Γενική Γραμματεία Εμπορίου: Πώς προστατεύεται η πρώτη κατοικία από τους πλειστηριασμούς

Το έγγραφο ανα­φέ­ρει ανα­λυ­τικά τα ακό­λουθα:

Ι. Προ­στα­σία κύριας κατοι­κίας υπερ­χρε­ω­μέ­νων φυσικών προ­σώ­πων

Η προ­στα­σία της κύριας κατοι­κίας εξα­κο­λου­θεί να ισχύει για τα υπερ­χρε­ω­μένα φυσικά πρόσωπα, τα οποία δεν έχουν την εμπο­ρική ιδιό­τητα, μέσω της υπα­γω­γής τους στο ν.3869/2010, ο οποίος κατόπιν των τρο­πο­ποι­ή­σεων του με τους ν.4336/15 και ν. 4346/15 και τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις που αυτοί θέτουν και σε συν­δυα­σμό με την Πράξη Εκτε­λε­στι­κής Επι­τρο­πής της Τρά­πε­ζας της Ελλάδος και την με αρ. πρωτ. 130377/15 ΚΥΑ, παρέχει απόλυτη προ­στα­σία της κύριας κατοι­κίας του οφει­λέτη που βρί­σκε­ται σε μόνιμη αδυ­να­μία πλη­ρω­μών έναντι όλων των δανει­στών (τρά­πε­ζες, ιδιώτες, εται­ρείες κτλ) αλλά και για οφειλές προς δημόσιο και ασφα­λι­στικά ταμεία, αμέσως μετά την υποβολή αίτησης υπα­γω­γής στο νόμο.

Επι­πλέον, σημειώ­νε­ται ότι με τα άρθρα 78 έως 95 του Υπο­κε­φα­λαίου Δ’ του ν.4389/2016, συστή­θηκε η Ειδική Γραμ­μα­τεία Δια­χεί­ρι­σης Ιδιω­τι­κού Χρέους με αρμο­διό­τη­τες, μεταξύ άλλων, την ενη­μέ­ρωση και εξυ­πη­ρέ­τηση των δανειο­λη­πτών σε θέματα δια­χεί­ρι­σης χρέους και ενδε­χό­με­νης υπα­γω­γής τους στο ν.3869/10.

Παράλ­ληλα, με απόφαση της Επι­τρο­πής Πιστω­τι­κών και Ασφα­λι­στι­κών Θεμάτων της Τρά­πε­ζας της Ελλάδος (Συν. 195/1/29.07.2016, ΦΕΚ Β’ 2376), με την οποία θεσπί­στηκε η «Ανα­θε­ώ­ρηση του Κώδικα Δεο­ντο­λο­γίας του Ν. 4424/2013», καθιε­ρώ­νο­νται γενικές αρχές συμπε­ρι­φο­ράς τόσο για τα υπόχρεα ιδρύ­ματα όσο και για τους δανειο­λή­πτες, με στόχο την εξεύ­ρεση λύσεων ρύθ­μι­σης ή ορι­στι­κού δια­κα­νο­νι­σμού οφειλών σε καθυ­στέ­ρηση, λαμ­βά­νο­ντας υπόψη τις ιδιαι­τε­ρό­τη­τες κάθε δανειο­λή­πτη.

Στον ανα­θε­ω­ρη­μένο Κώδικα Δεο­ντο­λο­γίας, μεταξύ άλλων, εξει­δι­κεύ­ε­ται περαι­τέρω το πεδίο εφαρ­μο­γής του και δια­κρί­νο­νται εμφανώς οι δια­δι­κα­σίες επί­λυ­σης καθυ­στε­ρή­σεων, λαμ­βά­νο­ντας ειδική μέριμνα για κοι­νω­νικά ευπα­θείς ομάδες (σχετ. διάταξη περί χει­ρι­σμού δανειο­λη­πτών που εντάσ­σο­νται σε κοι­νω­νικά ευπα­θείς ομάδες).

ΙΙ. Νόμος «Εξω­δι­κα­στι­κός μηχα­νι­σμός ρύθ­μι­σης οφειλών επι­χει­ρή­σεων και άλλες δια­τά­ξεις» (ΦΕΚ Α 62/3.5.2017).

