13 εκατ. γυναίκες θύματα της βίας ετησίως στην Ευρώπη

Το 1977 ο ΟΗΕ θεσμο­θε­τεί την 8η Μαρτίου ως Παγκό­σμια Ημέρα της Γυναί­κας (διεθνής ημέρα των δικαιω­μά­των των γυναι­κών). Μια ημέρα κατά την οποία υπο­στη­ρί­ζε­ται η ισότητα και αξιο­λο­γεί­ται η θέση της γυναί­κας στην κοι­νω­νία. Παράλ­ληλα ανοίγει μια μεγάλη συζή­τηση γύρω από τους τρόπους εξά­λει­ψης της βίας κατά γυναι­κών με τα περι­στα­τικά ολοένα να αυξά­νο­νται. Σύμφωνα με πρό­σφατα στοι­χεία της Ευρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής περίπου 13 εκα­τομ­μύ­ρια γυναί­κες στην ΕΕ πέφτουν κάθε χρόνο θύματα βίας αλλά μόνο το 12% των μαρ­τύ­ρων απευ­θύ­νε­ται στην αστυ­νο­μία για να καταγ­γεί­λει τέτοια περι­στα­τικά και μόνο το 7% προ­σεγ­γί­ζει τις υπη­ρε­σίες υγείας.

«Η βία κατά των γυναι­κών είναι παντα­χού παρούσα – οι γυναί­κες και τα κορί­τσια εξα­κο­λου­θούν να πέφτουν θύματα κακο­ποί­η­σης μέσα στο σπίτι τους. Θύματα σεξουα­λι­κής και οικο­νο­μι­κής εκμε­τάλ­λευ­σης. Τους επι­τί­θε­νται, παρε­νο­χλού­νται, βιά­ζο­νται, ακρω­τη­ριά­ζο­νται, ή ανα­γκά­ζο­νται να παντρευ­τούν. Δεν μπο­ρούμε να αγνο­ή­σουμε τις τερά­στιες συνέ­πειες που έχει αυτό στις γυναί­κες, στις οικο­γέ­νειες, στις κοι­νό­τη­τες, στις κοι­νω­νίες και στην οικο­νο­μία – πρέπει να δια­σφα­λί­σουμε ότι η βία κατά των γυναι­κών γίνεται πρό­βλημα του παρελ­θό­ντος και γι’ αυτό πρέπει να μιλή­σουμε δυνατά» δηλώνει η επί­τρο­πος Δικαιο­σύ­νης, Κατα­να­λω­τών και Φύλων της ΕΕ κυρία Βέρα Γιού­ροβα, τονί­ζο­ντας την ανάγκη να πούμε όλοι ένα μεγάλο Οχι στη βία που δέχο­νται οι γυναί­κες.

Σε μια προ­σπά­θεια να ενθαρ­ρύ­νει τον κόσμο να μιλάει για περι­στα­τικά βίας κατά γυναι­κών και στο πλαίσιο της Διε­θνούς Ημέρας της Γυναί­κας η Ευρω­παϊκή Επι­τροπή δημιούρ­γησε ένα βίντεο το οποίο είναι μέρος της εκστρα­τείας της Ευρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής «Non.No.Nein». Τα καθη­με­ρινά αντι­κεί­μενα απο­κτούν τη δική τους φωνή και μας αφη­γού­νται πόσο επώ­δυ­νες και κατα­στρε­πτι­κές εμπει­ρίες βίας έχουν βιώσει.

Η Ευρω­παϊκή Επι­τροπή έχει δεσμευ­θεί να στα­μα­τή­σει τη βία κατά των γυναι­κών. Μόνο το 2017 διέθεσε 15 εκατ. ευρώ σε 12 εθνικές αρχές με στόχο την πρόληψη και την κατα­πο­λέ­μηση της βίας κατά των γυναι­κών. Σε διεθνές επίπεδο, η Επι­τροπή υπο­στη­ρί­ζει έργα που προ­ω­θούν τα δικαιώ­ματα των γυναι­κών που βίωσαν τη βία με βάση το φύλο, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νης της σεξουα­λι­κής βίας. Το 2016 η ΕΕ υπο­στή­ριξε με 24,5 εκατ. ευρώ 62 ανθρω­πι­στι­κούς φορείς που ασχο­λού­νται με την κατα­πο­λέ­μηση της βίας κατά των γυναι­κών και υπο­λο­γί­ζε­ται ότι βοή­θη­σαν σχεδόν 3,4 εκα­τομ­μύ­ρια γυναί­κες, κορί­τσια, αγόρια και άνδρες σε όλον τον κόσμο.

