Bloomberg: Κλείνει το “παράθυρο ευκαιρίας” για λύση στο “σκοπιανό” -O ρόλος της Ρωσίας

Ο διπλω­μά­της των ΗΠΑ Matthew Nimetz, ο οποίος δια­πραγ­μα­τεύ­ε­ται με στόχο τον τερ­μα­τι­σμό της δια­μά­χης από το 1994, πρώτα εξ ονό­μα­τος της κυβέρ­νη­σης των ΗΠΑ και στη συνέ­χεια ως ειδικός απε­σταλ­μέ­νος των Ηνω­μέ­νων Εθνών για το θέμα, υπο­στή­ριξε ότι η λύση είναι θέμα “timing“. Και, χάρη στις πρό­σφα­τες κινή­σεις του Ρώσου Προ­έ­δρου Vladimir Putin, δημιουρ­γή­θηκε ένα παρά­θυρο ευκαι­ρίας.

Από τότε που η Ρωσία προ­σήρ­τησε την Κριμαία από την Ουκρα­νία το 2014, υπήρξαν φόβοι ότι το Κρεμ­λίνο εμπλέ­κε­ται στα Βαλ­κά­νια, μια παρα­δο­σιακή ρωσική “σφαίρα” επιρ­ροής χάρη στους ιστο­ρι­κούς δεσμούς με τη Σερβία. Το φιλο­ρω­σικό αίσθημα παρα­μέ­νει υψηλό στη Σερβία σήμερα και η σημε­ρινή κυβέρ­νηση της χώρας προ­σπα­θεί να συμ­βι­βά­σει αυτό το αίσθημα με την επι­θυ­μία για ένταξη στην ΕΕ, όπως προ­σπά­θησε ανε­πι­τυ­χώς και η ουκρα­νική κυβέρ­νηση πριν από το 2014. Οι εισαγ­γε­λείς στο Μαυ­ρο­βού­νιο κατη­γό­ρη­σαν το Κρεμ­λίνο ότι βρέθηκε πίσω από μία από­πειρα πρα­ξι­κο­πή­μα­τος στη χώρα τον Οκτώ­βριο του 2016 για να εμπο­δί­σει την ένταξή του στο ΝΑΤΟ (εντά­χθηκε πέρυσι). Και η ρωσική παρου­σία είναι από καιρό αισθητή στην πΓΔΜ. Σύμφωνα με αρχεία της πΓΔΜ που διέρ­ρευ­σαν πρό­σφατα, το Κρεμ­λίνο προ­σπα­θεί να δια­δώ­σει την προ­πα­γάνδα και να προ­κα­λέ­σει αντι­πα­ρά­θεση, ωθώντας τη χώρα μακριά από μία δυτική κατεύ­θυνση.

Αυτό άσκησε πιέσεις τόσο στην ΕΕ όσο και στο ΝΑΤΟ να επι­λύ­σουν τη δια­φω­νία σχετικά με την ονο­μα­σία όσο το δυνατόν γρη­γο­ρό­τερα. Δεδο­μέ­νου του καθε­στώ­τος της Ελλάδας ως περι­φέ­ρειας της ΕΕ, θα ανέμενε κανείς ότι ο πρω­θυ­πουρ­γός της Ελλάδας Αλέξης Τσίπρας θα ήταν δια­τε­θει­μέ­νος τελικά να δεχθεί ένα συμ­βι­βα­σμό. Ταυ­τό­χρονα, η πΓΔΜ είχε μια φιλο­δυ­τική κυβέρ­νηση από πέρυσι. Ο πρω­θυ­πουρ­γός Zoran Zaev έχει υπο­σχε­θεί να προ­ω­θή­σει τις συνο­μι­λίες για την ένταξη στην ΕΕ και το ΝΑΤΟ και να συνερ­γα­στεί με την Ελλάδα.