Ο Νόμος 4469/2017 ρυθ­μί­ζει τη δια­δι­κα­σία εξω­δι­κα­στι­κής ρύθ­μι­σης χρη­μα­τι­κών οφειλών προς οποιον­δή­ποτε πιστωτή, οι οποίες είτε προ­έρ­χο­νται από την άσκηση επι­χει­ρη­μα­τι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας του οφει­λέτη, είτε απο­τε­λούν οφειλές από άλλη αιτία, εφόσον η ρύθμιση των εν λόγω οφειλών κρί­νε­ται από τους συμ­με­τέ­χο­ντες στη δια­δι­κα­σία απα­ραί­τητη προ­κει­μέ­νου να εξα­σφα­λι­στεί η βιω­σι­μό­τητα του οφει­λέτη.

Ωστόσο, τα θέματα που αφορούν την εφαρ­μογή του εν λόγω νόμου δεν εμπί­πτουν στην αρμο­διό­τητα της Υπη­ρε­σίας.

Από τον περα­σμένο Μάρτιο έως σήμερα, έχουν λει­τουρ­γή­σει δεκα­ε­πτά (17) γραφεία Ενη­μέ­ρω­σης και Υπο­στή­ρι­ξης Δανειο­λη­πτών, παρέ­χο­ντας εξα­το­μι­κευ­μέ­νες συμ­βου­λές και οδηγίες σχετικά με τις δια­δι­κα­σίες που προ­βλέ­πο­νται στο νέο ολο­κλη­ρω­μένο πλαίσιο που αφορά το πρό­βλημα της υπερ­χρέ­ω­σης.

Μέσω των εν λόγω γρα­φείων ενη­μέ­ρω­σης παρέ­χε­ται ενη­μέ­ρωση σχετικά με:

α) τη δυνα­τό­τητα εξω­δι­κα­στι­κής παρέμ­βα­σης από Ενώσεις Κατα­να­λω­τών, Δια­με­σο­λα­βη­τές, αλλά και θεσμι­κούς παρά­γο­ντες που παρέ­χουν δωρεάν υπη­ρε­σίες, όπως ο Συνή­γο­ρος του Κατα­να­λωτή και οι Επι­τρο­πές Φιλικού Δια­κα­νο­νι­σμού,

β) τα θεσμικά εργα­λεία ρύθ­μι­σης οφειλών, ήτοι ο Κώδικας Δεο­ντο­λο­γίας των Τρα­πε­ζών (για φυσικά πρόσωπα με τρα­πε­ζικά δάνεια) και ο Εξω­δι­κα­στι­κός Μηχα­νι­σμός Ρύθ­μι­σης Οφειλών (για επι­χει­ρή­σεις και χρέη προς το Δημόσιο, τα ασφα­λι­στικά ταμεία, τις τρά­πε­ζες και λοιπά χρέη), ο οποίος παρέχει ιδιαί­τερα κίνητρα ρύθ­μι­σης δημο­σίων και ασφα­λι­στι­κών οφειλών, και

γ) τις δια­δι­κα­σίες ανα­φο­ρικά με την προ­στα­σία της πρώτης κατοι­κίας που περι­λαμ­βά­νει ο ανα­θε­ω­ρη­μέ­νος Ν. Κατσέλη (Ν. Σταθάκη) για το σύνολο των χρεών των ευά­λω­των -και μη- κοι­νω­νι­κών ομάδων.

ΙΙΙ. Στο δεύτερο έγγραφο που υπο­γρά­φει ο Ειδικός Γραμ­μα­τέας ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΙΔΙΩΤΙΚΟΥ ΧΡΕΟΥΣ Φ. Κουρ­μού­σης ανα­φέ­ρο­νται τα εξής:

1. Οι συμ­βο­λαιο­γρά­φοι γνω­ρί­ζουν αν ένα ακίνητο που εκπλει­στη­ριά­ζουν έχει δηλωθεί ως πρώτη κατοι­κία ή όχι, καθώς μόλις ο δανειο­λή­πτης κάνει αίτηση υπα­γω­γής στο Νόμο Κατσέλη – Σταθάκη, αυτή κοι­νο­ποιεί­ται στην τράπεζα και στο συμ­βο­λαιο­γράφο. Άρα είναι σαφές αν πρό­κει­ται για πρώτη κατοι­κία, ακόμα κι αν αυτό δηλωθεί την ημέρα του πλει­στη­ρια­σμού.