Στην Ελλάδα τη χρονιά που μας πέρασε η τηλε­φω­νική γραμμή SOS 15900 της Γενικής Γραμ­μα­τείας Ισό­τη­τας των Φύλων δέχθηκε περισ­σό­τε­ρες από 5.000 κλήσεις, εκ των οποίων το 85% αφο­ρούσε καταγ­γε­λίες περι­πτώ­σεων έμφυλης βίας. Η πλειο­νό­τητα των καταγ­γε­λιών (71%) έγινε από τις ίδιες τις γυναί­κες, με το 80% των καταγ­γε­λιών αυτών να αφορά περι­στα­τικά ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας.

Οι επι­πτώ­σεις της κρίσης

Την ίδια ώρα, έρευνα του Ευρω­παϊ­κού Συμ­βου­λίου, που δημο­σιο­ποι­ή­θηκε το 2016, ανα­δει­κνύει περί­τρανα τις επι­πτώ­σεις της οικο­νο­μι­κής κρίσης στα κράτη-μέλη, με τον γυναι­κείο πλη­θυ­σμό να απο­τε­λεί τον αδύναμο κρίκο. Σύμφωνα με τα στοι­χεία η εξέλιξη του ρυθμού απα­σχό­λη­σης είναι άκρως απο­γοη­τευ­τική, με απο­τέ­λε­σμα ο στόχος της στρα­τη­γι­κής «Ευρώπη 2020» για πλήρη απα­σχό­ληση σε ποσοστό 75% να φαντά­ζει άπιαστο όνειρο, καθώς το 2008 η απα­σχό­ληση ήταν 72,6% στους άνδρες και 58,9% στις γυναί­κες, ενώ έπεσε στο 69,4% στους άνδρες το 2013 και ανέ­καμψε στο 70,1% το 2014 – όσο για τις γυναί­κες, παρα­τη­ρούμε μικρή σχετικά μείωση το 2013 με ποσοστό 58,8% και μικρή αύξηση της απα­σχό­λη­σης με ποσοστό 59,5% το 2014.

Η Ελλάδα ήταν μία από τις επτά χώρες στις οποίες εστί­α­σαν οι ερευ­νη­τές. Το πρώτο διά­στημα της οικο­νο­μι­κής κρίσης (2008-2013) ο ρυθμός απα­σχό­λη­σης μειώ­θηκε δρα­μα­τικά στο 26,7%, ενώ η ανεργία αυξή­θηκε κατά 15 μονάδες και για τα δύο φύλα, με απο­τέ­λε­σμα οι άνδρες να οδη­γού­νται εκτός αγοράς της εργα­σίας και οι γυναί­κες να εντα­τι­κο­ποιούν τις προ­σπά­θειές τους για ανεύ­ρεση εργα­σίας.

Η γυναι­κεία παρου­σία φαί­νε­ται ότι κυριαρ­χεί στις επι­χει­ρή­σεις λια­νι­κού εμπο­ρίου σε ποσοστό 76%-90%, ενώ η συμ­με­τοχή των Ελλη­νί­δων στον γυναι­κο­κρα­τού­μενο τομέα της εκπαί­δευ­σης αυξή­θηκε κατά 1,7% και στον τομέα των ασφα­λειών κατά 4,2%.

Οσον αφορά τον χώρο της ελλη­νι­κής βιο­μη­χα­νίας, οι γυναί­κες απο­τε­λούν μόλις το 30% των εργα­ζο­μέ­νων. Η απα­σχό­ληση στην ελλη­νική δημόσια διοί­κηση μειώ­θηκε κατά 28,3% την περίοδο 2009-2013. Το ποσοστό των ελλη­νί­δων εργα­ζο­μέ­νων το 2010 ήταν 46,3%, το 2013 46,5% και το 2015  46,7%. Αξίζει να σημειω­θεί ότι η εν λόγω Εκθεση ανα­φέ­ρε­ται στις απαι­τή­σεις του δεύ­τε­ρου μνη­μο­νίου καθώς και στις περι­πτώ­σεις της ΕΡΤ, της Δημο­τι­κής Αστυ­νο­μίας και των καθα­ρι­στριών.

