Στον… Καιάδα οι εγκυμονούσες

Παροχές λιτό­τη­τας λαμ­βά­νουν οι Ελλη­νί­δες που επι­θυ­μούν να γίνουν μητέρες, καθώς ανα­γκά­ζο­νται να πλη­ρώ­σουν ακριβά τόσο την πρόληψη όσο και τον τοκετό. Οι επι­στή­μο­νες ενώνουν τις φωνές τους και κρούουν τον κώδωνα του κιν­δύ­νου, σημειώ­νο­ντας ότι η οικο­νο­μική ύφεση και η αβε­βαιό­τητα «πνίγουν» το μέλλον των νέων ζευ­γα­ριών, συμ­βάλ­λο­ντας δρα­μα­τικά στην υπο­γεν­νη­τι­κό­τητα. Μάλιστα, οι μαιευτήρες-γυναικολόγοι δια­πι­στώ­νουν ότι οι έγκυοι κάνουν σε κάποιες περι­πτώ­σεις εκπτώ­σεις ακόμη και στον προ­γεν­νη­τικό έλεγχο εξαι­τίας οικο­νο­μι­κής αδυ­να­μίας, θέτο­ντας σε κίνδυνο τόσο το έμβρυο όσο και τις ίδιες.

Τα δεδο­μένα κατα­γρά­φουν με τον πλέον γλαφυρό τρόπο το μέγεθος της «μαύρης τρύπας» στην περί­θαλψη των γυναι­κών. Ετησίως, πραγ­μα­το­ποιού­νται στην περιοχή του Λεκα­νο­πε­δίου 40.000 τοκετοί κατά μέσον όρο. Από αυτούς, υπο­λο­γί­ζε­ται ότι περίπου το 62% πραγ­μα­το­ποιεί­ται στον ιδιω­τικό τομέα. Η επιμονή των Ελλη­νί­δων στην ιδιω­τική φρο­ντίδα εν μέσω κρίσης δεν απο­τε­λεί άλλη μία εγχώρια παρα­δο­ξό­τητα, απλά τα κενά στα δημόσια νοσο­κο­μεία εξα­να­γκά­ζουν τις μέλ­λου­σες μητέρες στην παρα­πάνω αντί­φαση.

Το πρό­σφατο πόρισμα του Παγκό­σμιου Οργα­νι­σμού Υγείας (ΠΟΥ), που επι­χεί­ρησε να ρίξει φως σε ένα ακόμη… νόσημα της χώρας μας, αυτό των αυξη­μέ­νων και­σα­ρι­κών – και τα στοι­χεία του οποίου επι­κα­λέ­στηκε πέρυσι τον Μάρτιο ο υπουρ­γός Υγείας κ. Ανδρέας Ξανθός από το βήμα της Βουλής -, εντο­πί­ζει τις αδυ­να­μίες του δημό­σιου συστή­μα­τος.

Ειδι­κό­τερα και κατά τη διάρ­κεια της έρευνας, οι ερω­τη­θέ­ντες μαιευτήρες-γυναικολόγοι των δημό­σιων νοσο­κο­μείων παρα­δέ­χτη­καν ότι μόνο 30% των κολ­πι­κών γεν­νή­σεων πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­καν με επι­σκλη­ρί­διο αναι­σθη­σία λόγω της έλλει­ψης αναι­σθη­σιο­λό­γων. Αντί­θετα, τα ιδιω­τικά μαιευ­τή­ρια που επι­σκέ­φθη­καν οι ανε­ξάρ­τη­τοι ερευ­νη­τές του ΠΟΥ ανέ­φε­ραν την ύπαρξη εξει­δι­κευ­μέ­νης ομάδας αναι­σθη­σιο­λό­γων. Επι­πλέον, οι ερευ­νη­τές του ΠΟΥ στο ίδιο πόρισμα θέτουν υπό αμφι­σβή­τηση τη συνο­λική ποιό­τητα του δημό­σιου τομέα εξαι­τίας της ασυ­ντό­νι­στης φρο­ντί­δας που λαμ­βά­νουν οι γυναί­κες.

