Ν. Ανδρουλάκης: «Οι χειρισμοί της κυβέρνησης δεν δημιουργούν συνθήκες εθνικής αισιοδοξίας»

Κύριε Ανδρου­λάκη, να ξεκι­νή­σουμε από τις πρό­σφα­τες εκλογές στην Τουρκία και την επα­νε­κλογή του Ταγίπ Ερντο­γάν. Θα ήθελα ένα πρώτο σχόλιο για το τι περι­μέ­νουμε από εδώ και στο εξής καθώς ο Τούρκος Πρό­ε­δρος έχει συγκε­ντρώ­σει όλες τις εξου­σίες;

Πράγ­ματι, με βάση τις προ­βλέ­ψεις του περ­σι­νού συνταγ­μα­τι­κού δημο­ψη­φί­σμα­τος, ο κ. Ερντο­γάν θα έχει στη διάθεση του ασυ­νή­θι­στα εκτε­τα­μέ­νες εξου­σίες σε βαθμό που να υπερ­βαί­νουν κατά πολύ αυτό που είναι αντι­λη­πτό στη Δύση ως Προ­ε­δρικό σύστημα. Ειδι­κό­τερα, στην περί­πτωση της Τουρ­κίας δεν υπάρ­χουν ούτε μηχα­νι­σμοί εξι­σορ­ρό­πη­σης ούτε διά­κριση των εξου­σιών, όπως υπάρ­χουν πχ στο αμε­ρι­κα­νικό σύστημα. Το απο­τέ­λε­σμα είναι ότι έχουμε έναν παντο­δύ­ναμο Τούρκο Πρόεδρο σε μια ευαί­σθητη συγκυ­ρία για την ίδια την Τουρκία αλλά και την ευρύ­τερη περιοχή. Η εκλο­γική νίκη του κ. Ερντο­γάν με 52,5% ήταν εντυ­πω­σιακή αλλά όχι απόλυτη.

Σήμερα, η Τουρκία είναι μια βαθύ­τατα διαι­ρε­μένη και πολω­μένη χώρα, με τους κοσμι­κούς, τους Αλε­βί­τες, τους αστούς και το φιλο­κουρ­δικό HDP απέ­να­ντι στον κ. Ερντο­γάν. Αν και υπάρ­χουν δια­φο­ρε­τι­κές ιδε­ο­λο­γι­κές προ­τε­ραιό­τη­τες, όλοι μαζί συσπει­ρώ­νουν σχεδόν το 50% του πλη­θυ­σμού. Εξαι­ρε­τικά προ­βλη­μα­τική είναι και η κατά­σταση στην οικο­νο­μία, η οποία δύναται να πυρο­δο­τή­σει κοι­νω­νι­κές εντά­σεις και ταραχές- τις οποίες η Τουρκία ιστο­ρικά εκτο­νώ­νει με τεχνη­τές εντά­σεις στο εξω­τε­ρικό. Μια επι­βρά­δυνση σε συν­δυα­σμό με διαρ­θρω­τι­κές μεταρ­ρυθ­μί­σεις είναι απα­ραί­τη­τες για να απο­φευ­χθεί μια “απότομη προ­σγεί­ωση” ή περαι­τέρω υπο­τί­μηση της λίρας –που ήδη μετρά απώ­λειες 20% από την αρχή του έτους. Το γεγονός ότι ο Τούρκος Πρό­ε­δρος έχει αντι­συμ­βα­τι­κές απόψεις σε ζητή­ματα οικο­νο­μι­κής θεωρίας αλλά και η τοπο­θέ­τηση του γαμπρού του στη θέση του «τσάρου της οικο­νο­μίας» σίγουρα δεν δημιουρ­γούν συν­θή­κες εμπι­στο­σύ­νης.