Γυναί­κες αρχηγοί οικο­γέ­νειας

Τα τελευ­ταία χρόνια δεν είναι λίγες οι οικο­γέ­νειες στις οποίες έχουν αντι­στρα­φεί οι ρόλοι, με τις γυναί­κες να ανα­λαμ­βά­νουν τη θέση του αρχηγού. Η Ναταλία, μητέρα ενός επτά­χρο­νου αγοριού, απο­τε­λεί χαρα­κτη­ρι­στικό παρά­δειγμα «αρχηγού της οικο­γέ­νειας». Δέκα περίπου χρόνια εργα­ζό­ταν σε κατα­στή­ματα εστί­α­σης αλλά ανα­γκα­ζό­ταν να εργα­στεί με μειω­μένο μισθό και με περισ­σό­τε­ρες αρμο­διό­τη­τες. Για να περιο­ρί­σει όσο περισ­σό­τερο γινόταν τα έξοδα της οικο­γέ­νειάς της, απο­φά­σισε να μείνει με τους γονείς της και όλοι μαζί να μπο­ρέ­σουν να αντε­πε­ξέλ­θουν. «Δεν μπο­ρούσα να μείνω με τα χέρια σταυ­ρω­μένα. Εχω ένα παιδί να μεγα­λώσω και ο άνδρας μου τον τελευ­ταίο χρόνο μια έχει δουλειά και μια όχι. Οσο για τους γονείς μου, χαμη­λο­συ­ντα­ξιού­χοι είναι» εξηγεί. Ετσι πήρε το ρίσκο να ανοίξει το δικό της καφέ, κίνηση παρά­τολμη για την εποχή, αλλά απο­δεί­χθηκε απο­τε­λε­σμα­τική για την ίδια. «Στην αρχή φοβό­μουν, αλλά σκέ­φτηκα ότι δεν είχα τίποτε να χάσω. Θα το προ­σπα­θήσω και όπου βγει» σχο­λιά­ζει η 35χρονη. Στα δύο χρόνια λει­τουρ­γίας της καφε­τέ­ριάς της η πελα­τεία της ολοένα και αυξά­νε­ται. «Τα πράγ­ματα πάνε ανέλ­πι­στα καλά. Παρά τα έξοδα που έχει μια επι­χεί­ρηση, έχω βρει τον τρόπο να τα βγάζω πέρα και να συντηρώ αξιο­πρε­πώς την οικο­γέ­νειά μου. Δεν είναι εύκολο να θρέφεις πέντε άτομα στο σπίτι» κατα­λή­γει.

Η περί­πτωση της Νατα­λίας δεν είναι σπάνια. Καθη­με­ρινά συνα­ντάμε δίπλα μας γυναί­κες που έχουν ανα­λά­βει εξ ολο­κλή­ρου τα οικο­γε­νειακά βάρη είτε γιατί τα υπό­λοιπα μέλη της οικο­γέ­νειας είναι άνεργα είτε γιατί παλεύ­ουν μόνες τους να συντη­ρή­σουν τα παιδιά τους. Η Θεοδώρα μετά το δια­ζύ­γιό της προ­σπα­θεί να μεγα­λώ­σει το πεντά­χρονο κορι­τσάκι της μόνη της. «Τώρα κατα­λα­βαίνω πόσο δύσκολο είναι να είσαι μονο­γο­νεϊκή οικο­γέ­νεια. Δεν υπάρχει κάποιος άλλος για να μοι­ρα­στείς τα βάρη και τις υπο­χρε­ώ­σεις ενός νοι­κο­κυ­ριού. Είναι δια­φο­ρε­τικό πράγμα να ζεις μόνος σου και δια­φο­ρε­τικό να έχεις να μεγα­λώ­σεις ένα παιδί» σχο­λιά­ζει.

Το ΒΗΜΑ