Το Πανεπιστήμιο Αιγαίου κατάντησε ο «φτωχός συγγενής»! Συνέντευξη της Πρυτάνεως Χρ. Βιτσιλάκη στη “δ”

Κυρία Βιτσι­λάκη, θα ήθελα να ξεκι­νή­σουμε από την πρό­σφατη ανά­δειξή σας σε Πρύτανη του Πανε­πι­στη­μίου Αιγαίου. Ήταν μια σημα­ντική στιγμή για εσάς και ποιες είναι οι προ­τε­ραιό­τη­τες που βάζετε εφεξής;

Είναι βεβαίως μια σημα­ντική στιγμή η ανά­δειξη σε Πρύτανι ενός πανε­πι­στη­μίου και ιδιαί­τερα ενός πανε­πι­στη­μίου σαν το Πανε­πι­στή­μιο Αιγαίου, καθώς απο­τε­λεί την πλέον τιμη­τική κορύ­φωση μιας ακα­δη­μαϊ­κής δια­δρο­μής αλλά και μίας μακρο­χρό­νιας στρά­τευ­σης στα κοινά. Οι προ­τε­ραιό­τη­τες που πάντα είχα ήταν δύο: η οικο­γέ­νεια μου και το Πανε­πι­στή­μιο. Ο αγα­πη­μέ­νος μου Λούης, που όλες και όλοι γνω­ρί­ζατε έφυγε, τα θαυ­μά­σια παιδιά μας ακο­λου­θούν με επι­τυ­χία τις επι­λεγ­μέ­νες καριέ­ρες τους εκτός Ρόδου κι έτσι και εγώ έχω στη φάση αυτή τη δυνα­τό­τητα να αφιε­ρωθώ πλήρως στην υπη­ρε­σία του Πανε­πι­στη­μίου μας για τα επόμενα τέσσερα χρόνια από τη θέση αυτή.

Να μιλή­σουμε για το Πανε­πι­στή­μιο Αιγαίου. Ποια είναι τα βασικά προ­βλή­ματα που αντι­με­τω­πί­ζει και ποια είναι ανα­γκαίο να επι­λυ­θούν άμεσα;

Δυστυ­χώς τα προ­βλή­ματα που αντι­με­τω­πί­ζουν τα ελλη­νικά πανε­πι­στή­μια είναι πολ­λα­πλά και περί­πλοκα, δια­χρο­νικά αλλά και πολλά της παρού­σας συγκυ­ρίας. Ειδι­κό­τερα για το Πανε­πι­στή­μιο Αιγαίου αυτό που είναι το κύριο χαρα­κτη­ρι­στικό του και το συγκρι­τικό του πλε­ο­νέ­κτημα, που είναι το ό,τι εδρεύει σε έξι νησιά και δύο Περι­φέ­ρειες, είναι ταυ­τό­χρονα και το μεγάλο του μειο­νέ­κτημα, καθώς αυτό αυξάνει, σε όλα τα επίπεδα, την περι­πλο­κό­τητα και το κόστος των δια­δι­κα­σιών ακα­δη­μαϊ­κής και διοι­κη­τι­κής λει­τουρ­γίας. Απόρ­ροια της χωρικής αυτής δια­σπο­ράς είναι και η ανάγκη για πολ­λα­πλές υπο­δο­μές, κτίρια, εξο­πλι­σμούς – για παρά­δειγμα, έξι βιβλιο­θή­κες, εστια­τό­ρια, κλπ. Στη φάση αυτή προ­ε­τοι­μά­ζουμε ένα φιλό­δοξο πρό­γραμμα που περι­λαμ­βά­νει του­λά­χι­στον ένα σημα­ντικό έργο σε κάθε ένα από τα μεγάλα μας νησιά -Μυτιλήνη, Χίο,Σάμο και Ρόδο. Στη Ρόδο προ­ε­τοι­μά­ζουμε την προ­κή­ρυξη μελέτης για την ανα­κα­τα­σκευή του Διοι­κη­τη­ρίου του ΠΙΚΠΑ και προ­σβλέ­πουμε στην στήριξη του Περι­φε­ρειάρχη μας Γιώργου Χατζη­μάρ­κου και στη δια­σφά­λιση και άλλων εθνικών πόρων για την εκπό­νηση μελετών και στη συνέ­χεια (ανα)κατα­σκευής και των λοιπών κτιρίων του ΠΙΚΠΑ που η μονάδα μας αλλά και η τοπική μας κοι­νω­νία έχει ανάγκη. Το άλλο σημα­ντι­κό­τατο πρό­βλημα λει­τουρ­γίας μας η μεγάλη υπο­στε­λέ­χωση και η άμεση ανάγκη επαύ­ξη­σης του διοι­κη­τι­κού προ­σω­πι­κού που απα­σχο­λεί­ται σε όλα τα επι­μέ­ρους νησιά. Το πρό­βλημα αυτό μπορεί μόνο μερικώς να ξεκι­νή­σει να αντι­με­τω­πί­ζε­ται μέσω της κινη­τι­κό­τη­τας στο δημόσιο τομέα και των δια­δι­κα­σιών μετά­τα­ξης στο Πανε­πι­στή­μιο έμπει­ρων και ικανών στε­λε­χών από άλλους φορείς και προς την κατεύ­θυνση αυτή προ­τί­θε­μαι να εργαστώ συστη­μα­τικά.

