Καιρός: Ποιος και γιατί δίνει ονόματα στις κακοκαιρίες;

«Ραφαήλ» σάρωσε την Ελλάδα τις τελευ­ταίες ημέρες και τώρα η χώρα ετοι­μά­ζε­ται για την επί­σκεψη της «Σοφίας», η οποία έρχεται με άγριες δια­θέ­σεις – χαμηλές θερ­μο­κρα­σίες, χιόνια, βροχές. Την ώρα που η χώρα σαρώ­νε­ται -σε πολλές περιοχές- από έντονα φαι­νό­μενα, πολλοί ανα­ρω­τιού­νται από πού παίρ­νουν τα ονόματά τους οι μεγάλες κακο­και­ρίες.

Μιλή­σαμε με τον Κώστα Λαγου­βάρδο ο οποίος είναι δια­κε­κρι­μέ­νος μετε­ω­ρο­λό­γος, διευ­θυ­ντής Ερευνών του Αστε­ρο­σκο­πείου Αθηνών και υπεύ­θυ­νος της ιστο­σε­λί­δας meteo.gr, για να μας εξη­γή­σει την προ­έ­λευση των τόσο ιδιαί­τε­ρων ονο­μά­των των βαρο­με­τρι­κών χαμηλών.

Η ονο­μα­το­δο­σία, λοιπόν, σε έντονα καιρικά φαι­νό­μενα ξεκί­νησε στις ΗΠΑ και στη συνέ­χεια υιο­θε­τή­θηκε και από άλλες χώρες, ανάμεσά τους και η Ελλάδα. Κάθε φορά, λοιπόν, που ένα σύστημα πλη­σιά­ζει τη χώρα μας, οι επι­στή­μο­νες του Αστε­ρο­σκο­πείου Αθηνών το… «βαφτί­ζουν». Γιατί;

Όπως μας εξήγησε ο κ. Λαγου­βάρ­δος, ακο­λου­θώ­ντας την πρα­κτική Ευρω­παϊ­κών Μετε­ω­ρο­λο­γι­κών Υπη­ρε­σιών (π.χ. το βρε­τα­νικό Metoffice), η ονο­μα­το­δο­σία απο­σκο­πεί στο να διευ­κο­λύ­νει τη μετα­φορά της πλη­ρο­φο­ρίας στους πολίτες ώστε να λάβουν, στο μέτρο του δυνατού, όλα τα απα­ραί­τητα μέτρα-προφυλάξεις για την προ­στα­σία της ζωής και της περιου­σίας τους.

Πότε ξεκί­νησε όλο αυτό στη χώρα μας; Από την αρχή του 2017 απο­φα­σί­σθηκε να δίνο­νται ονόματα σε χαμηλά βαρο­με­τρικά και δια­τα­ρα­χές τα οποία ανα­μέ­νο­νταν να επι­φέ­ρουν σημα­ντι­κές κοι­νω­νι­κές και οικο­νο­μι­κές επι­πτώ­σεις στη χώρα.

Η αρχή έγινε με την εξα­ή­μερη κακο­και­ρία «Αριάδνη» (05-11/01/2017), διευ­κρι­νί­στηκε, όμως, τότε ότι οι επό­με­νες κακο­και­ρίες με όνομα δεν θα έχουν απα­ραί­τητα τις ίδιες δρα­μα­τι­κές επι­πτώ­σεις και την εμμονή που είχε η «Αριάδνη». Συνήθως «βαφτί­ζο­νται» κακο­και­ρίες οι οποίες συνο­δεύ­ο­νται από πολύ ισχυρή ψυχρή εισβολή, με σφο­δρό­τα­τες χιο­νο­πτώ­σεις και σημα­ντική συσ­σώ­ρευση χιονιού, ακόμα και σε παρα­θα­λάσ­σιες περιο­χές, με γνώμονα πάντα τη σοβα­ρό­τητα της κατά­στα­σης, ώστε να απο­φευ­χθούν υπερ­βο­λές. Στην ελλη­νική Μυθο­λο­γία, η Αριάδνη ήταν κόρη του βασιλιά Μίνωα της Κρήτης και της Πασι­φάης. Το όνομά της συν­δέ­ε­ται ιδιαί­τερα με τον μύθο του Θησέα, με τον Μινώ­ταυρο και με τον θεό Διόνυσο. Τώρα πια, θα θυμίζει και το φαι­νό­μενο που είχε φέρει πολύ χαμηλές θερ­μο­κρα­σίες σε όλη τη χώρα.