Η επα­νε­κλογή του και οι εξε­λί­ξεις τι σημαί­νουν για την Ελλάδα, καθώς παρα­κο­λου­θούμε ότι δεν υπάρχει καμία διάθεση να στα­μα­τή­σει την προ­κλη­τι­κό­τητα και την ρητο­ρική ενα­ντίον της χώρας ενώ παρα­μέ­νουν ζητή­ματα ανοιχτά όπως η παρά­νομη κράτηση των δύο Ελλήνων στρα­τιω­τι­κών, η τουρ­κική προ­κλη­τι­κό­τητα στο Αιγαίο.

Η προ­κλη­τι­κό­τητα και η ρητο­ρική συνι­στούν πράγ­ματι σημεία προ­βλη­μα­τι­σμού αλλά στην εξω­τε­ρική πολι­τική πρέπει να δια­χω­ρί­ζουμε πάντοτε τις πράξεις από την στρα­τη­γική, την αιτία από το αιτιατό. Η Τουρ­κική εξω­τε­ρική πολι­τική -ακόμα και επί Ερντογάν- δεν έχει σημα­ντι­κές δια­κυ­μάν­σεις σε βάθος χρόνου. Αντί­θετα, ακο­λου­θεί προ­βλέ­ψι­μους κύκλους. Η συγκε­κρι­μένη χρονική συγκυ­ρία μπορεί και να προ­σφέ­ρει πλε­ο­νε­κτή­ματα εάν αξιο­ποι­η­θεί σωστά από την Ελλάδα μια και ο Τούρκος Πρό­ε­δρος αισθά­νε­ται ισχυρός και με πρό­σφατη την λαϊκή νομι­μο­ποί­ηση. Κάτι τέτοιο όμως προ­ϋ­πο­θέ­τει ορθή ανά­γνωση της κατά­στα­σης, χωρίς παρω­πί­δες, ιδε­ο­λη­ψίες και συναι­σθη­μα­τι­σμούς καθώς και ετοι­μό­τητα για εκμε­τάλ­λευση των ευκαι­ριών. Σε αυτό το πλαίσιο η Ελλάδα δεν πρέπει να αφήσει την Τουρ­κική επι­θε­τι­κό­τητα ανα­πά­ντητη. Αντί­θετα, πρέπει να εκμε­ταλ­λεύ­ε­ται όλα τα δια­θέ­σιμα και πρό­σφορα μέσα για να καταγ­γέλ­λει τη συμπε­ρι­φορά της και να υπε­ρα­σπί­ζε­ται το εθνικό συμ­φέ­ρον. Η περί­πτωση των δυο στρα­τιω­τι­κών μας είναι ένα καλό παρά­δειγμα όπου έχουμε κατα­φέ­ρει να θέσουμε το θέμα και στο επίπεδο του Ευρω­παϊ­κού Κοι­νο­βου­λίου έπειτα από συντο­νι­σμέ­νες προ­σπά­θειες μαζί με άλλους συνα­δέλ­φους. Ελπίζω ότι πολύ σύντομα θα έχουμε καλά νέα ώστε να λήξει αυτός ο εφιάλ­της για τα δυο παιδιά και τις οικο­γέ­νειες τους.

Πώς εκτι­μάτε ότι θα εξε­λι­χθεί η υπόθεση με το Μακε­δο­νικό; Οι αντι­δρά­σεις του κόσμου πλη­θαί­νουν καθη­με­ρινά στην Ελλάδα και η κυβέρ­νηση φαί­νε­ται να παρα­κο­λου­θεί με αμη­χα­νία. Έπρεπε να γίνει η Συμ­φω­νία των Πρεσπών;

