Στον τουρισμό, τα χαμόγελα έχουν ημερομηνία λήξης;

Για άλλη μια χρονιά η παρου­σία της Ελλάδας στο Βερο­λίνο, στη διεθνή έκθεση-«βαρό­με­τρο» του του­ρι­σμού ΙΤΒ, συνο­δεύ­θηκε από άνοδο στη ζήτηση. Αλλά και από προει­δο­ποι­ή­σεις ότι το 2019 δεν θα είναι το ίδιο εύκολο

Χρι­στίνα Που­τέ­τση

Στην Αθήνα η θερ­μο­κρα­σία έδειχνε 22 βαθμούς C. Στο Βερο­λίνο -1. Η Διεθνής Εκθεση Του­ρι­σμού ΙΤΒ 2018 ξεκί­νησε στις 7 Μαρτίου με χιόνι και βροχή. Καλή αφορμή για να ονει­ρευ­τούν οι Γερ­μα­νοί τις δια­κο­πές τους.

Και, πράγ­ματι, εφέτος θα είναι περισ­σό­τε­ροι εκείνοι που θα ταξι­δέ­ψουν. Κάτι που είναι γνωστό από τα τέλη της περα­σμέ­νης χρονιάς και απο­τυ­πώ­νε­ται στις αυξη­μέ­νες προ­κρα­τή­σεις για Ελλάδα τη σεζόν που σε λίγο ξεκινά. Τα ποσοστά της αύξησης που έδωσαν οι Tour Operators κυμαί­νο­νται από 20% έως 40%. Οι ίδιοι δεν παρέ­λει­ψαν να επι­ση­μά­νουν την ανά­καμψη της Τουρ­κίας, προϊ­δε­ά­ζο­ντας ότι για το 2019 τα δεδο­μένα αλλά­ζουν. Η συγκυ­ρία, που μετα­τό­πισε μεγάλη μερίδα της ευρω­παϊ­κής δεξα­με­νής του­ρι­στών προς τα δυτικά, εκπνέει. Εκτός απρο­ό­πτου…

Το κλίμα ευφο­ρίας στην αίθουσα 1.1 όπου παρα­δο­σιακά φιλο­ξε­νεί­ται το ελλη­νικό περί­πτερο ήταν διάχυτο. Τα χαμό­γελα άφθονα για τη θετική πορεία που δια­γρά­φει η ζήτηση. Όπως και πέρυσι. Εφέτος δεν υπήρχε η ίδια εγρή­γορση. Λίγο – πολύ εφέτος όλοι ήξεραν τη δυνα­μική. Οι πωλή­σεις είχαν ξεκι­νή­σει από νωρίς και ακο­λού­θη­σαν την άνοδο που κατέ­γρα­ψαν οι προ­κρα­τή­σεις στα τέλη του 2016 και στις αρχές του 2017. Σε περι­πτώ­σεις ξενο­δο­χεία είχαν καλύψει ακόμα και το 60% της δυνα­μι­κό­τη­τάς τους. Κάτι που τους οδηγεί να κάνουν μια παύση στα early bookings και να συνε­χί­σουν τις πωλή­σεις αργό­τερα στη σεζόν όταν και οι τιμές θα είναι πιο υψηλές.

Σε αυτή τη φάση υπάρχει ικα­νο­ποί­ηση. Τα ξενο­δο­χεία δεν «κυνη­γούν» άλλες κρα­τή­σεις. Στο Νότο οι προ­κρα­τή­σεις έχουν καλύψει ένα καλό ποσοστό της περιό­δου αιχμής, αλλά και λίγο προς τα άκρα της σεζόν, εκτιμά ο πρό­ε­δρος της Πανελ­λή­νιας Ομο­σπον­δίας Ξενο­δό­χων (ΠΟΞ) Γρη­γό­ρης Τάσιος. Αυτό δημιουρ­γεί και ένα αίσθημα ασφά­λειας. Στον Βορρά (Χαλ­κι­δική) οι προ­κρα­τή­σεις είναι κυρίως για τους μήνες αιχμής.

