Μελέτη: Το 77% των οικισμών της χώρας δεν έχουν πολεοδομηθεί

Σε τροχιά εκσυγ­χρο­νι­σμού καλεί­ται να μπει το συντο­μό­τερο δυνατό η Ελλάδα, προ­κει­μέ­νου να θωρα­κι­στεί απέ­να­ντι τόσο στα απο­τε­λέ­σματα αμαρ­τω­λών πολι­τι­κών του παρελ­θό­ντος, που οδή­γη­σαν σε οικι­στικά εγκλή­ματα, όσο και στα ακραία φαι­νό­μενα που προ­οιω­νί­ζε­ται η κλι­μα­τική αλλαγή.

Η ένδεια της χώρας φαντά­ζει, ακόμη πιο δρα­μα­τική, αν κανείς ανα­λο­γι­στεί ότι σε τομείς, στους οποίους η Ελλάδα δεν έχει κάνει ακόμη ούτε το πρώτο βήμα, άλλες βαλ­κα­νι­κές χώρες, ευρι­σκό­με­νες εκτός ΕΕ και άρα φτω­χό­τε­ρες σε χρη­μα­το­δο­τικά εργα­λεία, όπως η Αλβανία και η πΓΔΜ, έχουν φτάσει στο τέλος.

Σε συστη­μα­τική μελέτη ομάδας εθε­λο­ντών ειδικών επι­στη­μό­νων, που ξεκί­νησε μετά τη φονική πυρ­κα­γιά στο Μάτι και τον Νέο Βουτζά και είναι ακόμη σε εξέλιξη, σημειώ­νε­ται ότι «η πρώτη παθο­γέ­νεια της χώρας είναι η διαφορά μεταξύ πραγ­μα­τι­κό­τη­τας στο έδαφος και θεω­ρη­τι­κού θεσμι­κού πλαι­σίου. Ως παρά­δειγμα ανα­φέ­ρε­ται η περί­πτωση του Ματιού, που αν και επίσημα εκτός σχεδίου, στην πράξη δια­θέ­τει την πυκνό­τητα μιας εντός σχεδίου περιο­χής, χωρίς, ωστόσο, οδικό δίκτυο και μεγά­λους κοι­νό­χρη­στους χώρους, που απαι­τού­νται για την εύρυθμη λει­τουρ­γία και ασφά­λεια ενός οικι­σμού.

«Αλλά, δυστυ­χώς, γενικά στη χώρα ελά­χι­στο ποσοστό οικι­σμών έχει πολε­ο­δο­μη­θεί […] Ελά­χι­στο ποσοστό των δομη­μέ­νων περιο­χών, έχουν μελε­τη­θεί με επι­στη­μο­νικό τρόπο. Έτσι, οι δομη­μέ­νες περιο­χές έχουν συνήθως ένα προ­βλη­μα­τικό δίκτυο κοι­νό­χρη­στων χώρων, ενώ πολλές φορές έχουν ανα­πτυ­χθεί και αυθαί­ρετα, π.χ. οικο­δό­μηση σε σημεία επι­κίν­δυνα, όπως δάση, ρέματα, αιγιαλό, επι­κλινή ή και σαθρά εδάφη» σημειώ­νε­ται στη μελέτη που υπο­γρά­φουν οι: Πανα­γιώ­της και Βασί­λειος Γκοι­μί­σης, πολι­τι­κός μηχα­νι­κός και αρχι­τέ­κτων πολε­ο­δό­μος αντί­στοιχα, Κων­στα­ντί­νος Λογο­θέ­της αγρο­νό­μος τοπο­γρά­φος μηχα­νι­κός και Βασι­λική Χαρα­λα­μπί­δου και Δανάη Μελιτά, πολε­ο­δό­μοι χωρο­τά­κτες μηχα­νι­κοί.

Όπως προ­κύ­πτει από την έρευνα, η οποία με την ολο­κλή­ρωσή της θα κατα­τε­θεί επι­σή­μως στο αρμόδιο υπουρ­γείο, ποσοστό 77% των οικι­σμών στη χώρα δεν έχουν πολε­ο­δο­μη­θεί (ως εκ τούτου, κατά τεκ­μή­ριο δεν υπάρχει το απαι­τού­μενο δίκτυο κοι­νό­χρη­στων – κοι­νω­φε­λών χώρων, δηλαδή οδοί, πλα­τείες, αθλη­τι­κές εγκα­τα­στά­σεις, πάρκα…).

