­ρει η ελλη­νική Αντι­καρ­κι­νική Εται­ρεία είναι γνωστό συγκε­κρι­μένα «δρώμενα» κατά την εξέλιξη των αρχε­γό­νων ή εξε­λιγ­μέ­νων πολι­τι­σμών έγιναν οράματα–στόχοι ή και λατρείες, επα­να­λαμ­βα­νό­μενα δε, έκτοτε, για όσο χρόνο ήταν δυνατό ανα­βά­πτι­ζαν τους λαούς με σκοπό την θετική συμβολή τους, σε επί μέρους κοι­νω­νι­κές επι­διώ­ξεις.

Παρό­μοιες δια­χρο­νι­κές δράσεις καθιε­ρώ­θη­καν σ΄ο­λό­κληρο τον κόσμο. Μεταξύ τούτων σημα­ντική θέση κατέ­χουν όσων ο στόχος απο­σκο­πεί στην προ­στα­σία του κοι­νω­νι­κού συνόλου. Σήμερα πλέον οι περισ­σό­τε­ρες ιατρο­κοι­νω­νι­κές δρα­στη­ριό­τη­τες κατευ­θύ­νο­νται από τον Παγκό­σμιο Οργα­νι­σμό Υγείας και τους κλάδους του και την Ευρω­παϊκή Ενωση (π.χ. Παγκό­σμια Ημέρα κατά του Καπνί­σμα­τος κ.α.) στο­χεύ­ουν δε να δια­τη­ρή­σουν αμείωτη την προ­σπά­θεια για τιθά­σευση των κοι­νω­νι­κών τούτων νοση­μά­των ενη­με­ρώ­νο­ντας τον γενικο πλη­θυ­σμό και όχι μόνο, με αντι­κει­με­νικό στόχο, τότε, την επι­δί­ωξη του ορά­μα­τος «Υγείας για όλους το 2000», χωρίς όμως όπως δια­φαί­νε­ται η προσ­δο­κία αυτή να έχει εκπλη­ρω­θεί.

Η Πρώτη Διεθνής Εβδο­μάδα Κατά του Καρ­κί­νου: 23-30 Νοεμ­βρίου 1938

Οπως δια­πι­στώ­νε­ται από την ανα­δί­φηση του Αθη­ναϊ­κού Ημε­ρή­σιου Τύπου της εποχής, από 23 έως και 30 Νοεμ­βρίου 1938, με Παγκό­σμιο Κέντρο την πόλη των Παρι­σίων άρχισε «η Διεθνής Εβδο­μάδα κατά του Καρ­κί­νου», η οποία ορί­στηκε με σκοπό τον εορ­τα­σμό των επε­τείων:

Της 40ης από την ανα­κά­λυψη του ραδίου από το ζεύγος Κιουρί

Της 43ης από την ανα­κά­λυψη των ακτίνων Χ από τον Roentgen και τέλος

Της 50ης από την ανα­κά­λυψη των Ερτζια­νών κυμάτων

Η πρώτη αυτή, όπως φαί­νε­ται, «Διεθνής Εβδο­μάδα κατά του Καρ­κί­νου» γιορ­τά­στηκε ταυ­τό­χρονα σε Ευρω­παϊ­κές, Αμε­ρι­κα­νι­κές και άλλες Πρω­τεύ­ου­σες των Κρατών της Υφηλίου, με συγκε­ντρώ­σεις και ανα­κοι­νώ­σεις επι­στη­μό­νων με παγκό­σμιο κέντρο το Παρίσι «στο Μέγαρον των Ανα­κα­λύ­ψεων». Παντού ανα­φέρ­θη­καν στον καρκίνο, την πρόληψη και την θερα­πεία του, προ­τεί­νο­ντας ταυ­τό­χρονα νέους τρόπους κοινής διε­θνούς στρα­τη­γι­κής για την προ­α­γωγή της υγείας, ευη­με­ρίας και προόδου της ανθρω­πό­τη­τας.

Στην Ελλάδα με παρά­δοση στην συμ­με­τοχή σε παρό­μοια γεγο­νότα και σεβασμό στους σκοπούς των εκά­στοτε  δράσεων και των διεθνών υπο­χρε­ώ­σεών της, υπήρξε έντονη εθνική παρου­σία. Ετσι, σύμφωνα με τα δημο­σιεύ­ματα, έγινε και στην Αθήνα το βράδυ της 23ης Νοεμ­βρίου 1938 η τοπική τελετή έναρξης του εορ­τα­σμού, στην Αίθουσα του Φιλο­λο­γι­κού Συν­δέ­σμου «Ο Παρ­νασ­σός» όπου παρέ­στη­σαν η Α.Β.Υ. ο Διά­δο­χος του Θρόνου Πρί­γκι­πας Παύλος και άλλοι επί­ση­μοι.

