Χ. Βαΐτσης: Κίνδυνος επανάληψης της Ιστορίας στο Αιγαίο

Χωρίς αμφι­βο­λία εξε­τά­ζο­ντας κανείς τα γεω­πο­λι­τικά δεδο­μένα των περιό­δων Ιανουα­ρίου 1996 και Ιανουα­ρίου 2019 στη περιοχή, θα δια­πι­στώ­σει πολλά κοινά σημεία, τα οποία δικαιο­λο­γη­μένα προ­κα­λούν σοβα­ρούς προ­βλη­μα­τι­σμούς και δημιουρ­γούν ενδε­χο­μέ­νως συν­θή­κες επα­νά­λη­ψης της Ιστο­ρίας, η οποία υπήρξε αφε­τη­ρία – μέσω ενός ιδιαί­τερα επώ­δυ­νου για την τιμή των ΕΔ επει­σο­δίου στα Ίμια – ενός νέου κύκλου αντι­πα­ρα­θέ­σεων και διεκ­δι­κή­σεων εκ μέρους της Τουρ­κίας στη περιοχή του Αιγαίου και όχι μόνον.

Τον Ιανουά­ριο του 1996, η πρω­θυ­πουρ­γός της Τουρ­κίας Τανσού Τσιλέρ, εκ πεποι­θή­σεως ακραία και επι­θε­τική σε ότι είχε να κάνει στις σχέσεις της με την Ελλάδα, μετά τις εκλογές της 24 Δεκεμ­βρίου 1995 που ανέ­δει­ξαν μία ασταθή ισορ­ρο­πία δίχως κάποια κοι­νο­βου­λευ­τική πλειο­ψη­φία, αναζητά ευκαι­ρία για το χτίσιμο ενός δυνα­μι­κού προφίλ στο εσω­τε­ρικό και την ασφαλή εδραί­ωση της στην πρω­θυ­πουρ­γία της χώρας.

Έχει προη­γη­θεί στις 25 Δεκ. ’95 η (τυχαία ή προ­σχε­δια­σμένη) προ­σά­ραξη του πλοίου «Φίγκεν Ακάτ» στα αβαθή ύδατα κοντά στα Ίμια, η πτώση του τουρ­κι­κού μαχη­τι­κού στις 28 Δεκ. κοντά στη Λέσβο, η ρημα­τική δια­κοί­νωση του Τουρ­κι­κού ΥΠΕΞ στις 29 του ίδιου μήνα για την κυριό­τητα των βρα­χο­νη­σί­δων Ίμια, καθώς και τα γνωστά συμ­βά­ντα με την έπαρση και υπο­στολή των σημαίων Ελλάδας και Τουρ­κίας στη βρα­χο­νη­σίδα.

Αντί­στοιχα στην Ελλάδα την ίδια περίοδο επι­κρα­τεί πολι­τική αστά­θεια, καθώς ουσια­στικά δεν υπάρχει κυβέρ­νηση  ή έστω υπο­λει­τουρ­γεί. Ο πρω­θυ­πουρ­γός Α. Παπαν­δρέου βρί­σκε­ται  άρρω­στος στο Ωνάσειο, – από όπου παραι­τεί­ται στις 15 Ιανουα­ρίου – ενόσω οι διά­φο­ρες ομάδες εντός του κόμ­μα­τος αγω­νί­ζο­νται για τη διαδοχή. Απο­τέ­λε­σμα της εν λόγω κατά­στα­σης, η έλλειψη αντα­να­κλα­στι­κών στο ΥΠΕΞ και η καθυ­στε­ρη­μένη κατά 10 ημέρες αντί­δραση και απόρ­ριψη της τουρ­κι­κής δια­κοί­νω­σης της 29ης Δεκεμ­βρίου.