Δεν σας κρύβω ότι είμαι βαθύ­τητα ανή­συ­χος για την εξέλιξη του ζητή­μα­τος από εδώ και πέρα. Δυστυ­χώς, οι χει­ρι­σμοί της κυβέρ­νη­σης δεν δημιουρ­γούν συν­θή­κες εθνικής αισιο­δο­ξίας. Στη συμ­φω­νία υπάρ­χουν σημεία που θα έπρεπε να είχαν δια­τυ­πω­θεί δια­φο­ρε­τικά, ειδικά στο ζήτημα της γλώσσας και της ιθα­γέ­νειας όπου η κυβέρ­νηση έχει απο­δε­χτεί εσφαλ­μέ­νους χαρα­κτη­ρι­σμούς. Σε κάθε περί­πτωση, η βουλή θα κληθεί να κυρώσει την συμ­φω­νία μετά από πολλούς μήνες και αυτό απο­δει­κνύει την υπο­κρι­σία της κυβέρ­νη­σης. Αυτό που πρέπει όμως να κατα­λά­βουμε όλοι είναι ότι μετά την υπο­γραφή της, ακόμη και εάν αυτή δεν έχει κυρωθεί, δια­μορ­φώ­νε­ται μια νέα κατά­σταση όπου οι προ­βλέ­ψεις της ενερ­γο­ποιού­νται και εφαρ­μό­ζο­νται διεθνώς. Ακόμα περισ­σό­τερο, εάν η συγκε­κρι­μένη συμ­φω­νία απορ­ρι­φθεί από τα κοι­νο­βού­λια των δυο κρατών, δεν ξανα­γυ­ρί­ζουμε στο μηδέν. Θα συνε­χί­σει να απο­τε­λεί, σε γενικές γραμμές, τη βάση για μελ­λο­ντι­κές δια­πραγ­μα­τεύ­σεις. Για αυτό είχαν πολύ μεγάλη σημασία οι προ­βλέ­ψεις της, τις οποίες τόσο επι­πό­λαια δια­χει­ρί­στηκε η σημε­ρινή κυβέρ­νηση.

Πρό­σφατα, εκφρά­στηκε ικα­νο­ποί­ηση για τη συνο­λική συμ­φω­νία για την Ελλάδα, στην οποία κατέ­ληξε το Eurogroup –με τις σχε­τι­κές δηλώ­σεις των ευρω­παίων εταίρων για το ελλη­νικό πρό­γραμμα. Θα κατα­φέ­ρει η χώρα να σταθεί στα πόδια της και να βγει από τα Μνη­μό­νια, όπως λέει ο πρω­θυ­πουρ­γός Αλ. Τσίπρας;

Η χώρα πράγ­ματι βγαίνει από τα μνη­μό­νια αλλά όχι και από την κρίση. Δυστυ­χώς η έξοδος από τα προ­γράμ­ματα στα­θε­ρο­ποί­η­σης γίνεται με τρία χρόνια καθυ­στέ­ρηση μετά από μια δευ­τε­ρο­γενή οικο­νο­μική κρίση, κατα­γε­γραμ­μέ­νες ζημίες 86 δις Ευρώ, και χωρίς να υπο­λο­γί­ζουμε το κόστος των πρό­σθε­των μέτρων που επι­βλή­θη­καν στον ελλη­νικό λαό έκτοτε. Γιατί είναι άλλο να λαμ­βά­νεις περιο­ρι­στικά δημο­σιο­νο­μικά μέτρα με πρω­το­γε­νές έλλειμμα 10,5% του ΑΕΠ το 2010 και άλλο να λαμ­βά­νεις περιο­ρι­στικά μέτρα το 2016 με πρω­το­γε­νές πλε­ό­να­σμα. Μετά τον Αύγου­στο θα εφαρ­μό­ζε­ται το πλαίσιο ενι­σχυ­μέ­νης επο­πτείας όπως προ­βλέ­πε­ται στον κανο­νι­σμό ΕΕ 472/2013 με σκοπό να βοη­θή­σει την Ελλάδα να κερ­δί­σει την εμπι­στο­σύνη των αγορών και των επεν­δυ­τών που επι­θυ­μούν στα­θε­ρό­τητα και προ­βλε­ψι­μό­τητα. Δυστυ­χώς τα πράγ­ματα δεν θα είναι εύκολα και, για να χρη­σι­μο­ποι­ήσω την έκφραση σας, η χώρα δεν μπορεί να «σταθεί στα πόδια της» ακόμα. Η καθαρή απο­τα­μί­ευση είναι έντονα αρνη­τική με απο­τέ­λε­σμα να μην υπάρ­χουν πόροι για επεν­δύ­σεις. Το 2017 η οικο­νο­μία κατά­φερε να χρη­μα­το­δο­τή­σει τις λιγο­στές -σε σχέση με το επι­θυ­μητό σενάριο- επεν­δύ­σεις (€20,6 δισ.) εξ ολο­κλή­ρου από τις εγχώ­ριες απο­τα­μιεύ­σεις των δια­φό­ρων τομέων της οικο­νο­μίας. Η εικόνα αυτή, όμως, των επεν­δύ­σεων, εάν ληφθούν υπόψη και οι απο­σβέ­σεις, δεν απο­τυ­πώ­νει την πραγ­μα­τι­κό­τητα καθώς, μετά από απο­σβέ­σεις, οι καθαρές επεν­δύ­σεις γίνο­νται αρνη­τι­κές. Το επίπεδο των εγχώ­ριων ακα­θά­ρι­στων απο­τα­μιεύ­σεων και επεν­δύ­σεων είναι ανε­παρ­κές. Δηλαδή δεν βάζουμε στην άκρη για να συντη­ρή­σουμε τον κεφα­λαιακό εξο­πλι­σμό που απα­ξιώ­νε­ται και για να τον επε­κτεί­νουμε με νέα πάγια. Άρα, είναι απα­ραί­τητο να προ­σελ­κύ­σουμε άμεσες ξένες επεν­δύ­σεις, για να δημιουρ­γη­θούν θέσεις εργα­σίας και να δια­σφα­λί­σουμε μια βιώσιμη ανά­πτυξη.