Ομως, παρ’ όλο που ο μεγα­λύ­τε­ρος ασφα­λι­στι­κός οργα­νι­σμός, ο ΕΟΠΥΥ, δια­τη­ρεί συμ­βά­σεις με τα ιδιω­τικά μαιευ­τή­ρια, στην πράξη τα νέα ζευ­γά­ρια ανα­γκά­ζο­νται να συμ­βά­λουν σημα­ντικά στη δαπάνη. Ειδι­κό­τερα, για έναν φυσικό τοκετό το κόστος της κλι­νι­κής υπο­λο­γί­ζε­ται στα 1.200-1.500 ευρώ (για τρί­κλινο δωμάτιο), χωρίς να συμπε­ρι­λαμ­βά­νε­ται στην τιμή αυτή η αμοιβή του γιατρού, της προ­σω­πι­κής μαίας και πιθανόν έκτα­κτες χρε­ώ­σεις.

Συνεπώς, με συντη­ρη­τι­κούς υπο­λο­γι­σμούς, οι επι­στή­μο­νες του χώρου κατα­λή­γουν ότι το ιδιω­τικό κόστος των νοι­κο­κυ­ριών για έναν φυσιο­λο­γικό τοκετό αγγίζει τα 3.000 ευρώ, με το πόσο αυτό να αυξά­νε­ται στην περί­πτωση που κριθεί ανα­γκαία η και­σα­ρική τομή ή εάν προ­κύ­ψουν επι­πλο­κές και άρα χρεια­στούν επι­πλέον ημέρες νοση­λείας.

«Οι σύγ­χρο­νες Ελλη­νί­δες ενδια­φέ­ρο­νται για τη δημιουρ­γία οικο­γέ­νειας και όταν μένουν έγκυοι το πρώτο μέλημά τους είναι η υγεία του μωρού που κυο­φο­ρούν. Αυτό όμως που δια­πι­στώ­νουμε είναι ότι λόγω των οικο­νο­μι­κών δυσκο­λιών αφενός μειώ­νε­ται ο αριθμός των γεν­νή­σεων και αφε­τέ­ρου κατα­γρά­φε­ται μια μικρή αύξηση περι­γεν­νη­τι­κής θνη­σι­μό­τη­τας» σημειώ­νει μιλώ­ντας στο «Βήμα» o καθη­γη­τής Μαιευ­τι­κής – Γυναι­κο­λο­γίας και Εμβρυο­μη­τρι­κής Ιατρι­κής του Πανε­πι­στη­μίου Stony-Brook στη Νέα Υόρκη των ΗΠΑ, κ. Γιώργος Φαρ­μα­κί­δης. Αντλώ­ντας στοι­χεία από την Ελλη­νική Στα­τι­στική Αρχή, ο κ. Φαρ­μα­κί­δης επι­ση­μαί­νει ότι ενώ το 2015 ο δείκτης περι­γεν­νη­τι­κής θνη­σι­μό­τη­τας ήταν 5,35 ανά 1.000 γεν­νή­σεις, το 2016 σημεί­ωσε μια μικρή – πλην όμως σημα­ντική, όπως ο ειδικός υπο­γραμ­μί­ζει – αυξη­τική μετα­βολή φτά­νο­ντας το 5,42.

«Στην πράξη αυτό σημαί­νει ότι μια μερίδα των εγκύων στη χώρα μας παρα­με­λεί ή αδυ­να­τεί να υπο­βλη­θεί στις εξε­τά­σεις περι­γεν­νη­τι­κού ελέγχου. Αντί­θετα, η βρεφική θνη­σι­μό­τητα ελατ­τώ­νε­ται χρόνο με τον χρόνο», δια­πι­στώ­νει ο κ. Φαρ­μα­κί­δης και προ­σθέ­τει ότι «εξαι­τίας των ελλεί­ψεων στις δημό­σιες δομές είναι απα­ραί­τητο να υπάρξει μια πιο δυνα­μική συνερ­γα­σία δημό­σιου και ιδιω­τι­κού τομέα, ώστε να καλυ­φθούν οι πραγ­μα­τι­κές ανάγκες των γυναι­κών που ζουν στη χώρα μας».