Ο Κ. Σημίτης εκλέ­γε­ται πρω­θυ­πουρ­γός από την κοι­νο­βου­λευ­τική Ομάδα του κόμ­μα­τος στις 19 Ιανουα­ρίου και κατά το διά­στημα που η κατά­σταση εξε­λίσ­σε­ται –  μέχρι στις 30 Ιανουα­ρίου – η κυβέρ­νηση ασχο­λεί­ται κυρίως με την προ­σπά­θεια λήψης της ψήφου εμπι­στο­σύ­νης στη Βουλή, ενώ κατά τις κρί­σι­μες εκείνες ώρες, κανείς στη κυβέρ­νηση δεν ασχο­λεί­ται σοβαρά με το θέμα. Παράλ­ληλα εμφανής είναι και η σύγχυση εντός του ελλη­νι­κού πεντα­γώ­νου με την έλλειψη κεντρι­κής κατεύ­θυν­σης και παντελή απουσία του πνεύ­μα­τος της δια­κλα­δι­κό­τη­τας. Η Τουρκία εκμε­ταλ­λευό­μενη την δύσκολη για την Ελλάδα πολι­τική συγκυ­ρία, πραγ­μα­το­ποιεί στρα­τιω­τική απόβαση επί αφύ­λα­κτου ελλη­νι­κού εδάφους και κατα­λαμ­βά­νει τη βρα­χο­νη­σίδα των Ιμίων, με τις γνωστές έκτοτε συνέ­πειες.

Σήμερα, αν και οι κατα­στά­σεις δια­φο­ρε­τι­κές, παρου­σιά­ζουν αρκετές ομοιό­τη­τες. Η Τουρκία, με την ακο­λου­θού­μενη πολι­τική του Ερντο­γάν αντι­με­τω­πί­ζει πολλές προ­κλή­σεις, τόσο στη Συρία, όσο και στην Αν. Μεσό­γειο και το Αιγαίο. Ο «αυτό-εγκλωβισμός» της σε σπα­σμω­δι­κές ενέρ­γειες, επι­θε­τική ρητο­ρική και σε δηλώ­σεις που δύσκολα αναι­ρού­νται – τόσο από τον ίδιο τον Ερντο­γάν, τους υπουρ­γούς Αμυνας και Εξω­τε­ρι­κών, αλλά και από τον συνερ­γα­ζό­μενο μαζί του Αρχηγό των «Γκρίζων Λύκων» Μπα­χτσελί – δημιουρ­γούν συν­θή­κες αυξη­μέ­νης έντασης και προ­βλη­μα­τι­σμού ως προς τον τρόπο ενερ­γείας και κατεύ­θυν­σης της τουρ­κι­κής πολι­τι­κής, η οποία αναζητά «διε­ξό­δους» επί­τευ­ξης των εθνικών της στόχων και αποφυγή της απο­δο­χής – όπως αυτή ενί­στα­ται – «τετε­λε­σμέ­νων».

Ομοίως, η ένταση στη περιοχή του Αιγαίου έχει αυξηθεί δρα­μα­τικά το τελευ­ταίο διά­στημα, ιδιαί­τερα με τις υπερ­πτή­σεις τουρ­κι­κών Α/Φ σε χαμηλό σχετικά ύψος πάνω από ελλη­νικά νησιά και μάλιστα κατοι­κη­μένα (Καστε­λό­ριζο) κατά τις ημέρες των Χρι­στου­γέν­νων. Άραγε σ’ αυτή την περί­πτωση κατά­φο­ρης εθνικής παρα­βί­α­σης, που βρί­σκο­νται οι «κόκ­κι­νες γραμμές» της ελλη­νι­κής αμυ­ντι­κής πολι­τι­κής;

«Νερό στο μύλο» της τουρ­κι­κής προ­πα­γάν­δας και συμπε­ρι­φο­ράς έριξαν οι συνε­χείς δηλώ­σεις του έλληνα ΥΠ.ΑΜ, αλλά κυρίως οι ατυχείς κατά την άποψη μου δηλώ­σεις του Α/ΓΕΕΘΑ, ο οποίος φυσικά δεν είπε τίποτε περισ­σό­τερο από το αυτο­νό­ητο για την περί­πτωση κατά­λη­ψης εθνικού εδάφους, έπεσε όμως στη παγίδα της τουρ­κι­κής προ­κλη­τι­κής συμπε­ρι­φο­ράς. Τέτοιου είδους δηλώ­σεις – ιδιαί­τερα από την  στρα­τιω­τική ηγεσία – ανήκουν σε αξιω­μα­τού­χους χωρών του είδους της Τουρ­κίας, που κυρίως στο­χεύ­ουν στο εσω­τε­ρικό της. Εάν ο Α/ΓΕΕΘΑ είχε κάποιες πλη­ρο­φο­ρίες και ήθελε να στείλει κάποιο μήνυμα στη αντί­περα όχθη, υπάρ­χουν πλεί­στοι όσοι άλλοι τρόποι, περισ­σό­τερο ίσως απο­τε­λε­σμα­τι­κοί και σίγουρα απο­λύ­τως πιό σοβαροί από τις δηλώ­σεις περί ισο­πέ­δω­σης ελλη­νι­κού εδάφους.