2. Η δια­δι­κα­σία που κατα­λή­γει με τον πλει­στη­ρια­σμό έχει αρκετά πρότερα στάδια, με απο­τέ­λε­σμα, ελλεί­ψει γνώσης επί αυτών, να γίνεται παρερ­μη­νεία των στοι­χείων και να οδηγεί σε συμπε­ρά­σματα που δεν αντα­πο­κρί­νο­νται στην πραγ­μα­τι­κό­τητα. Για παρά­δειγμα τα στοι­χεία που αναρ­τώ­νται στον ιστο­τόπο του Ταμείου Νομικών / ΕΦΚΑ αφορούν τους προ­γραμ­μα­τι­σμέ­νους πλει­στη­ρια­σμούς, οι οποίοι έχουν αναγ­γελ­θεί να γίνουν σε κάποια συγκε­κρι­μένη χρονική στιγμή στο μέλλον. Οι περισ­σό­τε­ροι εξ αυτών δεν κατα­λή­γουν να αναρ­τη­θούν στην ηλε­κτρο­νική πλατ­φόρμα www.eauction.gr (ανε­ξάρ­τητα αν πρό­κει­ται για ηλε­κτρο­νικό πλει­στη­ρια­σμό ή πλει­στη­ρια­σμό που θα διε­νερ­γη­θεί σε Ειρη­νο­δι­κείο), ενώ ακόμα και μεταξύ αυτών που αναρ­τώ­νται, πολλοί τελικά δεν διε­νερ­γού­νται κατά την προ­κα­θο­ρι­σμένη ημε­ρο­μη­νία. Οι πλει­στη­ρια­σμοί κατοι­κιών που τελικά διε­νερ­γού­νται δεν αφορούν δανειο­λή­πτες που έχουν κάνει αίτηση ή έχουν ήδη εντα­χθεί στο Νόμο Κατσέλη – Σταθάκη, το οποίο συνε­πά­γε­ται ότι:

i. οι κατοι­κίες αυτές δεν απο­τε­λούν πρώτη κατοι­κία (εκτός αν αυτή έχει υψηλή αξία)

ii. οι δανειο­λή­πτες αυτοί δια­θέ­τουν την οικο­νο­μική δυνα­τό­τητα να ρυθ­μί­σουν τα χρέη τους σε απευ­θείας δια­πραγ­μά­τευση με την τράπεζα, δηλαδή η πραγ­μα­τική ικα­νό­τητα απο­πλη­ρω­μής τους ξεπερνά τις ελά­χι­στες εύλογες δαπάνες δια­βί­ω­σης

iii. οι δανειο­λή­πτες αυτοί δια­θέ­τουν λοιπή κινητή ή ακίνητη περιου­σία, η οποία δύναται να αξιο­ποι­η­θεί για την απο­πλη­ρωμή των οφειλών τους.

3. Οι βελ­τιώ­σεις που επέφερε ο Νόμος Σταθάκη στο Νόμο Κατσέλη, δημιούρ­γη­σαν ένα σύγ­χρονο θεσμικό πλαίσιο προ­στα­σίας της κύριας κατοι­κίας για τη μεγάλη πλειο­ψη­φία των δανειο­λη­πτών, το οποίο είναι από τα υψη­λό­τερα στην Ευρώπη.

4. Για μια μετα­βα­τική διετή περίοδο (2016-17) εξα­σφα­λί­στηκε καθε­στώς προ­στα­σίας από την πώληση στε­γα­στι­κών δανείων σε funds σχεδόν για το σύνολο των δανειο­λη­πτών. Η προ­στα­σία αυτή ήταν απα­ραί­τητη, με σκοπό να δια­μορ­φω­θεί πρώτα το κατάλ­ληλο πλαίσιο, ώστε η πώληση δανείων σε funds να μην συνε­πά­γε­ται οποια­δή­ποτε βλα­πτική μετα­βολή για το δανειο­λή­πτη, είτε ως προς το περιε­χό­μενο της σύμ­βα­σης είτε ως προς το θεσμικό πλαίσιο που τον καλύ­πτει και φυσικά ως προς το καθε­στώς προ­στα­σίας, εφόσον έχει εντα­χθεί σε αυτό. Πλέον έχουν τεθεί αυστη­ροί όροι και κανόνες λει­τουρ­γίας των funds με το ν. 4354/2015 και τις τρο­πο­ποι­ή­σεις του κατά το 2016, έτσι ώστε να δια­σφα­λι­στεί η προ­στα­σία των δανειο­λη­πτών, ενώ επι­πρό­σθετα τα funds αδειο­δο­τού­νται και ελέγ­χο­νται για την τήρηση των ανωτέρω από την Τράπεζα της Ελλάδος.