Ο τιμο­κα­τά­λο­γος του ΕΟΠΥΥ σχετικά με την απο­ζη­μί­ωση σημα­ντι­κών εξε­τά­σεων κατά την περίοδο της εγκυ­μο­σύ­νης αντα­να­κλά την από­σταση ανάμεσα στις κρα­τι­κές τιμές και σε αυτές που έχουν δια­μορ­φω­θεί στην ιδιω­τική αγορά. Και δυστυ­χώς, η διαφορά που προ­κύ­πτει επι­βα­ρύ­νει απο­κλει­στικά τους ασφα­λι­σμέ­νους. Ειδι­κό­τερα, ο μεγα­λύ­τε­ρος ασφα­λι­στι­κός φορέας απο­ζη­μιώ­νει με 20 ευρώ το υπε­ρη­χο­γρά­φημα αυχε­νι­κής δια­φά­νειας, που απο­τε­λεί την πρώτη ανα­λυ­τική εξέταση (πραγ­μα­το­ποιεί­ται στην 11η – 14η εβδο­μάδα κύησης) του εμβρύου και στόχο έχε να υπο­λο­γι­στεί η πιθα­νό­τητα χρω­μο­σω­μα­τι­κών ανω­μα­λιών. Εν τούτοις, στον ιδιω­τικό τομέα η ίδια εξέταση κοστο­λο­γεί­ται στα 120 ευρώ.

Αντί­στοιχα, το δεύτερο τρίμηνο οι έγκυοι επι­βάλ­λε­ται να κλεί­σουν ραντε­βού για το υπε­ρη­χο­γρά­φημα β’ επι­πέ­δου, ώστε να δια­πι­στω­θεί εάν το έμβρυο ανα­πτύσ­σε­ται φυσιο­λο­γικά. Ο Οργα­νι­σμός απο­ζη­μιώ­νει τη συγκε­κρι­μένη εξέταση με 40 ευρώ, ενώ τα ιδιω­τικά δια­γνω­στικά κέντρα την κοστο­λο­γούν 140 ευρώ. Επι­πλέον, σε ό,τι αφορά το υπε­ρη­χο­γρά­φημα ανά­πτυ­ξης – γνωστό και ως Doppler – που είθι­σται να προ­γραμ­μα­τί­ζε­ται μεταξύ 28ης και 32ης εβδο­μά­δας κύησης, ο ΕΟΠΥΥ απο­ζη­μιώ­νει τον ιδιω­τικό τομέα με 40 ευρώ, όταν η εξέταση κοστί­ζει 120 ευρώ. Σημειώ­νε­ται ότι οι εξε­τά­σεις θα μπο­ρού­σαν να πραγ­μα­το­ποι­η­θούν δωρεάν στα δημόσια νοσο­κο­μεία, όμως ο περιο­ρι­σμέ­νος αριθμός σε δομές και ραντε­βού βάζει εμπόδια στην έγκαιρη πραγ­μα­το­ποί­ησή τους.

Είδος πολυ­τε­λείας ακόμη και το τεστ Παπ

Εν τω μεταξύ, ως ασφα­λι­σμέ­νοι β’ κατη­γο­ρίας αντι­με­τω­πί­ζο­νται και τα υπο­γό­νιμα ζευ­γά­ρια που στρέ­φο­νται στην εξω­σω­μα­τική γονι­μο­ποί­ηση για τη δημιουρ­γία οικο­γέ­νειας. Στην Ελλάδα των μνη­μο­νίων εκτι­μά­ται ότι ο αριθμός των κύκλων εξω­σω­μα­τι­κής γονι­μο­ποί­η­σης έχει μειωθεί έως και 50% συγκρι­τικά με την περίοδο προ κρίσης. Σημα­ντι­κός παρά­γο­ντας είναι, μεταξύ άλλων, το δυσβά­στα­χτο οικο­νο­μικό βάρος, το οποίο χρόνο με τον χρόνο δυσκο­λεύ­ο­νται όλο και περισ­σό­τερο να σηκώ­σουν τα νέα ζευ­γά­ρια. Και αυτό διότι ο ΕΟΠΥΥ καλύ­πτει μόνο τη φαρ­μα­κευ­τική αγωγή (περί τα 1.000 ευρώ) για τη διέ­γερση των ωοθηκών, ενώ το επίδομα χορη­γεί­ται για τρεις κύκλους, ανε­ξαρ­τή­τως απο­τε­λέ­σμα­τος. «Μοιραία, το ιδιω­τικό κόστος των ζευ­γα­ριών για κάθε κύκλο υπο­λο­γί­ζε­ται στα 3.000 ευρώ» σημειώ­νει ο μαιευτήρας-γυναικολόγος και ειδικός στην εξω­σω­μα­τική γονι­μο­ποί­ηση, δρ Μηνάς Μαστρο­μη­νάς.

