Στα καύσιμα εξανεμίστηκαν τα κέρδη της ακτοπλοΐας

Επι­πλέον είναι γνωστό στην αγορά ότι υπάρχει ανε­λα­στι­κό­τητα στις επαν­δρώ­σεις των πλοίων, ειδικά του ξενο­δο­χεια­κού τμή­μα­τος, οι οποίες τον χειμώνα θα μπο­ρού­σαν να είναι μειω­μέ­νες, αφού τα πλοία συχνά πηγαι­νο­έρ­χο­νται άδεια. Ομως η νομο­θε­σία επι­βάλ­λει συγκε­κρι­μένο αριθμό ανε­ξάρ­τητα από το εάν χρειά­ζε­ται ή όχι ή εάν συνάδει με τη διεθνή πρα­κτική. Ταυ­τό­χρονα, το κράτος επι­βάλ­λει υπο­χρε­ω­τι­κές εκπτώ­σεις σε κατη­γο­ρίες επι­βα­τών που είναι υπάλ­λη­λοί του αδια­φο­ρώ­ντας για τις εμπο­ρι­κές επι­πτώ­σεις, σημειώ­νουν κύκλοι του Πειραιά. Επίσης, δεν επι­τρέ­πει ευε­λι­ξία στα δρο­μο­λό­για ούτε όταν αυτά αφορούν την ίδια μέρα και τον ίδιο προ­ο­ρι­σμό. Είναι συχνό το φαι­νό­μενο τον χειμώνα, όποτε και η λει­τουρ­γία των πλοίων είναι κατά κανόνα ζημιο­γό­νος, δύο πλοία να πηγαί­νουν την ίδια μέρα στο ίδιο νησί με μερικές δεκάδες άτομα υπο­χρε­ω­τικά, παρά τα αιτή­ματα κάποιων εται­ρειών να μην κάνουν το δρο­μο­λό­γιο ή να το κάνουν εναλλάξ για να εξοι­κο­νο­μή­σουν πόρους.

Αλλά το 2018 δεν μοιάζει να επι­φυ­λάσ­σει κάτι καλύ­τερο από πλευράς καυ­σί­μων. Ισως να απο­δει­χθεί και δυσκο­λό­τερο. Ηδη το κόστος των καυ­σί­μων σε ευρώ από την αρχή του έτους εμφα­νί­ζει νέα άνοδο της τάξης του 5%.

Πόσο οριακά είναι τα οικο­νο­μικά δεδο­μένα; Πολύ, το μεγα­λύ­τερο μέρος της καθαρής κερ­δο­φο­ρίας του 2016 και περί το 25% με 30% των κερδών προ φόρων, χρη­μα­το­δο­τι­κών, επεν­δυ­τι­κών απο­τε­λε­σμά­των και συνο­λι­κών απο­σβέ­σεων (EBITDA) των τεσ­σά­ρων μεγάλων, δηλαδή Attica Group, Hellenic Seaways, Minoan Lines και ΑΝΕΚ, εξα­νε­μί­στηκε το 2017 σε καύσιμα. Σύμφωνα με κορυ­φαία στελέχη της ακτο­πλο­ΐας, η συνο­λική κατα­νά­λωση καυ­σί­μου των παρα­πάνω εται­ρειών ανέρ­χε­ται στα επίπεδα των 600.000 μετρι­κών τόνων. Η τιμή του μετρι­κού τόνου το 2016 δια­μορ­φώ­θηκε στα επίπεδα των 300 δολα­ρίων, ενώ το 2017 πλη­σιέ­στερα στα 390 δολάρια. Από αυτή την ανα­τί­μηση προ­κύ­πτει με απλό πολ­λα­πλα­σια­σμό η προ­α­να­φερ­θείσα επι­βά­ρυνση της τάξης των 54 εκατ. δολα­ρίων (44 εκατ. ευρώ). Ομως το άθροι­σμα των καθαρών μετά φόρων κερδών των τεσ­σά­ρων εται­ρειών το 2016 ήταν μόλις 48 εκατ. και των κερδών EBITDA 151,8 εκατ. Τούτο σημαί­νει πως, εάν εξαι­ρε­θούν έσοδα από πωλή­σεις πλοίων επεν­δυ­τι­κές δρα­στη­ριό­τη­τες ή χαμη­λό­τερα χρη­μα­το­οι­κο­νο­μικά κόστη και άλλες έκτα­κτες εγγρα­φές, το 2017 θα κλείσει, αθροι­στικά και για τις τέσ­σε­ρις, με σημα­ντικά μειω­μένα μεγέθη.

