Το νέο βιβλίο του Γαβριήλ Χαρίτου: «Κύπρος, το Γειτονικό Νησί – Το Κυπριακό μέσα από τα Κρατικά Αρχεία του Ισραήλ, 1946-1960»

Με το «Γει­το­νι­κό Νησί» έρ­χε­ται για πρώτη φορά στο φως ο μέχρι πρό­τι­νος απόρ­ρη­τος ‘Φά­κε­λος της Κύ­πρου’ του Ισ­ραη­λι­νού Κρα­τι­κού Αρ­χεί­ου, που απο­κα­λύ­πτει άγνω­στα πρό­σω­πα και γε­γο­νό­τα, που κα­θό­ρι­σαν τη στάση του Ισ­ρα­ήλ ως προς το Κυ­πρια­κό, από το έτος 1948 έως και την ανα­κή­ρυ­ξη της ανε­ξαρ­τη­σί­ας της Κυ­πρια­κής Δη­μο­κρα­τί­ας, τον Αύ­γου­στο του 1960. Ο απο­χα­ρα­κτη­ρι­σμός όλων των απόρ­ρη­των φα­κέ­λων της πε­ριό­δου εκεί­νης πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­κε κατά τη διε­τία 2012-2014 ύστε­ρα από σχε­τι­κό αί­τη­μα του συγ­γρα­φέα. Η ψη­φιο­ποί­η­ση, κα­τη­γο­ριο­ποί­η­ση και η με­τά­φρα­ση των εγ­γρά­φων από τα εβραϊ­κά στα ελ­λη­νι­κά έγινε από τον ίδιον και το 2016 ολο­κλή­ρω­σε την με­λέ­τη του ύστε­ρα από δί­μη­νη επι­τό­πια έρευ­να στην Κύπρο, με υπο­τρο­φία του Γρα­φεί­ου Τύπου και Πλη­ρο­φο­ριών της Κυ­πρια­κής Δη­μο­κρα­τί­ας, συ­μπλη­ρώ­νο­ντας τα ευ­ρή­μα­τά του με κυ­πρια­κές πηγές. Μία πρό­σθε­τη πρω­το­τυ­πία του βι­βλί­ου «Κύ­προς, το Γει­το­νι­κό Νησί» είναι ότι πε­ρι­λαμ­βά­νει ιστο­ρι­κό υλικό, που ο Δρ. Χα­ρί­τος συ­νέ­λε­ξε από την επο­νο­μα­ζό­με­νη «Υπη­ρε­σία Εθνι­κού Αρ­χεί­ου και Έρευ­νας» , του «κρα­τι­κού» δη­λα­δή αρ­χεί­ου του Ψευ­δο­κρά­τους των Κα­τε­χο­μέ­νων της Κύ­πρου, που εδρεύ­ει στην Κε­ρύ­νεια. Ο συγ­γρα­φέ­ας είναι ο πρώ­τος, και ο μόνος μέχρι σή­με­ρα, Έλ­λη­νας ερευ­νη­τής, που κα­τά­φε­ρε να απο­κτή­σει πρό­σβα­ση στο τουρ­κο­κυ­πρια­κό αρ­χείο – πα­ρά­με­τρος που κα­θι­στά την με­λέ­τη του ακόμα πιο πρω­το­πο­ρια­κή.