Πάντως, το συνη­θέ­στερο καιρικό φαι­νό­μενο που «βαφτί­ζε­ται» με ανθρώ­πινα ονόματα είναι οι τυφώνες. Στη Μυθο­λο­γία, ο Τυφών ήταν γιος της Γαίας και του Ταρ­τά­ρου. Είχε μορφή ανθρώ­που αλλά και θηρίου, ενώ ήταν και σύντρο­φος της Έχιδνας. Όταν θέλησε να ανέβει στον Όλυμπο για να εκδι­κη­θεί τους θεούς για τον απο­δε­κα­τι­σμό των γιγά­ντων, οι θεοί πήραν τη μορφή ζώων και κρύ­φτη­καν στην Αίγυπτο. Ο Τυφώνας από τον θυμό του πετούσε από την κορυφή του Ολύμπου βράχους με μεγάλη δύναμη, βγά­ζο­ντας εκκω­φα­ντι­κές κραυγές μέσα από τα 100 λαρύγ­για που είχε. Έτσι, το όνομά του συν­δέ­θηκε με το αντί­στοιχα έντονο καιρικό φαι­νό­μενο, κατά το οποίο υπάρχει κυκλω­νική κυκλο­φο­ρία του ανέμου (κλειστή και περι­στρο­φική, δηλαδή), γύρω από ένα κέντρο χαμηλής βαρο­με­τρι­κής πίεσης.

Η ονο­μα­το­δο­σία ακραίων και­ρι­κών φαι­νο­μέ­νων απο­τε­λεί μια παλιά «συνή­θεια». Κατά τον 19ο αιώνα οι τυφώνες στην Καραϊ­βική έφεραν το όνομα του αγίου που γιόρ­ταζε την ημέρα εκδή­λω­σης του φαι­νό­με­νου. Αργό­τερα, οι μετε­ω­ρο­λό­γοι άρχισαν να περι­γρά­φουν τους τυφώνες με τις γεω­γρα­φι­κές συντε­ταγ­μέ­νες της θέσης όπου εκδη­λώ­νο­νταν, γρήγορα όμως συνει­δη­το­ποί­η­σαν ότι ήταν ευκο­λό­τερο να χρη­σι­μο­ποιούν σύντομα, δια­κριτά ονόματα, τα οποία υπό­κει­νται σε μικρό­τερη πιθα­νό­τητα λάθους σε σχέση με τις παλαιό­τε­ρες, δύσχρη­στες μεθό­δους. Τα πλε­ο­νε­κτή­ματα αυτά είναι πολύ σημα­ντικά για την ανταλ­λαγή λεπτο­με­ρών πλη­ρο­φο­ριών από εκα­το­ντά­δες σταθ­μούς, παρά­κτιες βάσεις και πλοία στους ωκε­α­νούς.

Η χρήση γυναι­κείων ονο­μά­των στις κακο­και­ρίες καθιε­ρώ­θηκε τη δεκα­ε­τία του ‘40, υπό την επί­δραση του μυθι­στο­ρή­μα­τος «Καται­γίδα» του Τζορτζ Ρ. Στιού­αρτ, που εκδό­θηκε το 1941. Από το 1953, τα ακραία καιρικά φαι­νό­μενα παίρ­νουν τα ονόματά τους από κατα­λό­γους που εκπό­νησε το Εθνικό Κέντρο Τυφώνων των ΗΠΑ, οι οποίοι ενη­με­ρώ­νο­νται σήμερα από μια διεθνή επι­τροπή του Παγκό­σμιου Μετε­ω­ρο­λο­γι­κού Οργα­νι­σμού (WMO). Οι κατά­λο­γοι αυτοί είχαν μόνο γυναι­κεία ονόματα μέχρι το 1979, αλλά έκτοτε άρχισαν να χρη­σι­μο­ποιού­νται και αντρικά.