Η δια­σύν­δεση του Πανε­πι­στη­μίου Αιγαίου με την κοι­νω­νία, ήταν πάντα ένα ζητού­μενο. Εκτι­μάτε ότι έχει γίνει αυτό στην πράξη;

Η δια­σύν­δεση αυτή έχει δια­χρο­νικά επι­τευ­χθεί συνο­λικά στο Αιγαίο, αν και με μεγάλες δια­φο­ρο­ποι­ή­σεις από νησί σε νησί κι από χρόνο σε χρόνο. Όσον αφορά ειδι­κό­τερα στη Ρόδο, το Πανε­πι­στή­μιο Αιγαίου από την ίδρυσή των Τμη­μά­των και της Σχολής Ανθρω­πι­στι­κών Επι­στη­μών στη Ρόδο λει­τουρ­γεί ως ένας σημα­ντι­κό­τα­τος ανα­πτυ­ξια­κός πόλος και εστία γνώσης και πολι­τι­σμού της πόλης μας. Καθώς η περιοχή μας πορεύ­τηκε σ’ ένα συγκε­κρι­μένο μοντέλο οικο­νο­μι­κής ανά­πτυ­ξης και το Πανε­πι­στή­μιο ενέ­τεινε τις προ­σπά­θειες οργά­νω­σης και λει­τουρ­γίας του και εδραί­ω­σης του ως ένα από τα κορυ­φαία ακα­δη­μαϊκά ιδρύ­ματα της χώρας, επα­να­προσ­διο­ρί­στηκε και συνε­χί­ζει να επα­να­προσ­διο­ρί­ζε­ται ο τρόπος συνερ­γα­σίας και ανά­πτυ­ξης συνερ­γειών μεταξύ Πανε­πι­στη­μίου και τοπικής κοι­νω­νίας. Έχουν δια­χρο­νικά υπάρξει πολλές συστη­μα­τι­κές και επι­τυ­χη­μέ­νες τελικά προ­σπά­θειες ενερ­γούς σύν­δε­σης του πανε­πι­στη­μίου με την τοπική κοι­νω­νία, μεταξύ άλλων και με την υπο­γραφή συμ­φώ­νων συνερ­γα­σίας μεταξύ του Πανε­πι­στη­μίου και του Δήμου Ρόδιων και της Περι­φέ­ρειας Νοτίου Αιγαίου και άλλων φορέων όπως τις Διευ­θύν­σεις της Πρω­το­βάθ­μιας και Δευ­τε­ρο­βάθ­μιας αλλά και της Περι­φε­ρεια­κής Διεύ­θυν­σης Εκπαί­δευ­σης του Νοτίου Αιγαίου, την Ύπατη Αρμο­στεία, κ.ά. Στο πλαίσιο των συμ­φω­νιών αυτών ανα­πτύσ­σουμε πολ­λα­πλές και πολυ­σχι­δείς δράσεις, εκδη­λώ­σεις, επι­μορ­φω­τικά σεμι­νά­ρια, κοι­νω­νι­κές παρεμ­βά­σεις και πολλών άλλων μορφών συνέρ­γειες κι από κοινού αντι­με­τώ­πιση τοπικών και ευρύ­τε­ρων κοι­νω­νι­κών ζητη­μά­των και προ­βλη­μά­των, όπως πιο πρό­σφατα το προ­σφυ­γικό. Στο βαθμό που και τα άτομα παίζουν έναν πρό­σθετο ρόλο, σας κατα­θέτω ως κύριο στόχο της Πρυ­τα­νείας μου την εντα­τι­κο­ποί­ηση της δια­σύν­δε­σης μεταξύ των ακα­δη­μαϊ­κών και τοπικών μας κοι­νο­τή­των ανά το Αιγαίο, κι ακόμα περισ­σό­τερο στη Ρόδο που έχω την τύχη και την τιμή να διατηρώ και ιδιαί­τε­ρες δια­χρο­νι­κές φιλικές σχέσεις, αλλά και σχέσεις έγνοιας και από κοινού προ­σφο­ράς με την ηγεσία και τα στελέχη και της Περι­φέ­ρειας και του Δήμου και τους Βου­λευ­τές μας και αυτό προς όφελος και του Πανε­πι­στη­μίου αλλά και των τοπικών μας κοι­νω­νιών και των συμπο­λι­τών μας!