Σε ότι αφορά στη πολι­τική κατά­σταση στην Ελλάδα, παρά τα αντι­θέ­τως λεγό­μενα κανείς δεν μπορεί να αρνηθεί την πολι­τική αστά­θεια. Η συγκυ­βέρ­νηση «πνέει τα λοίσθια» και το μέλλον της κυβέρ­νη­σης φαντά­ζει αβέβαιο και προ­βλη­μα­τικό. Επί της ουσίας δεν υπάρχει υπουρ­γός εξω­τε­ρι­κών μετά την παραί­τηση Κοτζιά (η ύπαρξη του Γενικού Γραμ­μα­τέα, Πρέσβη κ. Παρα­σκευό­που­λου απο­τε­λεί ίσως την μονα­δική έγκυρη άποψη στο ανώτατο επίπεδο), ο ΥΠ.ΑΜ βρί­σκε­ται «υπό προ­θε­σμίαν», ανα­μέ­νο­ντας όλοι από ημέρα σε ημέρα την υποβολή της παραί­τη­σης του, ενώ ακόμη και στην στρα­τιω­τική ηγεσία υπάρχει ανα­τα­ραχή λόγω των επι­κεί­με­νων κρίσεων και φημο­λο­γού­με­νων αλλαγών.

Εάν απο­δε­χθεί κανείς με το γνωμικό «ο λύκος στην ανα­μπου­μπούλα χαί­ρε­ται», τότε η παρούσα κατά­σταση προ­σφέ­ρει ίσως γόνιμο έδαφος και ανοίγει παρά­θυρα ευκαι­ρίας σε αυτό­κλη­τους υπε­ρα­σπι­στές του διε­θνούς δικαίου – κατά την δική τους φυσικά αντί­ληψη και θεώρηση – στη περιοχή. Παρά τον ρόλο που προ­τί­θε­ται να δια­δρα­μα­τί­σει ο διεθνής παρά­γο­ντας και η αυξη­μένη γεω­στρα­τη­γική ασφά­λεια που είναι δυνατόν να μας προ­σφέ­ρουν οι διε­θνείς συμ­μα­χίες που δια­μορ­φώ­νο­νται στην Αν. Μεσό­γειο, κανείς δεν μπορεί να εξα­σφα­λί­σει απο­νε­νοη­μέ­νες ενέρ­γειες, που είναι δυνατόν να δημιουρ­γή­σουν ντόμινο αρνη­τι­κών εξε­λί­ξεων στη περιοχή.

Επο­μέ­νως, η κατά­σταση επι­βά­λει νηφα­λιό­τητα, αυξη­μένη επα­γρύ­πνηση σε πολι­τικό και στρα­τιω­τικό επίπεδο, απόλυτη ετοι­μό­τητα και κυρίως επί­δειξη ψυχραι­μίας και σοβα­ρό­τη­τας από όλους. Η πολι­τική ηγεσία στα συναρ­μό­δια για την άμυνα υπουρ­γεία (ΥΠΕΞ, ΥΠΑΜ και ΥΠτΠ/ΕΥΠ), δεν πρέπει να επι­τρέ­ψει στην περιρ­ρέ­ουσα πολι­τική ατμό­σφαιρα να επη­ρε­ά­σει τα απαι­τού­μενα αυξη­μένα αισθη­τή­ρια παρα­κο­λού­θη­σης των δεικτών έγκαι­ρης προει­δο­ποί­η­σης και μαζί με την στρα­τιω­τική ηγεσία, η οποία απαλ­λαγ­μένη από προ­σω­πι­κές ανα­σφά­λειες, δεν θα επι­τρέ­ψουν την δημιουρ­γία αρνη­τι­κών τετε­λε­σμέ­νων για τη χώρα. Κύριο έργο και απο­στολή όλων, δεν είναι άλλη από την προ­ά­σπιση των εθνικών συμ­φε­ρό­ντων, η δε Ιστορία δεν πρό­κει­ται να συγ­χω­ρή­σει ποτέ ολι­γω­ρίες, με καμία δικαιο­λο­γία.

*Ο Χρήστος Βαΐτσης είναι Πτέ­ραρ­χος (Ι) ε.α., Επί­τι­μος Αρχηγός ΓΕΑ και Σύμ­βου­λος του Προ­έ­δρου της ΝΔ σε θέματα Εθνικής Ασφά­λειας.

πηγή kathimerini.gr