5. Η εικόνα για τον Εξω­δι­κα­στικό Μηχα­νι­σμό Ρύθ­μι­σης Οφειλών Επι­χει­ρή­σεων κατά την πρώτη – πιλο­τική περίοδο λει­τουρ­γίας του είναι θετική. Καθώς συμπλη­ρώ­θηκε το πρώτο τρίμηνο λει­τουρ­γίας, κάποιες από τις πρώτες υπο­θέ­σεις έχουν ήδη κατα­λή­ξει σε συμ­φω­νία, η οποία οδηγεί στην κατα­βολή περίπου του 10% της δόσης που προη­γου­μέ­νως έπρεπε να κατα­βά­λει ο δανειο­λή­πτης, ενώ προ­βλέ­πε­ται και σημα­ντική δια­γραφή χρέους. Υπεν­θυ­μί­ζε­ται ότι η υπαγωγή στον Μηχα­νι­σμό οδηγεί σε ανα­στολή κατα­διω­κτι­κών μέτρων, όπως οι πλει­στη­ρια­σμοί ακι­νή­των και οι κατα­σχέ­σεις τρα­πε­ζι­κών λογα­ρια­σμών και ότι η επι­τυ­χής χρήση του έχει ως απο­τέ­λε­σμα τη ρύθμιση των οφειλών προς όλους τους πιστω­τές και άρα την εξά­λειψη οποιου­δή­ποτε λόγου άσκησης κατα­διω­κτι­κών μέτρων. Σημειώ­νε­ται, τέλος, ότι αν δεν προ­κύ­ψει συμ­φω­νία στο πλαίσιο του Εξω­δι­κα­στι­κού, ο οφει­λέ­της δικαιού­ται να ρυθ­μί­σει τα χρέη του σε διμερές επίπεδο, απευ­θείας μαζί με τους πιστω­τές του. Ειδικά όσον αφορά στα δάνεια από τρά­πε­ζες, δύναται να τα ρυθ­μί­σει μέσω του Κώδικα Δεο­ντο­λο­γίας Τρα­πε­ζών, η εφαρ­μογή του οποίου επο­πτεύ­ε­ται από την Τράπεζα της Ελλάδος. Η απλο­ποι­η­μένη δια­δι­κα­σία ρύθ­μι­σης οφειλών έως 50.000 € αφορά μεγάλο αριθμό επι­χει­ρή­σεων, αφού οι περισ­σό­τε­ρες μικρές επι­χει­ρή­σεις έχουν χρέη έως αυτό το όριο. Οι συνο­φει­λέ­τες και εγγυ­η­τές έχουν εκ της υφι­στά­με­νης νομο­θε­σίας πλήρη και αλλη­λέγ­γυα ευθύνη για την κάλυψη των οφειλών του πρωτο-οφειλέτη, ως εκ τούτου προ­σκα­λού­νται στη δια­δι­κα­σία του εξω­δι­κα­στι­κού μηχα­νι­σμού, με σκοπό την προ­στα­σία τους, εφόσον δεν έχουν επαρκή ικα­νό­τητα απο­πλη­ρω­μής, όπως ρητά ορί­ζε­ται στο Νόμο του εξω­δι­κα­στι­κού μηχα­νι­σμού παρά­γρα­φος 5). Επι­πρό­σθετα οι συνο­φει­λέ­τες και εγγυ­η­τές, μπορούν και αυτοί να εντα­χθούν στο Νόμο Κατσέλη – Σταθάκη και να λάβουν προ­στα­σία του εισο­δή­μα­τος και της πρώτης κατοι­κίας τους, εφόσον δεν έχουν επαρκή ικα­νό­τητα απο­πλη­ρω­μής

Δεδο­μέ­νων αυτών διευ­κρι­νί­ζουμε ότι:

1. Το θεσμικό πλαίσιο προ­στα­σίας των οφει­λε­τών είναι ήδη σε ισχύ και οι ενδια­φε­ρό­με­νοι έχουν στη διάθεσή τους ένα ακόμα έτος για να υπο­βάλ­λουν αίτηση υπα­γω­γής στο Νόμο Κατσέλη – Σταθάκη. Πρό­κει­ται για το αρτιό­τερο πλαίσιο προ­ά­σπι­σης της πρώτης κατοι­κίας στην Ευρώπη. Στόχος του είναι η ευρύ­τερη δυνατή κάλυψη όλων των κατη­γο­ριών οφει­λε­τών, που αδυ­να­τούν πραγ­μα­τικά να αντα­πο­κρι­θούν στις σωρευ­μέ­νες οικο­νο­μι­κές υπο­χρε­ώ­σεις που τους προ­κά­λε­σαν η μακρο­χρό­νια οικο­νο­μική κρίση, η εισο­δη­μα­τική συρ­ρί­κνωση και άλλες απρό­βλε­πτες συν­θή­κες. Μεγα­λύ­τερη εύνοια προ­βλέ­πε­ται για τους οικο­νο­μικά αδύ­να­μους και κοι­νω­νικά ευά­λω­τους οφει­λέ­τες, με επι­δό­τηση της δόσης για τη διάσωση της πρώτης κατοι­κίας τους. Τέθηκαν ήδη και θα τεθούν ακόμη περισ­σό­τε­ρες πρό­νοιες απο­φυ­γής της κακό­βου­λης χρήσης του πλαι­σίου, από άτομα που έχουν τη δυνα­τό­τητα να πλη­ρώ­σουν τις οφειλές τους, αλλά το απο­φεύ­γουν με δόλια μέσα.

Συγκε­κρι­μένα, όλα τα φυσικά πρόσωπα χωρίς πτω­χευ­τική ικα­νό­τητα, δηλαδή μισθω­τοί, συντα­ξιού­χοι, άνεργοι, ελεύ­θε­ροι επαγ­γελ­μα­τίες, αγρότες, εγγυ­η­τές σε δάνεια τρίτων κλπ, μπορούν μέχρι την 31-12-2018 να κατα­θέ­σουν αίτηση για ένταξή τους στο Νόμο Κατσέλη – Σταθάκη, ζητώ­ντας την προ­στα­σία της πρώτης κατοι­κίας τους, καθώς και την προ­στα­σία ενός ελά­χι­στου εισο­δή­μα­τος κάλυψης των ευλόγων δαπανών δια­βί­ω­σης. Ασφαλώς, τα κρι­τή­ρια υπα­γω­γής των οφει­λε­τών στο προ­στα­τευ­τικό πλαίσιο του νόμου μπορούν να κριθούν μόνο από ανε­ξάρ­τητο & αμε­ρό­λη­πτο φυσικό δικαστή που θα επι­λη­φθεί της εκά­στοτε υπό­θε­σης, χωρίς να είναι δυνατός ο -εκ των προτέρων- γενικός νομο­θε­τι­κός προσ­διο­ρι­σμός της συν­δρο­μής των κρι­τη­ρίων του νόμου στο πρόσωπο του κάθε οφει­λέτη, δηλαδή τα εισο­δη­μα­τικά και περιου­σιακά δεδο­μένα σε συν­δυα­σμό με τη συν­δρομή πραγ­μα­τι­κής αδυ­να­μίας πλη­ρω­μών, ελλεί­ψει δόλου, λαμ­βα­νο­μέ­νων υπόψη και των τυχόν ιδιαί­τε­ρων περι­στά­σεων, όπως προ­βλή­ματα υγείας ή αυξη­μέ­νες οικο­γε­νεια­κές ανάγκες (όπως η κάλυψη προ­στα­τευό­με­νων μελών) κλπ.

2. Η κυβέρ­νηση μελετά και επε­ξερ­γά­ζε­ται την αξιο­ποί­ηση της τεχνο­λο­γίας με σκοπό την επι­τά­χυνση και τη θωρά­κιση της δια­δι­κα­σίας ελέγχου των κρι­τη­ρίων υπα­γω­γής των αιτού­ντων στο Νόμο Κατσέλη -Σταθάκη, μέσα από την αυτο­μα­το­ποί­ηση της δια­δι­κα­σίας συλ­λο­γής των στοι­χείων των οφειλών, καθώς και των εισο­δη­μα­τι­κών και περιου­σια­κών στοι­χείων των αιτού­ντων. Στόχος είναι αφενός η απαλ­λαγή των οφει­λε­τών από το βάρος συγκέ­ντρω­σης όλων των απα­ραί­τη­των δικαιο­λο­γη­τι­κών, αφε­τέ­ρου ο απο­κλει­σμός των στρα­τη­γι­κών κακο­πλη­ρω­τών από την υποβολή κατα­χρη­στι­κών αιτή­σεων, με σκοπό την εκμε­τάλ­λευση του θεσμι­κού πλαι­σίου προ­σω­ρι­νής προ­στα­σίας από μέτρα ανα­γκα­στι­κής εκτέ­λε­σης.

Πηγή: enikonomia.gr