«Οι επό­με­νες τρεις εβδο­μά­δες θα είναι καθο­ρι­στι­κές», σχο­λί­ασε ένας ταξι­διω­τι­κός παρά­γο­ντας. «Φυσικά η αύξηση δεν μπορεί να είναι της τάξης του 30% – 40% όπως ακού­γε­ται για τις προ­κρα­τή­σεις».

Τα slots δεί­χνουν μια αύξηση 5%, σημειώ­νει ο πρό­ε­δρος του Συλ­λό­γου Διευ­θυ­ντών Ξενο­δο­χείων Γιώργος Ματσί­γκος. Και εξηγεί ότι η φετινή δυνα­μική στις προ­κρα­τή­σεις οφεί­λε­ται και στο ότι «μεγά­λωσε η δεξα­μενή των του­ρι­στών. Τα τελευ­ταία χρόνια ο κόσμος είχε φοβηθεί ή μπορεί να μην είχε τη δυνα­τό­τητα να ταξι­δέ­ψει». Για τη Ρόδο όμως «είναι απα­ραί­τητο το ποσοστό να ανέλθει στο 8-10%», για να έχει την ίδια πλη­ρό­τητα με πέρυσι, μια και η δυνα­μι­κό­τητα του νησιού έχει αυξηθεί κατά 10.000 κλίνες σε ξενο­δο­χεία και Airbnb.

Στο ελλη­νικό περί­πτερο η πρώτη μέρα πέρασε με τις εθι­μο­τυ­πι­κές συνα­ντή­σεις και την ξενά­γηση της υπουρ­γού Του­ρι­σμού Έλενας Κου­ντουρά στα επι­μέ­ρους περί­πτερα. Ο κόσμος σε σχέση με πέρυσι φάνηκε λιγό­τε­ρος. Τη δεύτερη μέρα της έκθεσης, η κίνηση ενι­σχύ­θηκε. Τα πηγα­δά­κια που σχη­μα­τί­στη­καν πολλά. Οι συζη­τή­σεις σε γενικές γραμμές επι­κε­ντρώ­θη­καν στην καλή μέχρι τώρα πορεία της ζήτησης, με την ευχή όλα να εξε­λι­χθούν ομαλά.

Το παρών έδωσαν την Πέμπτη 8 Μαρτίου και Περι­φε­ρειάρ­χες. Της Πελο­πον­νή­σου, Πέτρος Τατού­λης και του Νοτίου Αιγαίου, Γιώργος Χατζη­μάρ­κος. Μια ημέρα νωρί­τερα ο Δήμαρ­χος Αθη­ναίων Γιώργος Καμίνης έκανε επίσης παρου­σί­αση, μαζί με την Aegean Airlines και τον Διεθνή Αερο­λι­μένα Αθηνών (ΔΑΑ), στο πλαίσιο της συνερ­γα­σίας για την προ­ώ­θηση του προ­ο­ρι­σμού.

Η πολυ­πλη­θής παρου­σία της Αυτο­διοί­κη­σης δεν πέρασε απα­ρα­τή­ρητη. Συγκε­ντρώ­νει εξάλλου τα περισ­σό­τερα κον­δύ­λια για την του­ρι­στική προβολή. Και η χωρο­τα­ξία στο ελλη­νικό περί­πτερο, εκτός από κάποιες ξενο­δο­χεια­κές και του­ρι­στι­κές επι­χει­ρή­σεις, ήταν δια­μορ­φω­μένη ανά Περι­φέ­ρεια, με ταμπέ­λες «Region of Central Greece», «Region of Epirus», «Region of Peloponnese», κλπ. Στα φυλ­λά­δια παρου­σιά­ζο­νταν οι προ­ο­ρι­σμοί. Αρκετοί σχο­λί­α­σαν ότι του χρόνου θα πρέπει να γίνει ένας δια­χω­ρι­σμός μεταξύ του χώρου των επι­χει­ρή­σεων – εκθετών και των Δήμων – Περι­φε­ρειών. Ώστε να υπάρχει ο κατάλ­λη­λος χώρος και να διευ­κο­λύ­νο­νται οι επαγ­γελ­μα­τι­κές (B2B) συνα­ντή­σεις για τους πρώτους.

