“Τι δεν έγινε και τι θα έπρεπε να γίνει”

του Kώστα Συ­νο­λά­κη

Είναι ίσως νωρίς για να κα­τα­λά­βου­με τι έφται­ξε χθες και σή­με­ρα θρη­νού­με 50 του­λά­χι­στον αν­θρώ­πι­νες ζωές απο τις πυρ­κα­γιές στην Ανα­το­λι­κή Ατ­τι­κή. Είναι όμως απα­ραί­τη­το, ώστε να προ­σπα­θή­σου­με να μειώ­σου­με την επι­κιν­δυ­νό­τη­τα στην χώρα μας ακόμη και μέσα σε αυτό το κα­λο­καί­ρι.

Οι χθε­σι­νές πυρ­κα­γιές εξα­πλώ­θη­καν εκτός ελέγ­χου εγεί­ρο­ντας το ερώ­τη­μα αν η αρ­χι­κή αντι­με­τώ­πι­ση ήταν ανε­παρ­κής. Η τα­χύ­τη­τα στην αρ­χι­κή αντι­με­τώ­πι­ση μιας πυρ­κα­γιάς (δα­σι­κής ή αστι­κής) είναι κρί­σι­μη. Όπως έχου­με επι­ση­μά­νει σε πα­λαιό­τε­ρη έρευ­να που κά­να­με με τον Γιώρ­γο Κα­ρα­γιάν­νη στο Πο­λυ­τε­χνείο Κρή­της, η αντί­λη­ψη της κα­τά­στα­σης, η δια­στα­σιο­λό­γη­ση των απα­ραί­τη­των πόρων και η αξιο­λό­γη­ση του χρό­νου κι­νη­το­ποί­η­σης είναι από τις με­γα­λύ­τε­ρες προ­κλή­σεις στην αντι­με­τώ­πι­ση μιας έκτα­κτης ανά­γκης. Επί­σης, δια­πι­στώ­σα­με ότι η ολι­γω­ρία στη λήψη κρί­σι­μων απο­φά­σε­ων είναι συχνό φαι­νό­με­νο στην αντι­με­τώ­πι­ση κα­τα­στρο­φών. Στην προ­κει­μέ­νη πε­ρί­πτω­ση, η αναγ­γε­λία πυρ­κα­γιάς σε γνω­στό κρί­σι­μο ση­μείο έπρε­πε να έχει ση­μά­νει συ­να­γερ­μό για την άμεση διά­θε­ση πε­ρισ­σό­τε­ρων πυ­ρο­σβε­στι­κών δυ­νά­με­ων πριν η πυρ­κα­γιά πάρει δια­στά­σεις.

Η έκ­βα­ση της κα­τά­σβε­σης μιας πυρ­κα­γιάς κρί­νε­ται πάντα από την αρ­χι­κή επέμ­βα­ση. Οι Γάλ­λοι πυ­ρο­σβέ­στες λένε χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά ότι «το πρώτο λεπτό η πυρ­κα­γιά σβή­νε­ται με ένα πο­τή­ρι νερό, το δεύ­τε­ρο λεπτό με έναν κουβά νερό, το τρίτο λεπτό με μια δε­ξα­με­νή νερό, μετά κά­νου­με ό,τι μπο­ρού­με».

Με άλλα λόγια, η Πο­λι­τι­κή Προ­στα­σία πρέ­πει να προ­βλέ­πει την εξέ­λι­ξη της πυρ­κα­γιάς και με βάση αυτή την πρό­βλε­ψη να κα­τα­νέ­μει τα δια­θέ­σι­μα μέσα. Εάν πε­ρι­μέ­νου­με να αλ­λά­ξει η διεύ­θυν­ση του ανέ­μου και να ξε­φύ­γει η πυρ­κα­γιά του ελέγ­χου προ­κει­μέ­νου να στα­λούν ενι­σχύ­σεις σε ένα μέ­τω­πο, είναι ήδη αργά. Οι δια­δι­κα­σί­ες κλι­μά­κω­σης της επέμ­βα­σης πρέ­πει να επι­τα­χύ­νο­νται σε τέ­τοια συμ­βά­ντα. Το αυτό ισχύ­ει και για την λήψη από­φα­σης για την εκ­κέ­νω­ση πε­ριο­χών που βρί­σκο­νται σε κίν­δυ­νο. Δεν πρέ­πει να πε­ρι­μέ­νου­με να φτά­σει η πυρ­κα­γιά στις αυλές των σπι­τιών για να δοθεί η εντο­λή για εκ­κέ­νω­ση. Πρέ­πει να υπάρ­χουν σχέ­δια εκ­κέ­νω­σης που να λαμ­βά­νουν υπόψη το χρόνο εκ­κέ­νω­σης ως συ­νάρ­τη­ση των δια­θέ­σι­μων πόρων και της κί­νη­σης στο εθνι­κό και δευ­τε­ρεύ­ον οδικό δί­κτυο.

Τα ΜΜΕ ανέ­φε­ραν ότι υπήρ­ξαν εν­δεί­ξεις για έλ­λει­ψη συ­ντο­νι­σμού και σχε­δια­σμού κατά την κι­νη­το­ποί­η­ση, καθώς και ότι υπήρ­ξε κα­θυ­στέ­ρη­ση μίας έως μιά­μι­ση ώρας στην άφιξη οχη­μά­των, του­λά­χι­στον στην Κι­νέ­τα. Στην Ανα­το­λι­κή Ατ­τι­κή, οι ει­κό­νες που εί­δα­με μας υπο­δει­κνύ­ουν ότι τα θύ­μα­τα προ­σπά­θη­σαν να δια­φύ­γουν μη γνω­ρί­ζο­ντας απο που, και, μάλ­λον, τις επό­με­νες μέρες θα πλη­ρο­φο­ρη­θού­με για τις δρα­μα­τι­κές κα­τα­λη­κτι­κές προ­σπά­θειες επι­κοι­νω­νί­ας με δια­σώ­στες και εξεύ­ρε­σης οδών δια­φυ­γής, πριν έλθει το τέλος.