Κύριος ομι­λη­τής ήταν ο αεί­μνη­στος Αρι­στο­τέ­λης Κούζης, Καθη­γη­τής της Ιστο­ρίας της Ιατρι­κής του Πανε­πι­στη­μίου Αθηνών και Πρό­ε­δρος του Ελλη­νι­κού Αντι­καρ­κι­νι­κού Ινστι­τού­του και του Νοσο­κο­μείου «Ο Αγιος Σάββας», ο οποίος ανα­φέρ­θηκε εκτενώς στο θέμα με τίτλο : «Οι μεγάλοι συντε­λε­στές εις την θερα­πεία του καρ­κί­νου». Ο Καθη­γη­τής Αρι­στο­τέ­λης Κούζης στην ομιλία του, η οποία δημο­σιεύ­θηκε σε 3 συνεχή φύλλα της Ημε­ρή­σιας Πρωϊνής Εφη­με­ρί­δας των Αθηνών «Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ» τις 24, 25 και 26 Νοεμ­βρίου 1938, μεταξύ άλλων τόνισε ότι :

«O καρ­κί­νος είναι δια­πι­στω­μένη νοσηρά κατά­σταση από την αρχαιό­τητα, υπάρ­χουν δε άπειρα στη διάθεσή μας γραπτά κείμενα που τεκ­μη­ριώ­νουν τη γνώση αυτή, ιδιαί­τερα των γιατρών της Αρχαίας Ελλη­νι­κής Επι­κρά­τειας. Στη σύγ­χρονη περίοδο που διανύει η Ανθρω­πό­τητα, παρά το γεγονός ότι δεν γνω­ρί­ζουμε (τότε) τα γενε­σιουργά αίτια, ξέρουμε αρκετά για το πώς επα­κρι­βώς θα προ­φυ­λα­χθούμε λαμ­βά­νο­ντας έγκαιρα, συγκε­κρι­μένα προ­λη­πτικά και προ­φυ­λα­κτικά μέτρα. Η διά­γνωση των περι­πτώ­σεων με καρκίνο με την ανα­κά­λυψη των ακτίνων Χ από τον Roentgen και η με εγχεί­ρηση ή «ακτι­νο­θε­ρα­πεία» χάρις στην ανά­πτυξη της εξει­δι­κευ­μέ­νης αυτής αγωγής από το ζεύγος Κιουρί, προ­σφέ­ρουν σημα­ντικά στην τιθά­σευση της νόσου».

Ο καρ­κί­νος όμως είναι πλέον μία νόσος που παρά το γεγονός ότι ανι­χνεύ­ε­ται πιο εύκολα έχει πλέον αυξηθεί αριθ­μη­τικά προ­σθέ­το­ντας νέα θύματα κάθε χρόνο σε όλα τα γεω­γρα­φικά μήκη και πλάτη, γιαυτό και τα κράτη που κατα­νό­η­σαν τον τρομερό τούτο κίνδυνο προ­έ­βη­σαν σε λήψη ενερ­γειών, μέτρων προ­νοίας και θερα­πείας της νόσου.  Για τον σκοπό αυτό ίδρυσαν ειδικά Αντι­καρ­κι­νικά Ινστι­τούτα, Επι­στη­μο­νικά Εργα­στή­ρια και Νοσο­κο­μεία Καρ­κί­νου. Στη χώρα, μας το από 5ετίας τότε εν λει­τουρ­γία ευρι­σκό­μενο Αντι­καρ­κι­νικό Ινστι­τού­τον Νοσο­κο­μείον «Ο Αγιος Σάββας», το οποίο ιδρύ­θηκε από την Χρι­στια­νική Κοι­νω­νική Ενωση προ­σφέ­ρει αμέ­ρι­στα στο κοινό όλες τις συνα­φείς υπη­ρε­σίες.

Στην ανάγκη της επίρ­ρω­σης και της τονώ­σεως του αγώνος κατά του καρ­κί­νου, σκοπεί και η καθιέ­ρω­σις της Εβδο­μά­δας κατά του Καρ­κί­νου, καθ΄ήν διεθνώς δι΄ε­ρά­νων, πωλή­σεως ειδικών γραμ­μα­το­σή­μων, δια­λέ­ξεων και εορτών, απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τε­ρων ανα­λη­φθεί η πάλη κατά της φοβερής κοι­νω­νι­κής νόσου. Ο σημε­ρι­νός εορ­τα­σμός καθο­ρί­στηκε διεθνώς να συμπέ­σει με τας προ­α­να­φερ­θεί­σας επε­τεί­ους.

