Φίλιππος Τσαλαχούρης: «Συνειδητοποίησα την αξία της μουσικής στα θεμελιώδη συστατικά της…»

Ο συν­θέ­της μιλά για την παρά­σταση «Υο-κι-χι / 楊貴妃 – Το τρα­γούδι της αιώνιας θλίψης»

Εστιά­ζο­ντας στη σημασία της σιωπής, ο συν­θέ­της Φίλιπ­πος Τσα­λα­χού­ρης ντύνει με πρω­τό­τυπη μουσική ένα δια­μά­ντι καθαρής ποίησης, ένα έργο της ιαπω­νι­κής παρά­δο­σης του θεάτρου Νο, και μας μιλά για την παρά­σταση «Υο-κι-χι / 楊貴妃 – Το τρα­γούδι της αιώνιας θλίψης».

Σε συμπα­ρα­γωγή με το Theseum Ensemble, το έργο παρου­σιά­ζε­ται σε σκη­νο­θε­σία Μιχαήλ Μαρ­μα­ρι­νού, με Έλληνες ηθο­ποιούς, από την Εναλ­λα­κτική Σκηνή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής (ΕΛΣ), στο Κέντρο Πολι­τι­σμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος (ΚΠΙΣΝ), για δεκαέξι παρα­στά­σεις, στις 16, 17, 22, 23, 29 και 30 Νοεμ­βρίου και 1, 6 έως 10 και 13 έως 16 Δεκεμ­βρίου, στις 8.30 το βράδυ.

DIMITRIS SAKALAKIS

H Ρ. Πιττακή στo Υο-κι-χι του Μ.Μαρ­μα­ρι­νού και του Φ.Τσα­λα­χούρη.

Συν­θέ­της και εκτε­λε­στής της μου­σι­κής του έργου, ο Φίλιπ­πος Τσα­λα­χού­ρης επέλεξε τη μετα­φορά της κύριας από­δο­σής της σε ένα σύνολο μου­σι­κής δωμα­τίου και μιλά για το θέατρο Νο, για την παρά­σταση και για τη σύνθεσή του.

Ποια είναι τα χαρα­κτη­ρι­στικά του θεάτρου Νο;

«Μου είναι πολύ δύσκολο να ανα­πτύξω τα χαρα­κτη­ρι­στικά ενός τόσο σημα­ντι­κού πνευ­μα­τι­κού επι­τεύγ­μα­τος της ανθρω­πό­τη­τας. Είναι μονα­δικό, απα­ρά­μιλλο. Θα μπο­ρούσα, για να αποφύγω τις ανα­λύ­σεις και τις άσκοπες ακα­δη­μαϊ­κές περι­γρα­φές, να σας δώσω λέξεις ως αφε­τη­ρία συνειρ­μών: ποίηση, στο­χα­σμός, εκκω­φα­ντική σιωπή και αόρατος ήχος, φως και σκιά, ενερ­γη­τική ακι­νη­σία, μια βεντά­λια που γίνεται τσάι, ένα βήμα που δηλώνει το μεγα­λύ­τερο δυνατό ταξίδι, αδρή στίξη στον χώρο και όχι στον λόγο, αφήγηση ενός ολό­κλη­ρου βίου σε ένα άρθρο. Θα προ­σθέσω τη φράση που παρα­θέ­τει ο Μιχαήλ Μαρ­μα­ρι­νός στο κείμενό του: “Σύγκρινε τον χορό, την ακι­νη­σία μου, με ένα αση­μέ­νιο βάζο, γεμάτο παγω­μένο χιόνι”».

DIMITRIS SAKALAKIS

To Υο-κι-χι του Μ.Μαρ­μα­ρι­νού και του Φ.Τσα­λα­χούρη στην Εναλ­λα­κτική Σκηνή_Α. Ευστρα­τιά­δου.

Μιλήστε μας για το έργο και την ιστορία της πρι­γκί­πισ­σας Υο-κι-χι.