Πώς είναι η κατά­σταση με τα μετα­πτυ­χιακά προ­γράμ­ματα; Παρα­τη­ρεί­ται διαρροή φοι­τη­τών τα τελευ­ταία χρόνια από την χώρα και κατ’ επέ­κταση από την νησιω­τική περιοχή;

Το Πανε­πι­στή­μιό μας έχει ανα­πτύ­ξει ένα πολύ μεγάλο αριθμό ιδιαί­τερα σημα­ντι­κών και και­νο­τό­μων μετα­πτυ­χια­κών προ­γραμ­μά­των σπουδών. Ιδιαί­τερα στη Ρόδο μόλις προ­χω­ρή­σαμε στην νομικά επι­βε­βλη­μένη επα­νί­δρυση, δέκα μετα­πτυ­χια­κών. Τα προ­γράμ­ματα αυτά προ­σελ­κύ­ουν στη Ρόδο κάθε χρόνο 300-400 φοι­τη­τές και φοι­τή­τριες λόγω της ακα­δη­μαϊ­κής αρι­στείας και της επι­στη­μο­νική εξει­δί­κευ­σης που προ­σφέ­ρουν. Και με τον τρόπο αυτό συμ­βάλ­λουμε στην περαι­τέρω ανά­πτυξη και το κύρος του Πανε­πι­στη­μίου μας, αλλά ταυ­τό­χρονα και στην τοπική κοι­νω­νία, αφενός μεν επεν­δύ­ο­ντας στην ανα­βάθ­μιση του ανθρώ­πι­νου δυνα­μι­κού και της περιο­χής μας, αφε­τέ­ρου δε ενι­σχύ­ο­ντας την τοπική οικο­νο­μική δρα­στη­ριό­τητα ιδιαί­τερα κατά τη διάρ­κεια της χει­με­ρι­νής περιό­δου. Σε επίπεδο προ­πτυ­χιακό σημειώ­νε­ται στην αρχή της κάθε χρονιάς μια τάση φυγής των φοι­τη­τών/τριών μας, καθώς το κόστος ζωής είναι πολύ υψηλό στη Ρόδο και οι περισ­σό­τε­ρες οικο­γέ­νειές αδυ­να­τούν να συντη­ρή­σουν και δεύτερη και τρίτη στέγη για τα παιδιά τους που σπου­δά­ζουν και δη στη Ρόδο. Ο μόνος τρόπος αντι­με­τώ­πι­σης της φυγής αυτής είναι η εξα­σφά­λιση φοι­τη­τι­κής στέγης για τα παιδιά, που θα συγκρα­τή­σει τους συγκρι­τικά μεγά­λους αριθ­μούς φοι­τη­τών και φοι­τη­τριών που προ­σελ­κύ­ουν τα Τμήματα μας αλλά και θα πολ­λα­πλα­σιά­σει τους πόρους που τα παιδιά αυτά συνει­σφέ­ρουν στην τοπική κοι­νω­νία κατά τη διάρ­κεια των σπουδών τους. Προς την κατεύ­θυνση αυτή προ­τί­θε­μαι να εντα­τι­κο­ποι­ήσω σε συνερ­γα­σία με το Δήμο, την Περι­φέ­ρεια και τους Βου­λευ­τές μας, τη διε­ρεύ­νηση εναλ­λα­κτι­κών λύσεων για την δημιουρ­γία φοι­τη­τι­κής εστίας και στο νησί μας.