Το «Γει­το­νι­κό Νησί» πα­ρα­θέ­τει άγνω­στες πτυ­χές του Κυ­πρια­κού, με επί­κε­ντρο την με­σα­να­το­λι­κή του διά­στα­ση. Για τους Ισ­ραη­λι­νούς, η κυ­πρια­κή διέ­νε­ξη ήταν ένα κα­θα­ρά ‘με­σα­να­το­λι­κό πρό­βλη­μα’, και όχι απλώς και μόνο το θέ­α­τρο του αντα­γω­νι­σμού με­τα­ξύ Ελ­λά­δας και Τουρ­κί­ας. Μέσα από την ιστο­ρι­κή αφή­γη­ση, δια­φαί­νο­νται τα κρι­τή­ρια και οι στό­χοι της ισ­ραη­λι­νής πε­ρι­φε­ρεια­κής πο­λι­τι­κής, τα οποία στη βάση τους δεν έχουν αλ­λά­ξει από τότε μέχρι σή­με­ρα. Έτσι, όποιος μέχρι σή­με­ρα βιά­ζε­ται να κα­τα­λή­ξει στο συ­μπέ­ρα­σμα ότι οι δι­με­ρείς κυ­προϊσ­ραη­λι­νές σχέ­σεις βα­σί­ζο­νται απο­κλει­στι­κά και μόνο στην εκ­με­τάλ­λευ­ση του φυ­σι­κού αε­ρί­ου της Ανα­το­λι­κής Με­σο­γεί­ου, καλό θα ήταν να δια­βά­σει όσα κα­τα­γρά­φο­νται σε αυτό το βι­βλίο. Μπο­ρεί η δε­κα­ε­τία του 1950 να φα­ντά­ζει πολύ μα­κρι­νή. Ωστό­σο, το πλέγ­μα των αντι­κρουό­με­νων συμ­φε­ρό­ντων δεν έχει αλ­λά­ξει πολύ. Είναι γε­γο­νός ότι τα τε­λευ­ταία χρό­νια παίρ­νει σάρκα και οστά μία νέα τε­τρα­πο­λι­κή πο­λυ­ε­πί­πε­δη συ­νερ­γα­σία με­τα­ξύ Ισ­ρα­ήλ-Κύ­πρου-Ελ­λά­δας- Αι­γύ­πτου. Όποιος όμως, δεν αρ­κεί­ται στην επι­φα­νεια­κή ροή ει­δή­σε­ων και αμ­φι­βό­λου πι­στό­τη­τας ανα­λύ­σε­ων, το βι­βλίο «Κύ­προς, το Γει­το­νι­κό Νησί – Το Κυ­πρια­κό μέσα από τα Κρα­τι­κά Αρ­χεία του Ισ­ρα­ήλ,1946-1960» θα του είναι απα­ραί­τη­το. Η έρευ­να του Γα­βρι­ήλ Χα­ρί­του απο­τε­λεί ένα χρή­σι­μο ερ­γα­λείο για τον με­λε­τη­τή των διε­θνών σχέ­σε­ων, τον ιστο­ρι­κό, τον δι­πλω­μά­τη, αλλά και τον ενερ­γό πο­λί­τη σε Ελ­λά­δα και Κύπρο, που απο­ζη­τά κάτι πα­ρα­πά­νω από μια απλή εξι­στό­ρη­ση και πα­ρά­θε­ση γε­γο­νό­των, ονο­μά­των και ημε­ρο­μη­νιών.

Αφού εξε­τά­ζο­νται λε­πτο­με­ρώς οι βα­σι­κές κα­τευ­θύν­σεις της εξω­τε­ρι­κής πο­λι­τι­κής κατά τα πρώτα χρό­νια ύπαρ­ξης του εβραϊ­κού κρά­τους, στη συ­νέ­χεια εξι­στο­ρού­νται τα κρι­τή­ρια των επι­λο­γών της ισ­ραη­λι­νής δι­πλω­μα­τί­ας ως προς όλες τις δια­φο­ρε­τι­κές φά­σεις εξέ­λι­ξης του Κυ­πρια­κού. Η ισ­ραη­λι­νή αφή­γη­ση του αγώνα της ΕΟΚΑ, του αντα­γω­νι­σμού Ελ­λά­δας-Τουρ­κί­ας και Ελ­λη­νο­κυ­πρί­ων-Τουρ­κο­κυ­πρί­ων, οι ψη­φο­φο­ρί­ες του ΟΗΕ από τα 1954 έως το1958, το πε­ριε­χό­με­νο των συμ­φω­νιών Ζυ­ρί­χης-Λον­δί­νου και, τέλος, ο αθέ­α­τος ‘αρα­βοϊσ­ραη­λι­νός πό­λε­μος’ που πραγ­μα­το­ποιεί­το μέσα από πα­ρα­σκη­νια­κές δι­πλω­μα­τι­κές επα­φές στην Κύπρο της Με­τα­βα­τι­κής Πε­ριό­δου μέχρι και τη επί­ση­μη σύ­στα­ση των δι­πλω­μα­τι­κών σχέ­σε­ων Ισ­ρα­ήλ-Κυ­πρια­κής Δη­μο­κρα­τί­ας στις 17 Αυ­γού­στου 1960 – μία ακρι­βώς ημέρα μετά την ανα­κή­ρυ­ξη της κυ­πρια­κής ανε­ξαρ­τη­σί­ας. Ξε­χω­ρι­στό εν­δια­φέ­ρον για τον ανα­γνώ­στη απο­τε­λεί το γε­γο­νός, ότι ο συγ­γρα­φέ­ας δίνει με­γά­λη έμ­φα­ση στους δρώ­ντες της λε­γό­με­νης μικρο-Ιστο­ρί­ας, δη­λα­δή τους αφα­νείς και πε­ρι­φε­ρεια­κούς πρω­τα­γω­νι­στές-ήρωες, τα ονό­μα­τα των οποί­ων ο καλός με­λε­τη­τής του Κυ­πρια­κού δεν έχει συ­να­ντή­σει ποτέ στο πα­ρελ­θόν. Μία απλή ανά­γνω­ση του κα­τα­λό­γου των ονο­μα­τε­πω­νύ­μων στις τε­λευ­ταί­ες σε­λί­δες του βι­βλί­ου – δεν αφή­νει καμία αμ­φι­βο­λία γι’ αυτό.