Η αντι­με­τώ­πι­ση των δα­σι­κών πυρ­κα­γιών απαι­τεί συ­νο­λι­κή προ­σέγ­γι­ση, όχι μόνο επι­κε­ντρω­μέ­νη στην πυ­ρό­σβε­ση. Ο σχε­δια­σμός πο­λι­τι­κής προ­στα­σί­ας της χώρας μας αυτή τη στιγ­μή επι­κε­ντρώ­νε­ται στην πυ­ρό­σβε­ση μόνο, δί­νο­ντας μι­κρό­τε­ρη ση­μα­σία στην προ­στα­σία του πλη­θυ­σμού. Όπως έχει δεί­ξει η διε­θνής και εθνι­κή εμπει­ρία με πυρ­κα­γιές στη διε­πι­φά­νεια κα­τοι­κη­μέ­νων και δα­σι­κών πε­ριο­χών, προ­κει­μέ­νου η εκ­κέ­νω­ση να ολο­κλη­ρώ­νε­ται πριν η πυρ­κα­γιά φθά­σει στην κα­τοι­κη­μέ­νη πε­ριο­χή, η από­φα­ση πρέ­πει να λαμ­βά­νε­ται εγκαί­ρως. Εξ΄ ίσου ση­μα­ντι­κή είναι η άμεση κι­νη­το­ποί­η­ση των εθε­λο­ντών πυ­ρο­σβε­στών και του Ερυ­θρού Σταυ­ρού.

Πρέ­πει επί­σης να υπάρ­χουν σχέ­δια εκ­κέ­νω­σης, τα οποία να λαμ­βά­νουν υπόψη το χρόνο εκ­κέ­νω­σης ως συ­νάρ­τη­ση των δια­θέ­σι­μων πόρων και της κί­νη­σης των οχη­μά­των, όχι απλά με την κα­τα­γρα­φή των ρόλων των κρα­τι­κών φο­ρέ­ων. Στην χώρα μας, εκτός απο τις ελά­χι­στες πε­ριο­χές οπού έχουν γίνει ασκή­σεις πο­λι­τι­κής προ­στα­σί­ας, δεν υπάρ­χουν χάρ­τες επι­κιν­δυ­νό­τη­τας με οδούς δια­φυ­γής, ούτε υπάρ­χει ενη­μέ­ρω­ση του πλη­θυ­σμού για τους κιν­δύ­νους της πε­ριο­χής τους.  Μο­ντέ­λα με­τά­δο­σης πυρ­κα­γιάς, όπως το λε­πτο­με­ρές μο­ντέ­λο FARSITE που έχει δη­μιουρ­γη­θεί από τη Δα­σι­κή Υπη­ρε­σία των ΗΠΑ (US Forest Service) για χρήση ακρι­βώς στον επι­χει­ρη­σια­κό και τα­κτι­κό σχε­δια­σμό, αυτά πρέ­πει να χρη­σι­μο­ποιού­νται για να βελ­τιώ­σουν το συγ­χρο­νι­σμό των ενερ­γειών, όχι απλά προς τέρψη των ερευ­νη­τών. Κατά τη διάρ­κεια της διε­θνούς άσκη­σης αντι­με­τώ­πι­σης δα­σι­κών πυρ­κα­γιών που διορ­γά­νω­σε η Ελ­λά­δα το 2014, δο­κι­μά­σα­με πι­λο­τι­κά τη χρήση του μο­ντέ­λου FARSITE, τόσο για τη βελ­τί­ω­ση του συγ­χρο­νι­σμού των ενερ­γειών, όσο και για τη λήψη από­φα­σης σχε­τι­κά με την τα­κτι­κή αξιο­ποί­η­ση των πυ­ρο­σβε­στι­κών αε­ρο­σκα­φών. Οπως φά­νη­κε χθες, μάλ­λον, ούτε το κέ­ντρο επι­χει­ρή­σε­ων ούτε οι δήμοι είχαν επί­γνω­ση των δυ­να­το­τή­των που επι­τρέ­πει η σύγ­χρο­νη τε­χνο­λο­γία για σχε­δια­σμό εκ­κέ­νω­σης πυ­κνο­κα­τοι­κη­μέ­νων δεν­δρό­φυ­των πε­ριο­χών. Αν είχαν γίνει έστω και στοι­χειώ­δεις προ­σο­μοιώ­σεις μιας με­γά­λης πυρ­κα­γιάς στην πε­ριο­χή, θα εί­χα­με μάλ­λον λι­γό­τε­ρα θύ­μα­τα, γιατί οι υπεύ­θυ­νοι θα εγνώ­ρι­ζαν τις δυ­σκο­λί­ες δια­φυ­γής, και ίσως να είχαν ενη­με­ρώ­σει ακόμη και τους κα­τοί­κους.

Ο κ. Kώστας Συ­νο­λά­κης είναι Κα­θη­γη­τής Φυ­σι­κών Κα­τα­στρο­φών του Πο­λυ­τε­χνεί­ου Κρή­της και Τα­κτι­κό Μέλος της Ακα­δη­μί­ας Αθη­νών

Πηγή: Κα­θη­με­ρι­νή