«Η “Υο-κι-χι” απο­δί­δε­ται στον συγ­γρα­φέα Κομπά­ρου Ζεν­τσί­κου, που έζησε τον 15ο αιώνα και θεω­ρεί­ται από τους σημα­ντι­κό­τε­ρους ποιητές, σκη­νο­θέ­τες, ηθο­ποιούς και θεω­ρη­τι­κούς στην ιστορία του θεάτρου Νο. Σύμφωνα με τον μύθο, η εξαι­ρε­τι­κής ομορ­φιάς πρι­γκί­πισσα Υο-κι-χι έχασε τη ζωή της στην κοιλάδα Μπέγκαϊ. Ο αυτο­κρά­το­ρας της Κίνας, Γκένσο, συντε­τριμ­μέ­νος, ανα­θέ­τει σε έναν μοναχό του Ταό να ανα­ζη­τή­σει τον τόπο, όπου κατοι­κεί το πνεύμα της. Με τη βοήθεια ενός χωρικού, ο μοναχός φτάνει στην Κατοι­κία της Μεγάλης Αγνό­τη­τας. Τη συναντά. Όλα συμ­βαί­νουν μαγικά, αλλά και απόλυτα πραγ­μα­τικά. Αλλά και καθετί το πραγ­μα­τικό περνάει στη μνήμη του θεατή σαν ψήγμα ονείρου».

DIMITRIS SAKALAKIS

To Υο-κι-χι του Μ.Μαρ­μα­ρι­νού και του Φ.Τσα­λα­χούρη στην Εναλ­λα­κτική Σκηνή_Α. Ευστρα­τιά­δου.

Πώς απο­δί­δει το έργο ο Μιχαήλ Μαρ­μα­ρι­νός;

«Με βαθιά γνώση και συγκι­νη­τικό σεβασμό. Είναι, για όλους μας, μάθημα ο τρόπος που αντι­με­τω­πί­ζει την πρό­κληση. Έχοντας την εμπει­ρία της συνερ­γα­σίας του με το θέατρο Νο στην Ιαπωνία και την Επί­δαυρο με τη “Νέκυια”, κατα­λα­βαί­νετε πως ξεκινά από προ­χω­ρη­μένη αφε­τη­ρία. Δεν περι­γρά­φει, δεν αντι­γρά­φει, δεν μιμεί­ται, δεν ασκεί­ται στην ανα­ζή­τηση ανα­λο­γιών με τη δική μας αισθη­τική, δεν ανα­λώ­νε­ται σε άσκοπες φιλο­λο­γι­κές, αόρι­στες και νεφε­λώ­δεις επι­λο­γές. Απλά, κάνει θέατρο, υπο­κλι­νό­με­νος σε αυτό το συντα­ρα­κτικό κείμενο. Δημιουρ­γεί – θα το επα­να­λάβω -, με γνώση, σεβασμό και βαθιά πιστή στην αξία της ποίησης, έναν μαγικό κόσμο. Μας καθο­δη­γεί, όλους μαζί και τον καθένα χωριστά, με έναν σκοπό: να κατα­νο­ή­σουμε, να αγα­πή­σουμε, να υπο­κλι­θούμε κι εμείς εμπρός στην αξία αυτού του είδους, να τολ­μή­σουμε, για να κατα­κτή­σουμε την τιμή της προ­σπά­θειας».

Πώς προ­σεγ­γί­ζετε εσείς το έργο μέσα από τη μουσική σας σύνθεση;

«Απλά. Τόσο απλά, που δεν θα το πίστευα πριν από μερι­κούς μήνες. Ποτέ δεν είχα σκεφτεί πως, με δυο μόλις νότες που απέχουν ένα ημι­τό­νιο, μπορείς να απο­δό­σεις ολό­κληρη τη “μελο­ποί­ηση” ενός έργου. Συνει­δη­το­ποί­ησα την αξία της μου­σι­κής στα θεμε­λιώδη συστα­τικά της. Τη σημασία της σιωπής. Όπως έχω ανα­φέ­ρει για αυτή την παρά­σταση, περισ­σό­τερη έγνοια έχω για τη λει­τουρ­γία και την ποιό­τητα της σιωπής που θα προ­κύ­ψει από τη μουσική. Η σιωπή είναι η σκιά της μου­σι­κής; Μήπως το φως είναι η σιωπή και η μουσική προ­κύ­πτει από τη σκιά των λέξεων στη σκηνή; Μονο­λε­κτικά, θα απα­ντούσα στην ερώτησή σας με “συντριβή”. Ακρο­βατώ. Δεν μπορώ να μην ακούσω τη μουσική της Υο-κι-χι με τη δυτική σκέψη που με δια­μόρ­φωσε, ούτε, όμως, και να παρα­βλέψω την παρά­δοση και τον δικό της μελι­σμα­τικό χαρα­κτήρα. Μην ξεχνάτε πως, εκτός από συν­θέ­της στην παρά­σταση, είμαι και εκτε­λε­στής, αφού θα παίξω ο ίδιος φλάουτο. Δύσκολο, λοιπόν. Πολύ δύσκολο».