Ο συμ­βι­βα­σμός που συζη­τεί­ται έχει προ­τα­θεί χωρίς επι­τυ­χία και στο παρελ­θόν: Η πΓΔΜ ανα­μέ­νε­ται να δεχθεί έναν προσ­διο­ρι­σμό πριν από το όνομα “Μακε­δο­νία”, όπως “Άνω Μακε­δο­νία”, “Βόρεια Μακε­δο­νία” ή “Νέα Μακε­δο­νία”. Αυτή τη φορά, ίσως έχει μια πιθα­νό­τητα. Η ανάγκη του ΝΑΤΟ να επε­κτα­θεί για να αντι­με­τω­πί­σει τον Putin οδηγεί και στην επέ­κταση της ΕΕ στα Βαλ­κά­νια – κάτι που δεν θα απο­τε­λούσε προ­τε­ραιό­τητα υπό δια­φο­ρε­τι­κές συν­θή­κες.

Αυτό το παρά­θυρο ευκαι­ρίας έχει ένα ελάτ­τωμα, όμως. Αν και οι Έλληνες πολίτες επέ­τρε­ψαν στο παρελ­θόν στον Τσίπρα να λυγίσει σε εξω­τε­ρι­κές απαι­τή­σεις, το να επι­τρέ­ψουν στη γει­το­νική χώρα να χρη­σι­μο­ποι­ή­σει το όνομα “Μακε­δο­νία” υπό οποιο­δή­ποτε πλαίσιο μπορεί να απο­τε­λεί κόκκινη γραμμή. Μια οικο­νο­μική πολι­τική που υπα­γο­ρεύ­ε­ται από τους πιστω­τές είναι, αν μη τι άλλο, προ­σω­ρινή. Η Ελλάδα μπορεί ακόμη και να ανα­κτή­σει την πλήρη πρό­σβαση στις διε­θνείς χρη­μα­το­πι­στω­τι­κές αγορές φέτος, μετά την πώληση ομο­λό­γων του περα­σμέ­νου έτους. Αλλά πολλοί Έλληνες, που ήδη αισθά­νο­νται ταπει­νω­μέ­νοι από την πρό­σφατη υπο­βάθ­μιση της κυριαρ­χίας της χώρας, φαί­νε­ται να είναι ιδιαί­τερα απρό­θυ­μοι να επι­τρέ­ψουν μια μόνιμη παρα­χώ­ρηση στην πΓΔΜ.

Η Νέα Δημο­κρα­τία, το φιλε­λεύ­θερο κόμμα που έχει το προ­βά­δι­σμα σήμερα στις δημο­σκο­πή­σεις, δεν είναι αντί­θετη σε έναν συμ­βι­βα­σμό “με προσ­διο­ρι­σμό”, αλλά δεν θα υπερ­ψη­φί­σει μαζί με την κυβέρ­νηση Τσίπρα και είναι πιθανό να μην ψηφίσει ούτε το εθνι­κι­στικό κόμμα των Ανε­ξάρ­τη­των Ελλήνων, που απο­τε­λεί μέρος του κυβερ­νώ­ντος συνα­σπι­σμού. Η ισχυρή Ελλη­νική Ορθό­δοξη Εκκλη­σία – με τους ισχυ­ρούς δεσμούς της με τη Ρωσική – υπο­στή­ριξε τις δια­μαρ­τυ­ρίες. Υπάρχει ακόμη και πιθα­νό­τητα κυβερ­νη­τι­κής κρίσης και πρόωρων εκλογών.

Κάτω από αυτές τις συν­θή­κες, η αποδοχή ενός συμ­βι­βα­σμού με τον Τσίπρα μπορεί να απο­δει­χτεί δύσκολη και για τον Zaev: Τι θα συμβεί αν η επόμενη ελλη­νική κυβέρ­νηση την ανα­στρέ­ψει; Αν το παρά­θυρο για συμ­φω­νία κλείσει και ο Putin κερ­δί­σει μια παράταση-έκπληξη στα Βαλ­κά­νια, η ιστορία – τόσο η αρχαία όσο και η σύγ­χρονη – θα δεχτεί ένα ακόμα χτύπημα στο μετα­μο­ντέρνο ευρω­παϊκό εγχεί­ρημα.