Η επα­να­φορά της Τουρ­κίας συζη­τή­θηκε και σε επίσημο επίπεδο, στις επαφές της υπουρ­γού με τους εκπρο­σώ­πους των Tour Operators, αλλά και στα επι­μέ­ρους πηγα­δά­κια. Η γει­το­νική χώρα αξιο­ποιεί κάθε μέσο, με ισχυρές και δελε­α­στι­κές προ­σφο­ρές, οι οποίες δεν αφήνουν αδιά­φορη την του­ρι­στική κοι­νό­τητα.

Η συζή­τηση περ­νούσε αυτό­ματα και στην αυξα­νό­μενη ένταση στις ελλη­νο­τουρ­κι­κές σχέσεις. Εκφρά­στη­καν φόβοι για την εξέλιξη, αλλά και την ανάγκη να απο­φευ­χθεί οποια­δή­ποτε ένταση η οποία θα προ­κα­λέ­σει αστά­θεια και θα επη­ρε­ά­σει αρνη­τικά ιδιαί­τερα προ­ο­ρι­σμούς στο Αιγαίο, όπως η Ρόδος ή η Κως.

Αλλοι αρνή­θη­καν τον εφη­συ­χα­σμό της πρώιμης ανόδου και δήλωσαν συνει­δη­το­ποι­η­μέ­νοι με την παρούσα κατά­σταση. Έχοντας επί­γνωση ότι η επόμενη χρονιά θα είναι πιο απαι­τη­τική, τεστά­ρο­ντας την ελκυ­στι­κό­τητα προ­ο­ρι­σμών και την αντα­γω­νι­στι­κό­τητα των επι­χει­ρή­σεων στην Ελλάδα. Περιέ­γρα­ψαν ένα οικο­νο­μικό περι­βάλ­λον που ακόμα δεν έχει εξυ­γιαν­θεί, ένα τρα­πε­ζικό σύστημα το οποίο δεν είναι σε θέση να υπο­στη­ρί­ξει με κεφά­λαιο κίνησης τις ξενο­δο­χεια­κές επι­χει­ρή­σεις. Με αυτά ως δεδο­μένα, κάθε επι­χεί­ρηση είναι περισ­σό­τερο ή λιγό­τερο επιρ­ρε­πής στις απαι­τή­σεις ενός Tour Operator σχετικά με το εύρος, τη διάρ­κεια και το ποσοστό της έκπτω­σης στις προ­κρα­τή­σεις (early bookings). Είτε γιατί οι όροι σχε­τί­ζο­νται άμεσα με την προ­κα­τα­βολή που θα της δώσει την απα­ραί­τητη ρευ­στό­τητα στην αρχή της σεζόν, είτε με μια πρόταση για ένα συμ­βό­λαιο πέντε ή επτά ετών με δέσμευση μέρους ή του συνόλου της δυνα­μι­κό­τη­τάς της. «Εγώ δεν θέλω πάνω από 30% ποσοστό σε προ­κρα­τή­σεις», είπε ένας έμπει­ρος ξενο­δό­χος.

Αυτό, όπως σημεί­ω­σαν του­ρι­στι­κοί παρά­γο­ντες, μπορεί να έχει και θετική πλευρά. Καθώς με το ενδια­φέ­ρον των του­ρι­στι­κών επι­χει­ρή­σεων επι­βε­βαιώ­νε­ται η δυνα­μική του προ­ο­ρι­σμού. Δεν παύει όμως να κατα­δει­κνύει παθο­γέ­νεια στη λει­τουρ­γία ή στο μοντέλο του προ­ϊ­ό­ντος, μην επι­τρέ­πο­ντας υγιή οικο­νο­μικά και αυτό­νομη λει­τουρ­γία. Ένας φαύλος κύκλος την εποχή που το ζητού­μενο για έναν προ­ο­ρι­σμό ή μια επι­χεί­ρηση είναι τόσο οι απευ­θείας κρα­τή­σεις όσο και η άμεση σχέση και επι­κοι­νω­νία με τον πελάτη. Ωστόσο, όπως ομο­λό­γη­σαν οι περισ­σό­τε­ροι, τα χρήματα που βγήκαν αυτές τις δύο καλές χρονιές – και ήταν αρκετά – «χάθηκαν» στην υπερ­φο­ρο­λό­γηση, στα λει­τουρ­γικά κόστη και στις εισφο­ρές. Και κάθε χρόνο οι επι­χει­ρή­σεις βρί­σκο­νται μπροστά στην ανάγκη για ρευστό.