Προ­φα­νώς πέραν της πρώτης αυτής – και με πανη­γυ­ρι­κόν τρόπο έναρξης – «Διε­θνούς Εβδο­μά­δας κατά του Καρ­κί­νου», δεν ακο­λού­θησε δεύτερη, διότι τον επόμενο χρόνο το 1939άρχισε για καλά ο Δεύ­τε­ρος Παγκό­σμιος Πόλεμος και οι προ­τε­ραιό­τη­τες των Κρατών της υφηλίου ήσαν πλέον δια­φο­ρε­τι­κές.

Στην μετά τον Β΄Παγκόσμιο Πόλεμο δεκα­ε­τία που ακο­λού­θησε, τα Κράτη προ­σπά­θη­σαν να ανα­στη­λώ­σουν τα πάσης φύσεως ερείπια που πλημ­μύ­ρι­σαν μετα­πο­λε­μικά την ανθρω­πό­τητα. Ανάλογα με την έκταση των υλικών ζημιών, άρχισε αργά και δύσκολα το κτίσιμο των κατοι­κιών και των ζωτικών βιο­μη­χα­νιών, η απο­κα­τά­σταση των συγκοι­νω­νιών και επι­κοι­νω­νιών, και τέλος η επα­να­σύ­σταση των υπη­ρε­σιών Πρό­νοιας Περί­θαλ­ψης και Θερα­πείας των κοινών νοσηρών κατα­στά­σεων, των τραυ­μα­τιών και των άλλων τρα­γι­κών θυμάτων του πολέμου.

Ενώ επα­νήρ­χετο ο ρυθμός της Κρα­τι­κής λει­τουρ­γίας, ιδίως των Κρατών που είχαν εμπλα­κεί στον κατα­στρε­πτικό τούτο Δεύτερο Παγκό­σμιο Πόλεμο, όπως φαί­νε­ται από τη μελέτη των σχε­τι­κών κει­μέ­νων, άρχισε η ανά­πτυξη ανάλογα και παράλ­ληλα και Αντι­καρ­κι­νι­κών δρα­στη­ριο­τή­των ανά την υφήλιον. Ετσι και στη χώρα μας τη δεκα­ε­τία του 1950-60 έγινε προ­σπά­θεια με την ανα­σύ­σταση της Επι­τρο­πής του Αντι­καρ­κι­νι­κού Αγώνα να κερ­δη­θεί ο χαμένος χρόνος. Το 1958 ιδρύ­θηκε η Ελλη­νική Αντι­καρ­κι­νική Εται­ρεία από κατα­ξιω­μέ­νους και κοι­νω­νικά ευαί­σθη­τους επι­στή­μο­νες και φιλάν­θρω­πους πολίτες με προ­τροπή του αει­μνή­στου μεγάλου ιατρού και ευερ­γέτη της ανθρω­πό­τη­τας Γεωρ­γίου Παπα­νι­κο­λάου κατά τα πρότυπα της Αμε­ρι­κα­νι­κής Αντι­καρ­κι­νι­κής Εται­ρείας. Ακο­λού­θησε η ίδρυση και λει­τουρ­γία των Νοσο­κο­μείων «Μεταξά» στον Πειραιά και του «Θεα­γέ­νειου» Νοσο­κο­μείου στην Θεσ­σα­λο­νίκη, ενώ το Ίδρυμα Ξενία της ΕΑΕ αργό­τερα μετα­τρά­πηκε στο 4ο Αντι­καρ­κι­νικό Νοσο­κο­μείο Αθηνών « Οι Άγιοι Ανάρ­γυ­ροι».

Παρά τη βελ­τί­ωση όμως της επι­κοι­νω­νίας μεταξύ των Εθνών και την ανάληψη δρα­στη­ριο­τή­των για μια καλύ­τερη παγκό­σμια υγεία, ο Αντι­καρ­κι­νι­κός Αγώνας δεν ήταν ανά­λο­γος σε όλα τα κράτη, και έτσι η «Διεθνής αυτή Εβδο­μάδα κατά του Καρ­κί­νου» δεν επα­να­λή­φθηκε μέχρι πρό­σφατα. Τούτο επι­βε­βαιώ­νε­ται όχι μόνο από τη μελέτη της προ­σι­τής μας βιβλιο­γρα­φίας και την περί­ληψη  των δράσεων που ανα­φέ­ρο­νται από Αντι­καρ­κι­νι­κές Εται­ρείες, αλλά και από ανά­λο­γες σχε­τι­κές ανα­κοι­νώ­σεις Κρατών που η Οργά­νωση Υπη­ρε­σιών Υγείας των χρο­νο­λο­γεί­ται από τις αρχές του 2ου αιώνα ( πχ. ΗΠΑ. Μ. Βρε­τα­νία κ.λπ.)