Στην Ελλάδα, όπως τονίζει ο κ. Λαγου­βάρ­δος, όταν οι επι­στή­μο­νες του Εθνικού Αστε­ρο­σκο­πείου Αθηνών κατα­λή­ξουν στο συμπέ­ρα­σμα ότι ένα βαρο­με­τρικό χαμηλό είναι επι­κίν­δυνο, τότε αυτό παίρνει ένα όνομα, κατά προ­τί­μηση από την ελλη­νική ιστορία ή μυθο­λο­γία – μία από τις εξαι­ρέ­σεις είναι ο τελευ­ταίος «επι­σκέ­πτης», ο «Ραφαήλ». Σε κάθε περί­πτωση, το όνομα που θα δοθεί από το Αστε­ρο­σκο­πείο για κάποια επερ­χό­μενη κακο­και­ρία είναι μονα­δικό και δεν θα δοθεί σε καμία άλλη καιρική δια­τα­ραχή στο μέλλον. Επίσης, αυτό το όνομα δεν επι­λέ­γε­ται επί­τη­δες, βάσει της… «προ­σω­πο­ποί­η­σης» των ακραίων φαι­νο­μέ­νων που θα έρθουν στη χώρα, αλλά εντελώς τυχαία. Έτσι, δεν ισχύει ότι κάποιος από το Αστε­ρο­σκο­πείο «υπέφερε» από κάποιο πρόσωπο με αυτό το όνομα και απο­φα­σί­στηκε να πάρει το όνομά του/της μια κακο­και­ρία!

View image on Twitter

meteo.gr – Ο καιρός@meteogr

Επτά­λο­φος, Αγό­ριανη Παρ­νασ­σού σήμερα! Φωτο­γρα­φία του Fragiskos Halavazis

5

5:31 PM – Jan 2, 2019

See meteo.gr – Ο καιρός’s other Tweets

Twitter Ads info and privacy

Ο διευ­θυ­ντής Ερευνών του Αστε­ρο­σκο­πείου Αθηνών μάς δήλωσε, επίσης, ότι η επόμενη κακο­και­ρία μετά τη «Σοφία» έχει ήδη όνομα και θα λέγεται «Τηλέ­μα­χος» – όποτε κι αν αυτός μας επισκεφθεί- όπως ο μυθικός ήρωας της Ιθάκης, γιος του Οδυσσέα και της Πηνε­λό­πης. Προς το παρόν, δια­τη­ρεί­ται η αλφα­βη­τική σειρά στην επιλογή των ονο­μά­των. Έτσι, μετά τον «Τηλέ­μαχο», θα επι­λε­γεί κάποιο όνομα για τα καιρικά φαι­νό­μενα που θα ενσκή­ψουν στην Ελλάδα και θα αρχίζει από ύψιλον. Όπως «Υάκιν­θος» – προ­τεί­νουμε εμείς. Στην ελλη­νική μυθο­λο­γία με αυτό το όνομα είναι γνωστός ένας ωραιό­τα­τος νέος από τις Αμύκλες (πόλη της Λακω­νίας κοντά στη Σπάρτη), εραστής του θεού Απόλ­λωνα, τον οποίο ο θεός σκότωσε κατά λάθος.

Αλήθεια, τι λέει για όλα αυτά η Εθνική Μετε­ω­ρο­λο­γική Υπη­ρε­σία (ΕΜΥ); Δεν υιο­θε­τεί, λοιπόν, την ονο­μα­το­δο­σία των βαρο­με­τρι­κών χαμηλών και δια­τη­ρεί επι­φυ­λα­κτική στάση, χωρίς όμως να κάνει κάποια δήλωση ή να ασκεί επίσημη κριτική.

Το σίγουρο είναι από το 2001 μέχρι σήμερα έχουν κατα­γρα­φεί 431 έντονα καιρικά επει­σό­δια. Δύσκολα θυμάται κάποιος τις χρονιές που συνέ­βη­σαν. Από το 2017, όμως, που άρχισαν να «βαφτί­ζο­νται», οι περισ­σό­τε­ροι θυμού­νται τα ονόματά τους και τις και­ρι­κές συνέ­πειές τους.

Εν αναμονή της «Σοφίας», λοιπόν, ο «Τηλέ­μα­χος» ακο­λου­θεί. Καλό χειμώνα!

πηγή ethnos.gr