Σύμφωνα με το ΙΟΒΕ, η προ­σαρ­μογή του κλάδου στα νέα δεδο­μένα απαιτεί συστη­μα­τική προ­σπά­θεια περιο­ρι­σμού του κόστους εκμε­τάλ­λευ­σης, με δια­τή­ρηση της καλύ­τε­ρης δυνατής προ­σφο­ράς ακτο­πλοϊ­κών υπη­ρε­σιών. Προς την κατεύ­θυνση αυτή μπορεί να συμ­βά­λει η μείωση των συντε­λε­στών ΦΠΑ στα εισι­τή­ρια της ακτο­πλο­ΐας. Στην Ελλάδα, κατα­γρά­φε­ται ο δεύ­τε­ρος υψη­λό­τε­ρος συντε­λε­στής ΦΠΑ στην Ε.Ε.-«28» (24%), όταν στην Ιταλία –χώρα με συγκρί­σιμο όγκο επι­βα­τι­κής κίνησης μέσω θαλάσ­σης στην Ε.Ε.– ο αντί­στοι­χος συντε­λε­στής δια­μορ­φώ­νε­ται στο 10%. Η μελέτη κατα­λή­γει, μεταξύ άλλων, στο συμπέ­ρα­σμα πως η συνο­λική συνει­σφορά της ακτο­πλο­ΐας, άμεση και έμμεση, σε όρους ΑΕΠ, ανέρ­χε­ται στα 16,1 δισ. ή 9,2% του συνο­λι­κού ΑΕΠ της χώρας το 2016. Σε όρους απα­σχό­λη­σης, η συνει­σφορά του κλάδου δια­μορ­φώ­νε­ται σε 349.000 θέσεις εργα­σίας ή 9,7% της συνο­λι­κής απα­σχό­λη­σης.

Τα σχέδια της Attica και το ενδια­φέ­ρον της Fortress

Η Attica Group, που λει­τουρ­γεί τις γραμμές Blue Star και Super Fast Ferries, επι­διώ­κει να αντι­πα­ρέλ­θει την κρίση μέσω της επί­τευ­ξης οικο­νο­μιών κλί­μα­κας. Γι’ αυτό και προχωρά στην εξαγορά της HSW. Εκτι­μά­ται πως ο ενο­ποι­η­μέ­νος στόλος θα δώσει τη δυνα­τό­τητα για ακόμα μεγα­λύ­τερο εξορ­θο­λο­γι­σμό των δρο­μο­λο­γίων και για μείωση του κόστους των προ­μη­θειών αλλά και λει­τουρ­γίας και θα απο­κτή­σει τα μεγέθη εκείνα που θα της επι­τρέ­ψουν να μειώσει κόστη λει­τουρ­γίας, δια­χεί­ρι­σης και προ­μη­θειών. Το στοί­χημα είναι μεγάλο, αλλά φαί­νε­ται πως και ξένοι επεν­δυ­τές, και ειδι­κό­τερα η Fortress Group, είναι δια­τε­θει­μέ­νοι να «ανεβούν στο πλοίο».