Είναι αλήθεια αυτό που λένε ότι «οι νόμοι ψηφί­ζο­νται για τα μεγάλα πανε­πι­στή­μια» και για ποιον λόγο κατά την άποψής σας;

Δυστυ­χώς ναι, οι περισ­σό­τε­ροι νόμοι ψηφί­ζο­νται έχοντας κατά νου τα μεγάλα κεντρικά πανε­πι­στή­μια της Αθήνας και της Θεσ­σα­λο­νί­κης. Ο μεγα­λύ­τε­ρος αριθμός των Υπουρ­γών και λοιπών ηγε­τι­κών στε­λε­χών της εκά­στοτε κυβέρ­νη­σης προ­έρ­χο­νται από τα μεγάλα κεντρικά πανε­πι­στή­μια και δια­μορ­φώ­νουν τους νόμους με βάση τα μοντέλα και τις εμπει­ρίες που οι ίδιοι γνω­ρί­ζουν, κι αυτό βέβαια ισχύει για τους περισ­σό­τε­ρους νόμους. Και η διά­κριση αυτή αντα­να­κλά­ται στα μεγέθη, στους πόρους -ανθρώπινους και υλικούς- και ακόμα και στην αντι­με­τώ­πιση το τρε­χου­σών προ­βλη­μά­των των μικρό­τε­ρων περι­φε­ρεια­κών πανε­πι­στη­μίων. Παρα­δείγ­ματα έχω πάρα πολλά και συγκε­κρι­μένα να σας δώσω, θα αρκεστώ όμως στο να σας αναφέρω ότι το πανε­πι­στή­μιο Αιγαίου, με έναν προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό περί τα 3,500,000 ευρώ και προ­σω­πικό περί τα 220 άτομα, καλεί­ται να λει­τουρ­γή­σει 18 προ­πτυ­χιακά και 25-30 μετα­πτυ­χιακά προ­γράμ­ματα σπουδών σε 6 νησιά, όταν τα κεντρικά πανε­πι­στή­μια λει­τουρ­γούν σε μία έδρα με τετρα­πλά­σιους και πεντα­πλά­σιους ανθρώ­πι­νους και υλικούς πόρους! Κατά την τελευ­ταία εικο­σα­ε­τία κατα­φέ­ραμε να καλύ­ψουμε την τραγικά ελλιπή κρατική χρη­μα­το­δό­τηση της λει­τουρ­γίας μας με ίδιους όρους από τα ερευ­νη­τικά προ­γράμ­ματα και τα μετα­πτυ­χιακά μας. Η πρό­σφατη νομο­θε­τική επιταγή μετα­φο­ράς 25% των απο­θε­μα­τι­κών από ίδιους πόρους στον τακτικό προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό, που σαφώς εκπο­ρεύ­ε­ται από την ύπαρξη των μεγάλων απο­θε­μα­τι­κών που δια­θέ­τουν τα κεντρικά πανε­πι­στή­μια, για το Πανε­πι­στή­μιο Αιγαίου έχει ως απο­τέ­λε­σμα την αδυ­να­μία χρη­μα­το­δό­τη­σης των συμ­βα­σιού­χων που στην πλειο­ψη­φία τους στη­ρί­ζουν την λει­τουρ­γία του Ειδικού Λογα­ρια­σμού Κον­δυ­λίων Έρευνας, καθώς εμείς δεν δια­θέ­τουμε ούτε απο­θε­μα­τικά ούτε μόνιμο προ­σω­πικό όπως τα κεντρικά πανε­πι­στή­μια για να καλύ­ψουμε την λει­τουρ­γία αυτή. Μπορώ μόνο να ελπίζω ότι μια πιο συγκρο­τη­μένη και συστη­μα­τική προ­σπά­θεια της νέας Πρυ­τα­νι­κής Αρχής τεκ­μη­ρί­ω­σης και επε­ξή­γη­σης στην πολι­τική ηγεσία των ιδιαί­τε­ρων αναγκών, αλλά και αντί­στοιχα της καθο­ρι­στι­κής σημα­σίας συνει­σφο­ράς του Πανε­πι­στη­μίου Αιγαίου στα νησιά του Αρχι­πε­λά­γους, θα βρει θετική αντα­πό­κριση στο άμεσο μέλλον. Και προς την κατεύ­θυνση αυτή καλώ το σύνολο των εκπρο­σώ­πων των τοπικών μας κοι­νω­νιών, δια­χρο­νικά φίλων και συνερ­γα­τών και δικών μου και του Πανε­πι­στη­μίου μας, σε συστρά­τευση για την στήριξη του Πανε­πι­στη­μίου Αιγαίου που απο­τε­λεί ταυ­τό­χρονα και στήριξη της ανά­πτυ­ξης των τοπικών μας κοι­νω­νιών!