Ο ίδιος δε δια­πι­στώ­νει ότι η κρίση έχει αυξήσει την ανεργία (και) στον γυναι­κείο πλη­θυ­σμό, με απο­τέ­λε­σμα να αυξά­νε­ται ο αριθμός των ανα­σφά­λι­στων γυναι­κών. «Σε αυτές τις περι­πτώ­σεις, τα ζευ­γά­ρια επι­βα­ρύ­νο­νται και με το κόστος της αγωγής, με απο­τέ­λε­σμα να κατα­βάλ­λουν συνο­λικά 4.000 ευρώ για κάθε κύκλο» σημειώ­νει. Την ίδια ώρα, υπο­λο­γί­ζε­ται ότι μόλις το 10% των κύκλων εξω­σω­μα­τι­κής γονι­μο­ποί­η­σης πραγ­μα­το­ποιεί­ται στα δημόσια νοσο­κο­μεία, εξαι­τίας των κενών σε υλι­κο­τε­χνι­κές υπο­δο­μές αλλά και των ελλεί­ψεων σε προ­σω­πικό.

Ακόμη όμως και ο βασικός προ­λη­πτι­κός έλεγχος των Ελλη­νί­δων, όπως είναι για παρά­δειγμα το τεστ Παπ, φαί­νε­ται στην πράξη να παρα­με­λεί­ται από την πλειο­νό­τητα των γυναι­κών. Εκτι­μά­ται ότι μόλις το 35% υπο­βάλ­λε­ται ανά τακτά χρονικά δια­στή­ματα σε αυτή την απλή και ταυ­τό­χρονα σωτήρια εξέταση. «Αντί­στοιχα, ακά­λυ­πτες είναι οι περισ­σό­τε­ρες Ελλη­νί­δες και έναντι του ιού HPV, που ευθύ­νε­ται για τον καρκίνο του τρα­χή­λου, δεδο­μέ­νου ότι η ασφα­λι­στική κάλυψη του εμβο­λια­σμού περιο­ρί­ζε­ται σε νεαρά κορί­τσια έως 19 ετών» διευ­κρι­νί­ζει ο κ. Φαρ­μα­κί­δης.

Με τα δεδο­μένα αυτά, η πρό­σφατη λει­τουρ­γία των νέων εξω­τε­ρι­κών γυναι­κο­λο­γι­κών ιατρείων, δωρεά του Ιδρύ­μα­τος Σταύρος Νιάρχος, στο πλαίσιο έργων ανακαίνισης-αναβάθμισης του νοσο­κο­μείου «Αλε­ξάν­δρα», απο­τε­λεί μια σημα­ντική εξέλιξη. Τα ιατρεία που επα­να­σχε­διά­στη­καν και ανα­κα­τα­σκευά­στη­καν περι­λαμ­βά­νουν μεταξύ άλλων δύο αίθου­σες εξε­τα­στη­ρίων και σύγ­χρονο ιατρο­τε­χνο­λο­γικό και ξενο­δο­χειακό εξο­πλι­σμό, με τους ειδι­κούς να επι­ση­μαί­νουν ότι είναι ανα­γκαία η ανα­βάθ­μιση και επέ­κταση του συνόλου των δημό­σιων δομών.