Επι­πλέον, ποσοστό 11% των μη πολε­ο­δο­μη­μέ­νων περιο­χών βρί­σκο­νται τόσο εκτός σχεδίου, όσο και εκτός οποιου­δή­ποτε ρυθ­μι­στι­κού πλαι­σίου. Σε ποσοστό μόνον 22,82% υπάρ­χουν στη χώρα πολε­ο­δο­μη­μέ­νες περιο­χές, δηλαδή εντάσ­σο­νται σε σχέδιο πόλης ή όρια οικι­σμού, που έχουν σχε­δια­στεί και εγκρι­θεί βάσει μελέτης. Ωστόσο, όλες οι περιο­χές (πολε­ο­δο­μη­μέ­νες και μη) δεν ενσω­μα­τώ­νουν τη συνι­στώσα της κλι­μα­τι­κής αλλαγής και της πρό­λη­ψης από φυσικές κατα­στρο­φές και εν γένει της ανθε­κτι­κό­τη­τας.

Έως και το 2019, η Ελλάδα θα πρέπει να έχει δημιουρ­γή­σει λει­τουρ­γική Εθνική Υποδομή Γεω­χω­ρι­κών Πλη­ρο­φο­ριών, βάσει της Οδηγίας του Ευρω­παϊ­κού Κοι­νο­βου­λίου INSPIRE, η οποία ενσω­μα­τώ­θηκε στο ελλη­νικό δίκαιο με τον ν. 3882/2010. Επι­πλέον, προ­δια­γρά­φηκε η στα­διακή λει­τουρ­γία δομών γεω­χω­ρι­κών (δεδο­μέ­νων που αφορούν τους τομείς χωρο­τα­ξίας και πολε­ο­δο­μίας σε δια­φο­ρε­τικά εδάφη) δεδο­μέ­νων, όπως η «Ηλε­κτρο­νική Πολε­ο­δο­μική Ταυ­τό­τητα Δήμου» και η «Ηλε­κτρο­νική Ταυ­τό­τητα Κτηρίου».

Οι επι­στή­μο­νες της μελέτης προ­τεί­νουν τη δημιουρ­γία του Ολο­κλη­ρω­μέ­νου Συστή­μα­τος Γεω­γρα­φι­κών Πλη­ρο­φο­ριών Δομη­μέ­νων Επι­φα­νειών και Ηλε­κτρο­νι­κής Ταυ­τό­τη­τας Κτηρίων. Το κόστος μιας τέτοιας δια­δι­κα­σίας υπο­λο­γί­ζε­ται σε 100-120 εκατ. ευρώ και ο χρόνος ολο­κλή­ρω­σής της στους 36 μήνες για το σύνολο της επι­κρά­τειας.

Ιδιαί­τερη έμφαση, ωστόσο, δίνεται στην τρισ­διά­στατη απει­κό­νιση και κατα­γραφή των κτηρίων, καθώς αυτή απο­τε­λεί το κατάλ­ληλο υπό­βα­θρο για μοντε­λο­ποί­ηση της εξέ­λι­ξης φυσικών κατα­στρο­φών. Αυτό το τρισ­διά­στατο υπό­βα­θρο είναι απα­ραί­τητο για να εξα­χθούν σωστά συμπε­ρά­σματα κατά την εξέλιξη ενός φαι­νο­μέ­νου, ώστε να γίνει και η σωστή εφαρ­μογή οποιου­δή­ποτε σχεδίου πολι­τι­κής προ­στα­σίας.

Τα κυριό­τερα σημεία της μελέτης συνο­ψί­ζο­νται ως εξής:

· Δεν υπάρχει θεσμική δια­σύν­δεση χωρικού σχε­δια­σμού με το πλαίσιο για την προ­σαρ­μογή στην κλι­μα­τική αλλαγή και οι παρεμ­βά­σεις που αυτό προ­τεί­νει παρα­μέ­νουν σε επίπεδο κατευ­θύν­σεων και όχι συγκε­κρι­μέ­νων και δεσμευ­τι­κών περιο­ρι­σμών και ελέγχου δόμησης. Η δια­σύν­δεση αυτή πρέπει να γίνει άμεσα.

· Θα πρέπει να γίνει άμεσα κατα­γραφή των επι­κίν­δυ­νων οικι­σμών και να δημιουρ­γη­θούν τα εργα­λεία για άμεσες παρεμ­βά­σεις στο θέμα της ανθε­κτι­κό­τη­τάς τους.

· Πάση θυσία να απο­τρα­πεί η δημιουρ­γία νέων αυθαι­ρέ­των κτιρίων ή οικι­σμών και γενικά μη πολε­ο­δο­μη­μέ­νων οικι­σμών.

· Να ξεκι­νή­σουν άμεσα οι δια­δι­κα­σίες για δημιουρ­γία των απα­ραί­τη­των πλαι­σίων γεω­χω­ρι­κών δεδο­μέ­νων, τα οποία θα απο­τε­λέ­σουν τη βάση για τις παρα­πάνω ενέρ­γειες.

Πηγή: ΑΜΠΕ