Πηγές της «Κ» ανα­φέ­ρουν πως, εφόσον ολο­κλη­ρω­θεί από την Επι­τροπή Αντα­γω­νι­σμού η εξέταση της συμ­φω­νίας εξα­γο­ράς της Hellenic Seaways από την Attica και εγκρι­θεί, θα κινη­θούν δια­δι­κα­σίες που φέρο­νται να έχουν συζη­τη­θεί για την πιθανή πώληση της πλειο­ψη­φίας του μετο­χι­κού κεφα­λαίου της Attica Group, που ελέγ­χε­ται σε ποσοστό 89,38% από τη Marfin Investment Group (MIG). Το αμε­ρι­κα­νικό επεν­δυ­τικό κεφά­λαιο Fortress Investment Group LLC κατέχει από το 2014 μετα­τρέ­ψιμο ομο­λο­γιακό δάνειο ύψους 70 εκατ. της Blue Star Ferries. Η έκθεση του fund στον όμιλο αυξή­θηκε εμμέσως μετά και την ανάληψη του ομο­λο­για­κού δανείου της MIG (κύριος μέτοχος της Attica) απο­κτώ­ντας ενέχυρο και μετοχές της Attica. Αριστα ενη­με­ρω­μέ­νες πηγές ανα­φέ­ρουν πως υπάρχει σοβα­ρό­τατο ενδια­φέ­ρον που έχει συζη­τη­θεί και με την Τράπεζα Πει­ραιώς, μεγα­λο­μέ­τοχο της MIG. «Ολα είναι θέμα τιμής», ανα­φέ­ρουν αυτές οι πλη­ρο­φο­ρίες και σημειώ­νουν πως η έκθεση της Fortress στις δύο ελλη­νι­κές εται­ρείες, μητρική και θυγα­τρική, την καθιστά άριστα τοπο­θε­τη­μένη για μια τέτοια εξαγορά, «κάτι που σκο­πεύει να εκμε­ταλ­λευ­θεί».

Η Attica Group ανα­μέ­νει σε περίπου δύο μήνες τις εγκρί­σεις από τις αρμό­διες αρχές αντα­γω­νι­σμού για να ολο­κλη­ρώ­σει την από­κτηση συνο­λι­κού ποσο­στού 98,83% (48,53% από τις Μινω­ι­κές και 50,3% από την Πει­ραιώς και άλλους μικρο­με­τό­χους) του μετο­χι­κού κεφα­λαίου της HSW. Η συμ­φω­νία για την εξαγορά του 48,53% του μετο­χι­κού κεφα­λαίου της HSW που κατέ­χουν οι Mινωικές Γραμμές, θυγα­τρική του ιτα­λι­κού ομίλου Γκρι­μάλ­ντι, έκλεισε στα τέλη Οκτω­βρίου. Η συμ­φω­νία προ­βλέ­πει την αγορά των μετόχων της HSW έναντι 78,5 εκατ. ευρώ, αλλά και την αγορά του πλοίου SuperFast XII της Attica Group από εται­ρεία του ομίλου Γκρι­μάλ­ντι για 74,5 εκατ., όπως και την αγορά του High Speed 7 της Attica Group από τις Mινωικές έναντι 25 εκατ. ευρώ. Τα πλοία θα δοθούν ελεύ­θερα χρεών. Ουσια­στικά, οι Μινω­ι­κές μετά την ολο­κλή­ρωση της συναλ­λα­γής θα απο­κτή­σουν το High Speed 7 και δια­κρα­τούν, όπως προ­κύ­πτει, 53,5 εκατ. μετρητά. Τα τιμή­ματα αυτά απο­τι­μούν το 100% της Hellenic Seaways κοντά στα 160 εκατ. H Attica Group είχε ήδη συμ­φω­νή­σει νωρί­τερα πέρυσι με την Πει­ραιώς για την εξαγορά του 50,3% που η τράπεζα και μπλοκ μικρο­με­τό­χων κατεί­χαν στην HSW. Τώρα αποκτά το υπό­λοιπο 48,53%, χωρίς να χρεια­στεί να χρη­μα­το­δο­τη­θεί περαι­τέρω, αφού ουσια­στικά αντί τιμή­μα­τος δίδει καράβια και λαμ­βά­νει μάλιστα και επι­πλέον μετρητά (21 εκατ.), με τα οποία μπορεί να χρη­μα­το­δο­τή­σει υπό­λοιπα δανει­σμού.