Το βι­βλίο «Κύ­προς, το Γει­το­νι­κό Νησί – Το Κυ­πρια­κό μέσα από τα Κρα­τι­κά Αρ­χεία του Ισ­ρα­ήλ, 1946-1960», που κυ­κλο­φό­ρη­σε πριν από λίγες ημέ­ρες από τις εκ­δό­σεις Πα­πα­ζή­ση και από τη Σειρά Διε­θνούς και Ευ­ρω­παϊ­κής Πο­λι­τι­κής, ανα­τρέ­χει σε όσα συ­νέ­βη­σαν πριν από επτά δε­κα­ε­τί­ες. Όμως, οι ομοιό­τη­τες με το σή­με­ρα εκ­πλήσ­σουν, ως επί­σης και ο κα­θο­ρι­στι­κός ρόλος της άγνω­στης με­σα­να­το­λι­κής πτυ­χής του άλυ­του μέχρι σή­με­ρα Κυ­πρια­κού προ­βλή­μα­τος. Και πράγ­μα­τι, όπως εύ­στο­χα ανα­γρά­φε­ται στο οπι­σθό­φυλ­λο του βι­βλί­ου, «η τρέ­χου­σα επι­και­ρό­τη­τα δίνει στον ανα­γνώ­στη πλεί­στες αφορ­μές, ώστε η πα­ρού­σα με­λέ­τη να δια­βα­στεί με μια νέα, επι­και­ρο­ποι­η­μέ­νη ματιά».

Σω­κρά­της Κω­στα­ρό­που­λος

Διε­θυ­ντής Newsit Κύ­πρου

MSc International Relations

B.A. History

Σύ­ντο­μο βιο­γρα­φι­κό ση­μεί­ω­μα του συγ­γρα­φέα:

Ο Γα­βρι­ήλ Χα­ρί­τος είναι Δι­δά­κτωρ Διε­θνών Σχέ­σε­ων του Πα­νε­πι­στη­μί­ου Μα­κε­δο­νί­ας. Έχει σπου­δά­σει νο­μι­κά στο Πα­νε­πι­στή­μιο Αθη­νών και διε­θνείς σχέ­σεις στη Με­σό­γειο στο Πα­νε­πι­στή­μιο Αι­γαί­ου. Δι­κη­γο­ρεί στη Ρόδο από το 1998 και επί σειρά ετών δί­δα­ξε την εβραϊ­κή γλώσ­σα στο Τμήμα Με­σο­γεια­κών Σπου­δών του Πα­νε­πι­στη­μί­ου Αι­γαί­ου. Η πρώτη του μο­νο­γρα­φία «Ο Εκ­δη­μο­κρα­τι­σμός των Αρα­βι­κών Κρα­τών ως Προ­τε­ραιό­τη­τα της Αμε­ρι­κα­νι­κής Εξω­τε­ρι­κής Πο­λι­τι­κής – Η πε­ρί­πτω­ση της Ιορ­δα­νί­ας και της Τυ­νη­σί­ας» δη­μο­σιεύ­θη­κε από το Ίδρυ­μα Διε­θνών Νο­μι­κών Με­λε­τών καθ. Ηλίας Κρί­σπη και δρος Ανα­στα­σί­ας Σα­μα­ρά Κρί­σπη (εκδ. Αντ. Ν. Σάκ­κου­λα, 2008). Άρθρα και ανα­λύ­σεις του δη­μο­σιεύ­θη­καν σε ελ­λη­νι­κά και διε­θνή επι­στη­μο­νι­κά πε­ριο­δι­κά. Έχει τα­κτι­κή πα­ρου­σία στα ΜΜΕ της Κύ­πρου και της Ελ­λά­δας, με κύριο αντι­κεί­με­νο τις εξε­λί­ξεις στην Μέση Ανα­το­λή, στο ισ­ραη­λι­νό πο­λι­τι­κό σύ­στη­μα και στη νέα τρι­πο­λι­κή δομή συ­νερ­γα­σί­ας με­τα­ξύ Ελ­λά­δας – Κύ­πρου – Ισ­ρα­ήλ.

. πηγή newsit.com.cy