Ποια είναι τα κύρια στοι­χεία της σύν­θε­σής σας;

«Ο ήχος του φλά­ου­του κυριαρ­χεί. Συγκε­κρι­μένα, δυο φλάουτα: ένα “δικό μας” φλάουτο και ένα ξύλινο της ανα­το­λής. Επίσης, χρη­σι­μο­ποιώ δυο έγχορδα: βιολί και βιόλα, και ένα κλα­ρι­νέτο. Όλα υπο­ταγ­μένα στα χαρα­κτη­ρι­στικά που περιέ­γραψα στην προη­γου­μένη ερώτησή σας. Συνεπώς, εύθραυ­στα. Είμαι ευγνώ­μων στους μου­σι­κούς της παρά­στα­σης για την υπομονή και την αφο­σί­ωσή τους».

DIMITRIS SAKALAKIS

H Ρ. Πιττακή στo Υο-κι-χι του Μ.Μαρ­μα­ρι­νού και του Φ.Τσα­λα­χούρη.

Τι λέει η Υο-κι-χι μέσα από τη σιωπή και τα δάκρυά της;

«Τα πάντα και τίποτε. Εξάλλου, η ίδια μάς λέει πως “όλα είναι ένα παι­χνίδι φαντα­σίας και ονείρου”, ενώ συμπε­ραί­νει πως “είναι αξιο­λύ­πητο το τέλος ενός αβέ­βαιου πεπρω­μέ­νου”. Σιωπή, λοιπόν. Το μέγιστο ζητού­μενο. Αν κατορ­θώ­σουμε να σωπά­σουμε ουσια­στικά, μπορεί και να μας απο­κα­λυ­φθεί μια λέξη ή μια νότα. Ίσως».

Ταυ­τό­τητα παρά­στα­σης

Μετά­φραση – σκη­νο­θε­σία: Μιχαήλ Μαρ­μα­ρι­νός, μουσική: Φίλιπ­πος Τσα­λα­χού­ρης, σκηνή – κοστού­μια: Εύα Μανι­δάκη, φωτι­σμοί: Ελευ­θε­ρία Ντεκώ, επι­μέ­λεια κίνησης: Τάσος Καρα­χά­λιος, κατα­σκευή μάσκας: Μάρθα Φωκά. Ερμη­νεύ­ουν: πνεύμα της Υο-κι-χι: Ρένη Πιττακή, μοναχός του Ταό – μάγος: Ανθή Ευστρα­τιά­δου, χωρικός: Άρης Νινίκας, πρόσωπο της σκηνής: Τάσος Καρα­χά­λιος. Χορός: Θανάσης Ακοκ­κα­λί­δης, Νίκος Ζιά­ζια­ρης, Στέλιος Θεο­δώ­ρου – Γκλί­να­βος, Πανα­γιώ­της Ιωση­φί­δης, Ιώκο – Ιωάννης Κοτίδης, Φοίβος Μαρ­κια­νός. Μου­σι­κοί: Πανα­γιώ­της Γιο­χά­λας (κλα­ρι­νέτο), Άλκη­στις Μισούλη (βιόλα), Θεανώ Παπα­δάκη (βιολί), Φίλιπ­πος Τσα­λα­χού­ρης (φλάουτο).

Πλη­ρο­φο­ρίες

Κέντρο Πολι­τι­σμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος: λεωφ. Συγγρού 364 – Καλ­λι­θέα, τηλ.: 213 0885700. Τιμές εισι­τη­ρίων: 20, 15, 10 (φοι­τη­τικό – παιδικό) ευρώ. Προ­πώ­ληση εισι­τη­ρίων: ταμεία της ΕΛΣ στο ΚΠΙΣΝ (καθη­με­ρινά: 09.00 – 21.00), εκδο­τή­ριο Ticket Services: Πανε­πι­στη­μίου 39, κατα­στή­ματα Public, ηλε­κτρο­νικά: tickets.public.gr, ticketservices.gr και nationalopera.gr.

naftemporiki.gr