Πιέσεις από αερο­πο­ρι­κές ενώ πλη­θαί­νουν τα ταχύ­πλοα

Η μεγάλη αύξηση των ξένων αφίξεων στην Ελλάδα δεν μπορεί προ­σώ­ρας να βοη­θή­σει σημα­ντικά την ακτο­πλοΐα, επειδή ένα ολοένα και μεγα­λύ­τερο μέρος των μετα­κι­νή­σεων από και προς τα νησιά καλύ­πτε­ται πλέον από τις αερο­πο­ρι­κές μετα­φο­ρές. Υπο­λο­γί­ζε­ται πως πέρυσι στην Κρήτη για πρώτη φορά οι αερο­με­τα­φο­ρές ταξί­δε­ψαν περισ­σό­τε­ρους επι­βά­τες από ό,τι οι ακτο­πλοϊ­κές. Με τις λιμε­νι­κές υπο­δο­μές στα νησιά να είναι ανε­παρ­κείς, η ποιό­τητα των υπη­ρε­σιών των αερο­πο­ρι­κών εμφα­νί­ζε­ται ιδιαί­τερα αντα­γω­νι­στική, ενώ οι τιμές είναι ενίοτε ακόμα και χαμη­λό­τε­ρες. Ειδικά από τις αερο­πο­ρι­κές χαμηλού κόστους.

Η Fraport

Η πλά­στιγγα ανα­μέ­νε­ται να γείρει σύντομα ακόμα περισ­σό­τερο υπέρ των αερο­με­τα­φο­ρών, καθώς οι επεν­δύ­σεις που έχει δρο­μο­λο­γή­σει η Fraport στα περι­φε­ρειακά αερο­δρό­μια θα διευ­ρύ­νουν το χάσμα. Την ίδια στιγμή, τα λιμάνια σε πολλά από τα βασικά νησιά, όπως για παρά­δειγμα της Σαντο­ρί­νης αλλά και της Νάξου, ακόμα και έπειτα από τυχόν προ­γραμ­μα­τι­σμέ­νες δημό­σιες επεν­δύ­σεις, δεν ανα­μέ­νε­ται να λύσουν τα προ­βλή­ματα συνω­στι­σμού καθυ­στε­ρή­σεων και εν γένει ταλαι­πω­ρίας. Σε αυτό το περι­βάλ­λον φωτεινή εξαί­ρεση μοιά­ζουν τα ταχύ­πλοα επι­βα­τηγά: με τις ακτο­πλοϊ­κές να δέχο­νται σκληρό αντα­γω­νι­σμό από τις αερο­πο­ρι­κές μετα­φο­ρές, οι επι­βά­τες που επι­λέ­γουν τελικά το πλοίο ανα­ζη­τούν καλύ­τε­ρες και γρη­γο­ρό­τε­ρες υπη­ρε­σίες.

Ετσι τα ταχύ­πλοα που έχουν το δικαί­ωμα τετρά­μη­νης δρο­μο­λό­γη­σης και δεν υπο­χρε­ώ­νο­νται να καλύ­πτουν τις εμπο­ρι­κές γραμμές ολό­κληρο τον χρόνο, με το κόστος που αυτό συνε­πά­γε­ται για τα συμ­βα­τικά πλοία, απο­σπούν όλο και μεγα­λύ­τερο μερίδιο της αγοράς. Εξ ου και πολλές αγορές ταχυ­πλόων το τελευ­ταίο διά­στημα από ακτο­πλοϊ­κές όπως οι Golden Star Ferries, Fast Ferries και Seajets.