«Το ελλη­νικό του­ρι­στικό προϊόν είναι εγκλω­βι­σμένο ανάμεσα στις υπο­δο­μές και στο – οικο­νο­μικό – περι­βάλ­λον του», σχο­λί­ασε διευ­θυ­ντής ελλη­νι­κής ξενο­δο­χεια­κής αλυ­σί­δας, ανα­φε­ρό­με­νος στην αντα­γω­νι­στι­κό­τητα. Αερο­δρό­μια, λιμάνια, οδικό δίκτυο, μαρίνες, σταθερό φορο­λο­γικό πλαίσιο, περιο­ρι­σμός της γρα­φειο­κρα­τίας, χωρο­τα­ξικό. Η λίστα είναι μεγάλη. Η επέν­δυση στο προϊόν είναι ο μόνος τρόπος προ­ο­ρι­σμοί και επι­χει­ρή­σεις να σταθούν στην ελεύ­θερη αγορά. Εδώ υπει­σέρ­χε­ται και η δυνα­μική του προ­ο­ρι­σμού. Και της απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τας ενός οργα­νι­σμού δια­χεί­ρι­σης DMO (Destination Management Organization) στο να εξα­σφα­λί­σει συν­δε­σι­μό­τητα και πρό­σβαση στον μεμο­νω­μένο ταξι­διώτη.

Ενώ αυτά που δεν έχουν συζη­τη­θεί ακόμα και θα προ­κύ­ψουν ως θέματα στα επόμενα χρόνια είναι: το εργα­τικό δυνα­μικό και η κατάρ­τισή του σε σχέση με τις υπη­ρε­σίες και τις απαι­τή­σεις της αγοράς, ο υπερ­του­ρι­σμός και −ανα­πό­φευ­κτα− η επι­βά­ρυνση του φυσικού περι­βάλ­λο­ντος από την υπερ­φόρ­τωση σε ένα δεδο­μένο διά­στημα.

«Το 2019 θα τα ξανα­πούμε», έλεγαν του­ρι­στι­κοί παρά­γο­ντες στο ελλη­νικό περί­πτερο, επι­κα­λού­με­νοι την επι­σή­μανση των Tour Operators στις συνα­ντή­σεις. Το «να έχετε υπόψη σας ότι η Τουρκία επα­νέρ­χε­ται» ακού­στηκε συχνά, καθώς η γει­το­νική χώρα ετοι­μά­ζε­ται να ανα­κτή­σει το μερίδιο που έχασε τα τελευ­ταία δύο χρόνια.

Στο ελλη­νικό περί­πτερο, η Περι­φέ­ρεια Πελο­πον­νή­σου με τιμώ­μενο επι­σκέ­πτη τον Χανς Γιοακίμ Φούχτελ έκανε γαστρο­νο­μική παρου­σί­αση με συνο­δεία τσί­που­ρου. Ακόμα και όσοι δεν ήταν κοντά για να δουν, μύρισαν τα τηγα­νητά εδέ­σματα.

Στην ευρύ­τερη εικόνα, η αίθουσα 1.1 του ισο­γείου μοι­ρά­στηκε χωρο­τα­ξικά στην Ελλάδα, την Κύπρο, την Πορ­το­γα­λία και τη Γαλλία.