Πώς κρίνετε τις εξε­λί­ξεις στο «Κίνημα Αλλαγής»; Θα έχουμε μια νέα σελίδα ή θα μπει σε μια περι­δί­νηση; Είστε αισιό­δο­ξος για τα ποσοστά που θα λάβει την ώρα της κάλπης;

Κανείς δεν μπορεί να είναι ευχα­ρι­στη­μέ­νος από τις τελευ­ταίες εξε­λί­ξεις. Αναμ­φί­βολα θα έπρεπε να απα­σχο­λούμε τον δημόσιο διάλογο με τις θέσεις και τις προ­τά­σεις μας και όχι με ατέ­λειω­τες συζη­τή­σεις περί εσω­στρέ­φειας. Φυσικά, ήταν ήδη γνωστό από πέρσι ότι, το εγχεί­ρημα ανα­σύν­θε­σης του προ­ο­δευ­τι­κού χώρου θα ήταν μια δύσκολη υπόθεση αλλά είχαμε ως πολύ­τιμο σύμμαχο τον ενθου­σια­σμό και τη μαζική προ­σέ­λευση των 212.000 συνι­δρυ­τών – μια ξεκά­θαρη εντολή υπέρ της μάχης από κοινού. Οι τελευ­ταίες εξε­λί­ξεις, τους απο­γο­ή­τευ­σαν όπως απο­γο­ή­τευ­σαν και πολλούς από εμάς, οφεί­λουμε να συνε­χί­σουμε απο­φα­σι­στικά την προ­σπά­θεια για να κερ­δί­σουμε, με τον προ­γραμ­μα­τικό μας λόγο την εμπι­στο­σύνη των πολιτών. Ο στόχος πρέπει να είναι να ανα­τρέ­ψουμε τους σημε­ρι­νούς συσχε­τι­σμούς και να εμπε­δώ­σουμε στο εκλο­γικό σώμα την πεποί­θηση ότι η στρα­τη­γική ήττα του ΣΥΡΙΖΑ θα προ­κύ­ψει μόνο μέσω της στή­ρι­ξης προς την δημο­κρα­τική παρά­ταξη και όχι προς την Νέα Δημο­κρα­τία.