Έναν όροφο πιο πάνω η Τουρκία είχε απλώσει ένα του­ρι­στικό «υπερ­θέ­αμα» σε όλη την έκταση της αίθου­σας 3.2: ψηφια­κές οθόνες, αμμου­διά, ομπρέ­λες και προ­σο­μοί­ωση παρα­λίας, έναν Δούρειο Ίππο για το φετινό Έτος Τροίας (υπήρχε άλλος ένας και έξω από το εκθε­σιακό κέντρο), περί­πτερο για τα μνημεία πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς της UNESCO, προ­ο­ρι­σμοί με αυτό­νομη παρου­σία (Καπ­πα­δο­κία, Κου­σά­ντασι κ.λπ.) και ένας τοίχος με φωτο­γρα­φίες από μπο­στάνι με τίτλο… «Natural Aegean Cuisine».

Το περί­πτερο της Αιγύ­πτου, στο ισόγειο, ήταν σύγ­χρονο, συν­δε­δε­μένο με τον πολι­τι­σμό, χωρίς στοι­χεία φολκλόρ. Αρκετά εντυ­πω­σιακό, αν σκεφθεί κανείς ότι πρό­κει­ται για μια ανα­πτυσ­σό­μενη χώρα στην αφρι­κα­νική ήπειρο, με όλα τα προ­βλή­ματα που τη συνο­δεύ­ουν μετά την αραβική άνοιξη και τα τρο­μο­κρα­τικά χτυ­πή­ματα. Τεχνο­κρα­τικό περι­βάλ­λον και κόσμος στα πολλά γραφεία που ήταν παρα­ταγ­μένα για B2B επαφές. Σε ένα υπε­ρυ­ψω­μένο επίπεδο με τζα­μα­ρία, γίνο­νταν οι συνα­ντή­σεις των αξιω­μα­τού­χων. Εκεί έγινε και η τρι­με­ρής συνά­ντηση της ελλη­νί­δας υπουρ­γού Του­ρι­σμού, με την αιγύ­πτια ομόλογό της Ράνια Αλ Μασάτ και τον υπουργό Ενέρ­γειας, Εμπο­ρίου, Βιο­μη­χα­νίας και Του­ρι­σμού της Κύπρου Γιώργο Λακ­κο­τρύπη, με θέμα την ανά­πτυξη της κρουα­ζιέ­ρας και των συν­δυα­στι­κών του­ρι­στι­κών πακέτων. Η κυρία Αλ Μασάτ είναι η πρώτη γυναίκα που ανα­λαμ­βά­νει το χαρ­το­φυ­λά­κιο του του­ρι­σμού στη χώρα της, προ­ερ­χό­μενη από τη θέση της αντι­προ­έ­δρου στην Κεντρική Τράπεζα της Αιγύ­πτου, ενώ διε­τέ­λεσε και ανώ­τε­ρος σύμ­βου­λος του ΔΝΤ στην Ουά­σινγ­κτον.

Το ελλη­νικό περί­πτερο τα τελευ­ταία χρόνια δια­τη­ρεί την ίδια αισθη­τική και εικόνα, με σύνθημα «Greece all time classic» – «365 – Day destination». Στους τοίχους, που είναι βαμ­μέ­νοι εναλλάξ σε λευκό και μπλε, είναι τοπο­θε­τη­μέ­νες μεγάλες φωτο­γρα­φίες που απο­τυ­πώ­νουν, ας πούμε, τα χαρα­κτη­ρι­στικά του brand: ένα μονα­στήρι, ένα αρχαιο­λο­γικό μνημείο, μια παραλία και μια βου­νο­κορφή. Παρότι τα τελευ­ταία χρόνια τονί­ζε­ται η σημασία του Δια­δι­κτύου, της τεχνο­λο­γίας και των μέσων κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης, στις φωτο­γρα­φίες δεν υπήρχε καμία σήμανση με link, hashtag ή έστω λεζάντα που να δηλώνει την τοπο­θε­σία, για όποιον θα ήθελε περισ­σό­τερη πλη­ρο­φο­ρία γι’ αυτό που βλέπει και ίσως του αρέσει.

Εδώ, λοιπόν, τίθεται και ένα ακόμα θέμα:

Τι είδους παρου­σία θέλουμε να έχουμε στις διε­θνείς εκθέ­σεις;

Greece, classic all the time…

protagon,gr